II Ca 1216/13

<p>Sygn. akt II Ca 1216/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 29 listopada 2013 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="431"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Anna Koźlińska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SO Anna Nowak (sprawozdawca)</p> <p>SR (del.) Krzysztof Wąsik</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Piotr Łączny</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. w Krakowie</p> <p>na rozprawie sprawy z wniosku <span class="anon-block">W. K.</span> </p> <p>przy uczestnictwie Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>, <span class="anon-block">H. K.</span> i <span class="anon-block">M. K.</span> </p> <p>o ustanowienie drogi koniecznej</p> <p>na skutek apelacji uczestnika Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie</p> <p>z dnia 25 marca 2013 r., sygnatura akt I Ns 1753/09/P</p> <p>postanawia: <br/>1. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie III w ten sposób, że kwotę „597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych” zastępuje kwotą „734,31 (siedemset trzydzieści cztery 31/100) złotych”;</p> <p>2. oddalić apelację w pozostałej części;</p> <p>3. stwierdzić, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem w sprawie.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->postanowienia z dnia 29 listopada 2013 roku </strong> </p> <p>Wnioskodawca <span class="anon-block">W. K.</span> domagał się ustanowienia służebności drogi koniecznej przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span> na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w <span class="anon-block">K.</span> stanowiącej <span class="anon-block">działkę ewidencyjną nr (...)</span>, objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span> prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie.</p> <p>Uczestniczka <span class="anon-block">H. K.</span> sprzeciwiła się ustanowieniu służebności drogi koniecznej przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> podnosząc, że wnioskodawca ma dostęp do drogi publicznej przez teren <span class="anon-block">działki nr (...)</span> będącej jego własnością.</p> <p>Uczestniczka Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span> oświadczyła, że dogodniejszy dostęp do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> prowadziłby od <span class="anon-block">ulicy (...)</span> przez teren <span class="anon-block">działki (...)</span> przy granicy z <span class="anon-block">działką (...)</span> z uwagi na istniejący przepust.</p> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy ustanowił na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w <span class="anon-block">K.</span>, jedn. ewid. <span class="anon-block">(...)</span>, w obr. <span class="anon-block">(...)</span>, stanowiącej <span class="anon-block">działkę ewidencyjną nr (...)</span>, objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>służebność drogi koniecznej pasem o szerokości 3,5 metra, wyznaczonym przez punkty <span class="anon-block">(...)</span>na mapie sporządzonej w dniu 14.06.2011 roku przez mgr. inż. <span class="anon-block">S. W.</span>a przebiegającym od <span class="anon-block">ul. (...)</span>przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, w obr. <span class="anon-block">(...)</span>, objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>oraz przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>, w obr. <span class="anon-block">(...)</span>, objętą <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>(punkt I); zasądził od <span class="anon-block">W. K.</span>z ograniczeniem do jego majątku osobistego tytułem wynagrodzenia na rzecz <span class="anon-block">M. K.</span>i <span class="anon-block">W. K.</span>do ich niepodzielnej ręki kwotę 49296 złotych (punkt II), zasądził od <span class="anon-block">W. K.</span>tytułem wynagrodzenia na rzecz Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>kwotę 597 złotych (punkt III) oraz stwierdził, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (punkt IV).</p> <p> <strong> <!-- -->Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.</strong> </p> <p>Właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span>, objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą (...)</span>położonej w <span class="anon-block">K.</span>jest wnioskodawca. Działka ta stanowi w całości użytek rolny klasy RIVa. Właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span>objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span>położonej w <span class="anon-block">K.</span>jest <span class="anon-block">H. K.