I C 259/14

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: I C 259/14</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 22 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Jakub Drzastwa</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Małgorzata Drelich</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. w Bielsku-Białej</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">P. P.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> Towarzystwu (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  zasądza od pozwanego <span class="anon-block"> Towarzystwa (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">P. P.</span> kwotę 27.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 23 czerwca 2014 r. do dnia zapłaty;</p> <p>2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;</p> <p>3.  odstępuje od obciążenia powoda kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego;</p> <p>4.  nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej kwotę 1.436 zł - tytułem kosztów sądowych;</p> <p>5.  obciąża powoda kosztami sądowymi w kwocie 1.164 zł i nakazuje je ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z zasądzonego w punkcie 1 wyroku roszczenia.</p> <p>Sędzia</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IC 259/14</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwem wniesionym w dn. 23.06.2014r. <span class="anon-block">P. P.</span> wniósł przeciwko <span class="anon-block"> Towarzystwu (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span> o zapłatę kwoty 100 000zł tytułem zadośćuczynienia i zasądzenie zwrotu kosztów procesu.</p> <p>W uzasadnieniu podał, że w dn. 06.07.2013r. zmarła w wypadku komunikacyjnym jego matka, a sprawca zdarzenia był u pozwanego ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej.</p> <p>Śmierć osoby najbliższej uprawnia do żądania zadośćuczynienia, zwłaszcza, że między matką a powodem istniała ponadstandardowa więź emocjonalna.</p> <p>W wyniku śmierci matki powód przeżył wstrząs, z którego się nie otrząsnął. Jedynymi bliskimi dla niego osobami jest rodzeństwo i ojciec.</p> <p>Cała rodzina należała do <span class="anon-block">K.</span> Świadków Jehowy, zaś zmarła była przewodnikiem duchowym dla bliskich. Tragiczne zdarzenie przyniosło niepowetowaną stratę i cierpienia psychiczne.</p> <p>W toku postępowania likwidacyjnego, powód tytułem zadośćuczynienia otrzymał kwotę 8 000zł, która jest dla niego upokarzająca. Powód nie pozwoli na deprecjonowanie przez pozwanego straty, jakiej doznał w związku ze śmiercią matki.</p> <p>Postanowieniem z dn. 27.06.2014r. powód został zwolniony od opłaty od pozwu ponad kwotę 2 500zł, w pozostałej części jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony.</p> <p>W odpowiedzi na pozew dat. 13.08.2014r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zwrot kosztów procesu.</p> <p>W uzasadnieniu przyznał, że sprawca wypadku, w następstwie którego śmierć poniosła matka powoda był u niego ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej i w toku postępowania likwidacyjnego pozwany uznał swoją odpowiedzialność co do zasady i wypłacił powodowi kwotę 8 000zł tytułem zadośćuczynienia.</p> <p>Żądana w pozwie suma 100 000zł jest rażąco wygórowana. Powód nie wykazał, by jego relacja z matką odbiegała od przeciętnej więzi między dzieckiem i rodzicem.</p> <p>W toku postępowania likwidacyjnego pierwotnie zgłoszone przez powoda roszczenie opiewało na 150 000zł – zmniejszone następnie w procesie do kwoty 100 000zł. Powód nie podał podstawy zmiany stanowiska, co może wskazywać, że jego roszczenie ma wyłącznie materialne podłoże.</p> <p>Powód nie uzasadnił szczególnej więzi, jaka miała go łączyć z matką. Wspomniał, że cała rodzina należała do <span class="anon-block">K.