I C 1458/13

<p>sygn. akt: <strong> <!-- -->I C 1458/13</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>dnia 27 listopada 2013 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Lubinie Wydział I Cywilny</strong> </p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący SSR Marek Tęcza</p> <p>Protokolant sekr. sądowy Justyna Łazińska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 roku</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> Towarzystwu (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę</p> <p>I.  powództwo oddala,</p> <p>II.  zasądza od strony powodowej <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz strony pozwanej <span class="anon-block"> Towarzystwa (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> kwotę 2.417, zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 2.400, zł (dwa tysiące czterysta złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>sygn. akt: I C 1458/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Strona powodowa <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> wystąpiła z powództwem przeciwko <span class="anon-block"> Towarzystwu (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> domagając się zapłaty kwoty 15.663,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 24 listopada 2011 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania wskazała, że 03 kwietnia 2010 roku w <span class="anon-block">G.</span> pod samochód <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">B. F.</span> wtargnęła sarna, w wyniku czego uszkodzeniu uległo należące do nich <span class="anon-block">A.</span> o <span class="anon-block">nr rej. (...)</span>. Na trasie tej, zdaniem strony powodowej, nie było odpowiedniego oznakowania drogi. W ramach dobrowolnego ubezpieczenia AC pojazdu <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> zlikwidował szkodę i wypłacił tytułem odszkodowania kwotę 15.663,12 zł. Zdaniem strony powodowej strona pozwana winna jest dokonać zwrotu wypłaconej kwoty, bowiem zawarła umowę ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej Nadleśnictwa <span class="anon-block">K.</span>. Mimo to strona pozwana stwierdziła, że nie ponosi odpowiedzialności i pomimo wielokrotnych wezwań nie dokonała zapłaty. Zdaniem strony powodowej podstawą odpowiedzialności w sprawie są przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19951470713" title="Ustawa z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie - Dz. U. z 1995 r. Nr 147, poz. 713 ()">prawa łowieckiego</a> czyli art. 11 ust. 2 pkt 8 tej ustawy, który nakłada na zarządcę lub dzierżawcę okręgu łowieckiego odpowiedzialność za ochronę zwierzyny przed zagrożeniem ruchu pojazdów samochodowych na drogach krajowych i wojewódzkich, w tym dbanie o właściwe oznakowanie dróg znakami ostrzegawczymi w okolicach występowania dzikich zwierząt, jak również uniemożliwienie lub ograniczenie migracji zwierząt. Zdaniem strony powodowej Nadleśnictwo <span class="anon-block">K.</span> ze swojego obowiązku się nie wywiązało i dlatego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 828)">art. 828 kc</a> <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> domaga się od <span class="anon-block"> Towarzystwa (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> zwrotu wypłaconego ubezpieczenia. Na rozprawie strona powodowa podtrzymała swoje stanowisko.</p> <p>Nakazem zapłaty z 06 czerwca 2013 roku w sprawie I Nc 1534/13 Sąd Rejonowy w Lubinie uwzględnił powództwo. W sprzeciwie od tego nakazu strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Strona pozwana zarzuciła brak winy pracowników Skarbu Państwa – Nadleśnictwa <span class="anon-block">K.</span> oraz niewykazanie winy tego Nadleśnictwa, a ponadto powołała się na wyłączenie ustawowe odpowiedzialności Skarbu Państwa – Nadleśnictwa <span class="anon-block">K.</span> za szkody komunikacyjne spowodowane przez zwierzęta dziko żyjące i wskazała na odpowiedzialność zarządcy drogi za jej właściwe oznakowanie, a nie Nadleśnictwa. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana oświadczyła, że nie kwestionuje wysokości roszczenia, jednak podniosła, że Nadleśnictwo <span class="anon-block">K.