V Pa 106/13

<p> <strong> <!-- -->Sygn. VPa 106/13</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 28 listopada 2013 roku</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim, </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Wydział V w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: SSO Magdalena Marczyńska</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie: SSO Agnieszka Leżańska, SSR del. Sławomir Dudek (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: st.sekr.sądowy Marcelina Machera</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 roku w Piotrkowie Trybunalskim</strong> </p> <p>na rozprawie</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. K. (1)</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko <span class="anon-block">F. G.</span> </strong> </p> <p>o wynagrodzenie, odszkodowanie i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji pozwanego <span class="anon-block">F. G.</span> od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku IV Wydziału Pracy z dnia 4 kwietnia 2013r. sygn. IV P 356/12</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w całości i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Radomsku IV Wydziałowi Pracy do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za instancję odwoławczą.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->V Pa 106/13 U Z A S A D N I E N I E </strong> </p> <p> <span class="anon-block">M. K. (1)</span> pozwem z dnia 20.XII.12r. żądał zasądzenia od <span class="anon-block">G. I.</span> Polska <span class="anon-block">F. G.</span> w <span class="anon-block">R.</span> kwoty 4.630.62zł, na która to kwotę składały się : niewypłacone wynagrodzenie za miesiące wrzesień i październik, ekwiwalent za urlop wypoczynkowy i odszkodowanie za okres dwutygodniowego wypowiedzenia. W uzasadnieniu pozwu podał, że był zatrudniony w firmie od 4.I.12r. w charakterze inżyniera-konstruktora z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 2.060.00zł. Wypłata wynagrodzenia niejednokrotnie odbywała się w częściach po upływie terminu ustalonego na jego wypłatę. Od miesiąca września pozwana zalegała z wypłacaniem wynagrodzenia. Powód wystosował do firmy pismo o rozwiązaniu umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.</p> <p>Sąd Rejonowy w Radomsku wyrokiem z dnia 4.IV.13r. zasądził od pozwanego <span class="anon-block">G. I.</span> Polska <span class="anon-block">F. G.</span> w <span class="anon-block">R.</span> na rzecz <span class="anon-block">M. K. (1)</span> kwoty : 1.600.07zł netto z odsetkami od dnia 11.X.12r. tytułem wynagrodzenia za miesiąc wrzesień 2012r., 1.930.20zł netto z odsetkami od dnia 24.X.12r. tytułem wynagrodzenia za miesiąc październik 2012r. oraz ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, umorzył postępowanie w częsci dotyczącej odszkodowania oraz obciążył stronę pozwana obowiązkiem uiszczenia opłaty od pozwu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ten ustalił i zważył, co następuje ;</strong> </p> <p>Strony łączyła umowa o pracę w okresie od 4.I.12r. do 23.X.,12r. Powód wykorzystał 17 dni urlopu wypoczynkowego, zaś za 10 dni naliczono ekwiwalent pieniężny. Pozwany nieterminowo wypłacał wynagrodzenia swoim pracownikom, sytuacja finansowa firmy była trudna.</p> <p>Strona pozwana nie kwestionowała istnienia roszczeń powoda w zakresie wynagrodzenia i ekwiwalentu za urlop, jednak podniosła, że w obecnej sytuacji finansowej nie jest w stanie ich uregulować.</p> <p>W dniu 23.X.12r. powód rozwiązał umowę o pracę w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 55;art. 55 § 1(1))">art.55§1^{<!-- -->1}kp</a>.</p> <p>Sąd Rejonowy w Częstochowie VIII Wydział Gospodarczy w dniu 4.IX.12r. wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. W wyniku postępowania zabezpieczającego rachunek bankowy pozwanego został zajęty przez komornika w sprawie Km 4111/12.</p> <p>Powód na rozprawie w dniu 4.IV.13r. cofnął pozew w zakresie żądania odszkodowania.</p> <p>Sąd Rejonowy wskazał, ze stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22§1 kp</a> przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.