I ACa 592/16

<p>Sygn. akt I ACa 592/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 29 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący :SSA Dariusz Małkiński (spr.)</p> <p>Sędziowie:SA Magdalena Pankowiec</p> <p>:SA Elżbieta Bieńkowska</p> <p>Protokolant :Łukasz Patejuk</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. w Białymstoku na rozprawie</p> <p>skargi <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...)</span> <br/>w <span class="anon-block">O.</span> </strong> </p> <p>od wyroku Sądu Polubownego ad hoc w składzie: Arbiter Przewodniczący- prof. dr hab. <span class="anon-block">A. C.</span>, Arbitrzy: <span class="anon-block">M. R.</span>, <span class="anon-block">A. W.</span> z dnia 15 marca 2016 r. wydanego w sprawie z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">T. M.</span> </strong> </p> <p>przeciwk<strong> <!-- -->o Uniwersytetowi <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>oraz skargi <strong> <!-- --> <span class="anon-block">T. M.</span> </strong> od wyroku Sądu Polubownego ad hoc w składzie: Arbiter Przewodniczący- prof. dr hab. <span class="anon-block">A. C.</span>, Arbitrzy: <span class="anon-block">M. R.</span>, <span class="anon-block">A. W.</span> z dnia 15 marca 2016 r. wydanego w sprawie z powództwa wzajemnego<strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">T. M.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>I.  <strong> <!-- -->oddala skargę powoda- pozwanego wzajemnego <span class="anon-block">T. M.</span>; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od powoda- pozwanego wzajemnego <span class="anon-block">T. M.</span> na rzecz pozwanego- powoda wzajemnego <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego; </strong> </p> <p>III.  <strong> <!-- -->oddala skargę pozwanego- powoda wzajemnego <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span>;</strong> </p> <p>IV.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego- powoda wzajemnego <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> na rzecz powoda- pozwanego wzajemnego <span class="anon-block">T. M.</span> kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. </strong> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> <br/> </em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">T. M.</span> wystąpił przeciwko pozwanemu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> z powództwem o zapłatę kwoty 791.178 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz poniesionymi przez niego kosztami postępowania przed Sądem Polubownym ad hoc właściwym do rozpoznania tej sprawy.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> domagał się w odpowiedzi na pozew oddalenia powyższego roszczenia w całości a ponadto zredagował pozew wzajemny skierowany przeciwko <span class="anon-block">T. M.</span>, w którym żądał ( po ostatecznym sprecyzowaniu jego treści ) zapłaty kwoty 1.032.775,54 zł wraz z odsetkami ustawowymi od daty ostatniej modyfikacji powództwa wzajemnego do dnia zapłaty oraz należnymi pozwanemu- powodowi wzajemnemu kosztami postępowania przed Sądem Polubownym ad hoc.</p> <p>Dnia 23 lutego 2007 roku w <span class="anon-block">W.</span> Sąd Polubowny ad hoc w składzie: Przewodniczący- <span class="anon-block">A. K.</span>, Arbitrzy: <span class="anon-block">J. Ł.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span> wydał wyrok, w którym zasądził od pozwanego- powoda wzajemnego na rzecz powoda- pozwanego wzajemnego kwotę 791.178 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 5.10.2002 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo wzajemne, rozstrzygając o kosztach postępowania przed tym Sądem. W następstwie skargi pozwanego- powoda wzajemnego Sąd Okręgowy w Olsztynie w wyroku z dnia 25 maja 2007 roku zapadłym w sprawie o sygn. akt: I C 155/07 uchylił zaskarżony wyrok i orzekł o kosztach postępowania skargowego.</p> <p>Sąd Polubowny ad hoc w <span class="anon-block">W.</span> w składzie: Przewodniczący- prof. dr hab. <span class="anon-block">A. C.</span>, Arbitrzy: <span class="anon-block">M. R.</span> i <span class="anon-block">A. W.</span>, po ponownym rozpoznaniu sprawy, w wyroku z dnia 15 marca 2016 roku: zasądził pozwanego- powoda wzajemnego: <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> na rzecz powoda- pozwanego wzajemnego <span class="anon-block">T. M.