Ppolska.starec← UrzadnikУвійти

II C 910/15

Суди загальної юрисдикції2016-12-28
Номер справи
II C 910/15
Дата рішення
2016-12-28
Тип
REASONS

Текст рішення

<p>Sygn. akt II C 910/15</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powodowie <span class="anon-block">A. P.</span> i <span class="anon-block">R. L.</span> w pozwie skierowanym przeciwko <span class="anon-block">J. D. (1)</span>, <span class="anon-block">K. D.</span> , <span class="anon-block">J. B.</span> i <span class="anon-block">M. B.</span> wnieśli o uznanie za bezskuteczną umowę sprzedaży przez <span class="anon-block">J. D. (1)</span> i <span class="anon-block">K. D.</span> na rzecz <span class="anon-block">J. B.</span> oraz <span class="anon-block">M. B.</span> swoich udziałów w wysokości po 1/20 każdy w prawie własności zabudowanej nieruchomości, składającej się z <span class="anon-block">działek nr (...)</span> położonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> i <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla której urządzona jest KW nr <span class="anon-block"> (...)</span> prowadzona przez Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach. Nadto powodowie wnieśli o nakazanie pozwanym <span class="anon-block">J. D. (1)</span> i <span class="anon-block">K. D.</span> złożenia oświadczenia woli, polegającego na zawarciu z powodami <span class="anon-block">A. P.</span> i <span class="anon-block">R. L.</span> przyrzeczonych umów sprzedaży udziałów w spadku nabytym po ojcu <span class="anon-block">S. D.</span> zmarłym 27 marca 1974 roku i matce <span class="anon-block">J. D. (2)</span> zmarłej w dniu 24 września 1986 roku zgodnie z postanowieniami przedwstępnej umowy sprzedaży udziałów z dnia 1 stycznia 2012 roku REP. A nr 79/2012 zawartej przez powodów z <span class="anon-block">J. D. (1)</span> oraz przedwstępnej umowy sprzedaży udziałów z dnia 17 stycznia 2012 roku REP. A nr 550/201 zawartej przez powodów z <span class="anon-block">K. D.</span> i umowy zmieniającej przedwstępne umowy sprzedaży udziałów w spadku z dnia 12 grudnia 2013 roku REP. A 8946/2013 tj. każdy z pozwanych cały swój udział w spadku na rzecz <span class="anon-block">A. P.</span> w 1/10 części za cenę 8000 zł oraz na rzecz <span class="anon-block">R. L.</span> swój udział 9/10 części za cenę 72.000 zł, łącznie za cenę 80.000 zł płatną w ter.inie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku w sprawie przy zaliczeniu uiszczonych już na rzecz każdego z pozwanych zadatków w kwocie po 5000 zł. Nadto powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanych kosztów postępowania.</p> <p>Motywując swoje żądania powodowie wskazali, że <span class="anon-block">A. P.</span> w dniu 4 stycznia 2012 roku działając w imieniu własnym oraz <span class="anon-block">R. L.</span> zawarła w formie aktu notarialnego Rep A nr 79/2012 z pozwanym <span class="anon-block">J. D. (1)</span> przedwstępną umowę sprzedaży całych jego udziałów w spadku nabytym po ojcu <span class="anon-block">S. D.</span> i matce <span class="anon-block">J. D. (2)</span>, przy czym na rzecz powódki miała przypaść 1/10 udziału za kwotę 8000 zł, a na rzecz <span class="anon-block">R. L.</span> 9/10 części udziału za kwotę 72.000 zł. Umowa o analogicznej treści została zawarta w dniu 17 stycznia 2012 roku w formie aktu notarialnego Rep .A nr <span class="anon-block"> (...)</span> z pozwanym <span class="anon-block">K. D.</span>. Termin zawarcia umów przyrzeczonych został pierwotnie określony na dzień 31 grudnia 2013 roku. W skład spadku po rodzicach pozwanych wchodziły udziały w prawie własności nieruchomości, składającej się z <span class="anon-block">działek nr (...)</span> położonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> i <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla której urządzona jest KW nr <span class="anon-block"> (...)</span> prowadzona przez Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach. W momencie zawierania umów sytuacja prawna w/w nieruchomości nie była uregulowana, nie zostały przeprowadzone wszystkie postępowania spadkowe. Pozwani jak i inni spadkobiercy zobowiązali się do przeprowadzenia tych postępowań przy pomocy powodów, od czego warunkowano zawarcie umów przyrzeczonych. Ostatecznie z obietnicy wywiązali się <span class="anon-block">J. W.</span>, <span class="anon-block">H. W. (1)</span> i <span class="anon-block">H. W. (2)</span>, co skutkowało zawarciem umów przyrzeczonych. Pozwani nie dotrzymali obietnicy. Przedłużające się postepowania spadkowe spowodowały, że pierwotny termin zawarcia umów przyrzeczonych wyznaczony na dzień dnia 31 grudnia 2013 roku nie mógł się zachować. Powodowie oraz pozwani ad 1 i ad 2 w dniu 13 grudnia 2013 roku zawarli w formie aktu notarialnego Rep. A nr 8946/2013 umowę zmieniającą przedwstępne umowy sprzedaży, określając nowy termin zawarcia umów przyrzeczonych na dzień 31 grudnia 2015 roku. Pozostałe warunki zawarcia umów pozostały bez zmian. W czasie trwania postępowań spadkowych do pozwanych ad 1 i ad 2 zgłosili się <span class="anon-block">J. B.</span> i <span class="anon-block">M. B.</span> z propozycją odkupu za wyższą cenę przypadający każdemu z nich udział 1/20 w własności w/w nieruchomości. Za namową pozwanych ad 3 i ad 4 pozwani ad 1 i ad 2 wystosowali do powodów oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych swoich oświadczeń woli o zawarciu umów przedwstępnych sprzedaży ich udziałów w spadku jako złożone pod wpływem błędu, który polegał na tym, że powódka poinformowała <span class="anon-block">K. D.</span>, że nie ma możliwości sprzedaży w części wyłącznie odziedziczonej, konieczna jest sprzedaż łącznie wszystkich udziałów przez aktualnych spadkobierców. Nadto pozwani zostali pouczeni o treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1036)">art. 1036 kc</a> z którego wynika, że spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku, w braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. Nadto powodowie wprowadzili pozwanych w błąd co do ceny, zaniżając ją ok. 2,5 razy od ówczesnych średnich cen rynkowych. Pozwani w oświadczeniu wskazali, że nie mieli świadomości, że pozbycie się wszystkich udziałów w spadku pozbawi ich możliwości dochodzenia zwrotu części udziału w prawie własności, którego to udziału miała zostać bezprawnie pozbawiona ich prababka <span class="anon-block">Z. D.</span>. W odpowiedzi na powyższe powodowie wskazali, że nie ma podstaw do złożenia przez pozwanych ad 1 i ad 2 w/w oświadczenia. Wyjaśnili, że <span class="anon-block">Z. D.</span> nie była ich prababką, a drugą żoną ich pradziadka <span class="anon-block">J. D. (3)</span>. Udział w przedmiotowej nieruchomości należał do niej na kilka lat przed tym zanim współwłaścicielem stał się <span class="anon-block">J. D. (3)</span>. <span class="anon-block">J. D. (3)</span> na podstawie testamentu rozporządził swoim udziałem spadkowym w ten sposób, że w całości zapisał go na rzecz brata <span class="anon-block">B. D.