III AUa 151/23
Суди загальної юрисдикції2025-01-29
Номер справи
III AUa 151/23
Дата рішення
2025-01-29
Тип
SENTENCE
Судді
Barbara Białecka (PRESIDING_JUDGE)
Правова підстава
Текст рішення
<p>Sygn. akt III AUa 151/23</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 29 stycznia 2025 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>w składzie następującym:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="154"/>
<col width="450"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący:</p>
</td>
<td>
<p>Sędzia Barbara Białecka</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2025 r. w <span class="anon-block">S.</span>
</p>
<p>sprawy <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółki komandytowej w <span class="anon-block">S.</span>
</p>
<p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span>
</p>
<p>o interpretację</p>
<p>na skutek apelacji płatnika składek</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt VI U 506/22</p>
<p>1.
oddala apelację,</p>
<p>2.
zasądza od <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> spółki komandytowej w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami należnymi za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach, do dnia zapłaty.</p>
<table>
<colgroup>
<col width="240"/>
<col width="241"/>
<col width="240"/>
</colgroup>
<tr>
<td> </td>
<td>
<p>Barbara Białecka</p>
</td>
<td> </td>
</tr>
</table>
<p>Sygn. akt III AUa 151/23</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span>, <span class="anon-block">decyzją nr (...)</span> z dnia 17 sierpnia 2022 r., uznał za nieprawidłowe stanowisko zawarte we wniosku przedsiębiorcy <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> sp.k. z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> złożonym w dniu 18 maja 2022 r. dotyczące wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kierowców transportu międzynarodowego ekwiwalentu pieniężnego wypłacanego na poczet poniesionych kosztów prania i suszenia odzieży, w której wykonywana jest praca oraz wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kierowców transportu międzynarodowego ekwiwalentu pieniężnego wypłacanego na poczet poniesionych kosztów korzystania z toalet i pryszniców.</p>
<p>W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 18 maja 2022 r. do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w <span class="anon-block">G.</span> wpłynął wniosek przedsiębiorcy <span class="anon-block"> (...)</span> sp, z o.o. sp.k. z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Wniosek został uzupełniony pismem doręczonym dnia 21 czerwca 2022 r. oraz pismem doręczonym dnia 19 lipca 2022 r.</p>
<p>Wnioskodawca wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu towarów (w tym międzynarodowego). Spółka zatrudnia kierowców, którzy wykonują zadania służbowe w ramach międzynarodowych przewozów drogowych (w myśl ustawy o czasie pracy kierowców tj. z dnia 5 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1412) (dalej też jako: ustawa o czasie pracy kierowców). Podczas wykonywania zadań służbowych w ramach międzynarodowych przewozów drogowych kierowcy muszą korzystać z zaplecza sanitarnego na parkingach (m.in, dlatego, że spędzają noclegi w kabinach pojazdów). Korzystanie z zaplecza sanitarnego zawsze wiąże się z koniecznością uiszczania opłat za toalety i prysznice, podatkowo kierowcy muszą korzystać z płatnych pralni i suszarni, aby wyprać odzież, w której pracują. Kierowcy muszą przynajmniej: 4 razy dziennie skorzystać z toalety, 3 razy w ciągu 2 dni wziąć prysznic, raz na 2 dni wyprać i wysuszyć (brak możliwości wywieszenia prania) odzież, w której wykonują pracę (pracodawca w swoich umowach z kontrahentami zobowiązuje się, żeby kierowcy wykonywali pracę w czystych i schludnych ubraniach).</p>
<p>W załączeniu wnioskodawca przedstawił tabelę z kosztami toalet, pryszniców, prania i suszenia odzieży wraz z danymi dotyczącymi oferenta oraz przesiane oferty, Miesięczny koszt toalet wynosi ok. 398,61 zł, pryszniców 650,72 zł, prania 282,49 zł i suszenia 231,10 zł. łącznie 1562,92.</p>
<p>Obecnie spółka nie może wypłacać kierowcom wykonującym zadania służbowe w międzynarodowych przewozach drogowych diet, które do tej pory pokrywały koszt toalet i pryszniców. Spółka zamierza wypłacać ekwiwalent pieniężny w wysokości 1050 zł na poczet kosztów korzystania z toalet i pryszniców przez kierowców wykonujących zadania służbowe w międzynarodowych przewozach drogowych oraz ekwiwalent w wysokości 510 zł na poczet kosztów prania i suszenia odzieży, w której wykonywana jest praca. Ekwiwalenty ulegały proporcjonalnemu zmniejszeniu w zależności od tego przez jaką część miesiąca pracownik wykonywałby zadania służbowe w międzynarodowych przewozach drogowych.</p>
<p>We własnym stanowisku w sprawie wnioskodawca zauważył, że zgodnie z art. 21 b pkt 1 ustawy o czasie pracy kierowców (tj. z dnia 5 lipca 2019 r, (Dz.U. z 2019 r. poz. 1412) kierowca wykonujący zadania służbowe w ramach międzynarodowych przewozów drogowych nie jest w podróży służbowej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 775;art. 775 § 1)">art. 775 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy</a>, a zatem kierowca nie może otrzymywać diet, które przed wprowadzeniem ww. przepisu zapewniały m.in. zwrot kosztów toalet i pryszniców w zagranicznej podróży służbowej,</p>
<p>Jednocześnie zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 233)">art. 233 kodeksu pracy</a> pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej.</p>
<p>Zgodnie z § 111 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z dnia 26 września 1997 r, (Dz.U. Nr-129, poz. S44) pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnianych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. Pomieszczenia higienicznosanitarne powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem.</p>