</span> kwotę 791.178 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 4 października 2002 roku do dnia zapłaty ( pkt 1 ); zasądził od powoda- pozwanego wzajemnego <span class="anon-block">T. M.</span> na rzecz pozwanego- powoda wzajemnego: <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> kwotę 175.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 lipca 2003 roku do dnia zapłaty ( pkt 2 ); uznał koszty postępowania przez Sądem Polubownym za uiszczone ( pkt 3 ) i zniósł je między stronami ( pkt 4 ).</p> <p>Wyrokowi powyższemu towarzyszyły następujące motywy rozstrzygnięcia:</p> <p>Sąd polubowny ad hoc uznał za nieekonomiczne przytaczanie niespornych okoliczności faktycznych opisanych obszernie w uzasadnieniu jego wyroku z dnia 23 lutego 2007 r. jak i uzasadnieniu orzeczenia zapadłego w sprawie karnej o sygnaturze akt: II K 1609/01, uwzględniając rekapitulację wzajemnych żądań stron przedstawioną w piśmie powoda- pozwanego wzajemnego z dnia 17 sierpnia 2015 r. i wystąpieniu pozwanego- powoda wzajemnego z dnia 2 czerwca 2015 r. oraz uznał się właściwym rozpoznać niniejszą sprawę na podstawie § 18 umowy dzierżawy zawartej przez strony dnia 27 kwietnia 1992 roku, wskazując że zakres klauzuli arbitrażowej został przez strony zakreślony szeroko i dotyczy wszelkich sporów wynikających z zawarcia i realizacji tej umowy.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu przedawnienia roszczeń pozwu głównego, Sąd podkreślił, że zespół pałacowy w <span class="anon-block">Ł.</span> wydany został pozwanemu- powodowi wzajemnemu dnia 30 czerwca 2003 r., zaś umowa dzierżawy wyodrębnionej części pałacowej z dnia 19 czerwca 1995 r. została uznana prawomocnie za nieważną (nieistniejącą) w wyroku z dnia 22 października 2002 r.; następnie wydany został prawomocny wyrok nakazujący zwrot wymienionego zespołu pałacowego, co powód- pozwany wzajemny uczynił dnia 16 czerwca 2003 r. Sąd Polubowny przyjął także za własny pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażony w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2002 r. , w sprawie o sygn. akt: I A Cz 2483/02, w świetle którego uznanie za nieważną umowy z dnia 19.06.1995 r. odnoszącej się wyłącznie do zespołu pałacowego w <span class="anon-block">Ł.</span> oznaczało poddanie relacji prawnych między stronami reżimowi umowy z dnia 27.04.1992 r. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> orzeczenie prawomocne wiąże bowiem nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.</p> <p>Sąd polubowny uznał poza tym, że rozpoczęcie przed nim procedury polubownej przerywa bieg przedawnienia a ewentualne uchylenie, wskutek skutecznie wywiedzionej skargi, wyroku sądu polubownego nie powoduje „przerwania" postępowania przed sądem polubownym.</p> <p>Obowiązywanie i skuteczność umowy z dnia 27.04.1992 r. w zakresie rozliczeń między stronami przesądziły też o zasądzeniu na rzecz pozwanego- powoda wzajemnego <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> kwoty wskazanej w piśmie z dnia 2 czerwca 2015 r., w którym strona ta ograniczyła żądanie wzajemne do kwoty 175.000 zł. Pozwany- powód wzajemny wskazał, że dochodzona przezeń kwota wynagrodzenia wynika z treści opinii inż. <span class="anon-block">S.</span>, która nie została zakwestionowana przez strony. Opinia została złożona przez biegłego w 2004 roku. Sąd arbitrażowy podzielił powyższy pogląd.</p> <p>Twierdzenie pozwanego- powoda wzajemnego, że przesłanką roszczenia jest „korzystanie bezumowne" należy rozumieć w kontekście zakresu § 18 umowy dzierżawy z dnia 27 kwietnia 1992 r., który zastrzega generalnie rozpoznanie przez Sąd Polubowny wszelkich sporów związanych z tą umową. Dodać należy przy tym, że sytuacja, gdy strona umowy, której przedmiotem jest przeniesienie posiadania rzeczy, posiada ją ponad okres ustalony przez strony w umowie, stanowi niewątpliwie naruszenie warunków umowy i rodzi odpowiedzialność kontraktową. W istocie uwaga ta dotyczy znaczącej części umów terminowych. W tym zakresie Sąd Polubowny nie jest związany ujęciem prawnym roszczenia formułowanym przez pozwanego - powoda wzajemnego, czyli określeniem władztwa powoda- pozwanego wzajemnego jako „bezumownego korzystania z rzeczy”. Sąd podzielił i uznał za własne wyliczenia zaprezentowane w uzasadnieniu pozwu wzajemnego odnośnie wysokości wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, co miało miejsce przy biernej postawie strony przeciwnej, która wyliczeń tych nie kwestionowała, podważając jedynie podstawę prawną roszczenia wzajemnego, pomimo świadomości, że w wyniku prawomocnego orzeczenia jej eksmisji zmuszona była w/w nieruchomość wydać właścicielowi.