</span> nie ponosi odpowiedzialności za wypadki komunikacyjne spowodowane przez dziko żyjące zwierzęta, wskazując na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19951470713" title="Ustawa z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie - Dz. U. z 1995 r. Nr 147, poz. 713 (art. 46;art. 46 ust. 1)">art. 46 ust. 1 prawa łowieckiego</a>, z którego wynika, że dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego obowiązany jest do wynagradzania szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania. Wobec powyższego zdaniem strony pozwanej podane przez stronę powodową podstawy prawne nie mają w sprawie zastosowania. Ponadto podkreśliła, że za stawianie znaków odpowiada zarządca drogi a nie Nadleśnictwo, przy czym dzikie zwierzęta poruszają się gdzie chcą a nie w miejscach oznakowanych. Poza tym strona pozwana stwierdziła, że strona powodowa winna wykazać winę Skarbu Państwa – Nadleśnictwa <span class="anon-block">K.</span> za zaistniałe zdarzenie i związek przyczynowy pomiędzy szkodą a winą Nadleśnictwa, gdyż w takich przypadkach odpowiedzialność opiera się na zasadzie winy a nie ryzyka. W toku postępowania strona pozwana podtrzymała swoje stanowisko.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Nadleśnictwo <span class="anon-block">K.</span> zawarło z <span class="anon-block"> Towarzystwem (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za zobowiązania mogące powstać jeżeli w związku z określoną w umowie ubezpieczenia działalnością lub posiadaniem mienia przez Nadleśnictwo, wskutek czynu niedozwolonego, została wyrządzona szkoda osobie trzeciej, którą ubezpieczony ma naprawić. W dniu 03 kwietnia 2010 roku w <span class="anon-block">G.</span> na terenie Nadleśnictwa <span class="anon-block">K.</span> doszło do uderzenia przez pojazd należący do <span class="anon-block">B. F.</span>, posiadającej umowę dobrowolnego ubezpieczenia autocasco z <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span>, w przebiegającą po jezdni sarnę. W wyniku zderzenia doszło do uszkodzenia pojazdu. W toku postępowania likwidacyjnego <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> wypłacił poszkodowanej kwotę 15.663,12 zł</p> <p> <em> <!-- -->dowód: okoliczności bezsporne, notatka urzędowa o zdarzeniu drogowym z 03 kwietnia 2010 roku k. 51, kopia dowodu rejestracyjnego k. 55-56, pismo Nadleśnictwa <span class="anon-block">K.</span> z 02 grudnia 2010 roku k. 26 oraz k. 5 akt szkody 120/13-OC/11, pismo <span class="anon-block"> Towarzystwa (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> z 27 lutego 2012 roku k. 18, <span class="anon-block">faktura VAT nr (...)</span> (<span class="anon-block"> (...)</span>) z 23 kwietnia 2010 roku k. 42.</em> </p> <p>Pismem z 15 lutego 2012 roku <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> wystąpił do <span class="anon-block"> Towarzystwa (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> o zwrot kwoty 15.663,12 zł wypłaconej <span class="anon-block">B. F.</span> tytułem odszkodowania. W piśmie z 27 lutego 2012 roku <span class="anon-block"> Towarzystwo (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> nie stwierdziło podstaw do wypłaty odszkodowania.</p> <p> <em> <!-- -->dowód: okoliczności bezsporne, wezwanie przedprocesowe z 15 lutego 2012 roku k. 21, pismo <span class="anon-block"> Towarzystwa (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> z 27 lutego 2012 roku k. 18.</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo jako nieuzasadnione należało oddalić. W przedmiotowej sprawie strona pozwana nie kwestionowała okoliczności w jakich doszło do uszkodzenia pojazdu poszkodowanej i wysokości szkody, okoliczności te zostały potwierdzone przez stronę pozwaną w odpowiedzi na pozew, przez co nie było potrzeby prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229)">art. 229 kpc</a>). Sporną była kwestia czy stronie powodowej przysługuje roszczenie względem strony pozwanej z tytułu wypłaty odszkodowania za uszkodzenia pojazdu spowodowane zderzeniem z sarną.