</span>. Stąd pozwani ad 1 i ad 2 nie mają żadnych praw w stosunku do udziału należącego do <span class="anon-block">Z. D.</span>. Powodowie podali też, że cena sprzedaży udziałów jest wynikiem obustronnych negocjacji i mieści się w granicy swobody umów. Powodowie wezwali pozwanych do zawarcia umów przyrzeczonych, czego pozwani odmówili. W ocenie powodów nie ma błędu jeśli oświadczający znał otaczającą go rzeczywistość i rozumiał okoliczności zawieranej umowy, ale wyciągnął z nich niewłaściwe wioski i podjął niesłuszną czy też niekorzystną dla niego decyzję. Stąd też zarzutów pozwanych ad 1 i ad 2 nie można rozpatrywać w kategorii błędu, co powoduje, że brak jest podstaw do uchylenia się przez pozwanych od skutków prawnych złożonych oświadczeń woli o zawarciu umów przedwstępnych, stąd pozwani są nadal zobowiązani do zawarcia umów przyrzeczonych. Zakończenie postępowań spadkowych powoduje, że brak jest przeszkód do zawarcia tych umów. Tymczasem pozwani ad 1 i ad 2 zawarli z pozwanymi ad 3 i ad 4 umowę sprzedaży ich udziałów ( k. 2-8).</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">M. B.</span> w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od każdego z powodów kosztów postepowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Motywując swoje stanowisko podał, że przesłanką zastosowani <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 kc</a> jest wiedza strony zaskarżonej umowy o roszczeniu osoby trzeciej. Przepis ten wymaga rzeczywistej wiedzy. Jest to przesłanka rygorystyczna, której nie można zastąpić stwierdzeniem możliwości lub powinności posiadania takiej wiedzy ani ustaleniem, że strony zawierające umowę mogły taką wiedzę z łatwością powziąć, gdyby tylko postępowały z należytą starannością czy ostrożnością. Pozwany wskazał, że nie miał wiedzy o roszczeniu osób trzecich, nie miał wiedzy o istnieniu umów przedwstępnych a co za ty idzie nie znał ich treści, ponieważ nie były one nigdzie ujawnione. Pozwany ad 4 nie nakłaniał pozwanych ad 1 i ad 2 do złożenia oświadczenia o uchyleniu się wobec powodów od skutków prawnych oświadczeń woli o zawarciu umów przyrzeczonych sprzedaży udziałów spadkowych. Z treści umowy sprzedaży z dnia 1 grudnia 2014 roku wynika wprost, że pozwani ad 1 i ad 2 zapewnili pozwanych ad 3 i ad 4, że ich udziały są wolne od roszczeń osób trzecich. Pozwany wskazał, że roszczenie powodów nie istnieje, którego zaspokojenie nie byłoby możliwe z uwagi na fakt zawarcia umowy sprzedaży udziałów w nieruchomości zawartej między <span class="anon-block">K. D.</span> i <span class="anon-block">J. B.</span> oraz <span class="anon-block">J. D. (1)</span> i <span class="anon-block">M. B.</span>. Umowy przedwstępne sprzedaży udziału w spadku z dnia 4 stycznia 2012 roku, 17 stycznia 2012 roku, 13 grudnia 2013 roku zawarte między powodami a pozwanymi ad 1 i ad 2 zobowiązują pozwanych ad 1 i ad 2 do sprzedaży na rzecz powodów udziału w spadku nie zaś do sprzedaży na ich rzecz udziału w nieruchomości. Żadna ze wskazanych umów nie wylicza co wchodzi w skład spadku. Co więcej, postepowania spadkowe nie było jeszcze przeprowadzone. Wykładania językowa <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a> jednoznacznie wskazuje, że wierzyciel może dochodzić ochrony roszczeń jedynie już istniejących w chwili zawarcia umowy czyniącej całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu. Norma ta nie powinna być interpretowana rozszerzająco. W ocenie pozwanego skoro pismami z dnia 12 sierpnia 2014 roku pozwani ad 1 i ad 2 skutecznie uchylili się od skutków prawnych oświadczeń woli w postaci zawarcia umów sprzedaży udziałów spadkowych oraz uwzględniając fakt, że umowy przedwstępne nie dotyczyły udziału w nieruchomości, a wyłącznie udziałów w spadku pozbawione jest podstawy faktycznej i prawnej twierdzenie powodów, że zawarcie przez pozwanych umów sprzedaży nieruchomości niweczy ich istniejące w chwili zawarcia umowy roszczenie ( k.114-119).</p> <p>Identyczne stanowisko w sprawie zajął pozwany <span class="anon-block">J. B.</span>.</p> <p>Pozwani <span class="anon-block">J. D. (1)</span> i <span class="anon-block">K. D.</span> w odpowiedzi na pozew wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>W uzasadnieniu podali, że zawierając umowy przedwstępne w 2012 roku powódka zobowiązała się uregulować postępowania spadkowe z udziałem pozwanych w celu zawarcia umowy przyrzeczonej sprzedaży udziałów pozwanych w spadków. Tymczasem w umowach przedwstępnych obowiązek ten został nałożony na pozwanych, z czego oni nie zdawali sobie sprawy. Powódka choć znała ich trudną sytuację materialną to mimo ustnych zapewnień o sfinalizowaniu postępowań spadkowych pozwalających na zawarcie umów przyrzeczonych, nie wywiązała się z tych obowiązków choć zapewniała pozwanych, że podjęła w tym celu kroki. Według pozwanych zachowanie powódki blokowało możliwość zawarcia umów przyrzeczonych, a tym samym pozbawiało ich środków do życia na które czekali od 2011 roku. Powódka wprowadziła ich w błąd co do zasad spadkobrania i możliwości zbycia udziału w spadku lub udziału w nieruchomości, twierdząc, że mogą tego dokonać wyłącznie ze wszystkimi spadkobiercami. W ocenie pozwanych cena sprzedaży ustalona z powódką była zaniżona z uwagi na fakt, za ile faktycznie udziały w nieruchomości zostały kupione przez pozwanych ad 3 i ad 4. W ocenie pozwanych powodowie nie chcieli nabyć udziału w nieruchomości ale chcieli nabyć prawa do spadku. Gdyby bowiem przedmiotem umów miał być udział w spadku, wówczas koniecznym byłoby wykazanie faktu nabycia praw do czego wystarczyłby akt poświadczenia dziedziczenia lub przeprowadzenie postępowania spadkowego. Pozwani podali, że oświadczenia o uchyleniu od skutków prawnych zawarcia umów przyrzeczonych sprzedaży udziałów spadkowych pochodzą z 12 sierpnia 2014 roku, a pozwanych ad 3 i ad 4 poznali w dniu 26 sierpnia 2014 roku. Zatem pozwani ad 3 i ad 4 nie mogli mieć wpływu na treść tych oświadczeń. W dalszej części pozwani wskazali, że ustawa ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeks cywilny</a>) nie wymaga od spadkobiercy, który przyjął spadek by przed zawarciem umowy uzyskał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie dziedziczenia. Wymóg uzyskania tych dokumentów nie jest warunkiem ważności umowy. Z uwagi na zakończenie w 2012 roku postępowania spadkowego po <span class="anon-block">W. W. (1)</span>, po której dziedziczyli <span class="anon-block">H. W. (2)</span>, <span class="anon-block">H. W. (1)</span>, <span class="anon-block">J. W.</span> i <span class="anon-block">I. M. (1)</span> zawarcie umów sprzedaży było możliwe znacznie wcześniej niż twierdziła to powódka. ( k. 129-149).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>W kwietniu 2011 roku powódka <span class="anon-block">A. P.</span> przeprowadziła rozmowę z <span class="anon-block">M. W.