</span>. Działka ta stanowi użytek rolny klasy RVIa. Właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span>objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span>położonej w <span class="anon-block">K.</span>jest wnioskodawca wraz z żoną <span class="anon-block">M. K.</span>na prawach wspólności małżeńskiej majątkowej. Działka ta jest działką budowlaną. Właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka nr (...)</span>objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span>położonej w <span class="anon-block">K.</span>jest Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span>. Działka ta stanowi użytek wodny. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span>jest niezagospodarowana, porośnięta trawą. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span>jest ogrodzona, zabudowana domem i budynkiem gospodarczym. W ogrodzeniu działki wykonane są dwie bramy wjazdowe. Jedna od strony <span class="anon-block">ulicy (...)</span>a druga po przeciwnej stronie działki w linii prostej w kierunku wjazdu na <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>. Za bramą wjazdową prowadzącą na <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>znajduje się betonowy przepust nad ciekiem wodnym. Od wjazdu na <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>z <span class="anon-block">ulicy (...)</span>prowadzi podjazd betonowy, który na wysokości końca budynku mieszkalnego skręca do budynku gospodarczego znajdującego się na posesji. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span>jest niezabudowana, w pasie działki, przez który miałaby przebiegać droga konieczna rosną brzoza, dwie sosny, jodły oraz krzewy iglaste ozdobne. Nieruchomość wnioskodawcy – <span class="anon-block">działka nr (...)</span>– nie posiada dostępu do drogi publicznej. Dostęp taki posiada natomiast nieruchomość składająca się z <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, którą od <span class="anon-block">działki nr (...)</span>odgradza <span class="anon-block">działka nr (...)</span>będącą własnością Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>. Od strony <span class="anon-block">ulicy (...)</span> <span class="anon-block">działka nr (...)</span>graniczy z <span class="anon-block">działką nr (...)</span>stanowiącą własność uczestniczki <span class="anon-block">H. K.</span>. Zgodnie z opinią biegłego <span class="anon-block">S. W.</span>szlak służebności drogi koniecznej może przebiegać: 1) od <span class="anon-block">ulicy (...)</span>przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>pasem 3,5 metrowym. Powierzchnia <span class="anon-block">działki nr (...)</span>zajęta pod drogę konieczną wynosiłaby 0,0150 ha. Przebieg tego szlaku wyznaczają punkty współrzędnych oznaczone numerami od <span class="anon-block">(...)</span>zaznaczone na mapie z projektem drogi koniecznej sporządzonej przez biegłego; 2) od <span class="anon-block">ulicy (...)</span>pasem szerokości 4 metrów oznaczonym punktami <span class="anon-block">(...)</span> wzdłuż istniejącego ogrodzenia między <span class="anon-block">działkami nr (...)</span>. W pasie projektowanej drogi rośnie około piętnastoletnia brzoza, cztery dziesięcioletnie świerki a od strony <span class="anon-block">ulicy (...)</span>posadzone są krzaki. Powierzchnia działki zajętej pod drogę wynosiłaby 0,0138 ha. Przepust na rowie melioracyjnym pomiędzy <span class="anon-block">ulicami (...)</span>był remontowany w 2009 roku i obecnie jest w dobrym stanie technicznym, umożliwiającym przejazd pojazdami. Istniejący przepust łączący <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>z <span class="anon-block">działką nr (...)</span>spełnia wymogi przewidziane przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ()">ustawy Prawo wodne</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19940890414" title="Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 ()">Prawo budowlane</a>. Elementem konstrukcyjnym przepustu są rury betonowe przeznaczone bez ograniczeń do wykonywania wszelkich przepustów drogowych. Nawierzchnia gruntu jest wykonana z zagęszczonego gruntu i gwarantuje bezpieczny przejazd maszyn rolniczych. Jako, że nawierzchnia gruntowa nie jest wytrzymała na obciążenia ciężkiego sprzętu budowlanego przed przystąpieniem do robót budowlanych niezbędne będzie wzmocnienie nawierzchni przepustu przez wykonanie warstwy nawierzchni grubości około 50 cm z kruszywa łamanego oraz ułożenie nad przepustem płyt betonowych. Jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej wynosi: przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>– 49296 zł, przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>– 597 zł, przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>– 43263 zł. