XVIII C 1364/16
Суди загальної юрисдикції2016-12-29
Номер справи
XVIII C 1364/16
Дата рішення
2016-12-29
Тип
SENTENCE
Судді
Katarzyna Szmytke (PRESIDING_JUDGE)
Правова підстава
Текст рішення
<p>Sygnatura akt XVIII C 1364/16</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Poznań, dnia 29 grudnia 2016 r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Poznaniu XVIII Wydział Cywilny w następującym składzie:</p>
<p>Przewodniczący:SSO Katarzyna Szmytke</p>
<p>Protokolant: st. sekr. sąd. Maria Kaczmarek</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu: 29 grudnia 2016 r. w Poznaniu</p>
<p>sprawy z powództwa: <strong>
<!-- -->Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w <span class="anon-block">W.</span> - I Oddział w <span class="anon-block">P.</span>
</strong>
</p>
<p>przeciwko: <strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">Z. G.</span>
</strong>
</p>
<p>o:<strong>
<!-- --> uznanie czynności prawnej za bezskuteczną</strong>
</p>
<p>1.
Uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w <span class="anon-block">W.</span> - I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> umowę darowizny zawartą <strong>
<!-- -->między <span class="anon-block">J. P.</span>
</strong> – wobec której powodowi przysługuje wierzytelność w kwocie: 79.716,06 zł (siedemdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset szesnaście złotych 06/100) plus odsetki ustawowe wynoszące na dzień 10.12.2013r. łącznie kwotę 30.103 zł (trzydzieści tysięcy sto trzy złote) a to z tytułu nieuregulowanych przez nią jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2006r. do lipca 2011r. - <strong>
<!-- -->a pozwaną <span class="anon-block">Z. G.</span>
</strong> w dniu 10.12.2013r. w formie aktu notarialnego w Kancelarii Notarialnej not. <span class="anon-block">H. G.</span> w <span class="anon-block">P.</span> nr rep. A 5379/2013 udziału wynoszącego 35/192 części nieruchomości położonej w <span class="anon-block">U. G.</span>. <span class="anon-block">O.</span>, składającej się z działek geodez. o nr 30, 31 i o powierzchni 0,42,00 ha, dla której Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu prowadzi <span class="anon-block">Księgę Wieczystą o nr (...)</span> i nakazuje pozwanej <span class="anon-block">Z. G.</span> aby zezwoliła powodowi na prowadzenie egzekucji z istotnego udziału w wyżej opisanej nieruchomości w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnych powoda w kwocie: 79.716,06 zł (siedemdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset szesnaście złotych 06/100) plus odsetki ustawowe, które na dzień 10.12.2013r. wynosiły łącznie 30.103 zł (trzydzieści tysięcy sto trzy złote) objętych wydrukiem zestawienia należności dołączonym do akt niniejszego procesu na k. 8-10 V.</p>
<p>2.
Kosztami niniejszego procesu obciąża pozwaną w całości i na tej podstawie:</p>
<p>
<strong>
<!-- -->a)</strong> nakazuje ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Poznaniu) kwotę: 3.986 zł tytułem wpisu sądowego, od uiszczenia którego powód był zwolniony;</p>
<p>
<strong>
<!-- -->b)</strong> zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę: 5.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.</p>
<p>/-/K. Szmytke</p>
<p>XVIII.C. 1364/16</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Powód - Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> wniósł o uznanie czynności prawnej w postaci umowy darowizny udziału wynoszącego 35/192 części nieruchomości położonej w <span class="anon-block">U.</span> gm. <span class="anon-block">O.</span> składającej się z działek gruntu o numerach 30 i 31, o powierzchni 0,4200, dla których Sąd Rejonowy w Grodzisku Wlkp. IX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span> zawartej w dniu 10 grudnia 2013 r. przed notariuszem <span class="anon-block">H. G.</span> Kancelaria Notarialna w <span class="anon-block">P.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span> - za bezskuteczną względem powoda.</p>