</p> <p>W trakcie postępowania dowodowego Sąd Polubowny dopuścił jedyny ze wskazanych przez strony dowodów tj. przesłuchanie w charakterze świadka dr <span class="anon-block">A. S.</span> na okoliczność sposobu dokonywania przez strony rozliczeń w okresie objętym sporem, ponieważ pozwany- powód wzajemny ograniczył na rozprawie swoje wnioski dowodowe wyłącznie do przesłuchania tego świadka. Powód- pozwany wzajemny nie wnosił zaś nowych wniosków dowodowych. W ocenie Sądu przeprowadzony dowód nie wniósł nic istotnego do sprawy. Sąd uznał ponadto za bezcelowe powtarzanie w tym zakresie (zwłaszcza wobec upływu czasu) postępowania dowodowego, np. poprzez dopuszczenie dodatkowych opinii biegłych, ponieważ strony w ich pismach procesowych w praktyce uznały za miarodajną dla rozliczeń nakładów na kompleks pałacowy w <span class="anon-block">Ł.</span> opinię biegłego <span class="anon-block">B. S.</span> sporządzoną na zlecenie Sądu Polubownego w poprzednim składzie.</p> <p>Sąd nie podzielił jednak drugiej opinii autorstwa inż. <span class="anon-block">K. K. (1)</span>, z której miało wynikać roszczenie <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> z tytułu różnicy wartości produkcji roślinnej oraz kosztów likwidacji zubożenia gleb na łączną sumę 710.705 zł. Stanowisko to wynikało z brzmienia samej opinii, w której biegły wskazywał np., że nie jest możliwe pewne wyliczenie powyższych należności. Nawet zatem mając na względzie probabilistyczny charakter pewnych dowodów w postępowaniu cywilnym, Sąd nie mógł uznać tej opinii za miarodajną. Dodać należy, że w sprawie karnej o sygnaturze akt: II K 1609/01, której ustalenia faktyczne i prawne Sąd Polubowny podziela w całej rozciągłości, wnioski wynikające z opinii inż. <span class="anon-block">K.</span> zostały zanegowane. Sąd oceniając całość zgromadzonego materiału uznał ponadto, że dowody przedstawione przez pozwanego- powoda wzajemnego w zakresie potrącenia nie spełniają kryteriów wiarygodności - w istocie opierają się bowiem na oświadczeniach tej strony, którym powód- pozwany wzajemny przeciwstawił konkretne faktury.</p> <p>W odniesieniu do kwestii środków pieniężnych wypłaconych przez powoda- pozwanego wzajemnego na rzecz pracowników gospodarstwa rolnego po rozstrzygnięciu przetargu, lecz przed objęciem przez niego posiadania gospodarstwa, Sąd podzielił ustalenia poczynione w sprawie karnej, że kwota ta ma być zwrócona dzierżawcy.</p> <p>Wyrok powyższy zaskarżyły obie strony. Pozwany- powód wzajemny: <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> w swojej dalej idącej skardze podważał wyrok Sądu Polubownego w zakresie powództwa głównego, zarzucając temu rozstrzygnięciu:</p> <p>1. niezachowanie podstawowych zasad postępowania przed sądem polubownym wynikających z ustawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206;art. 1206 § 1;art. 1206 § 1 pkt. 4)">art. 1206 § 1 pkt 4 k.p.c.</a>) poprzez obrazę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1197;art. 1197 § 2)">art. 1197 § 2 k.p.c.</a> nakazującego, by wyrok sądu polubownego zawierał motywy rozstrzygnięcia i</p> <p>2. sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206;art. 1206 § 2;art. 1206 § 2 pkt. 2)">art. 1206 § 2 pkt 2 k.p.c.</a>) poprzez:</p> <p>a) wydanie orzeczenia w zakresie pozwu <span class="anon-block">T. M.</span> stojącego w oczywistej sprzeczności ze stanem faktycznym sprawy,</p> <p>b) wyrokowanie z przekroczeniem granic żądania pozwu,</p> <p>c) nierozważenie istoty sprawy oraz niewyjaśnienie motywów swojego rozstrzygnięcia, przez co zostało naruszone konstytucyjne prawo strony pozwanej do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy,</p> <p>d) nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie wyroku Sądu Polubownego ad hoc z dnia 15 marca 2016 roku w zaskarżonej części w całości, przeprowadzenie rozprawy także pod nieobecność skarżącego i zasądzenie od przeciwnika skargi na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według spisu złożonego na rozprawie.