</p> <p>Poza sporem w przedmiotowej sprawie było również to, że strona pozwana <span class="anon-block"> Towarzystwo (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> zawarło z Nadleśnictwem <span class="anon-block">K.</span> umowę ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Odpowiedzialność za szkody łowieckie określona jest w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19951470713" title="Ustawa z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie - Dz. U. z 1995 r. Nr 147, poz. 713 (rozdział 9)">rozdziale 9 ustawy z 13 października 1995 roku Prawo łowieckie</a> (tekst jednolity Dz.U. z 2013 roku, poz. 1226 ze zm), gdzie podstawową regulacją jest przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19951470713" title="Ustawa z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie - Dz. U. z 1995 r. Nr 147, poz. 713 (rozdział 9 art. 46)">art. 46</a>, który w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19951470713" title="Ustawa z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie - Dz. U. z 1995 r. Nr 147, poz. 713 (rozdział 9 art. 50 ust. 1)">ustępie 1</a> stanowi, że dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego obowiązany jest do wynagradzania szkód wyrządzonych: w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania, natomiast w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19951470713" title="Ustawa z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie - Dz. U. z 1995 r. Nr 147, poz. 713 (rozdział 9 art. 50;rozdział 9 art. 50 ust. 1)">art. 50 ust. 1</a> zawarto normę ustanawiającą odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19951470713" title="Ustawa z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie - Dz. U. z 1995 r. Nr 147, poz. 713 (rozdział 9 art. 46;rozdział 9 art. 46 ust. 1)">art. 46 ust. 1</a>, jeśli zostały wyrządzone przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną.</p> <p>Poza wszelką wątpliwością jest, że zlikwidowana przez stronę powodową szkoda w pojeździe nie była szkodą wyrządzoną w uprawach i płodach rolnych. Brak było również przesłanki zaistnienia szkody przy wykonywaniu polowania. Strona powodowa mimo ciążącego na niej obowiązku dowodowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a>) nie wykazała, aby 03 kwietnia 2010 roku w Nadleśnictwie <span class="anon-block">K.</span> wykonywano polowanie. Zresztą na piśmie z 02 grudnia 2010 roku (k. 5 akt szkodowych <span class="anon-block"> Towarzystwa (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span>) zamieszczono odręczną adnotację, że Nadleśnictwo nie organizowało polowania w dniu 03 kwietnia 2010 roku, co pozwala na przyjęcie, że były czynione ustalenia w tym kierunku i dały negatywny skutek. Odnośnie przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną, to jedynym zwierzęciem które taką całoroczną ochroną jest objęte, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20050480459" title="Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne - Dz. U. z 2005 r. Nr 48, poz. 459 (§ 1;§ 1 ust. 5)">§ 1 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 marca 2005 roku w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne</a> (Dz.U. z 2005roku Nr 48, poz. 459 ze zm.), jest łoś. W sprawie bezspornym było, że do uszkodzenia pojazdu doszło w wyniku zderzenia z sarną. Tym samym brak jest podstaw dla przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa – Nadleśnictwa <span class="anon-block">K.</span> za szkodę w pojeździe <span class="anon-block">B. F.</span>. Podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez zwierzęta wolno żyjące zawiera jeszcze przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040920880" title="Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 (art. 126;art. 126 ust. 1)">art. 126 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 627 ze zm.), wskazano tam jednak odpowiedzialność za żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie i bobry i tylko w określonych warunkach. Wobec powyższego domaganie się od strony pozwanej przez <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> refundacji wypłaconego odszkodowania jest pozbawione podstaw i podlegało oddaleniu.