I Ca 306/14
Суди загальної юрисдикції2014-12-19
Номер справи
I Ca 306/14
Дата рішення
2014-12-19
Тип
DECISION
Судді
Dorota TwardowskaEwa PietraszewskaTeresa Zawistowska (PRESIDING_JUDGE)
Правова підстава
Текст рішення
<p>Sygn. akt I Ca 306/14</p>
<div>
<h2>POSTANOWIENIE</h2>
<p>Dnia 19 grudnia 2014r.</p>
<p>Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny w składzie:</p>
<p>Przewodniczący: SSO Teresa Zawistowska</p>
<p>Sędziowie: SO Ewa Pietraszewska ( spr. )</p>
<p>SO Dorota Twardowska</p>
<p>Protokolant: st. sekr. sąd. Danuta Gołębiewska</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014r. w Elblągu</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z wniosku Gminy <span class="anon-block">E.</span>
</p>
<p>z udziałem <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, <span class="anon-block">A. S. (1)</span>, Skarbu Państwa – Starosty <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span>, <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, <span class="anon-block">J. K.</span>, <span class="anon-block">M. S. (2)</span>, <span class="anon-block">O. G.</span> i <span class="anon-block">M. G. (1)</span>
</p>
<p>o rozgraniczenie</p>
<p>na skutek apelacji uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span>
</p>
<p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Elblągu</p>
<p>z dnia 29 maja 2014r. sygn. akt IX Ns 585/12</p>
<p>postanawia:</p>
<p>I.
oddalić apelację;</p>
<p>II.
zasądzić od uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span> na rzecz Skarbu Państwa – Starosty <span class="anon-block"> (...)</span> kwotę 180 zł ( sto osiemdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania za drugą instancję.</p>
<p>Sygn. akt I Ca 306/14</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Zaskarżonym postanowieniem wydanym w dniu 29 maja 2014r. sprawie o sygn. akt IX Ns 585/12 z wniosku Gminy <span class="anon-block">E.</span>z udziałem <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, <span class="anon-block">A. S. (1)</span>, Skarbu Państwa – Starosty <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">E.</span>, <span class="anon-block">M. S. (1)</span>, <span class="anon-block">J. K.</span>, <span class="anon-block">M. S. (2)</span>, <span class="anon-block">O. G.</span>i <span class="anon-block">M. G. (1)</span>o rozgraniczenie Sąd Rejonowy w Elblągu w pkt I ustalił, że granice między nieruchomościami położonymi we wsi <span class="anon-block">A.</span>w gminie <span class="anon-block">E.</span>, oznaczonych w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działki nr (...)</span>na ark. mapy nr <span class="anon-block">(...)</span>, KW nr <span class="anon-block">(...)</span>i nr <span class="anon-block">(...)</span>na ark. mapy <span class="anon-block">(...)</span>, KW nr <span class="anon-block">(...)</span>, stanowiących własność <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, przebiegają odpowiednio: z nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka (...)</span>na ark. mapy nr <span class="anon-block">(...)</span>, KW nr <span class="anon-block">(...)</span>, stanowiącą własność Gminy <span class="anon-block">E.</span>– wschodnim skrajem drogi, odcinkiem prostym pomiędzy punktami granicznymi od nr ..<span class="anon-block">(...)</span>do nr<span class="anon-block">(...)</span>; z nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka (...)</span>na ark. mapy nr <span class="anon-block">(...)</span>, KW nr <span class="anon-block">(...)</span>, stanowiącą własność małżeństwa <span class="anon-block">A.</span>i <span class="anon-block">M. S. (1)</span>– odcinkami prostymi pomiędzy punktami granicznymi od nr ..<span class="anon-block">(...)</span>, ..<span class="anon-block">(...)</span>do ..<span class="anon-block">(...)</span>; z nieruchomością, dla której brak jest oznaczenia w ewidencji gruntów i brak założonej księgi wieczystej, opisaną w projekcie rozgraniczenia jako <span class="anon-block">działka (...)</span>na ark. mapy nr <span class="anon-block">(...)</span>, stanowiąca własność Skarbu Państwa – północnym skrajem drogi gruntowej, pomiędzy punktami granicznymi od nr <span class="anon-block">(...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span>,<span class="anon-block">(...)</span>… do <span class="anon-block">(...)</span>; zaznaczonymi w projekcie sporządzonym przez geodetę <span class="anon-block">J. A. (1)</span>jako załącznik do opinii z dnia 31 sierpnia 2012r., stanowiącym integralną część niniejszego postanowienia ( k. 47 akt sprawy ). W pkt II nakazano zaś ściągnąć od wnioskodawcy Gminy <span class="anon-block">E.</span>na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Elblągu kwotę 1962 zł.</p>
<p>Postanowienie to zapadło na podstawie następujących ustaleń i rozważań co do zastosowanych przepisów:</p>
<p>Gmina <span class="anon-block">E.</span> wniosła o rozgraniczenie nieruchomości, składającej się z <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span> o pow. 1,<span class="anon-block"> (...)</span>, km 2, położonej w obrębie <span class="anon-block">A.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span> oraz <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span> o pow. 1,0053 ha, km 2, położonej w obrębie <span class="anon-block">A.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>, stanowiącej własność uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span> z nieruchomościami sąsiednimi, tj. <span class="anon-block">działką gruntu nr (...)</span> o pow. 1,0800 ha, km 2, położoną w obrębie <span class="anon-block">A.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>, stanowiącą własność wnioskodawcy Gminy <span class="anon-block">E.</span>, <span class="anon-block">działką gruntu nr (...)