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span>obecnie nie jest wykorzystywana rolniczo. Wnioskodawca zaprzestał upraw na tej działce z uwagi na pogorszenie się jego stanu zdrowia. <span class="anon-block">Działkę nr (...)</span>wnioskodawca chciałby w przyszłości przekazać swoim dzieciom, lecz nie zna ich planów odnośnie tej działki. Kiedy korzystał on rolniczo z <span class="anon-block">działki nr (...)</span>to dojeżdżał i dochodził do tej działki przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>oraz przez przepust nad ciekiem wodnym. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span>jest wykorzystywana jako działka rekreacyjna. Są na niej posadzone drzewa, krzewy, ziemniaki. Uczestniczka <span class="anon-block">H. K.</span>planuje w przyszłości przekazać część tej działki swoim dzieciom. Uczestniczka początkowo zgadzała się na wymianę części <span class="anon-block">działki nr (...)</span>na część <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, lecz później swoją zgodę na zamianę gruntów wycofała uznając, że oferowana jej przez wnioskodawcę część nie będzie rekompensować jej części, którą ona odda.</p> <p>Sąd Rejonowy powołując <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 145)">art. 145 k.c.</a> podał, że nieruchomość wnioskodawcy nie posiada dostępu do drogi publicznej. Wobec tego Sąd Rejonowy rozważał ustanowienie służebności według jednego z dwóch wariantów: pierwszego przeprowadzonego zgodnie z dotychczasowym faktycznym korzystaniem z dojścia i dojazdu do <span class="anon-block">działki nr (...)</span> przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span> od strony <span class="anon-block">ul. (...)</span> oraz drugi od strony <span class="anon-block">ul. (...)</span> przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>. Za wyborem wariantu pierwszego przemawiał przede wszystkim fakt, że przeprowadzenie szlaku drożnego w taki sposób usankcjonuje dotychczasowy sposób korzystania z dojazdu do <span class="anon-block">działki nr (...)</span>. Wariant ten obejmuje przebieg służebności po <span class="anon-block">działce siedliskowej nr (...)</span> jednakże działka ta jest przedmiotem współwłasności na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej właściciela <span class="anon-block">działki nr (...)</span> – wnioskodawcy. Została ona przystosowana do przejazdu przez jej teren do <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, gdyż w ogrodzeniu działki po jej przeciwległych krańcach znajdują się dwuskrzydłowe bramy wjazdowe. Sąd Rejonowy miał również na względzie, że skoro jest możliwie przeprowadzenie drogi koniecznej przez teren działki, która jest współwłasnością właściciela działki niemającej dostępu do drogi publicznej, to w pierwszej kolejności tę możliwość należało uwzględnić, a dopiero gdyby okazało się, że wybór tego wariantu jest niezasadny, to należałoby rozważać inne warianty. Uczestniczka Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span>, która zgłaszała zastrzeżenia co do zdatności przepustu na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> do przejazdu po niej maszynami rolniczymi po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego dalszych zarzutów już w tym kierunku nie podtrzymywała. Sąd Rejonowy miał również na względzie, że na dzień zamknięcia rozprawy <span class="anon-block">działka nr (...)</span> miała charakter rolny a ustanowienie służebności według wariantu drugiego powodowałoby konieczność usunięcia drzew z terenu pasa służebnego. Ustanawiając przebieg służebności zgodnie z wariantem pierwszym po terenie <span class="anon-block">działek nr (...)</span> Sąd Rejonowy zasądził od wnioskodawcy jednorazowe odszkodowanie na rzecz Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>, zaś na rzecz małżonków <span class="anon-block">W. K.</span> i <span class="anon-block">M. K.</span> kwotę 49269 zł z tym ograniczeniem, że kwota ta należna jest z majątku osobistego wnioskodawcy. Skutkiem ustanowienia służebności drogi koniecznej przez teren <span class="anon-block">działki nr (...)</span> na rzecz na rzecz <span class="anon-block">działki nr (...)</span> dochodzi bowiem do zwiększenia wartości <span class="anon-block">działki nr (...)</span> stanowiącej majątek osobisty wnioskodawcy i zmniejszenie wartości składnika majątku wspólnego wnioskodawcy i <span class="anon-block">M. K.