</p> <p>Odnosząc się natomiast do obowiązku ustawiania znaków ostrzegawczych związanych z występowaniem dzikiej zwierzyny, to należy wskazać, że ciąży on na zarządcy drogi, a nie na Nadleśnictwie. To zarządca drogi, a pośrednio i jego ubezpieczyciel, co do zasady odpowiada na zasadzie winy, na co wskazuje przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art. 415</a>, poprzez stwierdzenie, że obowiązany do naprawienia szkody jest ten, kto wyrządził szkodę innej osobie na skutek swojego działania lub zaniechania. Oznacza to, iż obowiązek naprawienia szkody powstaje jedynie w razie takiego działania lub zaniechania (zaniedbania) zarządcy, które noszą znamiona winy, czyli naruszenia konkretnych obowiązków określonych w przepisach prawa. Jednym z obowiązków zarządcy drogi jest ostrzeganie znakami drogowymi o występującej na zalesionych odcinkach dróg dzikiej zwierzyny, zwłaszcza, gdy zarządca był powiadamiany o wypadkach ze zwierzyną leśną. Zaniechanie lub wadliwe wypełnienie obowiązków, które ciążą na zarządcy i będące z nim w związku przyczynowym zdarzenia wywołujące szkody, może prowadzić do powstania odpowiedzialności odszkodowawczej po jego stronie. Obowiązki zarządcy drogi dotyczą m.in. zamieszczenia na drogach (pasach drogowych) znaków drogowych informujących o miejscu występowania dzikich zwierząt. W przypadku zatem zaniechania należytego wypełnienia obowiązku w postaci nieumieszczenia na drodze znaku ostrzegawczego o dzikiej zwierzynie obciąża zarządcę drogi. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19850140060" title="Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz. U. z 1985 r. Nr 14, poz. 60 (art. 20)">art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych</a> (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 260 ze zm.) do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. Przez utrzymanie drogi natomiast należy rozumieć wykonywanie robót konserwatoryjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu. W zakresie tych obowiązków jest więc także stosowne oznakowanie drogi. Znaki ostrzegawcze stosuje się w celu uprzedzenia o takich miejscach na drodze, w których kierujący powinni zachować szczególną ostrożność ze względu na występujące lub mogące występować w tych miejscach niebezpieczeństwa. Znaki te stosuje się więc nie tylko w miejscach, gdzie występuje niebezpieczeństwo stale, ale także tam gdzie występuje ono okresowo, np. w miejscach pojawiania się zwierząt. Analizując potrzebę zastosowania znaku należy przewidywać jakie miejsca mogą być niebezpieczne. Należy przy tym uwzględnić charakter drogi i jej położenie, a więc miejsca w których zwierzęta dziko żyjące często przekraczają drogę, np. przy wjeździe do lasu o dużej ilości zwierzyny lub w miejscu przecięcia przez drogę dojścia do wodopoju. Miejsca takie można ustalić m.in. na podstawie informacji służby leśnej o szlakach wędrówek dzikich zwierząt. Podkreślenia jednak wymaga, iż informacja z koła łowieckiego nie jest jedynym sposobem na ustalenie powyższego i zwolnienie się z tego obowiązku nie może opierać się na argumencie niezawiadomienia przez dzierżawcę lub zarządcę kół łowieckich o fakcie migracji. Wobec tego argumentacja, że Nadleśnictwo <span class="anon-block">K.</span> nie zawiadomiło zarządcy drogi, na której doszło do zdarzenia powodującego szkodę, nie mogła znaleźć akceptacji i prowadzić do przyjęcia odpowiedzialności strony pozwanej w niniejszym postępowaniu.</p> <p>O kosztach sąd rozstrzygnął na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>. Na koszty procesu poniesione przez stronę pozwaną złożyło się wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika w kwocie 2.400, zł (na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 2)">§ 2</a> w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego – tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 490) oraz opłata skarbowa od złożenia pełnomocnictwa w kwocie 17, zł (k. 9) czyli łącznie 2.417, zł którą to zasądzono od strony powodowej.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, należało orzec, jak w sentencji wyroku.</p> </div>