I1 C 579/24

<p>Sygn. akt I 1 C 579/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 14 lutego 2025 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:<br/>Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk<br/> </p> <p>po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2025 r. w <span class="anon-block">G.</span> sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. K.</span> przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>I.  oddala powództwo;</p> <p>zasądza od powódki <span class="anon-block">J. K.</span> na rzecz pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Sygn. akt I 1 C 579/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Stan faktyczny</p> <p>W dniu 17 grudnia 2016 r. pomiędzy Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. <span class="anon-block">F. S.</span> a <span class="anon-block">J. K.</span> (konsumentką) doszło do zawarcia <span class="anon-block">umowy pożyczki nr (...)</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: umowa, k. 18-26</em> </p> <p>Konsumentka złożyła pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.</p> <p> <em> <!-- -->Okoliczność bezsporna</em> </p> <p>Pozwany nie uznał skuteczności tego oświadczenia.</p> <p> <em> <!-- -->Okoliczność bezsporna</em> </p> <p>Ocena dowodów</p> <p>Dokumentacja przedstawiona przez strony nie budzi wątpliwości co do autentyczności.</p> <p>Kwalifikacja prawna</p> <p>Oświadczenie konsumenta o zamiarze skorzystania z sankcji kredytu darmowego jest nieskuteczne, gdyż umowa pożyczki nie zawiera braków przewidzianych w art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c ustawy o kredycie konsumenckim.</p> <p>Kwestia tego, co podlega może podlegać oprocentowaniu w przypadku umów pożyczek i kredytów nie jest regulowana prawem unijnym. W polskim prawie zobowiązań obowiązuje zasada swobody umów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353^{<!-- -->1} k.c.</a>), a zakazy związane z dopuszczalnością pobierania odsetek są wyraźne (<em> <!-- -->expressis verbis</em>) i dość wąskie zakresowo (np. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 482;art. 482 § 1)">art. 482 § 1 k.c.</a>). Nie podlegają interpretacji rozszerzającej lub celowościowej. Część ograniczeń ustawowych dotyczy tylko samej wysokości odsetek (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 359;art. 481)">art. 359 i 481 k.c.</a>).</p> <p>Kredytowanie kosztów udzielenia kredytu kredytowanie kosztów zaciągania kredytów jest praktyką legalną, co logicznie oznacza, że mogą one także podlegać oprocentowaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2023 r. I CSK 4175/22). Z powyższego wynika, że zarzut błędnego wskazania <span class="anon-block"> (...)</span> w umowie pożyczki jest chybiony. Oczywiście – w niniejszej sprawie nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego w celu weryfikacji poprawności wyliczenia <span class="anon-block"> (...)</span>, bo jest to zbędne skoro – jak będzie wynikać z dalszych rozważań – przeciętny konsument potrafi zweryfikować to we własnym zakresie.</p> <p>W umowie wskazano wszystkie założenia do obliczenia <span class="anon-block"> (...)</span> (por. pkt 12 umowy pożyczki). Należy jednak z urzędu zauważyć, że założenia przedstawione w pkt 11 umowy pożyczki nie pomijają żadnego założenia wymienionego w załączniku numer 4 do ustawy o kredycie konsumenckim (por. pkt 3 ppk 1-5). Umowa nie miała cech nietypowych, wymagających przyjmowania dodatkowych założeń (pkt 4 w/w załącznika do tej ustawy), a same wzory matematyczne stanowią sposób obliczenia <span class="anon-block"> (...)</span>, a nie założenie do obliczeń. Nie ma więc obowiązku przedstawiania w umowie wzoru matematycznego do obliczenia <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p> <span class="anon-block"> (...)</span> uznaje (C-677/23, pkt 59), że po podaniu wszystkich założeń konsument będzie potrafił sprawdzić poprawność <span class="anon-block"> (...)