</p> <p>Powód- pozwany wzajemny zaskarżył wyrok Sądu Polubownego ad hoc z dnia 15 marca 2016 r. w zakresie punktu 2, tj. w części zasądzającej od <span class="anon-block">T. M.</span> na rzecz <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> kwotę 175.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia zapłaty i zarzucił temu rozstrzygnięciu: sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzulą porządku publicznego) przez naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej.</p> <p>Wskazując na powyższe uchybienia, wniósł o uchylenie wyroku Sądu Polubownego ad hoc z dnia 15 marca 2016 r. w zaskarżonej części oraz zasądzenie od <span class="anon-block"> (...)</span> na rzecz <span class="anon-block">T. M.</span> kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Skargi obu stron tego postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie. </strong> </p> <p>Zakres kontroli wyroku sądu polubownego jest ograniczony do przesłanek określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206)">art. 1206 k.p.c.</a> i wadliwość takiego orzeczenia pod względem faktycznym lub prawnym nie podlega zasadniczo badaniu w postępowaniu skargowym. Ograniczenie w nim kognicji sądu powszechnego ma swoje źródło w dobrowolnej rezygnacji z konstytucyjnego prawa do sądu przez kontrahentów zapisu na sąd polubowny ( por. S.N. w wyroku z dnia 11 maja 2007 r., I CSK 82/07, OSNC 2008, Nr 6, poz. 64 ). Zaaprobować także należy utrwalony w orzecznictwie pogląd, wedle którego sąd powszechny jest związany powołanymi w skardze podstawami uchylenia wyroku sądu polubownego, a więc bada z urzędu jedynie dwie przesłanki wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206;art. 1206 § 2)">art. 1206 § 2 k.p.c.</a> ( zob. S.N. w wyroku z dnia 21 grudnia 2004 r., I CK 405/04, MoP 2005, Nr 2, s. 67 ).</p> <p>Kontrola pierwszej z nich, a mianowicie dopuszczalności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd polubowny ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206;art. 1206 § 2;art. 1206 § 2 pkt. 1)">art. 1206 § 2 pkt 1 k.p.c.</a>) wymaga niewątpliwie analizy licznych orzeczeń prejudycjalnych, w których sądy powszechne dokonały prawomocnej oceny mocy wiążącej nie tylko łączącej strony umowy z dnia 19.06.1995 r., ale także zawierającej zapis na sąd polubowny ( a konkretnie klauzulę kompromisorską ) umowy z dnia 27.04.1992 r. Niewątpliwie bowiem Sąd Okręgowy w Olsztynie rozstrzygając w sprawie o sygn. akt: I C 348/02 powództwo <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> przeciwko <span class="anon-block">T. M.</span> o wydanie nieruchomości uznał drugą z wymienionych umów za niewiążącą w zakresie władania zespołem pałacowym w <span class="anon-block">Ł.</span> przez powoda- pozwanego wzajemnego i ustalił, że po roku 1995 władztwo to pozbawione było tytułu prawnego ( k. 158, tom I dokumentacji stanowiącej załącznik do sprawy o sygn. akt: I C 155/07 ). Sąd Apelacyjny w Białymstoku rozpoznając apelację od powyższego wyroku przychylił się do tego poglądu ( zob. uzasadnienie orzeczenia z dnia 8 maja 2003 r., sygn. akt: I A Ca 168/03, k. 407, tom I dokumentacji stanowiącej załącznik do sprawy o sygn. akt: I C 155/07 ). Z drugiej strony Sąd Okręgowy w Warszawie w postanowieniu z dnia 8.10.2002 r., sygn. akt: II C 238/02 orzekając o odrzuceniu pozwu <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 199;art. 199 § 1;art. 199 § 1 pkt. 4)">art. 199 § 1 pkt 4 k.p.c.</a> uznał za wiążącą strony klauzulę zawartą w § 18 umowy z dnia 27.04.1992 r. i stwierdził skuteczność zapisu na sąd polubowny. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalając zażalenie powoda na powyższe postanowienie podtrzymał argumentację Sądu I instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt: I A Cz 2483/02 ( k. 287- 294, tom I dokumentacji stanowiącej załącznik do sprawy o sygn. akt: I C 155/07 ).