</span>. O kosztach postępowania orzekł Sąd Rejonowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od punktów III i IV wniosła uczestniczka Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span> zarzucając naruszenie:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040540535" title="Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 1 pkt. 1)">art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług</a> poprzez przyjęcie, że ustanowienie służebności drogi koniecznej nie jest świadczeniem usług w rozumieniu tego przepisu i co za tym idzie kwota wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej nie powinna zostać powiększona o podatek od towarów i usług;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> poprzez przyjęcie, że każdy z uczestników postępowania ponosi koszty postępowania we własnym zakresie.</p> <p>Podnosząc powyższe zarzuty domagała się zmiany punktu III postanowienia i zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestniczki Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej w kwocie 734,31 zł uwzględniającej podatek od towarów i usług; zmiany punktu IV poprzez zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kwoty 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kosztów postępowania apelacyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego.</p> <p>Uczestniczki <span class="anon-block">M. K.</span> i <span class="anon-block">H. K.</span> pozostawiły apelację do uznania Sądu Okręgowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje.</strong> </p> <p>Apelacja skutkowała zmianą zaskarżonego postanowienia.</p> <p>Sąd Okręgowy akceptuje ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i przyjmuje je za podstawę rozstrzygnięcia apelacyjnego. Apelacja uczestniczki Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>nie kwestionowała wyboru przez Sąd Rejonowy wariantu przebiegu szlaku drożnego koncentrując się jedynie na kwestii dotyczącej tego czy przyznane jej jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności po działce stanowiącej jej własność winno zostać powiększone o należny podatek od towarów i usług oraz kwestionowała rozstrzygnięcie w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania. Z uwagi na wskazany wyżej zakres zaskarżenia Sąd Okręgowy jedynie te dwie kwestie uczyni przedmiotem dalszych rozważań. Odnosząc się do pierwszej z nich podzielić należy stanowisko apelacji, że jednorazowe wynagrodzenie przyznane za ustanowienie służebności drogi koniecznej dla właściciela nieruchomości obciążonej winno zostać podwyższone o stawkę podatku VAT. Pogląd ten jest już ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W szczególności jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 czerwca 2010 roku, III SA/Wa 851/10 „ustanowienie służebności drogi koniecznej za jednorazowym wynagrodzeniem wypełnia znamiona <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040540535" title="Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 1 pkt. 2)">art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług</a>. Świadczenie usług zachodzi nie tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne, ale także wtedy gdy zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa”. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040540535" title="Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 (art. 5;art. 5 ust. 1)">art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług</a> (t.j. Dz. U. z 2011r., nr 177, poz. 1054 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej "podatkiem", podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Natomiast w świetle art. 8 ust. 1 tej ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040540535" title="Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 (art. 5;art. 5 ust. 1;art. 5 ust. 1 pkt. 1)">art. 5 ust. 1 pkt 1</a>, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej (1); zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji (2); świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa (3). Z powołanych przepisów ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde odpłatne świadczenie na rzecz danego podmiotu, które nie stanowi dostawy towarów. W tym miejscu wskazać również można na unormowania Dyrektywy 2006/112/WE, w tym art. 24 pkt 1 stanowiący odpowiednik art. 6 ust. 1 poprzednio obowiązującej Dyrektywy 77/388/EWG, zgodnie z którym pojęcie „świadczenie usług” oznacza każdą transakcję nie stanowiącą dostawy towarów. Pojęcie świadczenia, składającego się na istotę usługi, interpretować należy zgodnie z jego cywilistycznym rozumieniem jako obowiązek wykonania, przekazania czegoś. W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040540535" title="Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 1 pkt. 2)">art. 8 ust. 1 pkt 2</a> wskazanej wyżej ustawy, przez świadczenie usług rozumie się również zobowiązanie do powstrzymywania od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. W związku z powyższym należy podkreślić, że na zachowanie rozumiana jako świadczenie składać się może zarówno działanie