</span> Świadków Jehowy, podczas gdy z ustaleń pozwanego wynika, że powód i <span class="anon-block">A. P.</span> do wyznania tego nie należeli. Nadto, z wywiadu pozwanego wynikało, że powód otrzymał duże wsparcie od rodziny, co pozwoliło mu wrócić do równowagi psychicznej.</p> <p>Na rozprawie dn. 03.9.2014r. pełnomocnik powoda podtrzymał żądanie pozwu, domagając się ustawowych odsetek od dnia wniesienia pozwu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił co następuje:</strong> </p> <p>W dn. 06.07.2013r. w wyniku wypadku komunikacyjnego, którego sprawca był ubezpieczony u pozwanego od odpowiedzialności cywilnej, śmierć poniosła matka powoda <span class="anon-block">I. P.</span>; w chwili śmierci miała 64 lata.</p> <p> <em> <!-- -->( bezsporne, vide: notatka urzędowa k.17, kopia aktu zgonu k.18 )</em> </p> <p>Pismem dat. 16.07.2013r. pełnomocnik powoda zwrócił się do pozwanego o wypłacenie zadośćuczynienia w wys. 100 000zł.</p> <p>W toku postępowania szkodowego – w sierpniu 2013r. - pozwany przeprowadził postępowanie wyjaśniające, ustalając że powód jest osobą bezrobotną, zamieszkuje sam, utrzymuje się z prac dorywczych, przeżył śmierć matki, otrzymał duże wsparcie ze strony rodziny, w dalszym ciągu pozostawał apatyczny i przygnębiony. Cała rodzina poza powodem i jego ojcem należała do wyznania Świadków Jehowy.</p> <p>Pismem dat. 13.09.2013r. pozwany zawiadomił pełnomocnika powoda o przyznaniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 kc</a> zadośćuczynienia w wys. 8 000zł. Przyznaną kwotę wypłacono.</p> <p>Pismem dat. 24.09.2013r. pełnomocnik powoda wniósł o dopłacenie uprawnionemu kwoty 142 000zł, podnosząc że przyznana kwota jest rażąco niska, wobec negatywnych doznań powoda, które nie ustąpiły.</p> <p>Pismem dat. 17.10.2013r. pozwany odmówił wypłacenia dalszego zadośćuczynienia.</p> <p> <em> <!-- -->( dowody: odpisy pism k.20-21, 26, 27-28, 30 , kopia raportu k.64-66 )</em> </p> <p>Relacje, mającego obecnie 36 lat, <span class="anon-block">P. P.</span> z matką były bliskie i serdeczne. Chociaż od ok. 10 lat przed jej śmiercią mieszkali osobno, to jednak często się widywali i odwiedzali – po kilka razy w tygodniu. Zaglądał do matki, przyjeżdżał na obiady, gdzie spotykała się rodzina, zabierał na zakupy, woził do lekarzy, na działkę.</p> <p>Matka miała klucze do jego mieszkania, gdzie od czasu do czasu posprzątała czy umyła okna.</p> <p> <span class="anon-block">I. P.</span> należała do wyznania Świadków Jehowy i w tym wyznaniu wychowywała dzieci, zabierając je na spotkania, często czytając biblię; powód nie jest członkiem tego <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p>Powód – kawaler, mieszkał osobno, w odległości ok. 10 minut jazdy samochodem. Kiedy matka zmarła powód był bezrobotny, utrzymywał się z pracy dorywczej, mieszkał sam. Wcześniej, w latach 2005-2010 pracował dorywczo na Cyprze w systemie pół roku prac tam i pół roku pobytu w kraju.</p> <p>Kiedy jeszcze <span class="anon-block">I. P.</span> żyła powód poznał obecną partnerkę, z którą mieszka i ma kilkumiesięczne dziecko.</p> <p>Niebawem po śmierci matki, powód otrzymał dotację jako bezrobotny i założył działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług ogólnobudowlanych. Działalność tę kontynuuje i przynosi mu ona przeciętny dochód rzędu 2 500zł netto miesięcznie. Jego partnerka przebywa na urlopie macierzyńskim; pozostaje w zatrudnieniu za minimalne wynagrodzenie.</p> <p>Po śmierci matki, powód był załamany, często płakał, nie chciał z nikim rozmawiać. Nadal odczuwa brak zmarłej, regularnie jeździ na jej grób, Czuje się opuszczony i osamotniony, nie może zwrócić się do niej o radę. Nie korzystał z pomocy psychologicznej ani psychiatrycznej.