</p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W moc wiążącą wyposażone są nie tylko wyroki, ale również postanowienia sądu wydawane w procesie ( zob. K. Piasecki, W. Broniewicz, J. Kunicki ). Zasadniczo odnosi się ona tylko do treści sentencji orzeczenia a nie jego uzasadnienia, ale zgodnie przyjmuje się, że w razie przesądzenia we wcześniejszym orzeczeniu kwestii o charakterze prejudycjalnym, nie jest możliwe jej późniejsze badanie w kolejnym procesie ( zob. S.N. w wyroku z dnia 12 lipca 2002 r., V CKN 1110/00, LEX nr 74492 ). Nie budzi też wątpliwości w doktrynie i judykaturze, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> należy do fundamentów ustrojowych prawa polskiego i obraza tego przepisu winna być oceniana jako naruszenie podstawowych procesowych zasad porządku prawnego ( por. S.N. w tezie 2 wyroku z dnia 9 marca 2012 r., I CSK 312/11, LEX nr 1163190 oraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lutego 2014 r., I CSK 191/13, LEX nr 1523425 ).</p> <p>Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zgodzić się należy, że wymienione wyżej orzeczenia wiążą Sąd Apelacyjny a wcześniej wiązały Sąd Polubowny, przy czym zakres tego związania jest niekonkurencyjny. Prejudycjalne uznanie przez Sąd Okręgowy w Olsztynie i Sąd Apelacyjny w Białymstoku nieskuteczności umowy z dnia 27.04.1992 r. w części dotyczącej rozliczeń z tytułu użytkowania przez powoda- pozwanego wzajemnego zespołu pałacowego w <span class="anon-block">Ł.</span> i charakteru takiego władztwa nie wpływają bowiem na skuteczność i moc klauzuli kompromisorskiej zawartej w § 18 umowy z dnia 27.04.1992 r. Niewątpliwie bowiem zapis na sąd polubowny ma charakter umowny i autonomiczny w stosunku do treści umowy zasadniczej łączącej strony. Autonomia ta cechuje nie tylko zastrzeżenie właściwości sądu polubownego zawarte w odrębnej umowie ( zapis na sąd polubowny sensu stricto ), ale także przyjmujące postać wtrąconej do umowy głównej klauzuli arbitrażowej lub kompromisorskiej. W tej sytuacji rozwiązanie umowy głównej w następstwie jej wypowiedzenia lub odstąpienia od niej, ewentualnie stwierdzenie jej nieważności, bezskuteczności itp. nie wpływa automatycznie na moc wiążącą zapisu.</p> <p>Poddanie sądowi polubownemu sporów ze stosunku umownego oznacza innymi słowy, że jego kompetencją objęte są wszelkie roszczenia o wykonanie umowy, roszczenia powstające w razie niewykonanie lub nienależytego wykonania umowy, roszczenia o zwrot bezpodstawnie spełnionego świadczenia powstałe w razie nieważności umowy lub odstąpienia od niej, a także roszczenia deliktowe, jeżeli wynikają ze zdarzenia polegającego równocześnie na niewykonaniu lub niewłaściwym wykonaniu umowy ( por. S.N. w postanowieniu z dnia 5 lutego 2005 r., I CSK 311/08 nie publ. oraz w postanowieniu z dnia 24 października 2012 r., III CSK 35/12, LEX nr 1232776 ).</p> <p>Zgodnie z § 18 umowy z dnia 27.04.1992 r. ( zob. k. 68 , tom I dokumentacji stanowiącej załącznik do sprawy o sygn. akt: I C 155/07 ) klauzulą kompromisorską strony objęły „wszelkie spory mogące wyniknąć z zawarcia lub realizacji niniejszej umowy”. Literalna wykładnia tego przepisu pozwala więc objąć jego dyspozycją nie tylko roszczenia związane z wykonaniem zobowiązań umownych ( „spory wynikające z realizacji umowy”) ale także te dotyczące rozliczeń na wypadek rozwiązania umowy lub stwierdzenia jej nieważności ( „spory wynikające z zawarcia umowy” ).</p> <p>W tych warunkach nie budzi wątpliwości skuteczność umówionego przez strony tego postepowania zapisu na sąd polubowny, dodatkowo potwierdzona prejudycjalnie w wiążących postanowieniach S.O. w Warszawie z dnia 8.10.2002 r. i S.A. w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 9.12.2002 r. Zakres prawomocności materialnej tych orzeczeń nie sięga jednak tak daleko, jak tego chce skarżący powód- pozwany wzajemny, który utożsamił ją z wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 366)">art. 366 k.p.c.</a> mocą powagi rzeczy osądzonej. Nie wnikając w różnice istniejące między przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 366)">art. 365 i 366 k.p.c.</a> podkreślić należy, że res iudicata dotyczy jedynie wyroków ( ew. postanowień kończących merytorycznie postępowanie w sprawie nieprocesowej lub nakazów zapłaty ) i jej zakres jest znacząco węższy od zakresu mocy wiążącej orzeczeń. Oceniając oba <span class="anon-block"> (...)