I ACa 1260/13

<p>Sygn. akt I ACa 1260/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 29 listopada 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Beata Wolfke - Kobzar (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Głowacka</p> <p>SSA Anna Guzińska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Małgorzata Kurek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. we Wrocławiu na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">W. B.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> we <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>o uchylenie uchwały zgromadzenia akcjonariuszy</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu</p> <p>z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt X GC 215/12</p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej 270 złotych kosztów postępowania apelacyjnego. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">W. B.</span> domagał się uchylenia lub stwierdzenia nieważności uchwały <span class="anon-block">(...)</span> Nadzwyczajnego Zgromadzenia Akcjonariuszy <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> we <span class="anon-block">W.</span> z 30.11.2011 r. w sprawie przymusowego wykupu akcjonariuszy mniejszościowych. Powód wskazał, że nie został powiadomiony pisemnie <br/>o Zgromadzeniu i dlatego w nim nie uczestniczył. O uchwale dowiedział się dopiero <br/>13 kwietnia 2012 r., zaś wiedzę o przyczynach jej podjęcia powziął z pisma <br/>17 kwietnia 2012 r., wystosowanego przez pozwaną Spółkę w odpowiedzi na jego zapytanie. Powód – jako właściciel 14.640 akcji – uważa uchwałę za sprzeczną <br/>z dobrymi obyczajami i dla niego krzywdzącą, a nadto za naruszającą zasadę równego traktowania akcjonariuszy, ponieważ wykup realizowano tylko wobec niektórych z nich, za cenę znacznie poniżej wartości rynkowej akcji.</p> <p>Pozwana Spółka wniosła o oddalenie powództwa zarzucając brak po stronie powoda legitymacji do zaskarżenia uchwały. Zdaniem pozwanej, nie zostały też spełnione przesłanki skutecznego zaskarżenia uchwały, podjętej dla uporządkowania struktury akcjonariatu i podniesienia sprawności funkcjonowania organów Spółki. Pozwana również podniosła, że twierdzenie o wykupie akcji po cenie znacznie niższej od rynkowej jest gołosłowne i niesprawiedliwe.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił:</p> <p>W Monitorze Sądowym i Gospodarczym z 3 listopada 2011 r. Spółka ogłosiła zwołanie na 30.11.2011 r. Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, którego porządek obrad obejmował podjęcie uchwały o przymusowym wykupie akcji na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 418;art. 418 § 1)">art. 418 § 1 i nast. ksh</a> oraz uchwały o wyborze biegłego dla ustalenia ceny wykupu. W ogłoszeniu poinformowano m. in., że na żądanie będą udostępnione materiały związane z porządkiem obrad. Zgromadzenie odbyło się w terminie <br/>i miejscu podanym we ogłoszeniu. Podjęto na nim uchwałę <span class="anon-block">(...)</span> o przymusowym wykupie oznaczonych akcji <span class="anon-block">serii (...)</span>, należących do akcjonariuszy mniejszościowych, reprezentujących 2,16% kapitału zakładowego. Wykupu miał dokonać większościowy akcjonariusz <span class="anon-block"> – (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">M.</span>. Uchwała <br/>była podyktowana dążeniem do pozostawienia w Spółce aktywnych pracowników <br/>i plantatorów, związanych ze Spółką rocznymi umowami kontraktacyjnymi.</p> <p>W podjętej na tym samym Zgromadzeniu uchwale <span class="anon-block">(...)</span> wybrano biegłego rewidenta (<span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span>) dla ustalenia ceny akcji.</p> <p>Ogłoszenie o treści uchwały <span class="anon-block">(...)</span> opublikowano 30 grudnia 2011 r.</p> <p> <span class="anon-block"> (...)</span> wyceniła jedną akcję na 2,34 zł, posługując się metodą dochodową, bazującą na prognozie przyszłych dywidend.</p> <p>Umowa pozwanej Spółki przewiduje publikację ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym jako sposób zwołania Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy.</p> <p>Przy takich ustaleniach Sąd Okręgowy podzielił zarzut braku legitymacji czynnej powoda wskazując, że nie uczestniczył w prawidłowo zwołanym Zgromadzeniu, zaś skarżona uchwała była objęta porządkiem obrad.</p> <p>Sąd Okręgowy nie dopatrzył się także merytorycznych przesłanek uchylenia lub stwierdzenia nieważności uchwały.</p> <p>Wyrokiem z 22.05.2013 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz Spółki 377 zł kosztów procesu.</p> <p>Powód zaskarżył wyrok, wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie żądań pozwu bądź o uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.</p> <p>W apelacji powód zarzucił:</p> <p>- naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 422;art. 422 § 2;art. 422 § 2 pkt. 3;art. 422 § 2 pkt. 4)">art. 422 § 2 pkt 3 i 4 ksh</a> przez błędną interpretację i wadliwe przyjęcie, że powód nie jest legitymowany do zaskarżenia uchwały,</p> <p>2. naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 20)">art. 20 ksh</a> przez nieuwzględnienie zasady równego traktowania akcjonariuszy,</p> <p>3. naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 277)">art. 277 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278 kpc</a> przez oddalenie wniosku <br/>o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dla ponownej wyceny wartości umorzonych akcji.