</span> w sprawie zamieszkania u niego, w trakcie której dowiedziała się , że mieszkanie wchodzi w skład spadku, i że sprawy spadkowe nie są uregulowane. Wówczas powódka zobowiązała się zająć sprawami spadkowymi w zamian ustaliła, że nabędzie udziały w spadku. Następnie odbyły się spotkania ze spadkobiercami tj. <span class="anon-block">H. W. (1)</span>, <span class="anon-block">I. M. (2)</span> i <span class="anon-block">J. W.</span>. Zanim powódka spotkała się z <span class="anon-block">K. D.</span> i <span class="anon-block">J. D. (1)</span> podpisała z <span class="anon-block">H. W. (1)</span>, <span class="anon-block">I. M. (2)</span> i <span class="anon-block">J. W.</span> w zwykłej formie pisemnej umowy przedwstępne sprzedaży udziałów spadowych. W październiku 2011 roku powódka skontaktowała się z <span class="anon-block">K. D.</span> i <span class="anon-block">J. D. (1)</span>, którzy wyrazili zgodę na sprzedaż udziałów spadkowych. Jednocześnie strony ustaliły, że powódka zobowiąże się przeprowadzić postepowanie spadkowe po <span class="anon-block">B. D.</span>, mimo że otrzymała pismo potwierdzające przeprowadzenie takiego postępowania w dniu 8 marca 2002 roku pod sygn. II Ns 874/00. W dniu 2 października 2011 roku powódka podpisała z <span class="anon-block">K. D.</span> w zwykłej formie pisemnej przedwstępną umowę sprzedaży udziałów spadkowych. Tak samo brzmiącą umowę podpisała z <span class="anon-block">J. D. (1)</span> w dniu 4 października 2011 roku. Przed podpisaniem tych umów powódka zapewniała pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> że nie jest możliwe zawarcie umów przenoszących własność a tym samym zapłata pełnej ceny – do tego bowiem niezbędne aby były uregulowane sprawy spadkowe po wszystkich właścicielach kamiennicy ..</p> <p>W dniu 4 stycznia 2012 roku działając w imieniu własnym oraz <span class="anon-block">R. L.</span> powódka –<span class="anon-block">A. P.</span> zawarła z pozwanym <span class="anon-block">J. D. (1)</span> w formie aktu notarialnego Rep A nr 79/2012 przedwstępną umowę sprzedaży całych jego udziałów w spadku nabytym po ojcu <span class="anon-block">S. D.</span> i matce <span class="anon-block">J. D. (2)</span>. Umowa o analogicznej treści została zawarta w dniu 17 stycznia 2012 roku w formie aktu notarialnego Rep .A nr <span class="anon-block"> (...)</span> z pozwanym <span class="anon-block">K. D.</span>. Termin zawarcia umów przyrzeczonych został wówczas określony na dzień 31 grudnia 2013 roku. Na rzecz powódki miała przypaść 1/10 udziału za kwotę 8000 zł, a na rzecz <span class="anon-block">R. L.</span> 9/10 części udziału za kwotę 72.000 zł. Przy zawieraniu umów przedwstępnych <span class="anon-block">A. P.</span> nie informowała braci <span class="anon-block">D.</span> że nieruchomość ma nadwyżkę finansową . O tym fakcie oraz wysokości tej nadwyżki pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> dowiedzieli się dopiero od swojego pełnomocnika adwokata <span class="anon-block">T.</span> Nadwyżka finansowa z kosztów zarządu i przychodów wynosiła w 2014 roku prawie 290 000 złotych</p> <p>Dowód: akty notarialne ( k. 15-20).</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">J. D. (1)</span> był początkowo zadowolony z zawartej umowy przedwstępnej i otrzymanej zaliczki kiedy jednak pochwalił się kolegom usłyszał, że nie ma się czym chwalić bo sprzedał bardzo tanio koledzy wyśmiali go. Wśród tych kolegów był <span class="anon-block">A. S.</span> którego zięć to adwokat <span class="anon-block">T. T.</span> .<span class="anon-block">A. S.</span> uważając ,że koledze dzieje się krzywda skontaktował go ze swoim zięciem. Wówczas pozwany <span class="anon-block">J. D. (1)</span> doszedł do wniosku, że chce unieważnić zawartą umowę przedwstępną i poprosił adwokata <span class="anon-block">T.</span> żeby podjął stosowne do tego kroki .Zanim udziały od pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> nabyli pozwani <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">B.</span> znacznie wcześniej kupnem udziałów w spadku był zainteresowany kolega pozwanego <span class="anon-block">K. D.</span>, a to <span class="anon-block">A. B.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">K. D.</span> pojechał z <span class="anon-block">A. B.</span> do <span class="anon-block">J. W.</span> oraz jego siostry <span class="anon-block">I.</span> którzy nie wyrazili zgody na sprzedaż mówiąc, że wiąże ich umowa z <span class="anon-block">A. P.</span> . W tej sytuacji <span class="anon-block">A. B.</span> zrezygnował z nabycia udziałów był bowiem zainteresowany kupnem wszystkich udziałów. W dniu 22 marca 2012 roku powódka złożyła do Sądu wniosek o stwierdzenia nabycia spadku po <span class="anon-block">B. D.</span>. W dniu 14 maja 2012 roku Sąd poinformował, że postępowanie spadkowe po w/w zostało przeprowadzone w dniu 28 października 1958 roku i że spadkobiercami po nim są jego dzieci <span class="anon-block">R.</span>, <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block">S.</span>, <span class="anon-block">R.</span>, <span class="anon-block">E.</span>. W 17 lipcu 2012 roku powódka złożyła do Sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">R. D.</span>, po którym dziedziczyło jego rodzeństwo ponieważ był on bezdzietnym kawalerem. W dniu 17 lipca 2012 roku powódka złożyła do Sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">E. D.</span>. We wrześniu 2012 roku powódka udała się do Francji, ostatniego miejsca zamieszkania <span class="anon-block">E. D.</span> by pozyskać jego akt zgonu. Wobec niemożliwości uzyskania analizowanego dokumentu Sąd w dniu 3 października 2012 roku zwrócił wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">E. D.</span>, a w dniu 29 listopada 2012 roku wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">R. D.</span>. Dnia 15 stycznia 2013 roku powódka wystąpiła z wnioskiem o uznanie za zmarłego <span class="anon-block">E. D.</span>, postępowanie na mocy postanowienia Sądu z dnia 7 października 2013 roku zostało zawieszone.</p> <p>Powodowie oraz pozwani <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">K. D.</span> w dniu 13 grudnia 2013 roku zawarli w formie aktu notarialnego Rep. A nr 8946/2013 umowę zmieniającą przedwstępne umowy sprzedaży, określając nowy termin zawarcia umów przyrzeczonych na dzień 31 grudnia 2015 roku. Pozostałe warunki zawarcia umów pozostały bez zmian.</p> <p>Dowód: akt notarialny ( k. 21-22).</p> <p>W 2014 roku i 2015 roku powódka podejmowała starania o pozyskanie aktu zgonu <span class="anon-block">E. D.</span>.</p> <p>W dniu 12 sierpnia 2014 roku pozwani <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">J. D. (1)</span> złożyli powodom oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczeń woli w postaci zawarcia umów przedwstępnych sprzedaży udziałów spadkowych pod wpływem błędu, który polegał na tym, że powódka poinformowała <span class="anon-block">K. D.