<p>Siłą rzeczy kierowcy wykonującemu zadania służbowe w ramach międzynarodowych przewozów drogowych pracodawca nie może zapewnić ani toalety, ani natrysku spełniających wymagania przewidziane ww. przepisach. Pracodawca nie może również wypłacić diety na pokrycie kosztów korzystania z tych urządzeń. Jedynym rozwiązaniem pozostaje zatem wypłacenie ekwiwalentu na poczet kosztów korzystania z toalet i pryszniców przez kierowców wykonujących zadania służbowe w międzynarodowych przewozach drogowych, odpowiadającego rzeczywistym kosztom korzystania z toalet i pryszniców - w tym wypadku taki ekwiwalent wynosiłby 1050 zł miesięcznie i byłby zmniejszany proporcjonalnie w zależności od długości wykonywania zadania służbowego poza granicami kraju.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(9);art. 237(9) § 3)">art. 237 (9) § 3 kodeksu pracy</a> jeżeli pracodawca nie może zapewnić prania odzieży roboczej, czynności te mogą być wykonywane przez pracownika, pod warunkiem wypłacania przez pracodawcę ekwiwalentu pieniężnego w wysokości kosztów poniesionych przez pracownika, W przypadku kierowców wykonujących zadania służbowe w ramach międzynarodowych przewozów drogowych przez wiele dni poza siedzibą pracodawcy (zwykle 21 dni) samo pranie odzieży roboczej nie jest wystarczające, albowiem pracownicy ci nie mają pomieszczeń do suszenia tej odzieży. W tym wypadku w pojęciu prania odzieży roboczej musi mieścić się również koszt jej wysuszenia.</p>
<p>Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tj. z dnia 28 września 2017 r, Dz.U. z 2017 r. poz. 1949) podstawy wymiaru składek nie stanowi wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów łub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego ma nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych.</p>
<p>Nie budzi wątpliwości, że ekwiwalent za pranie odzieży roboczej, czy też używanie odzieży własnej zamiast roboczej nie stanowi podstawy wymiaru składek. W przypadku kierowców pojęcie prania nie może ograniczać się tylko do wykonania samego prania, ponieważ kierowca, nie ma możliwości takiego prania wysuszyć. A zatem w tym przypadku pojęcie prania odzieży powinno obejmować kompleksową usługę prania i suszenia, tak aby odzież robocza mogła być wykorzystana (nie była mokra) - w innym wypadku samo pranie nie ma większego sensu. Wnioskodawca kieruje pytanie, czy w tym stanie faktycznym i prawnym ekwiwalent obejmujący suszenie odzieży roboczej obok ekwiwalentu za pranie również nie będzie stanowił podstawy wymiaru składek. W ocenie Wnioskodawcy czynność prania i suszenia są w tym wypadku nieodłączne, aby spełnić warunki BHP, a zatem ekwiwalent za suszenie odzieży roboczej nie powinien stanowić podstawy wymiaru składek.</p>
<p>Podobnie w ocenie wnioskodawcy podstawy wymiaru składek nie powinien stanowić ekwiwalent na poczet kosztów korzystania z toalet i pryszniców przez kierowców wykonujących zadania służbowe w międzynarodowych przewozach drogowych - jako ekwiwalent za świadczenie rzeczowe wynikające z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy. W tym wypadku świadczeniem rzeczowym (a bardziej obowiązkiem pracodawcy) jest zapewnienie pracownikowi na terenie zakładu pracy toalety i natrysku. <span class="underline">
<!-- -->Przepisy nie przewidują ekwiwalentów za takie świadczenia pracodawcy, </span>niemniej logiczną konsekwencją braku możliwości zapewnienia toalety i natrysku pracownikowi (z uwagi na jego przebywanie poza siedzibą pracodawcy, poza granicą kraju) jest wypłacenie mu ekwiwalentu na poczet koszów korzystania z toalet i pryszniców, Takie ekwiwalenty również nie powinny stanowić podstawy wymiaru składek.</p>
<p>Uzupełniając wniosek pismem doręczonym dnia 21 czerwca wnioskodawca wskazał, że:</p>
<p>1. wartość wypłacanego kierowcom wykonującym zadania służbowe w międzynarodowych przewozach drogowych ekwiwalentu pieniężnego na poczet kosztów związanych z korzystaniem z toalet, pryszniców, praniem i suszeniem odzieży, w której wykonywana jest praca będzie przychodem ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r, o podatku dochodowym od osób fizycznych [vide: art. 12 ust. 1 tej ustawy), wolnym jednak od podatku dochodowego;</p>
<p>2.pracodawca dostarcza nieodpłatnie odzież roboczą (podlegającą praniu i suszeniu) spełniającą wymagania określone w Polskich Normach (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(7);art. 237(7) § 1)">art. 237<sup>
<!-- -->7</sup> § 1 k.p.</a>);</p>
<p>3.w przypadku używania przez pracowników własnej odzieży, pracodawca wypłaca ekwiwalent w wysokości uwzględniającej aktualne ich ceny <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(7);art. 237(7) § 1)">art. 237<sup>
<!-- -->7</sup> § 1 k.p.</a>);</p>
<p>4.pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej, który jest ustalony w regulaminie.</p>
<p>Pismem doręczonym dnia 19 lipca 2022 r. wnioskodawca wskazał, że ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej jest ustalony w regulaminie wynagradzania.</p>
<p>Mając na uwadze treść wniosku oraz obowiązujące przepisy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">G.</span> wskazał, że:</p>
<p>Stanowisko wyrażone przez wnioskodawcę we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 34 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców uznać należy za nieprawidłowe w części dotyczącej wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kierowców transportu międzynarodowego wypłacanego ekwiwalentu pieniężnego na poczet poniesionych kosztów prania i suszenia odzieży, w której wykonywana jest praca oraz za nieprawidłowe w części dotyczącej wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kierowców transportu międzynarodowego ekwiwalentu pieniężnego wypłacanego na poczet korzystania z toalet i pryszniców.</p>
<p>Zgodnie z przepisem art. 34 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie {interpretacja indywidualna), Wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 34 ust. 2 ustawy). Natomiast w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83 d;art. 83 d ust. 1)">art. 83d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> Zakład wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek.</p>