jak i zaniechanie. Ponadto należy wskazać, że świadczenie usług zakłada istnienie dwóch podmiotów: tego, który świadczy usługę i tego, który świadczenie odbiera czyli konsumenta usługi. Jak już wyżej podniesiono, w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040540535" title="Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 1 pkt. 2)">art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług</a> świadczeniem usługi jest także zobowiązanie do dokonania czynności lub powstrzymania się od czynności. Innymi słowy świadczenie w rozumieniu tego przepisu jest zaniechaniem polegającym na nieczynieniu lub znoszeniu określonej czynności lub sytuacji. W doktrynie zaprezentowany został podgląd, że pomimo, że przepis ten mówi o zobowiązaniu się od powstrzymywania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji, to nie można ograniczyć jego zakresu jedynie do stosunków obligacyjnych, ale świadczenie tego rodzaju usług odbywa się również na płaszczyźnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> poprzez ustanowienie niektórych ograniczonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">praw rzeczowych</a> np. służebności (por. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT Komentarz, wyd. 4, Wolter Kluwer Polska, s. 160). Służebność gruntowa uregulowana została w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 285;art. 285 § 1)">art.285 § 1 k.c.</a> W świetle tego przepisu służebność gruntowa jest ograniczonym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawem rzeczowym</a>, które obciąża cudzą nieruchomość, mającym na celu zwiększenie użyteczności innej nieruchomości albo zaspokojenie określonych potrzeb oznaczonej osoby fizycznej (por. A. Wąsiewicz (w:) System Prawa Cywilnego, t. II, 1977, s. 673; E. Gniewek (w: ) System Prawa Prywatnego, t. 4, 2007, s. 442 i n.) Służebności gruntowe są ustanawiane na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej i mają na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej części. Właściciel nieruchomości obciążonej ma obowiązek znoszenia pewnych działań właściciela nieruchomości władnącej, np. przechodu czy przejazdu, czerpania wody, oparcia budynku o mur sąsiada, służebności okna otwieranego na zewnątrz, wchodzącego w przestrzeń nad gruntem sąsiednim (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1980 roku, III CZP 83/79, OSNC 1980, z. 9, poz. 148). Służebność bierna polega na tym, że właścicielem nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do określonych uprawnień względem nieruchomości władnącej na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności. Natomiast <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 145)">art. 145 k.c.</a> przewiduje możliwość ustanowienia w stosunkach sąsiedzkich służebności drogowej za wynagrodzeniem. W świetle dotychczasowych rozważań stwierdzić trzeba, że ustanowienie służebności drogi koniecznej za jednorazowym wynagrodzeniem wypełnia znamiona <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040540535" title="Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 1 pkt. 2)">art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług</a> bowiem świadczenie usług zachodzi nie tylko wówczas, kiedy jest ono dobrowolne, ale także wtedy gdy następuje zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. Świadczącym usługę jest wówczas podmiot zobowiązany nakazem władzy do dokonania określonej czynności natomiast konsument usługi jest jej beneficjentem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2011 roku, I FSK 362/10, niepubl. SIP LEX nr 1079508). Zagadnieniem tym zajął się także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2007 roku, V CSK 44/07, niepubl. SIP LEX nr 447467 na tle kwestii dotyczącej wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Sąd Najwyższy stwierdził, że podatek VAT nie stanowi elementu „ceny” czy „wartości nieruchomości”. W sensie podatkowym oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi świadczenie usług w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20040540535" title="Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług</a>. Obowiązek podatkowy powstaje zatem nie w momencie przekazania gruntu użytkownikowi wieczystemu, lecz w dacie wymagalności świadczeń okresowych z tytułu poszczególnych opłat rocznych. Tym bardziej nie stanowi „ceny brutto” wartość nieruchomości ustalona dla celów aktualizacji wysokości opłaty rocznej, gdyż nie jest kategorią realną, lecz ustaloną hipotetycznie, na podstawie stosownej analizy i oszacowania. Wobec tego w każdym przypadku podstawa obliczenia opłaty rocznej jest „oczyszczona” z podatku VAT. Stąd też opłaty roczne, sztywno określone w art. 72 ust. 2 i 3 u.g.n. stawką