</span> o pow. 4,4834 ha, km 2, położoną w obrębie <span class="anon-block">A.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>, stanowiącą własność uczestników <span class="anon-block">A. S. (2)</span> i <span class="anon-block">M. S. (3)</span>, <span class="anon-block">działką gruntu nr (...)</span> o pow. 0,2700 ha, km 2, położoną w obrębie <span class="anon-block">A.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>, stanowiącą własność wnioskodawcy Gminy <span class="anon-block">E.</span>, <span class="anon-block">działką gruntu nr (...)</span> o pow. 8,9453 ha, km 1, położoną w obrębie <span class="anon-block">K.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>, stanowiącą własność uczestniczki <span class="anon-block">J. K.</span>, <span class="anon-block">działką gruntu nr (...)</span> o pow. 20,2219 ha, km 1, położoną w obrębie <span class="anon-block">K.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>, stanowiącą własność uczestniczki <span class="anon-block">M. S. (2)</span> i <span class="anon-block">działką gruntu nr (...)</span> o pow. 4,9451 ha, km 1, położoną w obrębie <span class="anon-block">K.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>, stanowiącą własność uczestnika Skarbu Państwa – Starosty <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span>,</p>
<p>Uzasadniając wniosek wskazano, iż podczas przeprowadzania czynności ustalania przebiegu granic przedmiotowych nieruchomości stwierdzono brak spójności i styczności przebiegu granicy między obrębami <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">K.</span>. Wskazano, że na podstawie istniejących dokumentów i obliczeń powierzchni działek, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy urządzony odcinek drogi gruntowej, przyległej do nieruchomości uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, stanowi odrębną działkę ewidencyjną. Podniesiono, że podczas przeprowadzania wyżej opisanych czynnośći, uznano za błędne określenie i przyjęcie przebiegu granicy, będącej przedmiotem niniejszego rozgraniczenia.</p>
<p>Na rozprawie w dniu 26 października 2012r. uczestnik <span class="anon-block">P. K. (1)</span> wskazał, że przylegająca do jego nieruchomości droga gruntowa wchodzi w skład nieruchomości stanowiących jego własność. Ponadto potwierdził istnienie sporu granicznego przedmiotowych nieruchomości. W piśmie zaś z dnia 20 marca 2013r. podniósł zarzut działania w ramach rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych co do zakupu nieruchomości obejmujących <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span> według granic wskazanych w wyrysie i wypisie w ewidencji gruntów. Z ostrożności procesowej zaś, w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu, podniósł zarzut zasiedzenia części nieruchomości, ujawnionej w księdze wieczystej jako jego własność, zgodnie z treścią mapy zasadniczej z dnia 22 sierpnia 2007r.</p>
<p>W odpowiedzi Gmina <span class="anon-block">E.</span> wskazała, że powierzchnia nieruchomości nie podlega ochronie w oparciu o rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych i wniosła o oddalenie podniesionego przez uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span> zarzutu zasiedzenia części przedmiotowej nieruchomości.</p>
<p>Sąd Rejonowy na podstawie akt <span class="anon-block">ksiąg wieczystych KW nr (...)</span> oraz KW nr <span class="anon-block"> (...)</span>, opinii biegłego k. 40-41 akt, zeznań świadka <span class="anon-block">Z. K.</span> k.149 -150 akt oraz k.174 akt i zeznań świadka <span class="anon-block">J. G.</span> k. 150 akt ustalił, że uczestnik <span class="anon-block">P. K. (1)</span> jest właścicielem nieruchomości składającej się z <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span>, położonej w miejscowości <span class="anon-block">A.</span> gmina <span class="anon-block">E.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span> oraz <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span>, położonej w miejscowości <span class="anon-block">A.</span> gmina <span class="anon-block">E.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą numer (...)</span>. Wnioskodawca Gmina <span class="anon-block">E.</span> jest zaś właścicielem nieruchomości, składającej się z <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span>, położonej w miejscowości <span class="anon-block">A.</span> gmina <span class="anon-block">E.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą KW nr (...)</span> oraz <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span>, położonej w miejscowości <span class="anon-block">A.</span> gmina <span class="anon-block">E.</span>, dla której brak jest oznaczenia w ewidencji gruntów i brak założonej księgi wieczystej. Uczestnicy <span class="anon-block">A. S. (1)</span> i <span class="anon-block">M. S. (1)</span> są z kolei właścicielami <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span> położonej w miejscowości <span class="anon-block">A.</span> gmina <span class="anon-block">E.</span>, dla której Sąd Rejonowy w Elblągu prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą KW nr (...)</span>.</p>
<p>Sąd I instancji przyjął, że granica między opisanymi nieruchomościami, ustalona zgodnie ze stanem prawnym, przebiega według linii koloru czerwonego zaznaczonej na szkicu granicznym sporządzonym przez biegłego geodetę <span class="anon-block">J. A. (1)</span> ( k. 40 - 47 ).</p>