<p>Zagadnienia dotyczące ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne regulowane są za pośrednictwem przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ()">ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 ()">rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r</a>, w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1949 ze zm.). Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (art. 18;art. 18 ust. 1;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 1 i ust. 2</a> w związku z art. 20 ust. l oraz art. 4 pkt 9 ww. ustawy oraz § 1 wskazanego rozporządzenia; podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910800350" title="Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 ()">ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych</a> (t.j. Dz. U. <strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->z</em>
</strong> 2021 r. poz. 1128 ze zm.) z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyłączeniem wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków z ubezpieczeń społecznych.</p>
<p>Od 2 lutego 2022 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2022 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040920879" title="Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców - Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 879 ()">ustawy o czasie pracy kierowców</a> oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 209) zmieniające m.in. zakres dotyczący zasad ustalania podstawy wymiaru składek dla kierowców wykonujących zadania służbowe w zakresie przewozów międzynarodowych w związku z wdrożeniem dyrektyw w przepisach unijnych - Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1057 z dnia 15 lipca 2020 r. ustanawiającej przepisy szczególne w odniesieniu do dyrektywy 96/71WE i dyrektywy 2014/67UE, dotyczące delegowania kierowców w sektorze transportu drogowego oraz zmieniającą dyrektywą 2006/22WE w odniesieniu do wymogów w zakresie egzekwowania przepisów oraz rozporządzenie (UE) nr 1024/2021 (Dz. Urz. UE L 249 z 31.07.2020, srt.49). Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040920879" title="Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców - Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 879 (art. 21 b)">art. 21b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców</a> (Dz. U. z 2019 r., poz. 1412 ze zm.) obowiązującym od 2 lutego 2022 r., kierowca wykonujący zadania służbowe w ramach międzynarodowych przewozów drogowych nie jest w podróży służbowej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 77(5);art. 77(5) § 1)">art. 77<sup>
<!-- -->(
5)</sup> § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy</a> (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.). Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 2)">art. 2</a>lb ust. 2 cytowanej ustawy w zakresie ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe stosuje się przepisy wydane na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 21)">art. 21 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> dotyczące pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców.</p>
<p>Zatem, od tej daty do kierowców wykonujących zadania służbowe w ramach międzynarodowych przewozów drogowych nie ma zastosowania § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe: od 2 lutego 2022 r. wobec kierowców wykonujących zadania służbowe w ramach międzynarodowych przewozów drogowych należy zastosować § 2 ust. 1 pkt 16 ww. rozporządzenia, przepis ten ma zastosowanie wyłącznie jeśli przychód pracownika za dany miesiąc jest wyższy niż przeciętne wynagrodzenie.</p>
<p>Z opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku wynika, że spółka zamierza wypłacać ekwiwalent pieniężny w wysokości 1050 zł na poczet kosztów korzystania z toalet i pryszniców przez kierowców wykonujących zadania służbowe w międzynarodowych przewozach drogowych oraz ekwiwalent w wysokości 510 zł na poczet kosztów prania i suszenia odzieży, w której wykonywana jest praca.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 2;§ 2 ust. 1;§ 2 ust. 1 pkt. 6)">§ 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej <strong>
<!-- -->
<em>
<!-- -->z</em>
</strong> dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne</a> nie stanowi wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(7))">art. 237<sup>
<!-- -->7</sup> ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy</a> (t.j, Dz. U. z 2022 r, poz. 1510) pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach: jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu; ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca może ustalić stanowiska, na których dopuszcza się używanie przez pracowników, za ich zgodą, własnej odzieży i obuwia roboczego, spełniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy (nie dotyczy stanowisk, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi).</p>
<p>Pracownikowi używającemu własnej odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237;art. 237 § 2)">art. 237 § 2 Kodeksu pracy</a>, pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny w wysokości uwzględniającej ich aktualne ceny.</p>
<p>Jeżeli pracodawca nie może zapewnić prania odzieży roboczej, czynności te mogą być wykonywane przez pracownika, pod warunkiem wypłacania przez pracodawcę ekwiwalentu pieniężnego w wysokości kosztów poniesionych przez pracownika (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(9);art. 237(9) § 3)">art. 237<sup>
<!-- -->9</sup> § 3 Kodeksu pracy</a>).</p>
<p>Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia, podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie stanowi ekwiwalent pieniężny, jeśli pracodawca ustalił go w kwocie, która odpowiada:</p>
<p>- rzeczywistym kosztom prania odzieży na podstawie cen obowiązujących w okolicznych pralniach - w przypadku, gdy pracownik korzysta z pralni i składa pracodawcy oświadczenia o wysokości poniesionych kosztów;</p>
<p>- kwocie wskazanej na rachunku z pralni przedkładanego pracodawcy;</p>
<p>- skalkulowanym wydatkom za zużytą energię elektryczną, proszek do prania i wodę, które powinny uwzględniać również zmiany cen oraz zużycie sprzętu - w przypadku, gdy pracownik pierze odzież roboczą we własnym zakresie.</p>