<p>Nadto strona powodowa wniosła o nakazanie pozwanej <span class="anon-block">Z. G.</span> by zezwoliła na przeprowadzenie powódce egzekucji z nieruchomości położonej w <span class="anon-block">P.</span>, a opisanej w pierwszym punkcie żądań pozwu, na zaspokojenie wierzytelności przysługujących powodowi od <span class="anon-block">J. P.</span> w kwocie łącznej: 79.716,06 zł (w tym z tytułu należności głównej 49.613,06 zł oraz z tytułu ustawowych odsetek wynoszących na dzień dokonania czynności 30.103,00 zł.</p>
<p>Strona powodowa domagała się przy tym przeprowadzenia dowodu z dokumentów przedłożonych Sądowi wraz z pozwem oraz z dokumentów księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Grodzisku Wlkp. IX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w Nowym Tomyślu o nr <span class="anon-block"> (...)</span> na okoliczność zawarcia przedmiotowej umowy darowizny i jej treści a także zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego inicjatora postępowania.</p>
<p>W uzasadnieniu żądania strona powodowa wskazała, że przysługuje jej względem dłużnika <span class="anon-block">J. P.</span> wierzytelność z tytułu zaległych za lata 2006 - 2011 składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, która nadal nie została uregulowana. Na podstawie uzyskanych odpisów z ksiąg wieczystych powód ustalił, że <span class="anon-block">J. P.</span> umową darowizny przeniosła prawo własności przysługującego jej udziału w nieruchomości na swoją córkę <span class="anon-block">Z. G.</span>. Nadto strona powodowa wskazała, że dłużniczka <span class="anon-block">J. P.</span> w dniach 20 lutego 2011 r. i 10 lutego 2015 r. złożyła jej wnioski o rozłożenie ciążących na niej zaległości na raty, jednak wnioski te powód pozostawił bez rozpoznania. W ocenie strony powodowej w okolicznościach przedmiotowej sprawy ZUS I O/P-ń przysługuje skarga pauliańska, albowiem spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 k.c.</a>, gdyż wierzytelność została w pełni potwierdzona, dłużnik dokonał czynności prawnej, jaką jest akt darowizny nieruchomości osobie trzeciej, dokonanie tej czynności spowodowało pokrzywdzenie wierzyciela, albowiem nie będzie mógł on w pełni lub choćby w części zaspokoić swych roszczeń a osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową. Nadto powód wskazał, że dłużnik działał z pełną świadomością pokrzywdzenia wierzyciela albowiem wiedział o istniejącym zadłużeniu wobec ZUS, wobec czego należy uznać, iż przeniesienie prawa własności nieruchomości na rzecz <span class="anon-block">Z. G.</span> stanowiło jedynie próbę uniknięcia odpowiedzialności za powstałe wobec powoda zobowiązania. <span class="anon-block">Z. G.</span> jest córką dłużniczki. Pozwala to oprzeć się na domniemaniu prawnym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.p.c.</a>
</p>
<p>Pozwana <span class="anon-block">Z. G.</span> nie złożyła pisemnej odpowiedzi na pozew i to pomimo wezwania ze strony Sądu i pouczenia o rygorze wynikającym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 207;art. 207 § 6;art. 207 § 7)">art. 207 § 6 i 7 kpc</a>.</p>
<p>Na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. pełnomocnik strony powodowej podtrzymał żądanie pozwu prostując w nim jedynie oczywistą omyłkę co do miejsca położenia nieruchomości, która pojawiła się punkcie drugim żądań z <span class="anon-block">P.</span> na <span class="anon-block">U.</span> gm. <span class="anon-block">O.</span> .</p>
<p>Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oświadczając, iż nie wiedziała o długach matki, z którą od 2009r. wspólnie nie zamieszkuje. Nie złożyła żądnych wniosków dowodowych.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>Pozwana <span class="anon-block">Z. G.</span> jest córką <span class="anon-block">J. P.</span> (okoliczność bezsporna).</p>
<p>