</span> postanowienia w kontekście tej ostatnie przesłanki wypada podnieść, że zawarte w nich rozważania, o ile wykraczają poza ocenę skuteczności zapisu na sąd polubowny, to nie mają charakteru wiążącego, ponieważ nie pozostają w związku z rozstrzyganą w tych orzeczeniach materią i nie mogą być uznane za prejudykat w szerszym znaczeniu. W tych warunkach zawarte w nich rozważania na temat ważności umowy z dnia 27.04.1992 r. nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.</p> <p>Podsumowując powyższe kwestie dodać należy, iż strony tego postępowania posiadają zdolność arbitrażową, zaś prawa majątkowe poddane przez nie rozstrzygnięciu sądu polubownego mogły być przedmiotem ugody sądowej ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157)">art. 1157 k.p.c.</a> ). W tych warunkach Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się w skarżonym orzeczeniu naruszenia wymagań zapisanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206;art. 1206 § 2;art. 1206 § 2 pkt. 1)">art. 1206 § 2 pkt 1 k.p.c.</a> </p> <p>Pozwany- powód wzajemny zarzucił w swojej skardze wyrokowi Sądu Polubownego naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1202;art. 1202 § 2;art. 1202 § 2 pkt. 2)">art. 1202 § 2 pkt 2 k.p.c.</a> poprzez nieuwzględnienie przedawnienia części roszczenia powoda- pozwanego wzajemnego z tytułu rozliczenia jego nakładów na nieruchomość pierwszego z wymienionych. Owszem, roszczenie z tego tytułu zostało określone w pozwie głównym na kwotę 426.707 zł i taka kwota była popierana aż do sierpnia 2006 r. Sąd Polubowny zasądził jednak na rzecz <span class="anon-block">T. M.</span> kwotę wyższą od dochodzonej, a mianowicie 557.157,48 zł, pomimo formalnego rozszerzenia powództwa o kwotę 130.450,48 zł dopiero w około miesiąc po zamknięciu rozprawy dnia 19 lipca 2006 roku ( k. 718, tom II dokumentacji stanowiącej załącznik do akt sprawy o sygn. I C 155/07 ). Sąd Okręgowy w Olsztynie uznał na tej podstawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt: I C 155/07, że zmiana powództwa dokonała się w analizowanym przypadku z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 193;art. 193 § 3)">art. 193 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1202;art. 1202 § 1;art. 1202 § 1 pkt. 2)">art. 1202 § 1 pkt 2 k.p.c.</a>, a Sąd Polubowny wykroczył poza granice żądania powoda, ale nie analizował tego faktu w kontekście podniesionego w sprawie zarzutu przedawnienia.</p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229;art. 229 § 1)">art. 229 § 1 k.c.</a> termin przedawnienia roszczeń o zwrot nakładów na rzecz wynosi roku od dnia zwrotu rzeczy przez jej posiadacza. Przepis ten jest praktycznie tożsamy z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 677)">art. 677 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 694)">art. 694 k.c.</a>, w konsekwencji znaczenie drugorzędne dla niniejszej sprawy ma ustalenie, czy rozliczenie nakładów odbywa się na podstawie umowy dzierżawy, czy też z pominięciem regulacji umownej. Bezspornie powód- pozwany wzajemny zwrócił protokolarnie właścicielowi zespół pałacowy w <span class="anon-block">Ł.</span> dnia 16 czerwca 2003 r. ( k. 578-581, tom II dokumentacji stanowiącej załącznik do akt sprawy o sygn. I C 155/07 ). Skoro więc przerwa biegu terminu przedawnienia wynikająca z wszczęcia postępowania polubownego ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> ) dotyczyła aż do dnia rozszerzenia powództwa ( 24.08.2006 r. ) jedynie kwoty 426.707 zł, to w dacie powyższej żądanie zapłaty sumy ją przewyższającej było już przedawnione ( termin przedawnienia upłynął bowiem dla kwoty 130.450,48 zł dnia 16.06.2004 r. ). W tych warunkach rozważenia jedynie wymaga, czy ostateczne zasądzenie kwoty przedawnionej w zaskarżonym wyroku narusza podstawowe zasady porządku prawnego R.P.</p> <p>W orzecznictwie i doktrynie konsekwentnie przyjmuje się, że naruszenie przepisów prawa materialnego przez sąd polubowny tylko wyjątkowo może być podstawą uchylenia jego wyroku, a mianowicie wówczas, gdy naruszona norma ma charakter ius cogens i przypisuje się jej, najczęściej w kontekście określonych zasad konstytucyjnych, szczególną rolę w krajowym systemie prawnym. Ocena, czy zachodzi podstawa do zastosowania klauzuli porządku publicznego powinna być jednak formułowana ad casum, a więc w sposób zawężający ( por. T. Ereciński w Komentarzu do k.p.c., t. 5, 2009 r., s. 730 a ponadto S.N. w wyroku z dnia 21 grudnia 1973 r., I CR 663/73, PiP 1976, Nr 5, poz. 131 i S.A. w Warszawie w wyroku z dnia 29 maja 2000 r., I A Ca 65/00, PG 2001, Nr 2, s. 54 ).