<p>Z powyższego wynika, że pracodawca nie opłaca składek od ekwiwalentu pieniężnego, czyli od równowartości faktycznych kosztów, które zostały poniesione w związku z praniem odzieży. W sytuacji, gdy pracodawca co miesiąc wypłaca pracownikowi za pranie odzieży roboczej stałą kwotę, świadczenie takie nie kwalifikuje się pod pojęcie ekwiwalentu, a jako ryczałt. Pod pojęciem „ekwiwalent" należy rozumieć „równowartość, rzecz zawierającą w sobie wartość innej rzeczy", „rzecz równą innej wartością". Natomiast „ryczałt" jest to „kwota o ustalonej z góry wysokości przeznaczona na jakieś wydatki, wyliczona bez podziału na poszczególne pozycje". W sytuacji, gdy pracodawca co miesiąc wypłaca pracownikowi za pranie odzieży roboczej stałą kwotę, świadczenie takie nie kwalifikuje się pod pojęcie ekwiwalentu, ale jako ryczałt. Zatem jeśli Pracodawca wypłaca ryczałt w stałej miesięcznej wysokości, bez względu na wysokość faktycznych kosztów, to taka wypłata stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, nawet jeśli została nazwana ekwiwalentem.</p>
<p>Jednocześnie również ekwiwalent na poczet kosztów korzystania z toalet i pryszniców wypłacany kierowcom transportu międzynarodowego nie może zostać wyłączony z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z uwagi na fakt, że na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 2;§ 2 ust. 1;§ 2 ust. 1 pkt. 6)">§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne</a> wyłączono wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia. W przedmiotowej sprawie koszty korzystania z toalet i pryszniców nie są świadczeniem rzeczowym wynikającym z przepisów bhp. Zarówno przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeksu pracy</a>, jak i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971290844" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - Dz. U. z 1997 r. Nr 129, poz. 844 ()">rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r</a>, w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r., poz.1650 ze zm.) nie przewidują możliwości wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za korzystanie z łazienek i toalet lub ponoszenie innych kosztów związanych z higieną osobistą. Tak więc nie ma podstawy prawnej, aby uznać, że tego rodzaju świadczenia rzeczowe wynikają z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy. Jednocześnie takich kosztów nic można zaliczyć kierowcom transportu międzynarodowego do ekwiwalentów za świadczenia wynikające z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy.</p>
<p>W konsekwencji, uwzględniając przedstawiony opis zdarzenia przyszłego, własne stanowisko oraz obowiązujące przepisy prawa uznać należy stanowisko przedsiębiorcy w przedmiocie wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kierowców transportu międzynarodowego „ekwiwalentu pieniężnego" wypłacanego na poczet poniesionych kosztów prania i suszenia odzieży, w której wykonywana jest praca oraz stanowisko przedsiębiorcy w przedmiocie wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kierowców transportu międzynarodowego „ekwiwalentu pieniężnego"' wypłacanego na poczet korzystania z toalet i pryszniców za nieprawidłowe.</p>
<p>W odwołaniu od tej decyzji płatnik zaskarżył ją w całości i zarzucił:</p>
<p>a) naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 2;§ 2 ust. 1;§ 2 ust. 1 pkt. 6)">§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe</a> w zw. żart. 2379<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (§ 3)">§ 3 kodeksu pracy</a>, poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie, że stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zryczałtowany ekwiwalent za pranie i suszenie odzieży roboczej - w wypadku odwołującej miesięczna kwota, której wysokość jest uzależniona od długości wykonywania zadania służbowego, w sytuacji gdy nie ma uzasadnienia do włączenia świadczenia zryczałtowanego do podstawy wymiaru składki, jeżeli wypłacona kwota jest odpowiednia do wysokości poniesionych kosztów, a więc wtedy, gdy jej wysokość została określona w stałej kwocie, jeżeli jej wyliczenie uwzględnia rzeczywistą częstotliwość ponoszenia wydatków i mieści się w niewielkiej rozpiętości cen rynkowych;</p>
<p>b) naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 2;§ 2 ust. 1;§ 2 ust. 1 pkt. 6)">§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 233)">art. 233 k.p.</a> w zw. z § 111 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z dnia 26 września 1997 r. (Dz.U. Nr 129, poz. 844), w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(7);art. 237(7) § 4)">art. 237<sup>
<!-- -->7</sup> § 4 k.p.</a> (stosowanym w drodze analogii) i w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(9);art. 237(9) § 3)">art. 237<sup>
<!-- -->9</sup> § 3 k.p.</a> (stosowanym w drodze analogii) poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie, że stanowi podstawę wymiaru składek zryczałtowany ekwiwalent za koszty toalet i pryszniców poniesione przez kierowcę wykonującego zadania w międzynarodowym transporcie drogowym, w sytuacji gdy pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikowi dostęp do toalety i prysznica, a pracownik-kierowca realizuje swoje uprawnienie korzystając z płatnych toalet i / pryszniców, ponosząc koszty, które z kolei powinny być rekompensowane przez ( pracodawcę poprzez wypłatę ekwiwalentu odpowiadającego wysokości poniesionych kosztów, tj. mieszczącego się w niewielkiej rozpiętości cen rynkowych;</p>
<p>W związku ze wskazanymi zarzutami wnosił o:</p>
<p>a) zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie za prawidłowe stanowiska zawartego we wniosku przedsiębiorcy <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> sp.k. z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span>,</p>
<p>b) zasądzenie od organu na rzecz odwołującego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.</p>
<p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego ustalonego według norm przepisanych, powiększonych o należne odsetki przewidziane <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>
</p>
<p>Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 19 stycznia 2023 r.:</p>
<p>1.
oddalił odwołanie;</p>
<p>2.
zasądził od <span class="anon-block"> (...) spółki z o.o.</span> sp.k. w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy zważył, że odwołanie nie było uzasadnione.</strong>
</p>