</p> <p>Wynagrodzenie za pracę jest podstawowym elementem prawnego stosunku pracy. Jest to świadczenie, które pracodawca obowiązany jest spełniać na rzecz pracowników, jest też świadczeniem za pracę wykonaną.</p> <p>Terminowe i prawidłowe wypłacanie wynagrodzenia jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy, a pracodawca który nie wypłaca pracownikowi wynagrodzenia w terminie w całości ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia.</p> <p>Zasadą płynącą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 152)">art. 152 kp</a> jest zasada pierwszeństwa urlopu „e naturze” jako przejaw prawa pracownika do wypoczynku. Obowiązek wypłacenia przez pracodawcę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop został przewidziany jako wyjątek od powyższej zasady (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 171;art. 171 § 1)">art.171§1 kp</a>). Ekwiwalent za urlop podlega takiej samej ochronie jak wynagrodzenie za pracę.</p> <p>W sprawie pozwany nie wypłacał powodowi wynagrodzenia w całości w terminach ustalonych przepisami prawa pracy, przy czym bez znaczenia jest, ze czynił to z przyczyn niezależnych od niego. Prowadząc działalność gospodarczą pozwany pracodawca ponosi ryzyko prowadzenia tej działalności. Pozwany nie kwestionował istnienia zobowiązania wobec powoda, w tym także obowiązku uregulowania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.</p> <p>Z tych względów Sąd zasądził na rzecz powoda wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę wraz odsetkami oraz należny ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Wobec cofnięcia powództwa przez powoda w części dotyczącej żądania odszkodowania i wyrażenia zgody w tym zakresie przez stronę pozwaną Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355;art. 355 § 1)">art. 355§1 kpc</a> umorzył postępowanie.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację od wyroku wniosła strona pozwana. </strong> </p> <p>Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 2)">art. 233§2 kpc</a> poprzez błędna ocenę materiału dowodowego, skutkującą przyjęciem że działania pozwanego pracodawcy polegające na niewypłaceniu wynagrodzenia pracownikom , w tym powodowi było zawinionym działaniem pozwanego mimo wykazania przez pozwanego ciężkiej sytuacji finansowej, braku płynności finansowej wynikającej z przyczyn obiektywnych i niezależnych od pozwanego oraz obrazę prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a> poprzez błędna wykładnie i przyjęcie, że pozwany nie udowodnił faktu braku zawinienia w działaniu polegającym na niewypłaceniu wynagrodzeń pracownikom w pełnej wysokości w ustalonych terminach, skutkującym uznaniem przez Sąd I instancji że pozwany dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracowników, pomimo że sytuacja finansowa pozwanego wynikała z przyczyn obiektywnych i niezależnych od pozwanego, związanych z innym toczącym się postępowaniem sądowym, a pozwany ponadto podjął próby zmierzające do odblokowania zajętych rachunków bankowych i możliwości wypłaty wynagrodzeń dla pracowników poprzez złożenie wniosku o określenie łącznej miesięcznej kwoty na bieżącą wypłatę wynagrodzeń za pracę świadczoną w oparciu o umowy o pracę.</p> <p>Wskazując powyższe strona pozwana wnosiła na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386§1 kpc</a> o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, a z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radomsku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje :</strong> </p> <p>Stwierdzić należy, że Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji. Jednak zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378;art. 378 § 1)">art.378§1 kpc</a> w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. A nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy m.in. skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 4)">art.379pkt 4 kpc</a>).</p> <p>Sąd Okręgowy stwierdza, że skład Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą był sprzeczny z przepisami prawa.</p> <p>Powód <span class="anon-block">M. K.</span> wystąpił z następującymi roszczeniami : wynagrodzenia za pracę za miesiące wrzesień i październik, ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i odszkodowania w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia (które to żądanie cofnął w toku procesu). Żądanie odszkodowania powód wywodził z tego, ze to on rozwiązał umowę o pracę w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 55;art. 55 § 1(1))">art. 55§1^{<!