</p> <p>Do chwili obecnej powód nie zakończył okresu przeżywania żałoby, jego stan psychiczny charakteryzuje skłonność do obniżonego nastroju, miewa zaburzenia snu. Okresowo pojawiają się odczucia gniewu, buntu, poczucia krzywdy.</p> <p>Zjawisko żałoby jest naturalną, niezależną od woli reakcją na utratę osoby bliskiej i można je ująć w cztery fazy: I – wstrząsu, szoku, otępienia bezpośrednio, następujących bezpośrednio po śmierci, trwających do wielu dni, a nawet tygodni; II – gwałtownego sprzeciwu, niezgody, protestu, trwająca kilka tygodni; III – dezorganizacji, w której znajduje się powód, trwająca w okresie do wielu miesięcy, charakteryzująca się gniewem, poczuciem winy, bezsensu życia, izolowania się od innych; IV- reorganizacji, czyli czasu stopniowego powracania do normy.</p> <p>W przypadku powoda można mówić o tzw. żałobie patologicznej, gdyż mimo upływu kilkunastu miesięcy od śmierci matki, nadal przeżywa on doświadczenia fazy dezorganizacji i wymaga fachowej pomocy w celu poradzenia sobie z traumą oraz pełnego powrotu do równowagi.</p> <p>Zaniechanie ze skorzystania z takiej pomocy nie wynika ze złej woli powoda, lecz jest następstwem braku potencjału motywacyjnego i ugruntowanych cech osobowości powoda nastawionego na samodzielność radzeniu sobie z problemami emocjonalnymi.</p> <p>Towarzyszy mu poczucie realnie uzasadnionej bezsilności wobec nadużywającego alkoholu ojca, wobec którego czuje się odpowiedzialny, a nie jest w stanie podjąć praktycznych działań pomocowych. Powód ma skłonność do tłumienia doznań emocjonalnych, przez co nie ulegają one pożądanej transformacji i wyciszeniu; on sam skłonność tę traktuje jako siłę, choć faktycznie jest ona przejawem słabości. Powód nie dążył do uzyskania pomocy medycznej czy psychologicznej, ani w gronie bliskich czy przyjaciół, szukał ukojenia w izolacji i alkoholu. Pamięć o matce i odpowiedzialność za mające urodzić się dziecko skłoniły go po wielu miesiącach do porzucenia alkoholu. Natrętnie powracają wspomnienia koszmarnego dla niego widoku matki po wypadku.</p> <p>U powoda jest podejrzenie wystąpienia zaburzenia stresowego pourazowego.</p> <p>W rodzinie powoda ojciec nadużywał alkoholu i dzięki zabiegom matki rodzina nie rozpadła się, co uzasadnia dodatkowo silny z nią związek emocjonalny powoda.</p> <p> <em> <!-- -->( dowody: zeznania świadków: <span class="anon-block">R. P.</span> k.89, <span class="anon-block">A. S.</span> k.90, przesłuchanie powoda k.91, opinie psychologiczne k.103-109, 126-127 )</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo zasługuje na częściowe uwzględnienie.</p> <p>Odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku, do jakiego doszło w dniu 6 lipca 2013 r. w <span class="anon-block">B.</span>, w wyniku którego śmierć poniosła <span class="anon-block">I. P.</span> nie budzi wątpliwości i znajduje podstawę w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822)">art. 822 k.c.</a> </p> <p>Zgodnie zaś z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446 § 4 k.c.</a> sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.</p> <p>Ma ono na celu kompensację doznanej krzywdy tj. złagodzenie cierpienia wywołanego śmiercią osoby bliskiej i pomoc osobie pokrzywdzonej w dostosowaniu się do zmienionej w związku z tym rzeczywistości.</p> <p>Okolicznościami wpływającymi na wysokość zadośćuczynienia są m.in. dramatyzm doznań, poczucie opuszczenia i osamotnienia, wstrząs psychiczny związany ze śmiercią najbliższej osoby oraz następujące po nim cierpienia psychiczne, czasokres wychodzenia z żałoby.</p> <p>Ustalając wysokość należnego zadośćuczynienia Sąd wziął pod uwagę stopień pogorszenia sytuacji życiowej po śmierci matki, rozumianym w szerokim kontekście, uwzględniając przesłanki pozaekonomiczne np. utratę oczekiwania przez osobę poszkodowaną na pomoc i wsparcie członka rodziny, których mogła ona zasadnie się spodziewać w chwilach wymagających takich zachowań <em> <!