<p>Wskazano, że nieruchomość, stanowiąca <span class="anon-block">działkę gruntu nr (...)</span>wchodziła uprzednio w skład nieruchomości – <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span>. Nieruchomość stanowiąca <span class="anon-block">działkę gruntu nr (...)</span>wchodziła uprzednio w skład nieruchomości – <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span>. Pierwotnym właścicielem <span class="anon-block">działki nr (...)</span>był <span class="anon-block">J. P. (1)</span>, co wynika z prawomocnego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia 30 sierpnia 1953r. oraz mapy i opisu nieruchomości, zatwierdzonych przez Prezydium <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">E.</span>. W dniu 27 kwietnia 1954r. dla przedmiotowej nieruchomości została urządzona <span class="anon-block">księga wieczysta KW nr (...)</span>. Pierwotnym właścicielem <span class="anon-block">działki nr (...)</span>był <span class="anon-block">J. P. (1)</span>na podstawie prawomocnego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia 02 listopada 1958r. Granice przedmiotowej działki zostały ustalone prawomocnym orzeczeniem Prezydium <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">E.</span>z dnia 08 maja 1958r. nr <span class="anon-block">(...)</span>. W dniu 28 kwietnia 1959r. dla przedmiotowej nieruchomości została urządzona <span class="anon-block">księga wieczysta KW nr (...)</span>.</p>
<p>Następnie, jak ustalił Sąd I instancji, spadek po <span class="anon-block">J. P. (1)</span>na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27 listopada 1968r. nabyli jego spadkobiercy. Później, na podstawie umowy sprzedaży z dnia 27 października 1970r. nr Rep A <span class="anon-block">(...)</span>prawo własności nieruchomości stanowiących <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span>nabył <span class="anon-block">J. P. (2)</span>. Z kolei umową zaś sprzedaży z dnia 22 marca 1978r. nr Rep. <span class="anon-block">(...)</span>
<span class="anon-block">Z. K.</span>i <span class="anon-block">L. K.</span>nabyli prawo własności tych nieruchomości, a na mocy umowy o przeniesienie własności nieruchomości z dnia 10 grudnia 1999r. nr Rep. A <span class="anon-block">(...)</span>w/w nieruchomości zostały nabyte przez <span class="anon-block">M. G. (1)</span>i <span class="anon-block">O. G.</span>. W 2003r. z wniosku właścicieli <span class="anon-block">M. G. (1)</span>i <span class="anon-block">O. G.</span>doszło do podziału przedmiotowych nieruchomości w ten sposób, że <span class="anon-block">działka nr (...)</span>została podzielona na dwie <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, natomiast <span class="anon-block">działka nr (...)</span>została podzielona na dwie <span class="anon-block">działki nr (...)</span>. Następnie, na podstawie umowy sprzedaży z dnia 24 kwietnia 2007r. nr Rep. A <span class="anon-block">(...)</span> uczestnik <span class="anon-block">P. K. (1)</span>nabył prawo własności nieruchomości stanowiących <span class="anon-block">działki gruntu nr (...)</span>.</p>
<p>Sąd orzekający dokonał powyższych ustaleń na podstawie dokumentów zebranych w aktach sprawy, których prawdziwości ani autentyczności żadna ze stron nie kwestionowała, a także na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach <span class="anon-block">ksiąg wieczystych KW nr (...)</span> Sądu Rejonowego w Elblągu. Sąd ten oparł się także na opinii biegłego z zakresu geodezji <span class="anon-block">J. A. (1)</span> z dnia 07 stycznia 2013r. Sąd orzekający podzielił wnioski wynikające z przedmiotowej opinii, gdyż została ona sporządzona rzetelnie, zgodnie z zasadami wiedzy oraz doświadczeniem zawodowym biegłego, a nadto zawierała należycie umotywowane wnioski. Biegły w swojej opinii dokonał ustalenia przebiegu granicy między opisanymi nieruchomościami zgodnie z ich stanem prawnym. Sąd I instancji oparł się także na zeznaniach świadków <span class="anon-block">Z. K.</span> i <span class="anon-block">J. G.</span> co do opisanego przez nich sposobu korzystania i przeznaczenia odcinka drogi gruntowej, przyległej do nieruchomości uczestnika postępowania <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, poniesionych nakładów na przedmiotową nieruchomość celem utwardzenia oraz zapewnienia przejazdu mieszkańcom sąsiednich nieruchomości. W ocenie tego Sądu, brak było podstaw, aby uznać za niewiarygodne zeznania świadków <span class="anon-block">Z. K.</span> i <span class="anon-block">J. G.</span>. Uznano więc, że zeznania te były jasne, konsekwentne i niesprzeczne, nadto korelowały one z wnioskami wypływającymi z innych zebranych w sprawie dowodów.</p>
<p>Jednocześnie Sąd Rejonowy nie dał wiary zeznaniom uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, że jest właścicielem nieruchomości w zakresie przez siebie wskazanym. Twierdzenia uczestnika nie zostały poparte żadnymi dowodami, nadto były sprzeczne z wiarygodną opinią biegłego z zakresu geodezji.</p>
<p>Wnioskodawca – jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - opierał swoje żądanie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19890300163" title="Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 1989 r. Nr 30, poz. 163 (art. 34)">art. 34 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne</a> ( Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm. ), zgodnie z którym, w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, gdy nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi ( burmistrzowi, prezydentowi miasta )<em>
<!-- -->. </em>Następnie właściwy organ umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.</p>
<p>Jak zauważono, w przedmiotowej sprawie kwestią sporną stało się rozstrzygnięcie, czy urządzony odcinek drogi gruntowej przyległej do nieruchomości uczestnika postępowania <span class="anon-block">P. K. (1)</span> przynależy, jak twierdzi uczestnik, do jego nieruchomości, czy też stanowi drogę gminną, jak twierdzi wnioskodawca Gmina <span class="anon-block">E.</span>. W niniejszej sprawie należało zatem ustalić przebieg granicy pomiędzy w/w nieruchomościami.</p>