<p>Sąd meriti nakreślił stan prawny będący podstawą rozstrzygania niniejszej sprawy.</p>
<p>Zgodnie z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83 d)">art. 83 d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>:</p>
<p>1. Zakład wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w <span class="underline">
<!-- -->art. 34</span> ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek. Interpretacje indywidualne wraz z wnioskiem o wydanie interpretacji, po usunięciu danych identyfikujących wnioskodawcę oraz inne podmioty wskazane w treści interpretacji, Zakład niezwłocznie zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej.</p>
<p>2. Nie wydaje się interpretacji indywidualnych w zakresie tych elementów stanu faktycznego, które w dniu złożenia wniosku o interpretację są przedmiotem toczącego się postępowania wyjaśniającego lub kontroli albo gdy w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji Zakładu.</p>
<p>Sąd Okręgowy podkreślił, iż w doktrynie podkreśla się, że: złożenie wniosku o wydanie interpretacji skutkuje nie tylko "zwykłym" uzyskaniem informacji przez przedsiębiorcę - wydana interpretacja, zgodnie z art. 10a ust. 2 u.s.d.g., wprawdzie nie jest wiążąca dla przedsiębiorcy, jednakże nie może być on obciążony jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosuje się do uzyskanej interpretacji. Co więcej, interpretacja przepisów składkowych jest wiążąca dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i może zostać zmieniona wyłącznie w drodze wznowienia postępowania. Zatem przedsiębiorca, składając wniosek o wydanie pisemnej interpretacji, nie tylko ma prawo do otrzymania informacji dotyczącej wykładni przepisów składkowych, ale również wynikają z tego daleko idące gwarancje. Związane są one z tym, że dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych interpretacja jest wiążąca, a zastosowanie się do niej przez przedsiębiorcę chroni go przed jakimikolwiek daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosuje się do uzyskanej interpretacji.</p>
<p>Sąd meriti wskazał, iż usunięcie z obrotu prawnego decyzji interpretacyjnej, jeśli nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, nie jest w praktyce możliwe. Problem może pojawić się wtedy, gdy korzystna dla przedsiębiorcy interpretacja niekoniecznie będzie oparta na prawidłowej wykładni przepisów składkowych. Jest to o tyle możliwe, że regulacje dotyczące składek należą do szczególnie skomplikowanych. Zastosowanie w takiej sytuacji może mieć jedynie art. 10a ust. 3 u.s.d.g., zgodnie z którym interpretacja może zostać zmieniona wyłącznie w drodze wznowienia postępowania, przy czym nie zmienia się interpretacji, w wyniku której nastąpiły nieodwracalne skutki prawne.</p>
<p>W ocenie Sądu Okręgowego w rozpatrywanej sprawie wniosek płatnika składek dotyczy wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kierowców transportu międzynarodowego ekwiwalentu pieniężnego wypłacanego na poczet poniesionych kosztów prania i suszenia odzieży, w której wykonywana jest praca oraz wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kierowców transportu międzynarodowego ekwiwalentu pieniężnego wypłacanego na poczet poniesionych kosztów korzystania z toalet i pryszniców.</p>
<p>W dniu 26 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o transporcie drogowym, ustawy o czasie pracy kierowców i niektórych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 209), która w art. 2 ust. 3 stanowi, że:</p>
<p>1. Kierowca wykonujący zadania służbowe w ramach międzynarodowych przewozów drogowych nie jest w podróży służbowej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 775;art. 775 § 1)">art. 775 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy</a>.</p>
<p>2. Do kierowcy, o którym mowa w ust. 1, stosuje się w zakresie ustalania podstawy wymiaru:</p>
<p>1) podatku dochodowego od osób fizycznych - przepisy dotyczące osób zatrudnionych w kraju i przebywających czasowo za granicą, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910800350" title="Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 (art. 21;art. 21 ust. 1;art. 21 ust. 1 pkt. 20)">art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych</a> (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.);</p>
<p>2) składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe - przepisy wydane na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 21)">art. 21 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.) dotyczące pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców."</p>
<p>Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wydane na tej podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 ()">rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (tj. z dnia 28 września 2017 r.</a>, Dz.U. z 2017 r. poz. 1949) stanowi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18 § 1)">§ 1</a>, że: podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej "składkami", stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, zwanej dalej "ustawą", oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18 § 2)">§ 2</a>.</p>
<p>Sąd Okręgowy wskazał, iż płatnik składek <span class="anon-block"> spółka (...)</span> powołał na przepisy § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wywodząc z nich zasadę, że zapewnienie pracownikowi na terenie zakładu pracy toalety i natrysku jest świadczeniem rzeczowym (a bardziej obowiązkiem pracodawcy). Zatem skoro pracownik przebywa poza zakładem pracy i nie może otrzymywać diety, to pracodawca powinien wypłacić nieoskładkowany ekwiwalent na poczet kosztów pryszniców oraz toalet. Zdaniem odwołującego się również za pranie i suszenie odzieży roboczej należy się pracownikowi nieoskładkowany ekwiwalent, gdyż zarówno pranie, jak i suszenie są niezbędnymi czynnościami do spełnienia warunków BHP.</p>
<p>Sąd pierwszej instancji zważył, iż taka interpretacja cytowanych przepisów nie jest prawidłowa, co słusznie stwierdził organ rentowy.</p>
<p>Kwestionowany przepis rozporządzenia ma następujące brzmienie: podstawy wymiaru składek nie stanowi wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych.</p>
