I ACa 813/13

<p>Sygn. akt I ACa 813/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 27 listopada 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Joanna Kurpierz (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Elżbieta Karpeta</p> <p>SO del. Beata Bijak-Filipiak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Małgorzata Korszun</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa Syndyka Masy Upadłości <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">D.</span> w upadłości likwidacyjnej</p> <p>przeciwko <span class="anon-block">K. Z.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I C 271/13,</p> <p>prostując w rubrum zaskarżonego wyroku oznaczenie strony powodowej przez dopisanie po słowach „w <span class="anon-block">D.</span>” słów „w upadłości likwidacyjnej”,</p> <p>1)  oddala apelację;</p> <p>2)  zasądza od powoda na rzecz pozwanego 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sygn. I ACa 813/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy uchylił nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym dnia 25 lutego 2013 roku sygn. akt I Nc 67/13 przez ten Sąd i oddalił powództwo, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu. Wymienionym nakazem zapłaty, na podstawie weksla, zobowiązano pozwanego <span class="anon-block">K. Z.</span> do zapłaty na rzecz powoda kwoty 205384,47 złotych wraz z kosztami postępowania, uwzględniając żądanie pozwu. W pozwie powołano się na to, że <span class="anon-block"> (...) Spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">T.</span> dokonała u powoda zakupów wyrobów stalowych i korzystała z usług transportowych powoda. Jako zabezpieczenie wierzytelności przysługujących powodowi z tego tytułu pozwany złożył u powoda weksel <em> <!-- -->in blanco</em> z własnego wystawienia.</p> <p>W zarzutach od nakazu zapłaty pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zarzucił, że weksel podpisał w imieniu <span class="anon-block"> spółki (...)</span> jako prezes jej zarządu, a nie osoba fizyczna. Działał zatem w imieniu i na rzecz spółki, jako członek zarządu uprawniony do reprezentacji spółki.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że weksel z 18 września 2012 roku na kwotę 205384,47 zł został podpisany przez <span class="anon-block">K. Z.</span> reprezentującego <span class="anon-block"> firmę (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">T.</span>. Na dokumencie weksla bezpośrednio pod czytelnym, odręcznym podpisem zawierającym imię i nazwisko, wpisana jest seria i numer dowodu osobistego oraz adres składający się z kodu pocztowego, nazwy miejscowości i ulicy oraz numeru domu, zaś poniżej wpisano słowa „reprezentujący firmę”, a poniżej pieczęć o treści <span class="anon-block"> (...) Spółka z o.o.</span> <span class="anon-block">(...)-(...) T.</span> <span class="anon-block">ul. (...)</span> tel./fax<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">NIP (...)</span>, <span class="anon-block"> (...)</span>”. Pozwany, w ocenie Sądu Okręgowego, podpisał weksel w imieniu <span class="anon-block"> spółki (...)</span>, jako jej jedyny członek zarządu. To ostatnie wynika z Krajowego Rejestru Sądowego. Pozwany był zatem uprawniony do podpisania weksla w imieniu spółki, co uczynił, odnotowując na wekslu, że składa podpis właśnie jako osoba reprezentująca spółkę. Tym samym nie podzielił Sąd I Instancji argumentów powoda zawartych w piśmie z 6 maja 2013 r. Sąd stwierdził, że właściwy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 ()">prawu wekslowemu</a> formalizm nie powinien sięgać tak daleko, jak to wskazuje powód. Kolejność zapisów, na którą zwraca uwagę powód, w ocenie Sądu Okręgowego nie ma znaczenia. Uznał zatem Sąd, że pozwany nie jest biernie legitymowany w sprawie i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 496)">art. 496 k.p.c.</a> uchylił nakaz zapłaty i oddalił powództwo, o kosztach procesu orzekając na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od opisanego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów skutkujące uznaniem, że pozwany podpisał weksel z 18 września 2012 roku na kwotę 205384,47 złotych reprezentując <span class="anon-block"> spółkę (...) Sp. z o.o.</span> , a nie jako osoba fizyczna, mimo że nie wynika to z treści ani układu graficznego weksla, a w sprawie nie przeprowadzono innych dowodów na tę okoliczność. Wniósł zatem o zmianę zaskarżonego wyroku „przez zasądzenie kwoty 205384,47 zł” i zasądzenie kosztów procesu.</p> <p>Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Apelacja nie jest uzasadniona.</p> <p>Nie można podzielić zarzutu skarżącego, że Sąd Okręgowy dopuścił się naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> i błędnie ustalił stan faktyczny. Wskazany przepis wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania cywilnego, czyli zasadę swobodnej oceny dowodów. Stanowi on, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego jako prawidłowe Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne. Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji wyprowadził z materiału dowodowego wnioski logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Nie jest przy tym zrozumiały zarzut, że Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny jedynie w oparciu o dokument weksla, a nie przeprowadził innych dowodów w sprawie. Sam powód sprzeciwiał się bowiem przeprowadzeniu postępowania dowodowego, poza dokumentem weksla, wskazując że przedmiotem wykładni jest wyłącznie tekst weksla i tylko na tej podstawie ustala się jego treść (pismo z 6 maja 2013 roku k. 88-90). Nadto nie wskazuje przy tym skarżący w apelacji, jakie to inne dowody powinny być w sprawie przeprowadzone i w jaki sposób to ewentualne uchybienie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie doszło do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> </p> <p>Należy się zgodzić, że kluczową kwestią w sprawie niniejszej jest ustalenie w jakim charakterze pozwany podpisał się na wekslu – w imieniu własnym, jako osoba fizyczna, czy w imieniu <span class="anon-block"> Spółki (...)</span>, jako jej reprezentant i jedyny członek zarządu.</p> <p>Konieczna stała się zatem wykładnia weksla, bowiem charakter weksla, jako źródła zobowiązania formalnego, nie wyłącza - co zgodnie podkreśla się w orzecznictwie - stosowania dyrektyw wykładni oświadczeń woli w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 k.c.</a> Zakres wykładni weksla jest jednak znacznie zawężony i ogranicza się do wykładni obiektywnej, dokonywanej wyłącznie na podstawie tekstu weksla. Ze względu na formalny charakter zobowiązania wekslowego jego treść musi być wyczerpująco wyrażona w dokumencie, jakim jest weksel.</p> <p>(wyroki Sądu Najwyższego z 22.10.09 sygn. III CSK 40/09 LEX 852562, z 18.01.2012 r. sygn. II CSK 296/11 LEX 1112736, 25.05.2005 r. sygn. I CK 741/04 LEX 180839).</p> <p>Powód istotną rolę przypisuje ułożeniu pieczęci w stosunku do własnoręcznie złożonego przez pozwanego podpisu. Nie sposób jednak twierdzić, że podpis osoby reprezentującej osobę prawną powinien być umieszczony zawsze pod pieczęcią firmową (stemplem firmowym) takiej osoby. Umieszczenie na wekslu pieczęci firmowej zobowiązującej się wekslowo osoby prawnej nie jest niezbędnym wymogiem skutecznego zobowiązania się tej osoby, ponieważ podmiot reprezentowany (dłużnik wekslowy) mógłby być wskazywany także przez inne oznaczenie umieszczone na wekslu. Treść pieczęci firmowej nie tworzy zatem niezbędnego elementu treści zobowiązania wekslowego i w związku z tym podpisy osób reprezentujących daną osobę prawną nie muszą być umieszczone jedynie pod odciskiem takiej pieczęci (wyrok Sądu Najwyższego z 20 lipca 2008 r. sygn. V CK 9/06 , LEX 421047). Na spornym wekslu podpis pozwanego umieszczono nad pieczęcią ujawniającą dane osoby prawnej – <span class="anon-block"> Spółki z o.o. (...)</span>. Pozwany własnoręcznie umieścił jednak przy swoim nazwisku na wekslu treść: „reprezentujący firmę”, pod którą odciśnięto pieczęć z danymi firmy, a zatem wskazał wyraźnie w jakim charakterze się podpisuje. Nie sposób zatem twierdzić, że podpis ten, wraz ze słowami „reprezentujący firmę” nie wykazuje merytorycznego związku z pieczęcią firmową, która podaje dane podmiotu, który zaciągnął zobowiązanie wekslowe. Pozwany jako jednoosobowy członek zarządu tego podmiotu był uprawniony do jednoosobowej reprezentacji <span class="anon-block"> Spółki z o.o. (...)</span>. Ustalenia dokonane w tym zakresie nie zostały skutecznie podważone przez stronę skarżącą. O wykładni treści wekslu decyduje logiczne pojmowanie całości tekstu wekslu. Gdyby pozwany podpisał się na wekslu bez zaznaczenia, że czyni to jako reprezentant wskazanej na wekslu Spółki, to odpowiadałby wekslowo osobiście. Skoro jednak zaznaczył, że podpisuje weksel w cudzym imieniu, umieszczając swój podpis z wyrażeniem stosunku do wskazanej na wekslu osoby prawnej („reprezentujący firmę”), to pozwany nie odpowiada wekslowo jako osoba fizyczna. Słusznie zatem Sąd Okręgowy oddalił powództwo z powodu braku legitymacji biernej pozwanego.</p> <p>Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego uzasadniają przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 kpc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>, stosowane po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 6;§ 6 pkt. 7;§ 13;§ 13 ust. 1;§ 13 ust. 1 pkt. 2)">§ 6 pkt 7 i § 13 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> ( Dz.U.163 poz.1348 z późn.zm.).</p> <p>Na marginesie wskazać wypada, że wniosek apelacji sformułowany został przez skarżącego nieprawidłowo. W razie ewentualnego uwzględnienia apelacji nie mogło dojść do ponownego zasądzenia żądanej w pozwie kwoty, lecz do zmiany wyroku przez utrzymanie nakazu zapłaty w mocy w całości (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 496)">art. 496 k.p.c.</a>).</p> </div>