</span>, przez co przypisuje konsumentowi (w chwili zawierania umowy) umiejętności obliczeniowe z zakresu matematyki finansowej. Wpływa to na nowy normatywny kształt pojęcia „przeciętnego konsumenta” – aktualnie jest to osoba biegła w obliczeniach na poziomie matematyki wyższej. Nawet przy tak optymistycznym założeniu należy stwierdzić, że przeciętny konsument z pewnością w niniejszym przypadku bez problemu zidentyfikuje w umowie parametryczne dane z założeń niezbędnych do samodzielnego obliczenia <span class="anon-block"> (...)</span>: czas trwania umowy jest wskazany zwięźle (dwie daty) i łatwy do odnalezienia (pkt 4 umowy), całkowity koszt pożyczki został wskazany przez odwołanie się do pkt 17 umowy (jest tam jedna kwota), harmonogram pożyczki został wydany konsumentowi – bezcelowe byłoby przepisywanie go do postanowień umowy określających założenia do wyliczenia <span class="anon-block"> (...)</span>, data wypłaty pożyczki jest znana konsumentowi (pkt 6). Niczego więcej – poza odpowiednią wiedzą matematyczną – konsumentowi nie potrzeba do rozpoczęcia samodzielnych prób obliczenia <span class="anon-block"> (...)</span>. Otwartym zagadnieniem jest to, czy należy konsumentów w razie przesłuchania ich przed sądem w danej sprawie rozpytywać o rzeczywiste umiejętności umożliwiające samodzielne sprawdzenie poprawności podanej w umowie <span class="anon-block"> (...)</span> i jak interpretować nieuniknione niepowodzenia lub całkowity brak wiedzy w tym zakresie. Nie jest tajemnicą, że sędziowie także samodzielnie takiej wiedzy nie posiadają, skoro wielokrotnie – w razie potrzeby – zwracają się do powołanych biegłych o weryfikację poprawności <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>W niniejszej powódka nie przedstawiła żadnych dowodów, że w ogóle nie zainteresowała się kwestią poprawności <span class="anon-block"> (...)</span> przy zawieraniu umowy pożyczki. Nie było więc potrzeby i celu przesłuchiwania powódki z urzędu, czy osobiście posiada wiedzę pozwalającą na obliczenia na poziomie matematyki finansowej.</p> <p>Redagowanie wzorców umów o kredyt konsumencki z użyciem wewnętrznych odwołań nie jest niedopuszczalne, o ile odwołania te są jednoznaczne, a tak jest w tym przypadku, także w odniesieniu do sposobu przedstawienia założeń parametrycznych do obliczeń <span class="anon-block"> (...)</span>. Wewnętrzne odwołania – wbrew pojawiającym się coraz częściej poglądom – o ile są poprawne, służą zmniejszeniu objętości teksu umowy i jako takie są korzystne dla konsumentów.</p> <p>Pkt 26 umowy (skutki odstąpienia od umowy) nie jest wadliwy, albowiem nie ma ustawowego wymogu implementowania w umowie o kredyt konsumencki wszelkich efektów sądowej wykładni prawa na podstawie różnorodnych judykatów, w tym takich, które określony podmiot prawa prywatnego uznaje subiektywnie za „istotne” lub „ważne”. Orzecznictwo, w tym na tle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a> jest na chwilę obecną „bogate” w sensie jego różnorodności (rozbieżności) i braku wykształcenia jednolitej linii. Zresztą, gdyby taki wymóg przyjąć – zważywszy na różnorodność i ilość publikowanych orzeczeń – zawsze znalazłoby się coś, co nie zostało przeniesione do tekstu umowy, a więc potencjalnie każda umowa tego typu mogłaby zostać objęta sankcją kredytu darmowego, co oznaczałoby całkowitą niepewność biznesu w zakresie oferowania pożyczek konsumenckich przez instytucje finansowe. Tak czy inaczej, możliwość odzyskania – w razie wcześniejszej spłaty – określonych kosztów poniesionych przez kredytobiorcę ostatecznie (w razie sporu stron) zależy od rozstrzygnięcia sądowego i interpretacji postanowień umowy <em> <!-- -->in casu</em>, może się więc zdarzyć, że przy takim samym wzorcu umownym w jednym przypadku konsument (konsumenci) uzyskają zmianę kosztów, a inni – nie. Tymczasem sankcja kredytu darmowego dotyczy ewidentnych braków w tekście umowie pisemnej, widocznych <em> <!-- -->prima vista</em>, a nie rezultatu subiektywnej interpretacji umowy w kontekście wybranych przykładów z orzecznictwa sądowego. Orzecznictwo sądowe w polskim systemie prawnym nie jest źródłem prawa i nie ma w ogóle praktyki cytowania go w umowach cywilnoprawnych. Nie doszło więc do naruszenia art. 30 ust 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim.</p> <p>Z sąd stwierdza, że wskaźnik zmian opłat (pkt 20 umowy pożyczki) jest podany w sposób prawidłowy: łatwy do odnalezienia i prosty do zastosowania przez przeciętnego konsumenta (mnożenie liczb całkowitych i rozumienie pojęcia wyrażeń procentowych – poziom szkoły podstawowej, o wiele prostsze niż samodzielne obliczanie <span class="anon-block"> (...)</span>, co – jak wynika z wyżej cytowanego orzeczenia <span class="anon-block"> (...)</span> leży w granicach samodzielnych możliwości matematycznych konsumenta). Jest to pojedynczy, powszechnie znany wskaźnik makroekonomiczny w Polsce, który bez trudu można odnaleźć w oficjalnym publikatorze oraz na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego i zastosować nawet do obliczeń w pamięci. Taka forma publikacji (wyłącznie w Internecie) jest w dzisiejszych czasach czymś zupełnie oczywistym (oficjalne urzędowe publikatory – Dziennik Ustaw i Monitor Polski – są wydawane wyłącznie w udostępnianych przez Internet plików tekstowych w formacie .pdf). Co więcej, wskaźnik ten jest powielany na bardzo wielu portalach informacyjnych o treści ekonomicznej. Ustawa nie nakazuje ograniczeń co do ilości zmian opłat rocznie ani maksymalnej rozpiętości zmian. Wskaźnik ten nie jest podobny do innych będących w obiegu informacyjnym; zdaniem Sądu nie sposób go z innymi wskaźnikami pomylić.</p> <p>Nie ma zdaniem Sądu wymogu prawnego, aby w umowie o kredyt konsumencki zawierać informację o skutkach finansowych skorzystania przez kredytobiorcę z uprawnienia z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (w rozumieniu skutecznego efektu tej sankcji). Istnieją bowiem rozliczne i nie dające się jednoznacznie skatalogować sytuacje, w których dochodzi do modyfikacji praw i obowiązków wynikających z umów zobowiązaniowych: mogą to być prawomocne orzeczenia sądowe przesłankowo stwierdzające abuzywność niektórych postanowień umownych, orzeczenia na tle stosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 357(1);art. 358(1))">art. 357^{<!-- -->1} lub art. 358^{<!-- -->1} k.c.</a>, ugody pomiędzy stronami, zrzeczenie się wierzytelności, odnowienie, efekty finansowe zmian ustawodawstwa, np. w zakresie spłat, oprocentowania, czy też skutki restrukturyzacji lub upadłości stron, nacjonalizacji, skutki stanów nadzwyczajnych, zmiany waluty państwowej itp. Jeżeli więc uznamy, że wybrany w przytoczonego z powyższego przykładowego zestawienia jeden element (nie opisany w umowie) jest warunkiem spełnienia wymogu z art. 30 ust. 10 ustawy o kredycie konsumenckim, to – ponownie – każda umowa byłaby wadliwa, gdyż zawsze udało by się znaleźć coś nowego, co może wpłynąć na zmianę kosztów kredytu, taka wykładnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a> byłaby zupełnie absurdalna.</p> <p>Mając powyższe na uwadze powództwo podlegało oddaleniu na mocy art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim <em> <!-- -->a contrario</em> – punkt I. sentencji.</p> <p>W sprawach o roszczenia konsumenta wynikające z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim nie ma obowiązku i potrzeby przesłuchiwania stron spornej umowy (świadków) na okoliczności towarzyszące jej zawieraniu, gdyż stylizacja tego przepisu odnosi się wyłącznie do tekstu umowy pisemnej. Braki w umowie kredytu konsumenckiego – o ile istnieją – muszą wynikać wyłącznie zawartości tekstu umowy. Wyjątkiem mogą być sytuacje wskazujące na wątpliwości co do autentyczności przedstawionej wersji pisemnej umowy, co <em> <!-- -->in casu</em> nie miało miejsca. W niniejszej sprawie nie miał też zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385^{<!-- -->2} k.c.</a> Należy więc w pełni zgodzić się ze stanowiskiem powódki, że sprawa mogła być poprawnie i rzetelnie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.</p> <p>Koszty</p> <p>Pozwanemu jako wygrywającemu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> przysługuje zwrot od przeciwnika kosztów procesu, na które składa się: opłata za czynności radcy prawnego w stawce minimalnej (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozp. MS z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).</p> </div>