</span>, że nie ma możliwości sprzedaży w części wyłącznie odziedziczonej, konieczna jest sprzedaż łącznie wszystkich udziałów przez aktualnych spadkobierców. Nadto pozwani zostali pouczeni o treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1036)">art. 1036 k.c.</a> z którego wynika, że spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku, w braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. Nadto powodowie wprowadzili pozwanych w błąd co do ceny, zaniżając ją ok. 2,5 razy od ówczesnych średnich cen rynkowych. Pozwani w oświadczeniu wskazali, że nie mieli świadomości, że pozbycie się wszystkich udziałów w spadku pozbawi ich możliwości dochodzenia zwrotu części udziału w prawie własności, którego to udziału miała zostać bezprawnie pozbawiona ich prababka <span class="anon-block">Z. D.</span>.</p> <p>Dowód :oświadczenie pozwanych <span class="anon-block">D.</span> </p> <p>W odpowiedzi na powyższe powodowie wskazali, że nie ma podstaw do złożenia przez pozwanych ad 1 i ad 2 w/w oświadczenia. Wyjaśnili, że <span class="anon-block">Z. D.</span> nie była ich prababką, a drugą żoną ich pradziadka <span class="anon-block">J. D. (3)</span>. Udział w przedmiotowej nieruchomości należał do niej na kilka lat przed tym zanim współwłaścicielem stał się <span class="anon-block">J. D. (3)</span>. <span class="anon-block">J. D. (3)</span> na podstawie testamentu rozporządził swoim udziałem spadkowym w ten sposób, że w całości zapisał go na rzecz brata <span class="anon-block">B. D.</span>. Stąd pozwani ad 1 i ad 2 nie mają żadnych praw w stosunku do udziału należącego do <span class="anon-block">Z. D.</span> do zawarcia umów przyrzeczonych. Zakończenie postępowań spadkowych powoduje, że brak jest przeszkód do zawarcia tych umów.</p> <p>Dowód: oświadczenia dnia 12 sierpnia 2014 roku ( k. 23-26)</p> <p>Świadek <span class="anon-block">K. K. (2)</span> znał od kilkunastu lat pozwanych ad.3 i 4. Kilka lat przed 2014 rokiem zajmował się na ich zlecenie kupnem nieruchomości przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> ale bez sukcesu. Świadek miał znajomego który był klientem <span class="anon-block">adw. T. T.</span> i dowiedział się od niego że jest możliwość kupna udziałów w kamiennicy przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> .Było to latem 2014 roku . Od razu pomyślał jako o potencjalnych nabywcach o pozwanych ad.3 i 4z uwagi na fakt ,że w sąsiedztwie mają oni działalność gospodarczą. . Skontaktował się najpierw z adw. <span class="anon-block">T.</span>, a następnie po potwierdzeniu przez niego możliwości kupna udziałów z pozwanym <span class="anon-block">B.</span>. Pozwany poprosił świadka, żeby negocjował w jego imieniu cenę, a następnie zwrócił się do swojego pełnomocnika adw. <span class="anon-block">P.</span> żeby sprawdził planowaną transakcję pod względem prawnym co też nastąpiło . Po złożeniu raportu przez adwokata <span class="anon-block">P.</span> pozwani ad.3 i 4 zdecydowali się na nabycie udziałów od braci <span class="anon-block">D.</span> z tym ,że zawarta miała być jedynie umowa przedwstępna , a ostateczna po ujawnieniu zbywców w księdze wieczystej.</p> <p>Dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">K. K. (2)</span>.428 zeznania pozwanego <span class="anon-block">J.</span> <span class="anon-block"> (...)</span> , pozwanego <span class="anon-block">M. B.</span> k.522</p> <p>Pozwani <span class="anon-block">J. D. (1)</span> i <span class="anon-block">K. D.</span> po raz pierwszy spotkali nabywców w trakcie spisywania umowy przedwstępnej w mieszkaniu <span class="anon-block">J. D. (1)</span> . Było to 26 sierpnia 2014 roku. W trakcie tego spotkania pozwani ad.1 i 2 nie informował pozwanych <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">B.</span> o roszczeniach powodów .Zarówno przed spisaniem umowy przedwstępnej jak i po jej zawarciu pozwany <span class="anon-block">K. D.</span> kontaktował się ze swoim kuzynostwem mówiąc o korzystnej ofercie pozwanych ad.3 i 4 i namawiając rodzinę do rezygnacji z transakcji z powodami . Po wpisaniu pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> do księgi wieczystej doszło do zawarcia umowy między pozwanymi przenoszącej własność w grudniu 2014 roku. Pozwani ad.3 i 4 nie znali adwokata <span class="anon-block">T.</span> przed transakcją z braćmi <span class="anon-block">D.</span>.</p> <p>Dowód :zeznania pozwanego <span class="anon-block">M. B.</span> k.522</p> <p>Dokonując oceny materiału dowodowego sąd nie dał wiary zeznaniom powódki co do tego, że nie zapewniała pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> o tym że zbycie udziałów jest możliwe dopiero po zakończeniu postępowania spadkowego po wszystkich właścicielach nieruchomości . Tego rodzaju stwierdzenie jest nieuprawnione gdy weźmie się pod uwagę treść aktu notarialnego, a także zeznania świadków <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>Wreszcie w sposób pośredni wskazują na to zeznania samej powódki która jednoznacznie zeznała , że była zainteresowana nabyciem udziałów ale od wszystkich spadkobierców w tym samym czasie. Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki co do wiedzy pozwanych ad.3 i 4 o roszczeniu powodów o zawarcie umowy Powódka nie potrafiła w sposób logiczny uzasadnić na czym opierała tą wiedzę .Zeznała , że jest o tym przekonana z uwagi na rozmowę jaka miał mieć miejsce między pozwanym <span class="anon-block">D.</span> a pozwanym <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Istnienia takiej rozmowy nie potwierdzili jednak pozwani. Pierwszy kontakt z pozwanymi nabywcami bracia <span class="anon-block">D.</span> w obecności notariusza .Jest co prawda rozbieżność gdy idzie o zeznania pozwanego <span class="anon-block">B.</span> z zeznaniami pozostałych pozwanych co do tego gdzie było pierwsze spotkanie pozwanych . Pozwany <span class="anon-block">B.</span> twierdzi że w kancelarii notarialnej a pozostali pozwani że w mieszkaniu pozwanego <span class="anon-block">J. D. (1)</span>. Wynika to jednak z upływu czasu. Wszyscy pozwani byli zgodni co do tego ,że widzieli się zaledwie dwa razy . Raz przy podpisywaniu umowy przedwstępnej, a drugi raz przy zawieraniu umowy przyrzeczonej. Wszystkie formalności związane z zawarciem umowy przedwstępnej załatwili prawnicy obydwu stron, a czynności wstępne także świadek <span class="anon-block">K.</span>. Zauważyć w tym miejscu należy to na co wrócił uwagę w swoich zeznaniach pozwany <span class="anon-block">J. B.</span>, że chciał kupić udziały od pozwanych, ale nie była to super atrakcja, a w razie jakichś problemów już po zawarciu umowy ostatecznej mając na uwadze kondycje finansową pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> możliwość wyegzekwowania zwrotu ceny była wątpliwa ,stąd też nakazał sprawdzić szczegółowo sytuację prawną nieruchomości. Te okoliczności także przemawiają za wiarygodnością zeznań pozwanych <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">B.</span> o braku wiedzy na temat roszczeń powodów. Odnośnie zeznań świadków <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">W.