<p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 153)">art. 153 kodeksu cywilnego</a> ( dalej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> ) jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną. Rozgraniczenie nieruchomości, czyli ustalenie przebiegu ich granic, następuje zatem wtedy, gdy nie zostały one ustalone, chociażby były niesporne, albo gdy były już ustalone, ale stały się sporne. A zatem podstawową przesłanką dokonania rozgraniczenia nieruchomości jest spór co do przebiegu granicy między nieruchomościami. Spór ten niewątpliwie w niniejszej sprawie istniał pomiędzy wnioskodawcą, a uczestnikiem <span class="anon-block">P. K. (1)</span>. Jak wynikało z akt przedmiotowej sprawy, w wyniku postępowania administracyjnego, prowadzonego przez Wójta Gminy <span class="anon-block">E.</span> oraz wykonywanych czynności technicznych w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19890300163" title="Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 1989 r. Nr 30, poz. 163 ()">ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne</a>, nie doszło do ustalenia granic z uwagi na to, że <span class="anon-block">P. K. (1)</span> odmówił podpisania protokołu granicznego twierdząc, iż przylegająca do jego nieruchomości od strony południowej droga gruntowa wchodzi w skład jego nieruchomości i jest jego własnością. Tym samym w niniejszej sprawie istniały przesłanki do dokonania rozgraniczenia.</p>
<p>Rozgraniczenie nieruchomości – jak podkreślił Sąd Rejonowy - następuje według określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 153)">art. 153 k.c.</a> kryteriów, z których każde ma priorytet przed następnym. Tak więc, gdy granice gruntów stały się sporne, ustalenie ich powinno nastąpić według stanu prawnego. Dopiero po stwierdzeniu, że stanu prawnego, tj. własności (użytkowania wieczystego), nie można stwierdzić, ustalenie granic powinno nastąpić według spokojnego posiadania. Wymienione kryteria: stan prawny, ostatni stan spokojnego posiadania i „wszelkie okoliczności” wyłączają się wzajemnie; dopóki więc możliwe jest ustalenie granic na podstawie pierwszego kryterium, dopóty niedopuszczalne jest sięganie po dalsze. Stwierdzenie stanu prawnego następuje na podstawie postępowania dowodowego, w którym istotne znaczenie mają środki dowodowe w postaci dokumentów urzędowych i prywatnych, które mogą świadczyć o tym, czyją własnością jest określony grunt. Chodzi więc o akty notarialne, wypisy lub odpisy orzeczeń, dane z ksiąg wieczystych, z ewidencji gruntów i budynków, mapy, plany, szkice i wykazy zmian gruntowych.</p>
<p>W toku postępowania dowodowego doszło, zdaniem Sądu I instancji, do ustalenia stanu prawnego nieruchomości w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach <span class="anon-block">ksiąg wieczystych KW nr (...)</span> i <span class="anon-block">KW (...)</span>, prowadzonych przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w <span class="anon-block">E.</span>, a także w oparciu o dokumentację geodezyjną archiwalną oraz mapę ewidencji gruntów obrębu <span class="anon-block">O.</span>, znajdujące się w Starostwie Powiatowym, <span class="anon-block"> (...) Ośrodku (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span> oraz operat techniczny rozgraniczenia nieruchomości <span class="anon-block">K.</span>: <span class="anon-block"> (...)- (...)</span>, sporządzony przez <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwo Usług (...)</span> w <span class="anon-block">E.</span>.</p>
<p>W niniejszej sprawie nie znalazła - w ocenie Sądu orzekającego - zastosowania zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, na którą powołuje się uczestnik <span class="anon-block">P. K. (1)</span> odnośnie zakupu przez niego nieruchomości według granic wskazanych na wyrycie i wypisie w ewidencji gruntów.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 5)">art. 5 ustawy z dnia 06 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece</a> ( Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 ) ( dalej u.k.w.h ) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> ( rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych ).</p>
<p>Z treści przytoczonego artykułu ustawy wynika, jak wskazano w motywach rozstrzygnięcia, że dotyczy on niezgodności ze stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej. Jak wyjaśniono w uwadze 9 do art. 1 u.k.w.h., stan prawny obejmuje prawa i roszczenia wpisane w działach II - IV, a więc także prawa osobiste i roszczenia, o których mowa w art. 16 u.k.w.h., gdyż stosownie do przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 3)">art. 3</a> u.k.w.h. są one objęte domniemaniem prawdziwości. W konsekwencji takiego znaczenia stanu prawnego nieruchomości omawiana niezgodność nie obejmuje wpisów w dziale I - O. Zatem wpis w tym dziale nie rozstrzyga o tym, że nabywca nabył taki obszar nieruchomości, jaki był ujawniony w księdze wieczystej ( tak: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 ()">Ustawa o księgach wieczystych i hipotece</a>. Komentarz po nowelizacji prawa hipotecznego. (…) <span class="anon-block">E. G.</span>, <span class="anon-block">H. C.</span> ). Przytoczony pogląd podziela także <span class="anon-block">S. R.</span> - „w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 5)">art. 5</a> chodzi o niezgodność ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, w tym także z prawami osobistymi i roszczeniami, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 16)">art. 16</a>, niezgodność z danymi faktycznymi objętymi wpisami w dziale I - O (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 25)">art.25</a>), dotyczącymi oznaczenia nieruchomości, nie mieści się w pojęciu niezgodności, o którym mowa w tym przepisie ( … ). Podlega on sprostowaniu w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 27;art. 626(13);art. 626(13) § 2)">art. 27 i 626<sup>