</p> <p>Sąd Apelacyjny aprobuje w związku z powyższym, egzystujący w orzecznictwie już od blisko półwiecza pogląd, wedle którego nie można uważać za uchybienie podstawowym zasadom porządku prawnego błędnej wykładni ani też niewłaściwego zastosowania przez sąd polubowny przepisów o przedawnieniu lub prekluzji ( tak S.N. w wyżej cyt. wyroku z dnia 21 lutego 1973 r., I CR 663/73, ale także w wyroku z dnia 15 maja 2014 r., II CSK 557/13, LEX nr 1491130 ). Z tej przyczyny błędne przyjęcie przez Sąd Polubowny w niniejszej sprawie, że wszczęcie tego postępowania skutecznie przerwało bieg terminu przedawnienia wobec całej zasądzonej kwoty, połączone z wadliwą wykładnią przepisów prawa materialnego, nie zostało uznane za przejaw naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego R.P.</p> <p>Podobnie Sąd Apelacyjny ocenił zasądzenie przez Sąd Polubowny pełnej kwoty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez powoda- pozwanego wzajemnego za okres od 19 czerwca 1995 r., a więc od momentu zawarcia umowy dzierżawy zespołu pałacowego w <span class="anon-block">Ł.</span>, do daty złożenia przez <span class="anon-block"> (...) (...)- (...)</span> w <span class="anon-block">O.</span> powództwa wzajemnego, bez poczynienia jakichkolwiek rozważań w przedmiocie datowania dobrej wiary posiadacza nieruchomości, czego wymaga <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> W świetle zebranego materiału dowodowego nie sposób przyjąć, że moment, od którego <span class="anon-block">T. M.</span> obowiązany jest zapłacić właścicielowi za korzystanie z rzeczy jest tożsamy z dniem zawarcia ( w niewątpliwie dobrej wierze ) przez obu kontrahentów umowy dzierżawy z dnia 19.06.1995 r., której nieistnienie zostało podniesione kilka lat później, zaś wyroki sądów powszechnych przesądzające tę kwestię zapadły dopiero w latach 2001-2002. Ten ewidentny błąd w ustaleniach faktycznych, którego Sąd skargowy nie bada, prowadzący jednak do obrazy przepisu prawa materialnego a więc podlegający z urzędu ocenie na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206;art. 1206 § 2;art. 1206 § 2 pkt. 2)">art. 1206 § 2 pkt 2 k.p.c.</a>, nie wpłynął jednak na treść końcowego rozstrzygnięcia.</p> <p>Prawo do wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości należy niewątpliwie do praw majątkowych powiązanych z własnością, a więc korzystających z ochrony gwarantowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 64;art. 64 ust. 2)">art. 64 ust. 2 Konstytucji R.P.</a> Ograniczenie tych praw ( do których należy zaliczyć <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> ), chociaż dopuszczalne, nie mogą „wynaturzyć prawa własności, pozbawić tego prawa lub nałożyć na właściciela ciężar nie do zniesienia” ( por. T.K. w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 stycznia 2000 roku, P. 11/98, OTK 2000, Nr 1 , poz. 3 a ponadto <span class="anon-block">M. B.</span> w tezie 9 Komentarza do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 64)">art. 64 Konstytucji R.P.</a> ). Wynikające z ograniczenia cudzego prawa własności przywileje posiadacza nieruchomości, chociaż korzystające z ochrony przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 31)">art. 31 Konstytucji R.P.</a>, konfrontowane z rangą zabezpieczenia prawa własności jako fundamentu ustrojowego Rzeczypospolitej, nie mogą być jednak uznane w realiach niniejszej sprawy za objęte klauzulą porządku publicznego. Niewątpliwie powód- pozwany wzajemny korzystał faktycznie z zespołu pałacowego w <span class="anon-block">Ł.</span> nie uiszczając w latach 1995- 2003 właścicielowi jakiegokolwiek czynszu; ta nieodpłatność dodatkowo wzmacnia argumenty jurydyczne i czyni zaskarżone orzeczenie w jego pkt 2 zgodnym także z powszechnym poczuciem sprawiedliwości.</p> <p>Niezasadny jest zarzut pozwanego- powoda wzajemnego wskazujący na przekroczenie przez Sąd Polubowny granic wyznaczonych przez żądania pozwu głównego, skoro wszelkie niedostatki towarzyszące rozszerzeniu powództwa <span class="anon-block">T. M.