</span> to w części dotyczyły one okoliczności bezspornych, a mianowicie tego, że pozwany <span class="anon-block">J. D. (1)</span> namawiał swoją rodzinę do tego, żeby nie zawierali umów przyrzeczonych z powodami ,ale zawarli je z osobą która daje korzystniejszą cenę. Tyle tylko że tej treści zeznania dowodzą tego ,że pozwany podejmował działania w celu wyrażenia przez członków jego rodziny zgody na zbycie swoich udziałów i nawet gdyby działał z upoważnienia pozwanych ad.3 i 4 co nie jest wcale równoznaczne z tym, że pozwani ci posiadali jakąkolwiek wiedzę o roszczeniach powodów. Dowodziłoby to jedynie tego, że pozwani ad.3 i 4 byli zainteresowani nabyciem pozostałych udziałów w kamiennicy. Zauważyć trzeba ,że przesłuchany pozwany <span class="anon-block">J. D. (1)</span> nie zaprzeczył ,że rozmawiał z kuzynostwem o korzystniejszej ofercie . Oceniając natomiast zeznania pozwanego <span class="anon-block">K. D.</span> wskazać należy w pierwszej kolejności, że chciał on zbyć swoją część kamiennicy na warunkach korzystniejszych niż oferowane przez powodów kwestii zawiłości prawnych nie rozumiał . Czuł się oszukany przez powódkę z uwagi na jego ocenie zbyt niską cenę przyjęta w umowie przedwstępnej, po drugie natomiast z uwagi na upływający czas do zawarcia umowy przyrzeczonej. Pozwany miał jeden cel chciał sprzedać swoje udziały ,a realizacje tego celu powierzył swojemu pełnomocnikowi .Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanego <span class="anon-block">K. D.</span> o braku kontaktu z pozwanymi ad 3 i 4 przed zawarciem umowy przedwstępnej oraz co do tego że nie informował on pozwanych ad. 3 i 4 o roszczeniach powodów. Tak zwane wstępne wyjaśnienie stanowiska stron (przesłuchanie informacyjne) służy jedynie ustaleniu, jakie istotne okoliczności sprawy są między stronami sporne. Natomiast wyjaśnienie sporu, który powstał na tle okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, należy już do postępowania dowodowego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 lutego 2003 r., II CKN 1148/00).</p> <p>Według orzecznictwa natomiast, wyjaśnienia informacyjne nie mają mocy dowodowej – nie podlegają wartościowaniu z punktu widzenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> (sąd nie może uznać spornych faktów za ustalone bez postępowania dowodowego). Mając jednak na uwadze <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 3)">art. 3</a>, judykatura stoi na stanowisku, że zbieżność lub sprzeczność wyjaśnień informacyjnych z wypowiedzią strony w trybie dowodu z przesłuchania tej samej strony nie może być obojętna dla oceny jej wiarygodności (wyrok SN z dnia 15 czerwca 1973 r., II CR 257/73, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 grudnia 2011 r., VI A Ca 610/11). Wobec powyższego zeznania pozwanego <span class="anon-block">K. D.</span> złożone w trybie informacyjnego przesłuchania, , nie mogą stanowić dowodu, na którym sąd dokonuje ustaleń faktycznych w sprawie. Oceniając natomiast zeznania tego pozwanego wskazać trzeba , iż nie ma on nawet minimalnej wiedzy o całej sprawie pod względem prawnym o czym świadczy jego odpowiedź na pytanie o przyczyny dla których złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych. Pozwany uważał że zgodził się na zbyt niską cenę za kamienicę i gdy pojawiła się okazja żeby w jego ocenie skutecznie zrezygnować z umowy z powodami to z tego skorzystał.</p> <p>Oceniając natomiast zeznania drugiego z braci <span class="anon-block">D.</span> sąd dał wiarę jego zeznaniom odnośnie przyczyn dla których złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych jak również co do tego że nie informował pozwanych ad.3 i 4 o roszczeniach powodów. Informowanie potencjalnych nabywców o roszczeniach powodów było wbrew interesowi pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span>, którzy chcieli po pierwsze w ogóle zbyć swoje udziały po drugie natomiast zbyć je za znacznie korzystniejszą cenę od tej którą oferowali im powodowie. Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie sąd dał wiarę zeznaniom świadka <span class="anon-block">K.</span> oceniając je jako logiczne i spójne. Istotne w zeznaniach tego świadka było to że to on skontaktował pełnomocnika pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> z pozwanym <span class="anon-block">J. B.</span> a wcześniej miał kontakt z adw. <span class="anon-block">T.</span> . został poinformowany przez tego ostatniego ,że pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> chcą sprzedać udziały w nieruchomości i że nie został jeszcze zakończona sprawa spadkowa. Adwokat <span class="anon-block">T.</span> nie informował świadka <span class="anon-block">K.</span> o umowie przedwstępnej pozwanych z powodami. W tym stanie rzeczy pozwani <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">B.</span> nie mogli posiadać więcej informacji na temat kamiennicy niż posiadała osoba ,która te informacje im przekazywała zwłaszcza ż roszczenia powodów nie były ujawnione w księdze wieczystej.</p> <p>Sąd nie uwzględnił wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka <span class="anon-block">A. T.</span> czyli notariusz która spisywała umowę między pozwanymi zarówno przedwstępną jak i ostateczną okoliczność czy pozwani w sprawie kontaktowali się ze sobą przed zawarciem umów a do tego sprowadzał się teza dowodowa nie miał żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy gdyż nawet ewentualny kontakt miedzy pozwanymi nie czynił by tego powództwa zasadnym Sąd nie uwzględnił także wniosku dowodowego strony powodowej o zobowiązanie pozwanych ad3 i n4 do złożenia raportu- notatki adwokata <span class="anon-block">P.</span> odnośnie stanu prawnego nabywanych przez pozwanych udziałów uznając dowód ten za zbędny dla rozstrzygnięcia sprawy Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia były dowody w postaci korespondencji mailowej między świadkiem <span class="anon-block">K.</span> a powodem gdyż dotyczyły one sytuacji z 2015 roku, a zatem z okresu po zawarciu kwestionowanej umowy . Podobnie bez znaczenia były projekty aktów notarialnych. To co powodowie mają zamiar zrobić z nabytym przez siebie udziałami nie ma znaczenia dla sprawy.