-- -->(wyrok SN z 3 grudnia 2010 r., I PK 88/2010, LexPolonica nr 2575070, niepubl.).</em> </p> <p>Niewątpliwie powodowi, którego łączyła z matką silna i pozytywna więź zadośćuczynienie takowe przysługuje, a przyznane w toku postępowania likwidacyjnego świadczenie ocenić należy jako rażąco niskie.</p> <p>Poczucie krzywdy i rozmiar cierpień moralnych należą również do sfery psychiki, dlatego też ważnymi dowodami, na których oparł się Sąd przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia przysługującemu powodom były opinie psychologiczne tj. opinia zasadnicza i opinia uzupełniająca.</p> <p>Opinie te zostały sporządzone zgodnie z fachową wiedzą biegłego, są jasne i spójne, obiektywne i rzeczowe; nie były kwestionowane przez strony.</p> <p>W sposób wyrazisty i przekonujący pokazały one obraz przeżyć powoda i to, w jaki sposób się z nimi zmaga. Biegła opisała rodzaj i bliskość relacji powoda z matką, ich uwarunkowanie i podłoże – tak wynikające z osobowości zmarłej i powoda, jak i sytuacji rodzinnej.</p> <p>Właśnie to wyjątkowe nasilenie negatywnych przeżyć, poczucia straty i osamotnienia oraz długotrwałe przechodzenie procesu żałoby, legło u podstaw zasądzenia na rzecz powoda kwoty 27 000zł.</p> <p>Zauważyć bowiem z drugiej strony wypada, że powód w chwili śmierci matki miał 35 lat, był człowiekiem dorosłym i samodzielnym. Od około 10 lat nie mieszkał już z rodzicami, a w latach 2005-2010 kiedy pracował dorywczo na Cyprze, pół roku spędzał z dala od domu, co w naturalny sposób prowadzi do osłabienia więzi.</p> <p>Nadto w kontekście wysokości przyznanego zadośćuczynienia, wspomnieć wymaga fakt, że powód nie należał do tej, co matka wspólnoty religijnej.</p> <p>Mając na uwadze powyższe okoliczności, starając się wyważyć różne okoliczności, zasądzono jak w pkt 1 wyroku, oddalając żądanie w pozostałej części jako zbyt wygórowane.</p> <p>O odsetkach orzeczono na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481§ 1 i 2 k.c.</a> w zw. z przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 14)">art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> ( Dz. U. nr 124 z 2003r. poz. 1152 ze zm. ). W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądowe zapadłe w sprawie takiej jak niniejsza tj. o zadośćuczynienie, nie ma charakteru konstytutywnego, albowiem źródłem zobowiązania jest czyn niedozwolony, stąd nie zasądzono odsetek od dnia wyroku, ale od dnia wniesienia pozwu – zgodnie z żądaniem powoda, skoro termin ten przypada po okresie upływu 30-dnowego terminu przewidzianego dla postępowania likwidacyjnego.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> odstąpiono od obciążenia powoda kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego – powód przegrał w 83%. Podejmując to rozstrzygnięcie Sąd miał na uwadze obecną sytuację finansową powoda, jak i to, że w następstwie wypłacenia mu</p> <p>oczywiście niewspółmiernego zadośćuczynienia w wys. 8 000zł, został on niejako zmuszony do wytoczenia powództwa. W tych okolicznościach obciążenie powoda stosowną częścią kosztów procesu, stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu kłóciłoby się ze zwykłym poczuciem słuszności.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> w pkt 4 wyroku nakazano pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa stosowną do wyniku procesu kwotę 1 436zł kosztów sądowych.</p> <p>Na podstawie art. 113 ust. 2 z dnia 28 lipca 2008 r. ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano w pkt 5 wyroku ściągnąć od powoda z zasądzonego roszczenia na rzecz Skarbu Państwa - stosowną do wyniku procesu - kwotę 1 164zł tytułem kosztów sądowych.</p> <p>Sędzia:</p> </div>