<!-- -->13 </sup>§ 2 k.p.c.</a> Dotyczy to w szczególności obszaru i konfiguracji nieruchomości. Jakkolwiek treść tych wpisów może mieć istotne znaczenie dla uprawnionego, zwłaszcza że określają one sam przedmiot prawa, to jednak ani obszar, ani konfiguracja nie są tymi elementami, które w razie ich niezgodności z rzeczywistością powodowałyby niezgodność z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż same przez się nie tworzą stanu prawnego nieruchomości” ( porównaj Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz, Warszawa 2005, s. 40 ).</p>
<p>Wskazano dalej, że takie stanowisko jest też zajmowane w orzecznictwie sądowym. Jego wyrazem jest min. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012r., sygn. akt IV CSK 252/1, zgodnie z którym „o zakresie ( przestrzennym ) prawa własności nie decydują wpisy z ewidencji gruntów. Również wpisy w księdze wieczystej danych geodezyjnych ustalających stan prawny nieruchomości mają znaczenie deklaratoryjne i same nie tworzą prawa, ani nie sanują jego braku. Wynikające z art. 3 u.k.w.h. domniemanie nie dotyczy danych faktycznych stanowiących przedmiot wpisów zawartych w dziale I - O księgi wieczystej”. Ponadto, zgodnie z postanowieniem Sadu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2011r., sygn. akt III CSK 256/10 „rozgraniczenie dotyczy praw własności do nieruchomości. Dla istnienia i rozmiaru tych praw irrelewantne są dane w ewidencji gruntów”.</p>
<p>Poza tym wskazano, że uczestnik w piśmie procesowym z dnia 20 marca 2013r. podniósł nadto zarzut zasiedzenia przez niego nieruchomości. W ocenie jednak Sądu orzekającego zarzut ten, dot. zasiedzenia nieruchomości stanowiącej <span class="anon-block">działkę gruntu nr (...)</span>, był nieskuteczny. Na podstawie bowiem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1 k.c.</a> posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze ( zasiedzenie ). <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172 § 2)">Paragraf 2</a> tego przepisu stanowi, że po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 k.c.</a> określa przesłanki nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości. Łącznym warunkiem jest upływ oznaczonego przez ustawę ( w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 k.c.</a> ) terminu nieprzerwanego posiadania samoistnego, a długość tego terminu zależy od dobrej lub złej wiary w chwili nabycia posiadania. Naczelną przesłanką zasiedzenia jest posiadanie samoistne nieruchomości. Definiuje je <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a> Zgodnie z tym przepisem, posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. W kontekście zasiedzenia chodzi o posiadanie samoistne, nie poparte jeszcze tytułem ( prawem ) własności. Chodzi bowiem o nabycie własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego „nie będącego jej właścicielem" ( tak: Edward Gniewek w komentarz do art.172 kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, [w:] Gniewek E., Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001, cytowany za systemem informacji prawnej LEX ).</p>
<p>Do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, jak wskazano dalej, niezbędne jest zatem posiadanie samoistne nieruchomości przez cały okres, niezbędny do jej zasiedzenia. Ponadto, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 176)">art. 176 k.c.</a> jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.</p>
<p>Zdaniem Sądu Rejonowego, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można było uznać, że <span class="anon-block">P. K. (1)</span> posiadał sporną działkę jako posiadacz samoistny przez okres niezbędny do zasiedzenia. Ciężar udowodnienia słuszności tegoż zarzutu, z uwagi na jego zanegowanie przez wnioskodawcę, obciążał uczestnika. <span class="anon-block">P. K. (1)</span> nie udowodnił jednak zaistnienia w/w przesłanek. Uczestnika wskazał, że jego poprzednicy prawni użytkowali całą nieruchomość oraz wskazaną na mapach, będących podstawą ujawnienia powierzchni nieruchomości w księgach wieczystych, płacili z tego tytułu podatki od nieruchomości oraz wykonywali wszelkie prawa właścicielskie, w tym - jak podniósł - sprzedali mu przedmiotową nieruchomość, co stanowi najwyższy przejaw samoistności posiadania i wykonania praw „jak właściciel”. Z zeznań świadków <span class="anon-block">Z. K.</span> i <span class="anon-block">J. G.</span> wynika jednak, że przedmiotowa nieruchomość przez poprzedników prawnych <span class="anon-block">P. K. (1)</span> była użytkowana wyłącznie jako droga dojazdowa do okolicznych nieruchomości. Świadkowie wskazali ponadto, że droga została utwardzona ze środków finansowych Gminy <span class="anon-block">E.</span>, co świadczy o tym, że brak było u poprzedników prawnych uczestnika przesłanki samoistnego posiadania.</p>
<p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Rejonowy dokonał więc rozgraniczenia nieruchomości w oparciu o szkic graniczny sporządzony przez biegłego do opinii z dnia 07 stycznia 2013r., jak w pkt I. Na podstawie zaś przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1;art. 520 § 2)">art. 520 §1 i 2 k.p.c.</a> w zw. z art. 83, art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - nakazał w pkt II ściągnięcie od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa kwoty 1.962 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, tj. wynagrodzenia biegłego za sporządzenie opinii - w kwocie 1.184,65 zł i sporządzenie opinii uzupełniającej w niniejszej sprawie, które wynosiło 777,35 zł i zostało wypłacone tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Elblągu.</p>
<p>Z postanowieniem tym nie zgodził się uczestnik <span class="anon-block">P. K. (1)</span>.</p>