-- -->1}kp</a>. Zgodnie więc z ww przepisem ma prawo do odszkodowania za okres wypowiedzenia. Jednak to odszkodowanie przysługuje mu, jeśli rozwiązanie umowy o pracę w tym trybie było zasadnym, zgodnym z prawem działaniem pracownika.</p> <p>Skład sądu rozpoznający sprawy w pierwszej instancji został określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47)">art.47 kpc</a>. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47 § 1)">§1</a> tego przepisu jako podstawowy został ustalony skład jednoosobowy. Wyjątki od tej zasady określa <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2;art. 47)">§2 art.47 kpc</a>. Normuje on skład sądu trzyosobowy (sędzia i 2 ławnicy) dla określonego w tym przepisie katalogu spraw.</p> <p>Sprawami rozpoznawanymi w składzie trzyosobowym są pewne kategorie spraw z zakresu prawa pracy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47;art. 47 § 2;art. 47 § 2 pkt. 1)">art. 47§2 pkt 1 kpc</a>). I tak w składzie ławniczym orzeka sąd w sprawach o a)ustalenie istnienia, nawiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia i o odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy, b) naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu i o roszczenia z tym związane, c) odszkodowanie lub zadośćuczynienie w wyniku stosowania mobbingu.</p> <p>Sądy pracy rozpoznają więc sprawy z zakresu prawa pracy w dwóch różnych składach, jednoosobowym i ławniczym. Sprawy nie wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47;art. 47 § 2;art. 47 § 2 pkt. 1)">art.47§2 pkt 1 kpc</a> są rozpoznawane w składzie jednego sędziego.</p> <p>Powód wystąpił z roszczeniami z zakresu prawa pracy, które nie są roszczeniami wymienionymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47;art. 47 § 2;art. 47 § 2 pkt. 1)">art. 47§2 pkt 1 kpc</a>. Żądał zasądzenia wynagrodzenia, a sprawy o wynagrodzenie sąd pracy rozpoznaje w składzie jednego sędziego, żądał ekwiwalentu za urlop, a te sprawy sąd pracy również rozpoznaje w składzie jednego sędziego. Wreszcie powód żądał odszkodowania. Ale żądanie odszkodowania ma swe źródło w zasadnym –zdaniem powoda- rozwiązaniu przez niego stosunku pracy w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 55;art. 55 § 1(1))">art. 55§1^{<!-- -->1}kp</a>.</p> <p>Z treści zaś <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 47;art. 47 § 1;art. 47 § 1 pkt. 1 a)">art.47§1 pkt 1 a kp</a> wynika, że skład ławniczy jest składem właściwym dla rozpoznawania spraw z zakresu prawa pracy, których podstawą jest kwestionowanie oświadczenia o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu stosunku pracy. W takim składzie sądy pracy rozpoznają żądania o odszkodowanie, gdy strona stosunku pracy kwestionuje zasadność oświadczenia o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu stosunku pracy.</p> <p>Żądanie odszkodowania unormowane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 55;art. 55 § 1(1))">art. 55§1^{<!-- -->1}kp</a> jest żądaniem, które za swą podstawę ma w rozwiązaniu stosunku pracy przez pracownika z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika. Pracownik występując z takim roszczeniem nie kwestionuje oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy.</p> <p>Dlatego także to roszczenie winien Sąd Rejonowy rozpoznawać w składzie jednego sędziego.</p> <p>Sprawę zaś Sąd Rejonowy w Radomsku rozpoznawał w składzie ławniczym. A ten skład jest sprzeczny z przepisami prawa. A to skutkuje uznaniem nieważności postępowania przed Sądem Rejonowym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 4)">art.379 pkt 4 kpc</a>).</p> <p>Dlatego zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2)">art. 386§2 kpc</a> należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego i znieść postępowanie przed tym sądem w całości oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.</p> <p>Na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108§2 kpc</a> Sąd Okręgowy pozostawił Sądowi Rejonowemu rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.</p> </div>