<span class="anon-block">J. P.</span> była współwłaścicielką w udziale wynoszącym 35/192 części – nieruchomości położonej w <span class="anon-block">U.</span>, gmina <span class="anon-block">O.</span>, powiat <span class="anon-block"> (...)</span>, składającej się z działek gruntu o numerach: 30, 31, a zapisanej w <span class="anon-block">księdze wieczystej o numerze (...)</span> prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Grodzisku Wlkp. IX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w Nowym Tomyślu. Powyższy udział w nieruchomości nabyła na podstawie spadkobrania po zmarłym w dniu 05 października 2009 r. ojcu – <span class="anon-block">B. M.</span>, do swego majątku osobistego.</p>
<p>Dowód: - odpis aktu notarialnego umowy darowizny z 10.12.2013r. (k. 5-7),</p>
<p>- <span class="anon-block">księga wieczysta nr (...)</span> k. 11-14.</p>
<p>
<span class="anon-block">J. P.</span> w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą była zobowiązana do regularnego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jednak z obowiązku tego się nie wywiązywała, co w konsekwencji doprowadziło do powstania po jej stronie zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w <span class="anon-block">P.</span>, w łącznej kwocie za okres od marca 2006 r. do lipca 2011 r. 79.716,06 zł (w tym z tytułu odsetek ustawowych w łącznej kwocie 30.103,00 zł ).</p>
<p>Dowód: - wydruk zestawienia należności k. 8-10.</p>
<p>Dłużniczka <span class="anon-block">J. P.</span> najpierw w dniu 20 lutego 2011 r. a następnie w dniu 10 lutego 2015 r. złożyła powodowi wnioski o rozłożenie jej w/w zaległości na raty, wnioski te powód pozostawił bez rozpoznania albowiem dłużniczka nie spełniała warunków wstępnych pozwalających na akceptację tych wniosków a wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> i określanych przez powoda – tj. uregulowania wszystkich składek dot. zatrudnianych przez siebie pracowników a także jednorazowej wpłaty istotnej części posiadanego zadłużenia.</p>
<p>(okoliczności bezsporne)</p>
<p>W dniu 10 grudnia 2013 r. na mocy umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego nr Rep. A. 5379/2013 przed notariuszem <span class="anon-block">H. G.</span> w Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">P.</span>, dłużniczka <span class="anon-block">J. P.</span> darowała córce – pozwanej <span class="anon-block">Z. G.</span>, z którą wspólnie wówczas zamieszkiwały – jak oświadczyły notariuszowi - w <span class="anon-block">U.</span> na nieruchomości, której darowizna dotyczyła, swój udział wynoszący 35/192 części w nieruchomości zapisanej w <span class="anon-block">księdze wieczystej o numerze (...)</span>. Strony umowy określiły wartość darowizny na kwotę 30.000,00 zł.</p>
<p>Dowód: - odpis aktu notarialnego umowy darowizny z 10.12.2013r. (k. 5-7)</p>
<p>- <span class="anon-block">księga wieczysta nr (...)</span> k. 11-14.</p>
<p>W celu ustalenia majątku <span class="anon-block">J. P.</span>, z którego mógłby wyegzekwować swoje wierzytelności ZUS I Oddział w <span class="anon-block">P.</span> w dniu 03 października 2011 r. skierował wnioski do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie danych lub informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów, do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych oraz do Starostwa Powiatowego <span class="anon-block">N.</span>. Z odpowiedzi: - Centralnej Ewidencji Pojazdów wynikało, że <span class="anon-block">J. P.</span> nie jest właścicielem żadnego pojazdu, - Starostwa Powiatowego w <span class="anon-block">N.</span>, że nie figuruje ona w operacie ewidencji gruntów i budynków prowadzonych dla powiatu <span class="anon-block"> (...)</span>, - Centralnej Bazy Danych <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">W.</span>, że nie posiada nieruchomości. Powyższe zostało potwierdzone także przez pozwaną na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. kiedy oświadczyła ona, że jej matka nie posiada żadnych nieruchomości, cennych ruchomości w tym samochodu.</p>
<p>Na podstawie uzyskanych 19.03.2015r. odpisów z ksiąg wieczystych powód ustalił, iż <span class="anon-block">J. P.</span> umową darowizny przeniosła posiadany przez siebie udział w nieruchomości położonej w <span class="anon-block">U.</span>, gmina <span class="anon-block">O.</span> na swoją córkę <span class="anon-block">Z. G.</span>.</p>