<p>Orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 5)">art. 5 ustawy z dnia 06 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece</a>, poprzez zastosowanie błędnej wykładni przepisu i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, co w konsekwencji miało wpływ na wydanie błędnego rozstrzygnięcia.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe, uczestnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez ustalenie, że granice między przedmiotowymi nieruchomościami przebiegają zgodnie z projektem rozgraniczenia w wariancie 2, stanowiącym załącznik do opinii uzupełniającej biegłego z dnia 31.12.2013r. wykonanej przez geodetę <span class="anon-block">J. A. (1)</span>, ewentualnie – o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p>
<p>W odpowiedzi na apelację <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, uczestnik Skarb Państwa – Starosta <span class="anon-block"> (...)</span> wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od apelanta na rzecz tego uczestnika kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.</p>
<p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p>
<p>Apelacja uczestnika nie zasługiwała na uwzględnienie.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 153)">art. 153 k.p.c.</a> jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.</p>
<p>Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> nie zawierają definicji rozgraniczenia. Bliższe określenie tego terminu prawnego znajduje się natomiast w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19890300163" title="Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 1989 r. Nr 30, poz. 163 ()">ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne</a>. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Przepis ten definiuje zatem rozgraniczenie jako procedurę zmierzającą do ustalenia granic. Wynika stąd ponadto, że przedmiotem rozgraniczenia są granice znajdujące się na gruncie, nie zaś na mapie ( mapa jedynie dokumentuje przebieg granic ).</p>
<p>Postępowanie dowodowe przed sądem opiera się na zasadzie swobodnej oceny dowodów ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> ). Oznacza to, że sąd nie jest związany zakresem dowodów, które w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 31;art. 31 ust. 2)">art. 31 ust. 2</a> p.g.k. uznane są za wyłączne źródła wiedzy o przebiegu granic w postępowaniu administracyjnym ( są to znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej ). W postępowaniu sądowym dopuszczalne jest zatem korzystanie także z takich źródeł dowodowych jak zeznania świadków i przesłuchanie stron. Nieodzowne jest także dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety. Zgodnie z trafnym stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie SN, sąd powinien przy ustalaniu granic brać także pod uwagę zmianę stanu prawnego nieruchomości, spowodowaną przez zasiedzenie fragmentów gruntu.</p>
<p>Kryteria rozgraniczenia przyjęte w fazie postępowania przed sądem opierają się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 153)">art. 153 k.c.</a> i są odmienne od kryteriów obowiązujących w stadium administracyjnym wyznaczonych przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 31;art. 31 ust. 2;art. 31 ust. 3)">art. 31 ust. 2 i 3</a> p.g.k. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 153)">art. 153 k.c.</a> granice gruntów ustala się na podstawie:</p>
<p>a) stanu prawnego;</p>
<p>b) ostatniego spokojnego stanu posiadania;</p>
<p>c) uwzględnienia wszelkich okoliczności sprawy.</p>
<p>Stosownie do wyraźnego brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 153)">art. 153 k.c.</a> powyższe kryteria ułożone są w ścisłej hierarchii<sup>
<!-- -->.</sup> Najpierw zatem sąd powinien ustalić stan prawny granic ( biorąc pod uwagę wszelkie środki dowodowe ). Stan prawny kształtują wszelkie zdarzenia prawne mające wpływ na przebieg granic ( orzeczenia sądowe, czynności prawne, decyzje administracyjne, a także zasiedzenie przygranicznych pasów gruntu ). Sąd może ustanowić nowe punkty graniczne ( nieistniejące poprzednio ), jeżeli takie wytyczenie granicy uzasadnione jest stanem prawnym. Jeżeli stan prawny okazuje się niemożliwy do ustalenia, przebieg granic musi być określony na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania ( sama tylko wątpliwość co do stanu prawnego granic nie jest wystarczającą przesłanką, aby rozstrzygnięcie zapadło na podstawie opisanego tu drugiego kryterium rozgraniczenia ). Jeżeli również ustalenie ostatniego spokojnego stanu posiadania nie jest możliwe, a uczestnicy postępowania nie zawarli ugody, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.</p>
<p>Stan prawny nieruchomości obejmuje prawa i roszczenia wpisane w działach II - IV, a więc także prawa osobiste i roszczenia, o których mowa w art. 16 u.k.w.h., gdyż stosownie do przepisu art. 3 u.k.w.h. są one objęte domniemaniem prawdziwości.</p>
<p>Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w judykaturze i doktrynie, przez ostatni spokojny stan posiadania należy rozumieć ustabilizowane posiadanie określonej części gruntu, trwające dłużej niż rok ( wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 344;art. 344 § 2)">art. 344 § 2 k.c.</a> termin prekluzyjny, który ogranicza dochodzenie roszczeń posesoryjnych ), ale nie tak długotrwałe, aby nastąpiło nabycie tego gruntu przez zasiedzenie, jeśli w świetle zasad współżycia społecznego ustalenie granicy bez uwzględnienia tego faktycznego władztwa byłoby niezasadne. Jest oczywiste, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 153;art. 153 zd. 1)">art. 153 zdanie pierwsze k.c.</a> nie wymaga, aby ustalenie ostatniego spokojnego stanu posiadania było uzależnione od władztwa faktycznego trwającego przez czas niezbędny do zasiedzenia ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 k.c.</a> ). Z drugiej strony błędna byłaby również i taka wykładnia, która ustalenie ostatniego spokojnego posiadania opierałaby na treści wyroku w sprawie posesoryjnej. Wyrok ten jest jedynie dowodem ostatniego stanu posiadania, które jednak wcale nie musi być spokojne w znaczeniu przyjętym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 153)">art. 153 k.c.</a>