procentową od "ceny" (bądź odpowiednio "wartości", w razie aktualizacji wyceny) nieruchomości oddawanej w użytkowanie wieczyste, nie powinny być uważane za obejmujące podatek VAT. Zauważyć również należy, że obciążenie użytkownika wieczystego będącego podatnikiem VAT nie powinno prowadzić do zachwiania równowagi interesów, gdyż podatnik może ten podatek odliczyć od podatku należnego od jego własnej sprzedaży. Natomiast obciążenie nim sprzedającego prowadzi do rezultatów sprzecznych z dobrą wiarą i poczuciem słuszności ponieważ pozbawia ten podmiot części świadczenia, którego mógł on rozsądnie oczekiwać i prowadzi do poniesienia przez niego ciężaru ekonomicznego, którego nie powinien on ponosić z uwagi na samą konstrukcję podatku od towarów i usług. Podwyższenie wynagrodzenia o kwotę podatku VAT mogłoby zatem być uzasadnione także z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, które obok „ustawy” są jednym z kryteriów uzupełnienia treści stosunku prawnego wynikającego z czynności prawnej w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 k.c.</a> i mają w tym przepisie bardzo doniosłe znaczenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2006 roku, III CSK 138/05, OSNC 2007, nr 4, poz. 63). Podatek od towarów i usług jest podatkiem konsumpcyjnym, w ostatecznym bowiem rozrachunku jedynym podmiotem, który nie może dokonać żadnego pomniejszenia ciężaru opodatkowania jest ostateczny nabywca towaru lub usługi. Kierując się powyższą motywacją Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w zakresie punktu III. Określając wynagrodzenie dla uczestniczki Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>Sąd Okręgowy oparł się na wyliczeniach biegłej <span class="anon-block">E. H.</span>wskazanych w opinii sporządzonej przed Sądem Rejonowym (k. 136 – 180). Wskazaną przez biegłą kwotę 597 zł tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej po nieruchomości stanowiącej własność uczestniczki Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>należało powiększyć o należny podatek o towarów i usług w stawce 23 %, co w efekcie doprowadziło do ostatecznego ustalenia wysokości jednorazowego wynagrodzenia należnego Gminie na kwotę 734,31 zł.</p> <p>Za niezasadny uznał Sąd Okręgowy zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> Brak jest uzasadnionych racji do podzielenia stanowiska apelacji, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy przez przepust przez <span class="anon-block">działkę nr (...)</span>mogą przejeżdżać maszyny rolnicze leżało w interesie jedynie wnioskodawcy. Wyeksponować należy fakt, że w aktach na karcie 29 zalega pismo Zarządu <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">K.</span>, będącego jednostką organizacyjną Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>, z którego jasno wynika, że przepust posiada dobry stan techniczny umożliwiający odpływ wód oraz przejazd pojazdami. Wobec tego skoro Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span>zdecydowała się kwestionować powyższe stwierdzenie, to musiała ponieść konsekwencje finansowe związane z dopuszczeniem i przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego na tę okoliczność, która ostatecznie nie potwierdziła jej tezy, że przepust ten nie spełnia podstawowych wymogów bezpieczeństwa z zakresu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ()">prawa wodnego</a> i budowlanego. Jednocześnie podkreślić trzeba, że żadna ze stron postępowanie nie przychylała się do wniosku dowodowego Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span>. Z tych przyczyn nie można stawiać Sądowi Rejonowemu zarzutu, że nieprawidłowo rozstrzygnął o kosztach postępowania. W świetle takiego stanowiska procesowego uczestniczki nie zachodziły podstawy, aby przy orzekaniu o kosztach postępowania odstąpić od zasady wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> zwłaszcza, że dowód z opinii biegłego na wskazaną wyżej tezę został przeprowadzony jedynie na jej wniosek.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art.13 § 2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżone postanowienie w zakresie rozstrzygnięcia co do wysokości jednorazowego wynagrodzenia należnego Gminie Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> – punkt 1 sentencji. W pozostałym zakresie, odnoszącym się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd Okręgowy apelację na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> oddalił jako bezzasadną – punkt 2 sentencji.</p> <p>O kosztach postępowania odwoławczego orzekł Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> nie znajdując podstaw do odstąpienia od zasady ogólnej orzekania o kosztach postępowania w postępowaniu nieprocesowym.</p> </div>