</p> <p>Pozwana domagała się odrzucenia apelacji wskazując, że wskutek niedoręczenia pełnomocnikowi pozwanej odpisu wniosku o sporządzenie <br/>i doręczenie uzasadnienia wyroku wniosek ten podlegał zwrotowi, a w konsekwencji powód wniósł apelację z opóźnieniem.</p> <p>W późniejszej odpowiedzi na apelację pozwana ponowiła wniosek o jej odrzucenie. Alternatywnie wniosła o oddalenie apelacji i w obu przypadkach zażądała kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył:</strong> </p> <p>Wniosek o odrzucenie apelacji nie zasługiwał na uwzględnienie. <br/> Sąd Apelacyjny podziela dominujący w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd <br/>o niestosowaniu nieobowiązującego już w dacie wnoszenia pozwu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479(9))">art. 479^{<!-- -->9} kpc</a> <br/>i analogicznie brzmiącego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 132;art. 132 § 1)">art. 132 § 1 kpc</a> do wniosku o uzasadnienie wyroku. Zasadny jest natomiast wniosek pozwanej o oddalenie apelacji.</p> <p>Pierwszorzędną kwestią w sprawie o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności uchwały zgromadzenia akcjonariuszy jest legitymacja do zgłoszenia obu żądań.</p> <p>Trafnie przyjął Sąd Okręgowy, że powód nie jest legitymowany do zaskarżenia uchwały <span class="anon-block">(...)</span>, podjętej 30 listopada 2011 r. przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Akcjonariuszy pozwanej Spółki.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 422)">art. 422 ksh</a> uprawnia do zaskarżenia uchwał zgromadzenia, poza zarządem i radą nadzorczą oraz członkami tych organów, jedynie akcjonariuszy.</p> <p>Jest oczywistym, że właściciel akcji, których dotyczy przymusowy wykup, jest uprawniony do zaskarżenia uchwały – jeśli spełnia dalsze warunki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 422)">art. 422 ksh</a> – tak długo, jak pozostaje akcjonariuszem. Może natomiast rodzić wątpliwości, czy zachował tą legitymację powód, skoro – jak wynika z ustaleń Sądu Okręgowego – przed wniesieniem pozwu utracił status akcjonariusza, ponieważ wykup akcji został już sfinalizowany. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że co do zasady należy powodowi tę legitymację przyznać, tyle że musiałyby zostać zachowane dalsze przesłanki formalne dopuszczalności zaskarżenia uchwały przez akcjonariusza.</p> <p>Takie stanowisko zdawał się zająć także Sąd Okręgowy, skoro poprzestał <br/>na ocenie tych przesłanek. Jeśli jest bezsporne, że powód nie uczestniczył <br/>w zgromadzeniu i nie odmówiono powodowi w nim udziału, zaś skarżona uchwała była objęta porządkiem obrad, do zbadania pozostała jedynie prawidłowość <br/>zwołania zgromadzenia. Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 5;art. 5 § 3)">art. 5 § 3 ksh</a> wymagane prawem ogłoszenia pochodzące od spółki publikuje się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, chyba że inaczej stanowi ustawa, bądź umowa lub statut nakładają obowiązek ogłoszenia również w inny sposób.</p> <p>Z kolei w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 402;art. 402 § 3)">art. 402 § 3</a> powiedziano, że gdy wszystkie akcje spółki są imienne, walne zgromadzenie może być zwołane za pomocą listów poleconych lub przesyłki kurierskiej. Oba przepisy są jednoznaczne i ich zestawienie nasuwa oczywisty wniosek, że w spółkach, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 402;art. 402 § 3)">art. 402 § 3 ksh</a>, ustawa dopuszcza zaniechanie ogłoszenia w MSiG na rzecz zawiadomienia doręczonego bezpośrednio akcjonariuszowi w określony tam sposób.</p> <p>Tym samym ustawodawca pozostawił władzom spółki wybór między ogłoszeniem w MSiG a przesyłkami kierowanymi bezpośrednio do akcjonariuszy, <br/>a nie – jak utrzymuje powód – zobligował je do zawiadomienia o Zgromadzeniu <br/>w sposób określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 402;art. 402 § 3)">art. 402 § 3 ksh</a>.</p> <p>Gdy zatem w statucie Spółki nie znalazł się zapis obligujący do zawiadomienia o zgromadzeniu w dwojaki sposób, a przeciwnie, w § 16 pkt 7 powtórzono normę generalną z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 5;art. 5 ust. 3)">art. 5 ust. 3 ksh</a>, jest oczywistym, że zgromadzenie zwołano prawidłowo.</p> <p>W konsekwencji powód nie jest legitymowany do zaskarżenia uchwały, co wyklucza jej badanie pod kątem zgodności z ustawą, statutem i dobrymi obyczajami. Dlatego rozważania Sądu Okręgowego dotyczące merytorycznych przesłanek stwierdzenia nieważności czy uchylenia uchwały <span class="anon-block">(...)</span>, jak też rozpoznanie odnoszących się do nich zarzutów apelacyjnych Sąd Apelacyjny uznał za zbyteczne. Warto tylko zauważyć, że skarżoną uchwałą <span class="anon-block">(...)</span> zdecydowano wyłącznie <br/>o przymusowym wykupie akcji, tymczasem podnoszone przez powoda argumenty <br/>i zarzuty oraz wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dotyczą wyceny akcji, która pozostaje poza przedmiotem uchwały <span class="anon-block">(...)</span>, nastąpiła w fazie realizacji <br/>uchwały i z zasady nie może rzutować na jej ocenę na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 422;art. 422 § 1)">art. 422 § 1</a> czy <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 425;art. 425 § 1)">art. 425 § 1 ksh</a>.</p> <p>Z tych przyczyn na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a> orzeczono jak <br/>w wyroku.</p> <p>MR-K</p> </div>