</p>
<p>Trzecim i ostatnim wiążącym sąd kryterium rozgraniczenia, które wchodzi w grę, gdy nie ustalono ostatniego spokojnego stanu posiadania, są wszelkie okoliczności. Oznacza to, że sąd, jeśli strony nie dojdą do porozumienia, powinien określić przebieg granicy przy uwzględnieniu wszelkich faktów, które, rozsądnie rzecz oceniając, powinny decydować o wyznaczeniu granicy. Trzecie kryterium zmierza zatem do rozgraniczenia w myśl postulatów sprawiedliwości i racjonalności. Sąd powinien tutaj brać pod uwagę przeznaczenie gruntów ( zarówno dotychczasowe, jak i planowane, jeśli realizacja tych planów jest wysoce prawdopodobna ) i związane z tym szczególne potrzeby właścicieli. Jeżeli jeden z gruntów ma utrudniony dostęp do drogi publicznej lub należących do niego budynków gospodarskich, a przyjęcie jednego z możliwych ( w świetle zebranych dowodów ) wariantów ustalenia granicy dostęp ten ułatwi, na ogół trzeba przyjąć ten właśnie wariant jako najbardziej odpowiedni. Sąd powinien dążyć do wytyczenia takiej linii granicznej, która stanowi słuszny kompromis między stronami.</p>
<p>W pierwszej kolejności sąd powinien jednak ustalić granice pomiędzy sąsiadującymi ze sobą nieruchomościami w oparciu o aktualny stan prawny, jak kto zostało uczynione w niniejszej sprawie. W istocie polega to na ustaleniu, do jakiego miejsca na gruncie sięga prawo własności, przysługujące właścicielom gruntów sąsiadujących stosownie do ich tytułów własności. Tytułem takim może być w szczególności umowa zawarta w formie aktu notarialnego o zbyciu części nieruchomości, orzeczenie o zniesienie współwłasności itp.</p>
<p>W niniejszej sprawie apelant zwracał szczególną uwagę na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 5)">art. 5 ustawy z dnia 06 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece</a>, który to w jego ocenie został błędnie wyłożony przez Sad Rejonowy, w konsekwencji czego wadliwie przyjęto, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, co w konsekwencji miało wpływ na wydanie błędnego rozstrzygnięcia.</p>
<p>Poglądu tego Sąd Okręgowy nie podziela, za to zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012r. ( sygn. akt IV CSK 252/11 ), gdzie w zbliżonym stanie faktycznym wskazano, że „spór między wnioskodawcą i uczestnikami postępowania wiąże się z przebiegiem linii granicznej i wtórnym, wobec tego sporu, określeniem zakresu prawa własności nieruchomości będących przedmiotem rozgraniczenia ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1972r., III CZP 13/72, OSNCP 1972, nr 7-8, poz. 130, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1963r., III CR 136/63, OSNCP 1964, Nr 10, poz. 203 ) ( … ). O zakresie ( przestrzennym ) prawa własności nie decydują bowiem wpisy z ewidencji gruntów. Również wpisy w księdze wieczystej danych geodezyjnych, ustalających stan prawny nieruchomości, mają znaczenie deklaratoryjne i same nie tworzą prawa, ani nie sanują jego braku ( por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 1958r., III CR 258/57, RPE 1/59, s. 334 oraz z dnia 19 sierpnia 2009r., III CZP 51/09, Lex nr 520036 ). Wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 3)">art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece</a> ( tekst jedn.: Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm. ) domniemanie nie dotyczy danych faktycznych stanowiących przedmiot wpisów zawartych w dziale I - O księgi wieczystej. Także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 5)">art. 5</a> u.k.w.h. obejmuje niezgodność ze stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a nie danymi faktycznymi dotyczącymi oznaczenia nieruchomości ( jej powierzchni i przebiegu granic ), gdyż dane te same przez się nie tworzą stanu prawnego ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1989r., III CZP 13/89, OSNCP 1990, Nr 2, poz. 26, z dnia 4 marca 1994r., III CZP 15/94, Wokanda 1994, Nr 4, poz. 5 )”.</p>
<p>Jak wskazał również Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, stan prawny nieruchomości obejmuje więc prawa i roszczenia wpisane w działach II - IV, a więc także prawa osobiste i roszczenia, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 16)">art. 16</a> u.k.w.h., gdyż stosownie do przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 3)">art. 3</a> u.k.w.h. są one objęte domniemaniem prawdziwości ( tak: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 ()">Ustawa o księgach wieczystych i hipotece</a>. Komentarz po nowelizacji prawa hipotecznego ( … ) – <span class="anon-block">E. G.</span>, <span class="anon-block">H. C.</span> ).</p>