</p> <p>Sąd nie uwzględnił wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości na okoliczność ustalenia wartości spornych udziałów. Zauważyć trzeba że w sytuacji gdy postępowanie dowodowe nie doprowadziło do poczynienia przez sąd ustaleń odnośnie wiedzy nabywców o roszczeniach powodów skuteczność złożonego przez pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> oświadczenia woli o uchyleniu się od skutków prawnych nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie uwzględnił także wniosku strony powodowej o zobowiązanie pozwanych do wskazania numerów ich telefonów komórkowych a następnie zwrócenie się do operatorów sieci o udzielnie informacji czy w miesiącu sierpniu 2014 roku pozwani bądź ich pełnomocnik kontaktowali się ze sobą. Zauważyć bowiem należy po pierwsze ,że stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041711800" title="Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne - Dz. U. z 2004 r. Nr 171, poz. 1800 (art. 159;art. 159 pkt. 2;art. 159 pkt. 3)">art.159pkt.2 i 3 ustawy prawo Telekomunikacyjne</a> dane te nie mogą być ujawnione przez operatora w sprawie cywilnej. Po drugie natomiast ustawa nakłada na operatorów obowiązek niszczenia danych m.in. . o połączeniach z upływem 12 miesięcy od dni połączenia Tym samym wykazy połączeń pozwanych zostały zniszczone przez operatorów w dniu 31 sierpnia 2015 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje :</strong> </p> <p>Zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a>, w razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.</p> <p>Pierwszą przesłanką zastosowania przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art.59 k.c.</a> jest istnienie roszczenia, to jest uprawnienia polegającego prawie żądania spełnienia przez określoną osobę świadczenia na rzecz żądającego uprawnionego. W orzecznictwie i doktrynie prawa cywilnego przyjmuje się jednolicie, że z zakresu zastosowania przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art.59 k.c.</a> wyłączone są roszczenia pieniężne. Pogląd ten opiera się na założeniu, że do ochrony wierzytelności pieniężnych dostosowana jest skarga pauliańska, której przesłanką jest niewypłacalność dłużnika. Taki pogląd został wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1995 r. ( <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span> ), a nie w błędnie sformułowanej tezie tego orzeczenia. W uzasadnieniu wyroku SN wskazano, że przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527</a> i następne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> chronią wyłącznie wierzytelność pieniężną w przeciwieństwie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a> Stwierdzić bowiem należy, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a> ma na celu ochronę realnego wykonania świadczenia, co z natury rzeczy nie odnosi się do świadczeń pieniężnych, które zawsze mogą być wykonane. Drugą przesłanką zastosowania przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art.59 k.c.</a> jest zawarcie umowy między dłużnikiem a osobą trzecią, chodzi tu o umowę zawartą po powstaniu roszczenia wierzyciela wobec dłużnika. Niemożliwość, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art.59 k.c.</a> należy rozumieć jako subiektywną, polegającą na tym, że nie każdy, lecz właśnie dłużnik nie może wykonać świadczenia. Trzecią przesłanką zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a> jest wiedza stron umowy czyli dłużnika i osoby trzeciej o uprzednim roszczeniu wierzyciela wobec dłużnika. Wymóg wiedzy stron o roszczeniu wierzyciela uchylony zostaje, gdy umowa była nieodpłatna ( por. System Prawa Prywatnego Tom 2, Prawo Cywilne. Część Ogólna, C.H. Beck Warszawa 2002, str. 447- 450).</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a> ma zastosowanie w sytuacji, kiedy niemożność zaspokojenia roszczenia osoby trzeciej jest bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonej umowy. Roszczenie w rozumieniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 kc</a> powinno pozostawać w takim stosunku do przedmiotu umowy, że samo jej wykonanie czyni niemożliwym zadośćuczynienie temu roszczeniu, niezależnie od kwestii wypłacalności strony tej umowy ( tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1995 r., <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span> ). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 1998 r. ( <span class="anon-block"> (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span> ), w którym stwierdzono, że żądanie uznania umowy z następstwem w postaci tzw. bezskuteczności względnej mogłoby być usprawiedliwione tylko wówczas, gdyby z łączącego dłużnika i wierzyciela stosunku obligacyjnego bądź też rzeczowego, zaspokojenie wierzyciela mogło nastąpić tylko ze wskazaniem na przedmiot czynności prawnej.</p> <p>Niemożność zadośćuczynienia roszczeniu musi mieć charakter następczy i obejmuje stany niemożności subiektywnej, a więc wynikające z przyczyn występujących po stronie zobowiązanego do świadczenia ( K. Pietrzykowski: Kodeks Cywilny, C.H. Beck, Warszawa 2005 t. I s 270 ).</p> <p>Zgodnie z treścią Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2014 r., IV CSK 197/13, OSNC 2014, nr 10, poz. 107 w razie zbycia przez dłużnika przedmiotu umowy przyrzeczonej o skutku zobowiązująco-rozporządzającym przed wszczęciem sprawy o wykonanie umowy przedwstępnej przesłanką skuteczności roszczenia wierzyciela przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390;art. 390 § 2)">art. 390 § 2 k.c.</a> jest uznanie umowy zbycia przedmiotu umowy przyrzeczonej za bezskuteczną wobec niego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a>) .Co prawda w okolicznościach tej sprawy przedmiotem umowy przedwstępnej zawartej przez powodów z pozwanymi braćmi <span class="anon-block">D.</span> były ich udziały w spadku ,a przedmiotem umowy co do której powodowie z powołaniem na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 kodeksu cywilnego</a> domagają się uznania za bezskuteczną były udziały w nieruchomości to stwierdzić trzeba że zawarcie umowy między pozwanymi uniemożliwia realizację umowy przyrzeczonej. W świetle powyższych wywodów uznać należy, że strona powodowa wykazała istnienie obiektywnych przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 kodeksu cywilnego</a>.</p> <p>Subiektywną (podmiotową) przesłanką zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a> jest wiedza stron zaskarżonej umowy o roszczeniu osoby trzeciej. Komentowany przepis wymaga pozytywnej (rzeczywistej) wiedzy obu stron o tym roszczeniu. Jest to przesłanka rygorystyczna, której nie można zastąpić stwierdzeniem możliwości lub powinności posiadania takiej wiedzy ani ustaleniem, że strony zawierające umowę mogły taką wiedzę z łatwością powziąć, gdyby tylko postępowały z należytą starannością czy ostrożnością.</p> <p>Wykazanie wiedzy stron o roszczeniu osoby trzeciej jest wystarczające. W ramach tej przesłanki nie trzeba ustalać, czy strony umowy zdawały sobie sprawę, że zawierana przez nie umowa uniemożliwi realizację roszczenia osoby trzeciej albo czy świadomie do tego zmierzały (por. wyr. SA w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 1996 r., I ACr 114/96, Pr. Gosp. 1997, nr 2, s. 48; S. Rudnicki (w:) S. Dmowski, S. Rudnicki,<em> <!-- --> Komentarz</em>, 2007, s. 259).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> ciężar udowodnienia wszystkich przesłanek wymaganych przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 k.c.