<p>Dowód: - pismo z CEPiK k. 15,</p>
<p>- pismo Starostwa Powiatowego w <span class="anon-block">N.</span> k. 16,</p>
<p>- oświadczenie pozwanej <span class="anon-block">Z. G.</span> k. 39,</p>
<p>- pismo z Wydziału Ksiąg Wieczystych SR w Nowym Tomyślu z 16.03.2015r. k. 4-7</p>
<p>W dniu 10 czerwca 2016 r. przeciwko <span class="anon-block">J. P.</span> powód wystawił tytuły wykonawcze, na podstawie których ZUS zmierzał dokonać zajęcia rachunku bankowego w/w w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> Po przesłaniu w tej sprawie dokumentów Bank podał, że nie prowadzi rachunku dla wskazanego płatnika składek.</p>
<p>(okoliczności bezsporne)</p>
<p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, a także w aktach księgi wieczystej załączonych do akt głównych.</p>
<p>Strony nie kwestionowały prawdziwości i autentyczności powołanych powyżej dokumentów, a Sąd nie znalazł podstaw, aby ich moc podważać z urzędu.</p>
<p>Pozwana ze swej strony nie zgłosiła Sądowi żadnych wniosków dowodowych, ograniczając swoją aktywność w procesie do żądania oddalenia powództwa i wygłoszenia twierdzeń, iż nie miała wiedzy o zobowiązaniach matki wobec ZUS albowiem nie zamieszkuje z nią od ukończenia przez siebie 18 roku życia (tj. od 2009r) i nie utrzymuje z nią kontaktu.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.</p>
<p>Przedmiotem sporu między stronami była okoliczność, czy umowa darowizny z 10 grudnia 2013 r., na podstawie której pozwana uzyskały własność udziału wynoszącego 35/192 części w nieruchomości położonej w <span class="anon-block">U.</span> została zawarta z pokrzywdzeniem wierzyciela i świadomością tego po stronie dłużnika oraz pozwanej. Strona powodowa stała na stanowisku, że miało to miejsce albowiem nie będzie mogła ani w pełni ani nawet w części – w obecnej sytuacji materialnej, majątkowej <span class="anon-block">J. P.</span> zaspokoić swojego roszczenia wobec niej, dłużniczka znała wysokość nieuregulowanych przez siebie składek, swoją sytuację materialną a mimo to wyzbyła się darowizną na inną osobę swego jedynego istotnego składnika majątkowego, przy czym osobą obdarowaną była jej dorosła córka, z którą w dacie czynności wspólnie zamieszkiwała. Pozwana podnosiła z kolei, że nie miała wiedzy zawierając umowę darowizny o zobowiązaniach finansowych swojej matki wobec ZUS, o tym że zobowiązania takie istnieją po jej stronie usłyszała dopiero w ostatnim czasie, a także że od 2009r. z matką nie zamieszkuje, choć obie nadal pozostają zameldowane pod adresem <span class="anon-block"> (...)</span>, gm <span class="anon-block">O.</span>. W żaden sposób jednak swoich twierdzeń nawet nie usiłowała wykazywać – nie zgłosiła w sprawie żadnych wniosków dowodowych.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 § 1 kc</a>, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Do przesłanek udzielenia ochrony z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 kc</a> należy więc przede wszystkim niewypłacalność dłużnika, a następnie dokonanie przez niego z osobą trzecią czynności prawnej, na której podstawie osoba trzecia uzyskuje korzyść majątkową, a wierzyciel zostaje nią pokrzywdzony. Ponadto dłużnik musi działać ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, zaś osoba trzecie wiedzieć o tym lub móc się o tym dowiedzieć przy zachowaniu ze swej strony należytej staranności, wreszcie wierzyciel musi wystąpić z żądaniem uznania danej czynności prawnej za bezskuteczną w stosunku do niego.</p>
<p>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 2;art. 527)">§ 2 art. 527 k.c.</a> ustawodawca określił, że czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, jeżeli w skutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.</p>
<p>Co ważne wykazanie przesłanki pokrzywdzenia wierzycieli skargi pauliańskiej ułatwiają domniemania prawne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3;art. 527 § 4)">art. 527 § 3 i 4</a> oraz z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k.c.</a> W szczególności jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a> jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Z kolei zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 529)">art. 529 k.c.</a> jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.</p>