<p>W ocenie Sądu I instancji treść w/w przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż nie ma w nim mowy o ekwiwalencie za korzystanie z pryszniców i toalet. Zabiegi interpretacyjne odwołującej się spółki odnoszące się do zastosowania w tym zakresie w drodze analogii <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(7);art. 237(7) § 4)">art. 237 <sup>
<!-- -->7 </sup>§ 4 k.p.</a> , czy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(9);art. 237(9) § 3)">art. 237 <sup>
<!-- -->9 </sup>§ 3 k.p.</a> są zdaniem Sądu Okręgowego chybione, albowiem przepisy zawarte w § 2 rozporządzenia są wyjątkiem od reguły z jego § 1 stanowiącego, że podstawę wymiaru składek stanowią wszystkie przychody pracowników uzyskiwane od pracodawców. Sad pierwszej instancji podkreślił, iż nie mogą one podlegać wykładni rozszerzającej per analogiam.</p>
<p>W zakresie ekwiwalentu za pranie odzieży roboczej argumentacja musiała być odmienna, ponieważ jest to świadczenie wskazane wprost w § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia.</p>
<p>Sąd Okręgowy podkreślił, iż nie ulegało wątpliwości, że ekwiwalent o którym mowa musi odpowiadać rzeczywistym kosztom poniesionym na pranie odzieży. Wnioskodawca miał w ocenie Sądu rację, że czynność prania powinna być połączona z czynnością suszenia, gdyż doświadczenie życiowe uczy, iż kierowca w transporcie międzynarodowym nie może używać odzieży wypranej ale mokrej, bo niewysuszonej. W pozostałym zakresie płatnik składek według Sądu pierwszej instancji nie ma racji. Wskazał on we wniosku i jego uzupełnieniu, że zamierza wypłacać każdemu kierowcy wykonującemu pracę w transporcie międzynarodowym kwotę 510,00 zł. jako ekwiwalent z tego tytułu (pomniejszoną proporcjonalnie do czasu przebywania w trasie). Uznał, że kierowca powinien wyprać i wysuszyć odzież roboczą raz na 2 dni. Przyznał też, że zgodnie z regulaminem wynagradzania wypłaca pracownikom ekwiwalent za pranie odzieży roboczej.</p>
<p>Sąd Okręgowy podkreślił, iż w tym stanie faktycznym nie sposób uznać, iż wskazana kwota jest ekwiwalentem za pranie/suszenie odzieży roboczej. Tak ustalona jedna miesięczna kwota dla wszystkich kierowców jest ryczałtem, od którego należy odprowadzić składki na ubezpieczenie społeczne. Nie ulegało wątpliwości Sądu pierwszej instancji, że ekwiwalent i ryczałt to dwa odrębne pojęcia, choć niezdefiniowane w aktach prawnych. Ekwiwalent to rzecz zawierająca w sobie wartość innej rzeczy, a ryczałt to kwota o ustalonej z góry wysokości, przeznaczona na dane wydatki, bez szczegółowego rozliczenia. Dlatego kwota 510 zł. ma charakter ryczałtu, a nie ekwiwalentu.</p>
<p>Taką wykładnię tych dwóch pojęć zaprezentował Sąd Najwyższy w cytowanym w odwołaniu wyroku. Sąd Okręgowy wskazał, że w rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy sprawie ustalono taką samą kwotę ekwiwalentu dla każdego pracownika na podstawie cennika jednej pralni w miejscowości wykonywania pracy, co umożliwiało ustalenie wysokości ekwiwalentu.</p>
<p>Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie chodzi o kierowców w transporcie międzynarodowym, dla których trudno ustalić taki jednolity i stały ekwiwalent za pranie odzieży. Wykonują oni bowiem zadania służbowe w wielu krajach, w których ceny prania i suszenia odzieży są różne. Różne są też warunki atmosferyczne. Ponadto wątpliwości Sądu meriti wzbudził wymóg prania odzieży roboczej raz na 2 dni. Pracodawca musi zapewnić pracownikowi higieniczne warunki pracy, ale częstotliwość prania/suszenia odzieży zaproponowana przez wnioskodawcę może być uznana według Sądu Okręgowego za nadmierną. Ponadto nie ulega wątpliwości, iż kierowcy mają prawo do pobierania rachunków za pranie odzieży roboczej, a pracodawca będzie zobowiązany do ich zwrotu. Oznacza to, że płatnik składek będzie dysponował dowodami na poniesione wydatki, które mogą być zaliczone do kosztów prowadzonej działalności gospodarczej i pomniejszać przychód za dany okres rozliczeniowy. W ten sposób spółka zrekompensuje sobie wydatki na pranie/suszenie odzieży roboczej kierowców.</p>
<p>Sąd Okręgowy podkreślił, iż istota tego zagadnienia sprowadza się do tego, czy praca kierowcy w transporcie międzynarodowym musi odbywać się w odzieży roboczej i w tym zakresie brak było dostatecznych danych we wniosku <span class="anon-block"> spółki (...)</span>.</p>
<p>W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 18.04.2011 r. w sprawie III UK 117/10 wskazano: zakres i przedmiot sprawy o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa konstytuuje treść wniosku wszczynającego postępowanie, a rolą organu prowadzącego to postępowanie jest ocena stanowiska strony w spornej kwestii, nie zaś przedstawianie poglądów i wykładni przepisów odnoszących się do różnych sytuacji faktycznych. Istotą tego postępowania jest uzyskanie przez stronę wyjaśnienia treści przepisów prawa i ich zastosowania w odniesieniu do indywidualnej sytuacji wskazanej we wniosku. Organ wydający decyzję nie może więc ingerować w stan faktyczny opisany we wniosku, podważać go, uzupełniać czy zmieniać w oparciu o inne źródła lub wiedzę znaną mu z urzędu.</p>
<p>Sąd meriti zważył, iż w zgodzie z tą regułą nie sposób ocenić wniosku płatnika składek, gdyż nie zawiera on dostatecznej ilości dowodów na potwierdzenie sformułowanej tezy o nieodprowadzaniu składek od ekwiwalentu czy ryczałtu za pranie/suszenie odzieży roboczej.</p>
<p>Sąd pierwszej instancji dokonał analizy przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (dział 10)">działu X Kodeksu Pracy</a> - Bezpieczeństwo i higiena pracy. Ich treść nie pozostawia cienia wątpliwości, że odzież i obuwie robocze stosuje się tylko wówczas kiedy w środowisku pracy występują niebezpieczne i szkodliwe dla zdrowia czynniki (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(6))">art. 237 <sup>
<!-- -->6</sup> k.p.</a>). Pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach:</p>
<p>1) jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu;</p>
<p>2) ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy.</p>