</a> spoczywa na wierzycielu żądającym ochrony swego roszczenia (wyr. SN z dnia 23 lutego 2006 r., I CK 389/05, Lex nr 201011). Zwykle wierzyciel nie powinien mieć trudności z wykazaniem wiedzy o jego roszczeniu po stronie swojego dłużnika. Inaczej przedstawia się natomiast możliwość udowodnienia, że wiedzę taką posiadał również kontrahent dłużnika. Okoliczność ta w praktyce istotnie osłabia skuteczność ochrony wynikającej z omawianego przepisu, nawet jeśli się uwzględni, że w ramach ogólnych reguł dowodowych powód może odwoływać się do domniemań faktycznych (<em> <!-- -->praesumptio hominis seu facti</em>).</p> <p>Przenosząc te ogólne rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że powodowie nie wykazali w toku tego procesu wiedzy pozwanych ad 3 i 4 o roszczeniach powodów. Jak już wyżej wykazano pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> nie byli zainteresowani informowaniem pozwanych <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">B.</span> o istnieniu umowy z powodami. Było to ewidentnie wbrew ich interesowi. Pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> chcieli zbyć swoje udziały w nieruchomości. Ich sytuacja życiowa i majątkowa była bardzo trudna. Kwoty które wynegocjował dla nich adwokat <span class="anon-block">T.</span> były nieporównywalne z tym co mieli zapłacić im powodowie stąd też pozwani braci <span class="anon-block">D.</span> mieli jeden cel zbycie udziałów i otrzymanie za to godziwej zapłaty.</p> <p>Z realizacją tego celu w żaden sposób nie da pogodzić się informowania potencjalnych nabywców o roszczeniach powodów bo to mogłoby doprowadzić do ich rezygnacji z tej transakcji. Powodowie nie przedstawili żadnego pozytywnego dowodu na poparcie swojej tezy o wiedzy pozwanych a.3 i 4 o ich roszczeniach. Dowodem takim nie są zeznania świadka <span class="anon-block">W.</span> który zeznał, że dzwonił do niego mężczyzna który przedstawił się jako <span class="anon-block">B.</span>. Świadek ten zeznał także, że był u niego razem z <span class="anon-block">K. D.</span> mężczyzna który przedstawił się jako adwokat <span class="anon-block">T.</span>, a nie była to osoba którą świadek widział na sali rozpraw. Poza tym nawet ewentualny telefon ze strony pozwanego <span class="anon-block">B.</span> do świadka byłby jedynie dowodem na to, że pozwany chciał nabyć udziały od świadka, a nie że wiedział o roszczeniach powodów. Całkowicie nieuprawniona jest teza strony powodowej, że fakt sporządzenia przez pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych w sierpniu 2014, a więc tuż przed zawarciem umowy przedwstępnej z pozwanymi ad 3 i4 przemawia za tym że pozwani ad 3 i 4 wiedzieli o roszczeniu powodów . Zbieżność dat nie jest oczywiście przypadkowa. Oświadczenie pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> złożyli dlatego, że chcieli sprzedać swoje udziały po pierwsze w ogóle sprzedać po drugie natomiast sprzedać bardziej korzystnie niż byłoby to w przypadku ich zbycia powodom. Gdyby pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> nie mieli nabywców na ich udziały w nieruchomości nie składaliby oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych . Tyle tylko ,że w żaden sposób nie przekłada się to na wiedzę nabywców o roszczeniach powodów. Pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> od pewnego czasu starali się za pośrednictwem swojego pełnomocnika zbyć z pominięciem powodów swoje udziały w nieruchomości. Świadczą o tym negocjacje z kolegą <span class="anon-block">K. D.</span> <span class="anon-block">A. B.</span> . Ten ostatni był zainteresowany nabyciem wszystkich udziałów i kiedy na zbycie nie wyraziło zgody kuzynostwo pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> zrezygnował z transakcji. Pozwani chcieli wreszcie sfinalizować transakcje i otrzymać z tego tytułu środki finansowe. Ich sytuacja zdrowotna i życiowa była bardzo zła , stąd tez wykorzystali nadarzająca się okazję i zbyli swoje udziały pozwanym ad. 3 i 4. Przed transakcją z pozwanymi braćmi <span class="anon-block">D.</span> pozwani <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">B.</span> za pośrednictwem swojego pełnomocnika zbadali stan prawny nieruchomości, a w dniu umów przedwstępnej i przyrzeczonej sprawdził to notariusz. W księdze wieczystej nie było mowy o roszczeniach osób trzecich do tej nieruchomości . Pozwani <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">B.</span> nabyli udziały należące do braci <span class="anon-block">D.</span> korzystając z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i w tym stanie rzeczy brak jest podstaw do stawiania im zarzutu, że wiedzieli o roszczeniach powodów. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uznania umowy zawartej między pozwanymi za bezskuteczną wobec powodów, a konsekwencją powyższego było stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 59)">art. 59 kodeksu cywilnego</a> oddalenie powództwa w tej części. W pozwie powodowie w punkcie 2 domagali się w wykonaniu umowy przedwstępnej zobowiązania pozwanychad.1 i 2 do przeniesienia na ich rzecz udziałów. W sytuacji gdy żądanie z punktu pierwszego pozwu było uwzględnione wówczas sąd orzekałby wyrokiem częściowym, a żądanie z punktu 2 byłoby rozpoznawane dopiero w sytuacji uprawomocnienia się tego orzeczenia. W sytuacji oddalenia żądania z punktu pierwszego także żądanie z punktu 2 nie jest zasadne a wręcz jest bezprzedmiotowe stąd też powództwo zostało oddalone w całości. Skoro z uwagi na skutecznie zawartą umowę między pozwanymi pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> nie są właścicielami udziałów w spadku których dotyczyła umowa z powodami skuteczność oświadczenia pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> o uchyleniu się od skutków prawnych była bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Jednakże wskazać trzeba ,że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1)">art. 84§1 k.c.</a> w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).Błąd oznacza mylne wyobrażenie o istniejącym stanie rzeczy lub mylne wyobrażenie o treści złożonego oświadczenia woli. Błąd może dotyczyć faktu lub prawa. Błąd jest to wada oświadczenia woli, polegająca na tym, że składający je działa pod wpływem niezgodnego z prawdą wyobrażenia o rzeczywistości lub jej elemencie albo pod wpływem braku takiego wyobrażenia. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeks cywilny</a>, choć nie definiuje pojęcia błędu, określa przesłanki, od zaistnienia których zależy możliwość uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Po pierwsze, musi wystąpić błąd co do treści czynności prawnej, po drugie, musi to być błąd istotny. Błąd co do treści czynności prawnej nie musi być błędem co do essentialia tej czynności, musi jednak dotyczyć elementu jej treści. Należy przy tym zwrócić uwagę, że na treść czynności prawnej składają się nie tylko elementy objęte treścią oświadczeń woli, lecz także wynikające z ustawy, zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a>). Jednakże te skutki czynności prawnej, które wynikają ze standardów zewnętrznych, nie muszą być objęte świadomością stron tej czynności. Zagadnienie to dotyka problemu prawnej doniosłości błędu co do prawa, w istocie bowiem błąd co do tego, jakie skutki nieobjęte treścią oświadczeń woli wywoła dana czynność prawna, jest błędem co do prawa, nie zaś co do faktów. W orzecznictwie SN dopuszczono możliwość uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu co do prawa (tak SN w wyr. z dnia 6 czerwca 2003 r., IV CK 274/02, Lex nr 146440: błąd co do treści czynności prawnej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1)">art. 84 § 1 k.c.