<p>Wreszcie jak wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 528)">art. 528 k.c.</a> jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.</p>
<p>Do zastosowania skargi pauliańskiej wszystkie w/w przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie, a ciężar ich udowodnienia co do zasady – zgodnie z regułą dowodową wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> obciąża wierzyciela, który zaskarża czynność prawną dłużnika. Odmiennie ciężar dowodu rozkłada się przy domniemaniach prawnych. Tu osoba, która chce domniemanie takie wzruszyć musi przeprowadzić dowód przeciwny.</p>
<p>Przekładając powyższe na okoliczności istotnej sprawy w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że obecnie zgodnie z dominującym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny dopuszczalne jest wykorzystanie konstrukcji cywilistycznej skargi pauliańskiej do ochrony wierzytelności publicznoprawnych w tym składek ZUS. Strona powodowa zwróciła się do Sądu z żądaniem uznania umowy darowizny z dnia 10.12.2013r. zawartej przez <span class="anon-block">J. P.</span> i <span class="anon-block">Z. G.</span> za bezskuteczną wobec siebie a nadto udowodniła istnienie swojej skonkretyzowanej wierzytelności wobec <span class="anon-block">J. P.</span> podlegającej ochronie w ramach skargi pauliańskiej. <span class="anon-block">J. P.</span> w momencie zawarcia umowy darowizny udziału w przedmiotowej dla sprawy nieruchomości położonej w <span class="anon-block">U.</span>, posiadała wiedzę o precyzyjnie ustalonej - zestawionej swojej zaległości z tytułu nie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.</p>
<p>W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej <span class="anon-block">J. P.</span> zobowiązana była do rozliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Obowiązek ten wynika z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U 2016 r., poz. 963), zgodnie z którym składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1-3, 5, 6 i 9-12, obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek. Z dołączonego do akt wydruku zestawienia należności prowadzonego przez ZUS z 13 czerwca 2016 r. wynika, że <span class="anon-block">J. P.</span> nie opłaciła należnych składek za okres od marca 2006 r. do listopada 2013 r. Wysokość tych należności została wyspecyfikowana we wskazanym zestawieniu na łączną kwotę 79.716,06 zł z czego należność główna wynosiła 49.613,06 zł a należne ZUS odsetki 30.103 zł. Informacje zarejestrowane na koncie płatnika składek stanowią środek dowodowy w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie ma jednak żadnych przeszkód, by takie zestawienie włączone było do materiału dowodowego w niniejszym procesie. Tym bardziej, że pozwana nie zakwestionowała istnienia tych zobowiązań po stronie swojej matki. Nadto jak wskazał powód, dłużniczka <span class="anon-block">J. P.</span> wyrażała wolę spłaty należności w ratach co jest równoznaczne z uznawaniem przez nią istnienia i wysokości długu. Co ważne skonkretyzowana zarówno co do swej podstawy prawnej, jak wysokości wierzytelność z tytułu składek istniała i w dacie dokonywania darowizny, jak i w dacie zamknięcia rozprawy w niniejszej sprawie i wydania w niej wyroku. W tym miejscu wskazać można, iż powód nie miał obowiązku wcześniejszego wystawiania tytułu wykonawczego obejmującego powyższe należności z tytułu istotnych dla sprawy składek skoro obowiązek obliczenia i przekazania składek obciąża ich płatnika - tu: <span class="anon-block">J. P.</span>, bez konieczności stwierdzenia tego obowiązku i wierzytelności ZUS-u dodatkową decyzją czy tytułem wykonawczym powoda. Brak do 2016r. przymusowego dochodzenia przez ZUS wierzytelności nie wykluczał zażądania ochrony ze skargi pauliańskiej.</p>