<p>Bezspornie, po dokonaniu podziału geodezyjnego <span class="anon-block">działek nr (...)</span>w roku 2003, należących obecnie do uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, podział ten został ujawniony w ewidencji gruntów w 2003r., a w 2004r. w księgach wieczystych. Zdaniem jednak Sądu Okręgowego, <span class="anon-block">O.</span>i <span class="anon-block">M. G. (2)</span>, którzy na podstawie umowy sprzedaży działek po podziale, tj. o nr <span class="anon-block">(...)</span>i <span class="anon-block">(...)</span>z dnia 24 kwietnia 2007r. zbyli je na rzecz uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span>( rep. A <span class="anon-block">(...)</span> ) byli – jako właściciele - osobami uprawnionymi do tej czynności prawnej według treści ksiąg wieczystych w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 5)">art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>. Nadto, przy ustalaniu stanu prawnego w/w nieruchomości, Sąd I instancji zasadnie oparł się także na zeznaniach świadków <span class="anon-block">Z. K.</span>i <span class="anon-block">J. G.</span>, którzy potwierdzili sposób korzystania i przeznaczenia odcinka drogi gruntowej, przyległej do nieruchomości uczestnika postępowania <span class="anon-block">P. K. (1)</span>, poniesionych przez gminę nakładów na przedmiotową nieruchomość celem utwardzenia oraz zapewnienia przejazdu mieszkańcom sąsiednich nieruchomości, co dodatkowo wsparło stanowisko wnioskodawcy Gminy <span class="anon-block">E.</span>, prezentowane w toku postępowania. Między stanem prawnym tych nieruchomości, ujawnionym w księgach wieczystych, a rzeczywistym stanem rzeczy, nie ma więc niezgodności, gdyż uczestnik nabył własność <span class="anon-block">działek o nr (...)</span>od osób uprawnionych do zbycia tego prawa. Tym samym nie ma potrzeby korzystania z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych dla oceny rzeczywistego stanu prawnego tych nieruchomości.</p>
<p>Generalnie bowiem istota rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych ( zwanej częstokroć „zasadą wiarygodności ksiąg wieczystych” ) sprowadza się do odstępstwa w obrocie prawami ujawnionymi w księdze wieczystej od zasady <em>
<!-- -->nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet.</em> „Ustawodawca wyraził to słowami, że „treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a>. <span class="underline">
<!-- -->Chodzi tu o skuteczne nabycie prawa od osoby nieuprawnionej do rozporządzenia</span> ( … ). Ustawodawca udziela swego zaufania ujawnieniu w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości, pomijając w sposób naturalny ( podobnie jak w przypadku domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ) nieuzasadnione rozciąganie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych na zawarte w dziale I-O dane faktyczne ( informacje ) dotyczące oznaczenia nieruchomości jej położenia, obszaru i przeznaczenia ( … ). <span class="underline">
<!-- -->Zakres rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych rozciąga się tylko na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowe</a> ujawnione w księdze wieczystej</span> ( tak: E. Gniewek, System Prawa Prywatnego t. 3, Wydawnictwo C.H. Beck 2013, wydanie 3 – uwaga nr 1 i 2 do art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ).</p>
<p>Zasadnym więc było przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że przedmiotem skutecznego, niesprzecznego z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości było przeniesienie własności nieruchomości przez <span class="anon-block">O.</span>i <span class="anon-block">M. G. (1)</span>na podstawie umowy sprzedaży działek po podziale, tj. o nr <span class="anon-block">(...)</span>i <span class="anon-block">(...)</span>z dnia 24 kwietnia 2007r. na rzecz uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span>( rep. A <span class="anon-block">(...)</span> ) <span class="anon-block">działek nr (...)</span>. Okoliczność zaś, że wcześniej, w wyniku wadliwego podziału geodezyjnego z 2003r., dokonanego przez geodetę Kijowskiego, włączono w sposób nieuprawniony istniejący odcinek drogi gruntowej w skład dzielonych nieruchomości, przesuwając tym samym granicę tych nieruchomości do granicy z obrębem <span class="anon-block">K.</span>Duża, nie może podważać przekonania tak Sądu Rejonowego, jak i Sądu Okręgowego, że stan prawny ( a nie faktyczny ) nieruchomości, ujawniony w księdze wieczystej i wskazujący na to, iż właścicielem w/w działek jest uczestnik <span class="anon-block">P. K. (2)</span>, jest zgodny z rzeczywistym stanem rzeczy, a tym samym – nie wymaga z tego powodu udzielenia uczestnikowi ochrony wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 5)">art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>. Dla zaprowadzenia zaś porządku co do obszaru i konfiguracji nabytej przez uczestnika <span class="anon-block">P. K. (2)</span>nieruchomości, wystarczająca będzie bowiem jedynie ingerencja w dane faktyczne, wpisane w księgach wieczystych działek w dziale I-O – poprzez ich sprostowanie w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 27;art. 626(13);art. 626(13) § 2)">art. 27 i 626<sup>
<!-- --> 13</sup> § 2 k.p.c.</a> ( tak: Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz. - S. Rudnicki, Warszawa 2013 ).</p>
<p>Rację miał więc Sąd Rejonowy, który twierdził, że uczestnik <span class="anon-block">P. K. (2)</span>, w zakresie wpisu dot. obszaru i konfiguracji <span class="anon-block">działek o nr (...)</span> nie mógł powoływać się na domniemanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 5)">art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece</a>. Tym samym zasadne było dokonanie przez Sąd i instancji rozgraniczenia nieruchomości w oparciu o projekt rozgraniczenia sporządzony przez biegłego <span class="anon-block">J. A.</span> będący załącznikiem do opinii z dnia 31 grudnia 2012r. – tj. wg wariantu I, jak w pkt I zaskarżonego postanowienia.</p>
<p>Z tych też względów apelacja uczestnika <span class="anon-block">P. K. (1)</span> podlegała oddaleniu, o czym Sąd Okręgowy postanowił, jak w pkt I.</p>
<p>Co do pkt II w/w postanowienia, to wskazać należy, że wyjątkowo, jeżeli interesy uczestników były sprzeczne, co miało miejsce w niniejszej sprawie, sąd może orzec o kosztach postępowania na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 2)">art. 520 § 2 k.p.c.</a> Tak też rozstrzygnięto o kosztach postępowania za drugą instancję – również w oparciu o § 8 ust. 2 i § 13 ust. 1 pkt 1 rozp. MS z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( … ).</p>
</div>