</a>) może dotyczyć również stanu prawnego, a jego wykrycie oznacza zniesienie różnicy między stanem wyobrażanym przez składającego oświadczenie woli a stanem rzeczywistym opartym na wykładni prawa i praktyce jego stosowania, a także wyr. z dnia 5 grudnia 2000 r., IV CKN 179/00, Lex nr 52505: błędem - w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 85;art. 86;art. 87;art. 88)">art. 84-88 k.c.</a>- jest niezgodne z rzeczywistością wyobrażenie o czynności prawnej, przy czym niezgodność ta może dotyczyć zarówno faktów, jak i prawa. Definicję błędu istotnego formułuje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 2)">art. 84 § 2 k.c.</a>, powołując dla obiektywizacji oceny istotności błędu miernik rozsądnego działania. Przepis ten wskazuje, że błąd jest istotny, jeżeli zachodzi taka sytuacja, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści. Wchodzi tu w grę jednocześnie subiektywna i obiektywna istotność błędu (subiektywna, polegająca na tym, że indywidualnie pojmowany składający, gdyby nie był w błędzie, nie złożyłby oświadczenia woli tej treści, i obiektywna, polegająca na tym, że nie złożyłby oświadczenia woli tej treści także ujmowany generalnie rozsądny człowiek w jego sytuacji). – tak: <span class="anon-block">A. J.</span> Komentarz do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu Cywilnego</a>. Uwagi do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art. 84 k.c.</a>Lex 2012.Dodatkowo przesłanki prawnej doniosłości błędu precyzuje literatura prawnicza i orzecznictwo. Przede wszystkim wskazuje się, że musi nastąpić błąd postrzegania ("widzenia"). Odróżnia się go od błędu przewidywania i wnioskowania, należącego do sfery motywacyjnej i składającego się na pobudkę, pod wpływem której wyrażone zostało oświadczenie woli, uznane następnie przez oświadczającego za dotknięte błędem, gdy okazało się, że nie osiągnie zamierzonego i przewidywanego celu. Błąd co do pobudki albo błąd polegający na mylnym przewidywaniu wyniku przedsięwzięcia, podejmowanego na podstawie umowy, pozbawiony jest doniosłości prawnej (por. wyr. SN z dnia 19 października 2000 r., III CKN 963/98, OSNC 2002, nr 5, poz. 63: niespełnienie się oczekiwań osoby dokonującej czynności prawnej co do określonego rozwoju zdarzeń nie daje podstaw do uznania oświadczenia woli za wynik błędu prawnie doniosłego). W literaturze zauważa się jednak, że ostatecznie każdy błąd co do treści czynności prawnej jest w pewnym stopniu błędem co do pobudki. Podobnie, jeżeli do treści czynności prawnej została włączona motywacja do jej zawarcia, wówczas błąd co do pobudki staje się błędem co do treści czynności prawnej (por. S. Rudnicki (w:) S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz, 2006, s. 213).Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 1)">art. 88§1 k.c.</a> wskazuje, iż uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał. Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy wskazać należy, iż to na pozwanych braciach <span class="anon-block">D.</span> ciążył obowiązek wykazania, że oświadczenie złożone zostało pod wpływem błędu lub wywołane przez powodów i wykazanie, iż oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia zostało złożone w terminie 1 roku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88)">art. 88 k.c.</a>). Pozwani w swoich oświadczeniach powoływali się na to że powódka wprowadziła ich w błąd co do zasad spadkobrania i możliwości zbycia udziału w spadku lub udziału w nieruchomości, twierdząc, że mogą tego dokonać wyłącznie ze wszystkimi spadkobiercami.</p> <p>Nadto w ocenie pozwanych cena sprzedaży ustalona z powódką była zaniżona .Okoliczności tej sprawy jednoznacznie wskazują na to, że powódka wprowadziła pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> w błąd twierdząc ,że istnieje możliwość zawarcia umów przyrzeczonych dopiero po tym, jak zostaną przeprowadzone wszystkie postępowania spadkowe. Teza taka pośrednio wynika z zeznań samej powódki, która przyznała że nie była zainteresowana nabyciem np. udziałów jedynie pozwanych <span class="anon-block">D.</span>. Nic nie stało na przeszkodzie aby transakcję z pozwanymi <span class="anon-block">D.</span> zrealizować w ciągu 3 miesięcy od daty zawarcia umowy przedwstępnej . Spadkobiercy po rodzicach pozwanych byli znani wystarczyło udać się do notariusza. Powódka musiała mieć tego pełną świadomość, a mimo to zwlekała z zawarciem umowy, utwierdzając pozwanych w przeświadczeniu że inaczej nie można . Powódka w ocenie sądu doprowadziła do sytuacji w której pozwani bracia <span class="anon-block">D.</span> zawarli z powodami umowę przedwstępną pozostając w błędzie, że nie ma możliwości zbycia udziałów bez uregulowania formalności spadkowych po wszystkich byłych właścicielach kamienicy. Ten błąd zdeterminował zarówno decyzję o w ogóle zawarciu umowy przedwstępnej uzgodnionej cenie ,wreszcie o przedłużaniu terminu zawarcia umowy przyrzeczonej. Zauważyć także należy że powodowie wykorzystali całkowitą nieznajomość rynku i trudną sytuację życiową pozwanych za czym przemawia uzgodniona cena a to 80 000 złotych dla każdego z nich. Pozwani ad.3 i 4 zapłacili pozwanym braciom <span class="anon-block">D.</span> kwoty po 125 000 złotych .</p> <p>Dodatkowo umowa z powodami miały być objęte także udziały w spadku po <span class="anon-block">R. D.</span>, a że tak nie jest okazało się dopiero w 2016 roku.( postanowienie Sądu k.474 ) To dodatkowo wpływa na ocenę adekwatności ceny zaoferowanej przez powodów .Okoliczność skutecznego uchylenia się od skutków swojego oświadczenia o uchyleniu się od oświadczeń o zawarciu umów z powodami pozostawała jednak bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy z przyczyn powyżej wymienionych.</p> <p>O kosztach orzeczono zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> obciążając nimi powodów solidarnie jako przegrywających ten spór. Sąd nie znalazł podstaw do podwyższenia stawki minimalnej wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi pozwanych braci <span class="anon-block">D.</span> . Faktem jest ,że sprawa nie należała do spraw prostych, ale pełnomocnik reprezentował w sprawie dwóch pozwanych będącej w identycznej sytuacji procesowej co oznaczało podejmowanie takich samych czynności Powyższe przesądza o braku podstaw do przyznania że kosztami celowej obrony praw powinny być koszty w wysokości podwójnej stawki minimalnej pełnomocnika pozwanych.</p> </div>