</span> w piśmie z dnia 24.08.2006 r. zostały ostatecznie naprawione w kolejnych jego wystąpieniach a w szczególności w piśmie precyzującym zakres żądania z dnia 8 kwietnia 2015 r. W konsekwencji zaskarżone orzeczenie odpowiada dochodzonemu roszczeniu a stawiany zarzut ocenić należy jako nietrafiony.</p> <p>Wbrew stanowisku skargi pozwanego- powoda wzajemnego, także ewentualna wadliwość ustaleń faktycznych Sądu Polubownego ( pkt 2a skargi ) nie może być uznana za przejaw naruszenia podstaw porządku prawnego. Formułowany w tej materii w starszym orzecznictwie odmienny pogląd ( patrz: S.N. w wyroku z dnia 15 lutego 1961 r., I CR 123/63, OSNAPiUS 1965, Nr 4, poz. 61 ) nie znajduje oparcia w nowszej judykaturze i poglądach przedstawicieli doktryny ( por. m.in. S.N. w wyroku z dnia 11 maja 2007 r., I CSK 82/07, Biul. S.N. z 2007 r., Nr 11, S.A. w <span class="anon-block">W.</span> w wyroku z dnia 13 maja 2013 r., I A Ca 1298/12, Legalis nr 737206, tezy 37-38 Komentarza do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206)">art. 1206 k.p.c.</a> red. Marszałkowska- <span class="anon-block">K.</span>, wyd. 16/R <span class="anon-block">M.</span> ). Niezależnie od powyższych argumentów dostrzec należy, w opozycji do stanowiska pozwanego- powoda wzajemnego, poprawność oceny dowodowej i ustaleń faktycznych dokonanych w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lutego 2007 roku. Sąd Polubowny oparł się tam na obszernych dowodach zgromadzonych w postępowaniu polubownym, w tym zeznaniach świadków i opiniach biegłych pozyskanych w trakcie tego postępowania przy zachowaniu wymaganych w nim zasad i procedur i nie sposób postawić ocenie tego Sądu zarzutu dowolności, braku logiki lub oczywistej sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego.</p> <p>Uzasadnienie wyroku z dnia 15 marca 2016 roku zaskarżonego w niniejszym postępowaniu odwołujące się lakonicznie do ustaleń zawartych w motywach orzeczenia z dnia 23 lutego 2007 r. bynajmniej nie narusza, jak tego chce skarżący pozwany- powód wzajemny, jego konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obie strony w trakcie trwającego ponad 14 lat postępowania polubownego uczestniczyły w wyznaczonych terminach rozprawy, składały obszerne pisma procesowe i były świadome treści oraz przebiegu czynności rozpoznawczych Sądu Polubownego. W tych warunkach przyjęte w zaskarżonym wyroku reguły prezentacji jego motywów nie mogą świadczyć o niejawności postępowania lub nierównym traktowaniu jednej z jego stron.</p> <p>Rozwijając powyższą kwestię również w kontekście postawionego w skardze pozwanego- powoda wzajemnego zarzutu niezachowania podstawowych zasad postępowania przed sądem polubownym wynikających z ustawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1206;art. 1206 § 1;art. 1206 § 1 pkt. 4)">art. 1206 § 1 pkt 4 k.p.c.</a>) poprzez obrazę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1197;art. 1197 § 2)">art. 1197 § 2 k.p.c.</a> wypada podkreślić, że wymagania stawiane motywom rozstrzygnięcia sądu polubownego cechuje, w odniesieniu do uzasadnienia wyroku sądu powszechnego, pewien minimalizm i do uznania ich za spełnione wystarczy, jeżeli można z nich wnioskować, jakimi przesłankami kierował się sąd polubowny. Wymagania te, zdaniem Sądu Apelacyjnego, motywy zaskarżonego wyroku spełniają. Nawiązanie w nich do motywów wcześniejszego orzeczenia i uczynienie ich integralną częścią aktualnej argumentacji nie może być więc uznane za oczywiście nieprawidłowe ( por. uzasadnienie wyroku S.N. z dnia 31 marca 2006 roku, IV CSK 93/05, Legalis nr 117884 ).</p> <p>Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w pkt I i III sentencji na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1207;art. 1207 § 2)">art. 1207 § 2 k.p.c.</a> O kosztach postępowania skargowego rozstrzygnięto w zgodzie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 108;art. 108 § 1;art. 108 § 391;art. 108 § 1)">art. 98, 108 § 1 i 391 § 1 k.p.c.</a> w zw. z § 8 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r. poz. 1804) oraz § 8 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r. poz. 1800).</p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> <br/> </em> </p> </div>