<p>W wydanych na podstawie tych przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksu pracy</a> przepisach wykonawczych nie ma wymogu stosowania odzieży i obuwia roboczego w pracy kierowców w komunikacji międzynarodowej. W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971290844" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - Dz. U. z 1997 r. Nr 129, poz. 844 ()">rozporządzeniu Ministra pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy</a> nie ma nawet wzmianki o konieczności używania przez kierowców w transporcie międzynarodowym odzieży i obuwia roboczego. W załączniku nr 2 tego rozporządzenia opisano szczegółowe zasady stosowania środków ochrony indywidualnej. W tabelach do tego załącznika wskazano na branże w których takie zagrożenia występują. Brak wśród nich transportu ciężarowego (tabela nr. 2). Jak podkreślił Sąd Okręgowy, jedynym rozporządzeniem branżowym dotyczącym transportu jest rozporządzenie dotyczące transportu w komunikacji miejskiej.</p>
<p>Wobec powyższego zdaniem Sądu pierwszej instancji za ekwiwalent należy rozumieć równowartość, rzecz zawierającą w sobie wartość innej rzeczy. Natomiast ryczałt jest to kwota, która z góry ma ustaloną wysokość i jest przeznaczona na jakieś wydatki. Skoro zatem pracodawca wypłaca pracownikowi co miesiąc stałą kwotę na poczet prania/ suszenia odzieży roboczej, bez względu na wysokość faktycznych kosztów<strong>
<!-- -->,</strong> to świadczenie takie należy zakwalifikować jako ryczałt, nie jako ekwiwalent. Taka wypłata stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, również w sytuacji gdy została nazwana ekwiwalentem. Analogiczna sytuacja jest w zakresie ekwiwalentu na poczet kosztów korzystania z toalet i pryszniców. Odwołujący się błędnie zalicza wskazane koszty do świadczeń rzeczowych. Należy podkreślić, że zarówno przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeksu pracy</a>, jak i powoływane wcześniej rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy nie dopuszcza możliwości wypłaty ekwiwalentu za korzystanie z toalet czy pryszniców. W związku z tym, w ocenie Sądu Okręgowego, treść kwestionowanego przepisu rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie wymaga interpretacji.</p>
<p>Z powyższym orzeczeniem nie zgodziła się odwołująca się spółka, w wywiedzionej apelacji zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:</p>
<p>a) naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 2;§ 2 ust. 1;§ 2 ust. 1 pkt. 6)">§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(9);art. 237(9) § 3)">art. 237<sup>
<!-- -->9</sup> § 3 kodeksu pracy</a>, poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie, że stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zryczałtowany ekwiwalent za pranie i suszenie odzieży roboczej - w wypadku odwołującej miesięczna kwota, której wysokość jest uzależniona od długości wykonywania zadania służbowego, w sytuacji gdy nie ma uzasadnienia do włączenia świadczenia zryczałtowanego do podstawy wymiaru składki, jeżeli wypłacona kwota jest odpowiednia do wysokości poniesionych kosztów, a więc wtedy, gdy jej wysokość została określona w stałej kwocie, jeżeli jej wyliczenie uwzględnia rzeczywistą częstotliwość ponoszenia wydatków i mieści się w niewielkiej rozpiętości cen rynkowych;</p>
<p>b) naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 2;§ 2 ust. 1;§ 2 ust. 1 pkt. 6)">§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 233)">art. 233 k.p.</a> w zw. z § 111 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z dnia 26 września 1997 r. (Dz.U. Nr 129, poz. 844), w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(7);art. 237(7) § 4)">art. 237<sup>
<!-- -->7</sup> § 4 k.p.</a> (stosowanym w drodze analogii) i w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(9);art. 237(9) § 3)">art. 237<sup>
<!-- -->9</sup> § 3 k.p.</a> (stosowanym w drodze analogii), poprzez ich błędną wykładnię i stwierdzenie, że stanowi podstawę wymiaru składek zryczałtowany ekwiwalent za koszty toalet i pryszniców poniesione przez kierowcę wykonującego zadania w międzynarodowym transporcie drogowym, w sytuacji gdy pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikowi dostęp do toalety i prysznica, a pracownik-kierowca realizuje swoje uprawnienie korzystając z płatnych toalet i pryszniców, ponosząc koszty, które z kolei powinny być rekompensowane przez pracodawcę, poprzez wypłatę ekwiwalentu odpowiadającego wysokości poniesionych kosztów, tj. mieszczącego się w niewielkiej rozpiętości cen rynkowych;</p>
<p>c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, wyznaczonej logicznym rozumowaniem i zasadami doświadczenia życiowego oraz nierozważenie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, a w efekcie prowadzących do niezgodności ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym zebranym w niniejszej sprawie i przyjęcie, że:</p>
<p>- odwołująca się nie udowodniła, że zaproponowany we wniosku o interpretację koszt prania i suszenia odzieży roboczej jest ekwiwalentny w stosunku do rzeczywistych kosztów, w sytuacji gdy odwołująca przedstawiła tabelę ze szczegółowym wyliczeniem ekwiwalentu oraz przedłożyła rachunki z miejsc, gdzie wykonują pracę kierowcy - na poparcie wysokości ponoszonych kosztów;</p>
<p>- odwołująca się nie wykazała, że zasadne jest wykonywanie prania i suszenia odzieży roboczej raz na dwa dni, w sytuacji gdy specyfika pracy kierowcy polega nie tylko na kierowaniu pojazdem (co powoduje pocenie się pracownika), ale także wykonywaniu załadunków i rozładunków towaru, a także dbaniu o pojazd, w tym dokonywanie jego bieżącej konserwacji, podczas których odzież ulega zabrudzeniu;</p>
<p>- pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku kierowcy nie przysługuje odzież robocza, w sytuacji gdy specyfika pracy kierowcy polega nie tylko na kierowaniu pojazdów, ale także na wykonywaniu załadunków i rozładunków towaru, a także dbaniu o pojazd, co bez żadnych wątpliwości prowadzi do niszczenia i znacznego brudzenia odzieży pracownika (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(7);art. 237(7) § 1;art. 237(7) § 1 pkt. 1)">art. 237<sup>
<!-- -->7</sup> § 1 pkt 1 k.p.</a>).</p>
<p>Mając powyższe na uwadze, apelująca wniosła o:</p>
<p>1.
zmianę zaskarżonego wyroku i uznanie za prawidłowe stanowiska zawartego we wniosku przedsiębiorcy,</p>
<p>2.