<p>W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy pozwalał na ustalenie, że czynność prawna w postaci umowy darowizny, zawartej 10 grudnia 2013 r. między <span class="anon-block">J. P.</span> a pozwaną <span class="anon-block">Z. G.</span>, dokonana została z pokrzywdzeniem wierzyciela, to jest strony powodowej. Niewątpliwie bowiem w wyniku jej dokonania <span class="anon-block">J. P.</span> stała się niewypłacalna a co najmniej niewypłacalna w wyższym stopniu, niż była przed dokonaniem tej czynności. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia niewypłacalności na potrzeby skargi pauliańskiej. Zgodnie jednak z poglądami doktryny i orzecznictwa przyjmuje się, że niewypłacalność dłużnika w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 2)">art. 527 § 2 k.c.</a> oznacza taki stan jego majątku, w którym egzekucja prowadzona zgodnie z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> nie może przynieść zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej przeciwko temu dłużnikowi. Nie jest jednak tak, że wierzyciel chcący poszukiwać ochrony w drodze skargi pauliańskiej musi najpierw wszcząć postępowanie egzekucyjne aby stwierdzić jego bezskuteczność. Jak trafnie stwierdził w swoim wyroku z 29.09.2011r. (IV CSK 99/11) Sąd Najwyższy o istnieniu pokrzywdzenia wierzyciela - wobec niewypłacalności dłużnika w konsekwencji zdziałanej przezeń czynności prawnej, można mówić już wtedy gdy porównanie wartości rozporządzonego przez dłużnika mienia i wysokości niespłaconych wierzytelności przysługujących przeciwko dłużnikowi prowadzi do wniosku o niemożności zaspokojenia się powoda chociażby w części. Za niewypłacalnego może być uznany nawet taki dłużnik, którego aktywa majątkowe równoważą zobowiązania, ale są niedostępne dla wierzyciela roszczeń pieniężnych (wyrok S.A. w Warszawie z 05.04.2013r. I.A.Ca 1250/12). Niewypłacalność <span class="anon-block">J. P.</span> została w sprawie wykazana. Powód rozpoznał bowiem zanim zdecydował się wystąpić z pozwem sytuację materialną swojej dłużniczki uzyskując odpowiedzi z Centralnej Ewidencji Pojazdów, Centralnej Informacji Bazy <span class="anon-block">D. W.</span> czy Starostwa Powiatowego w <span class="anon-block">N.</span>, na swoje zapytania o jej figurowanie w tych rejestrach, z których wynikało, że nie jest ona właścicielką nieruchomości czy pojazdu - a więc mienia o istotnej wartości. Także bezskuteczne okazało się zajęcie rachunku bankowego <span class="anon-block">J. P.</span> – po wystawieniu przeciwko niej tytułu wykonawczego w dniu 10.06.2016r. Znamiennym jest także to, iż mimo, że ZUS nie akceptował wniosków <span class="anon-block">J. P.</span> o rozłożenie istotnego dla sprawy zadłużenia na raty, albowiem nie spełniła ona tzw. warunków wstępnych dotyczących uregulowania składek pracowniczych i jednorazowej wpłaty części kwoty zadłużenia, nie ponowiła ona po raz kolejny wniosku, po uczynieniu zadość tym warunkom – co wskazuje na to, że nie była w stanie im sprostać. Na rozprawie w dniu 29.12.2016 r. pozwana potwierdziła jedynie w swoim oświadczeniu, że jej matka <span class="anon-block">J. P.</span> nie posiada żądnego istotnego majątku w tym żadnych nieruchomości, cennych ruchomości, w szczególności samochodu, z których mogłoby nastąpić zaspokojenie wierzytelności pieniężnych powoda. Udziały we własności nieruchomości w <span class="anon-block">U.</span> były więc jedynym istotnym składnikiem majątku <span class="anon-block">J. P.</span>, do którego strona powodowa mogła skierować egzekucję swoich wierzytelności. Wyzbycie się tego składnika majątkowego w drodze umowy darowizny doprowadziło więc do niewypłacalności dłużniczki i tym samym pokrzywdzenia powoda.</p>
<p>Niewątpliwie pozwana wskutek istotnej dla sprawy czynności prawnej uzyskała korzyść majątkową, w postaci udziałów w prawie własności nieruchomości. Nadto <span class="anon-block">J. P.</span> jako osoba prowadząca działalność gospodarczą miała świadomość ciążących na niej obowiązków związanych z odprowadzaniem składek na ZUS, co więcej skoro już w 2011r. występowała do ZUS - u o rozłożenie jej zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na raty, to oczywiście była świadoma i istnienia zadłużenia z tego tytułu i jego wysokości. Skoro jak już wyżej wskazano w lutym 2011r. po raz pierwszy skierowała do ZUS-u wniosek o rozłożenie jej zobowiązania na raty a poznawszy stanowisko powoda, że bez spełnienia przez nią warunków wstępnych jej wniosku nie zaakceptuje, nie doprowadziła do ich ziszczenia i tym samym przytępienia ze swej strony do skutecznego spłacania zadłużenia choćby w ratach, to daje to podstawy przyjęcia, iż nie była w stanie tych warunków zrealizować a zatem, że już wówczas była w stanie niewypłacalności. Skoro zatem do 10.12.2013r. a więc przez prawie kolejne 3 lata nie spłaciła zadłużenia ani w całości ani w części a mimo to zdecydowała się darować córce jedyny istotny składnik majątkowy przez siebie posiadany to niewątpliwie działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela tj. w celu uniemożliwienia mu zaspokojenia się z tego majątku, a co najmniej taki skutek takiego swojego zachowania zakładała. Nadto w trybie domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 3)">art. 527 § 3 k.c.</a> przyjąć należy, że pozwana <span class="anon-block">Z. G.</span> jako osoba będąca w bliskim z dłużniczką stosunku – tj. będąc jej córka, z którą wspólnie w dacie istotnej dla sprawy czynności prawnej zamieszkiwała, co obie jako strony czynności notarialnej oświadczyły notariuszowi stając do aktu – wiedziała, że jej matka działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Nawet jednak gdyby przyjąć odmiennie, że o tym nie wiedziała i przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć to i tak nie miało by to w sprawie istotnego znaczenia a to w świetle przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 528)">art. 528 k.p.c.</a> – skoro otrzymała ona korzyść majątkową bezpłatnie.</p>
<p>Podsumowując Sąd stwierdził, że spełnione zostały przesłanki uznania za bezskuteczną czynności prawnej w postaci umowy darowizny udziału wynoszącego 35/192 części nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">U.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span> zawartej 10 grudnia 2013 r. między <span class="anon-block">J. P.</span> i <span class="anon-block">Z. G.</span>. Należy zauważyć, że strona powodowa żądała uznania za bezskuteczną umowy darowizny, na której podstawie <span class="anon-block">J. P.</span> darowała pozwanej <span class="anon-block">Z. G.</span> udział wynoszący 35/192 części nieruchomości położonej w <span class="anon-block">U.</span>, gm. <span class="anon-block">O.</span> składającej się z działek gruntu o numerach 30 i 31 o powierzchni 0,42 ha, dla których Sąd Rejonowy w Grodzisku Wlkp. IX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>. Takie sformułowanie żądania wynikało jednak z faktu, że strona powodowa dysponowała wypisem z aktu notarialnego z 2013 r. W momencie zawarcia umowy darowizny właściwym do prowadzenia <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> był Sąd Rejonowy w Grodzisku Wlkp. IX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych, natomiast obecnie od 01.01.2015r. właściwym do jej prowadzenia jest Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu IV Wydział Ksiąg Wieczystych.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.</p>
<p>O kosztach Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 2)">art. 98 § 1 i 2 kpc</a> oraz 113.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Skoro strona pozwana przegrała proces w całości, to należało ją obciążyć całością jego kosztów. Wobec czego Sąd nakazał ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Poznaniu) kwotę 3.986 zł (stanowiącą 5% wartości przedmiotu sporu) tytułem wpisu sądowego od pozwu, od uiszczenia którego strona powodowa wobec treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 114;art. 114 ust. 4)">art. 114 ust 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> była zwolniona oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego a to mając na uwadze § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804 z późn. zm.).</p>
<p>/-/ K. Szmytke</p>
</div>