zasądzenie od organu na rzecz odwołującego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego za obie instancje.</p>
<p>W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o odrzucenie apelacji z uwagi na niepodanie wartości przedmiotu zaskarżenia.</p>
<p>Ponadto organ wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od apelującej na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami według norm przepisanych.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Apelacja okazała się niezasadna.</p>
<p>W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok, wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonał właściwej oceny prawnej. Sąd Okręgowy w szczególności dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu rzeczy pod normy prawa. Należy zauważyć, że wywody zawarte w apelacji były już prezentowane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i zostały omówione przez Sąd Okręgowy, co czyni zbędnym ich powtarzanie.</p>
<p>W ramach przypomnienia należy podkreślić, iż wolne od podatku - na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910800350" title="Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 (art. 9;art. 9 ust. 1)">art. 9 ust. 1</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910800350" title="Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 (art. 21;art. 21 ust. 1;art. 21 ust. 1 pkt. 11)">art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych</a> - są świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Do tej grupy należy zaliczyć świadczone przez pracodawcę na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(9);art. 237(9) § 3)">art. 237<sup>
<!-- -->9</sup> § 3 k.p.</a> ekwiwalenty pieniężne w wysokości poniesionych przez pracownika kosztów za pranie odzieży roboczej, jeżeli pracodawca nie może tego zapewnić, uwzględniając, że umieszczenie tego źródła finansowania przychodu w katalogu wyłączeń nie zmienia jego kwalifikacji prawnej, w związku z czym nie przestaje być przychodem, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>.</p>
<p>Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z dnia 18 grudnia 1998 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2236) - zwanym dalej rozporządzeniem - podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej "składkami", stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, zwanej dalej "ustawą", oraz § 2.</p>
<p>Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia podstawy wymiaru składek nie stanowią przychody: wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego (...).</p>
<p>Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia podstawy wymiaru składek nie stanowią przychody: wartość ubioru służbowego (umundurowania), którego używanie należy do obowiązków pracownika, lub ekwiwalent pieniężny za ten ubiór.</p>
<p>Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r. w sprawie II UK 198/16 wskazał, że kwota wypłacana przez pracodawcę jako ekwiwalent nie jest dokładnie równa poniesionym kosztom, uwzględnia zarówno sytuację, w której jest wyższa aniżeli koszt rzeczywisty, oraz jest od tego kosztu niższa i pracownik mógłby żądać pokrycia poniesionego wydatku w całości. Żaden z tych przypadków nie ma wpływu na ocenę świadczenia kompensującego poniesiony przez pracownika koszt prania odzieży roboczej z perspektywy ubezpieczeń społecznych, ponieważ zachowany jest cel i istota umieszczenia tych wypłat w katalogu wyłączeń przewidzianych w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Nie istnieje zatem uzasadnienie do włączenia takiego świadczenia do podstawy wymiaru składki, która w konsekwencji nie posłuży do obliczenia wysokości świadczenia emerytalnego i rentowych. Ponadto Sąd Najwyższy stwierdził, że ryczałt nie jest pojęciem konkurencyjnym względem ekwiwalentu. <span class="underline">
<!-- -->Ryczałt jest ekwiwalentny, jeżeli wypłacona kwota jest odpowiednia do wysokości poniesionych kosztów, a więc wtedy, gdy jej wysokość została określona w stałej kwocie, jeżeli jej wyliczenie uwzględnia rzeczywistą częstotliwość ponoszenia wydatków i mieści się w niewielkiej rozpiętości cen rynkowych.</span>
</p>
<p>Rację ma zatem Sąd I instancji, że w rozpatrywanej sprawie, gdy chodzi o kierowców w transporcie międzynarodowym, to trudno ustalić taki jednolity i stały ekwiwalent za pranie i suszenie odzieży. Wykonują oni bowiem zadania służbowe w wielu krajach, w których ceny prania i suszenia odzieży są różne. Różne są też warunki atmosferyczne. Ponadto należy wziąć pod uwagę okoliczność, że kierowcy mają prawo do pobierania rachunków za pranie odzieży roboczej, a pracodawca będzie zobowiązany do ich zwrotu.</p>
<p>W ocenie Sądu Apelacyjnego tak przedstawiony stan faktyczny uzasadnia przekonanie, że wypłacany przez wnioskodawcę ryczałt nie byłby ekwiwalentny albowiem nie wskazano, że ustalona kwota jest odpowiednia do wysokości poniesionych kosztów, a jej wyliczenie uwzględnia rzeczywistą częstotliwość ponoszenia wydatków.</p>
<p>Wszystko powyższe doprowadziło Sąd Apelacyjny do przekonania, iż określenie tak wysokiego ryczałtu, nazwanego jako ekwiwalent za pranie odzieży roboczej, stanowi próbę intencjonalnego wykorzystania przepisów prawa w celu obniżenia wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co w żadnym razie nie zasługuje na aprobatę.</p>
<p>Należy także podkreślić, że ekwiwalent na poczet kosztów korzystania z toalet i pryszniców wypłacany kierowcom transportu międzynarodowego nie może zostać wyłączony z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z uwagi na fakt, że na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981611106" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - Dz. U. z 1998 r. Nr 161, poz. 1106 (§ 2;§ 2 ust. 1;§ 2 ust. 1 pkt. 6)">§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne</a> wyłączono wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia, jednak, tak jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w niniejszej sprawie koszty korzystania z toalet i pryszniców nie są świadczeniem rzeczowym wynikającym z przepisów bhp. Zarówno przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">kodeksu pracy</a>, jak i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971290844" title="Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - Dz. U. z 1997 r. Nr 129, poz. 844 ()">rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy</a> (Dz.U. z 2003 r., poz.1650 ze zm.) nie przewidują możliwości wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za korzystanie z łazienek i toalet lub ponoszenie innych kosztów związanych z higieną osobistą.</p>
<p>Dążenia interpretacyjne odwołującej się spółki odnoszące się do zastosowania w tym zakresie w drodze analogii <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(7);art. 237(7) § 4)">art. 237 <sup>
<!-- -->7 </sup>§ 4 k.p.</a> , czy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 237(9);art. 237(9) § 3)">art. 237 <sup>
<!-- -->9 </sup>§ 3 k.p.</a> są próżne, gdyż, jak wskazał Sąd Okręgowy, przepisy zawarte w § 2 rozporządzenia są wyjątkiem od reguły z jego § 1 stanowiącego, że podstawę wymiaru składek stanowią wszystkie przychody pracowników uzyskiwane od pracodawców. Niewątpliwie więc nie mogą one podlegać wykładni rozszerzającej. Z tego względu takich kosztów nie można zaliczyć kierowcom transportu międzynarodowego do ekwiwalentów za świadczenia wynikające z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy.</p>
<p>Żaden zarzut apelacyjny nie okazał się trafny. Sąd Apelacyjny zważył, iż stanowią one jedynie wyraz subiektywnego stanowiska apelującej, wygłoszonego już w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, a także szczegółowo i prawidłowo omówionego w zaskarżonym orzeczeniu Sądu pierwszej instancji.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze należało uznać, iż decyzja organu rentowego była prawidłowa.</p>
<p>Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalił apelację jako niezasadną.</p>
<p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie § 9 ust. 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935), tj. kwotę 270 zł wraz z ustawowymi odsetkami.</p>
<p>Sędzia Barbara Białecka</p>
</div>