I ACa 556/13

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 556/13 </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 4 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="300"/> <col width="355"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - Sędzia</p> </td> <td> <p>SA Jolanta Terlecka</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędzia:</p> <p>Sędzia:</p> </td> <td> <p>SA Zbigniew Grzywaczewski (spr.)</p> <p>SA Ewa Popek</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>sekr. sądowy Agnieszka Pawlikowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. w Lublinie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">D. Ć.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> Spółce Akcyjnej <br/>z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zadośćuczynienie i odszkodowanie</p> <p>na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia <br/>28 czerwca 2013 r., sygn. akt I C 245/10</p> <p>I.  oddala apelację;</p> <p>II.  zasądza od pozwanego <span class="anon-block">(...)</span> Spółki Akcyjnej z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">D. Ć.</span> kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 556/13</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 28.06.2013 r., Sąd Okręgowy w Lublinie zasądził od pozwanego <span class="anon-block">(...)</span>Spółki Akcyjnej w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">D. Ć.</span> zadośćuczynienie w kwocie 75.000 złotych i odszkodowanie w kwocie 2200,16 zł z ustawowymi odsetkami od dnia <span class="anon-block">(...)</span> r. do dnia zapłaty.</p> <p>W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku <br/>w <span class="anon-block">C.</span> doszło do wypadku, w którym powódka <span class="anon-block">D. Ć.</span> została potrącona przez samochód osobowy, kierowany przez <span class="anon-block">W. R.</span>. Sąd Rejonowy w<span class="anon-block">C.</span>wyrokiem z dnia <span class="anon-block">(...)</span>roku uznał <span class="anon-block">W. R.</span> za winnego tego wypadku.</p> <p>Z miejsca wypadku powódka została przewieziona do <span class="anon-block"> (...) Publicznego Wojewódzkiego Szpitala (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span>, a w dniu <span class="anon-block">(...)</span>roku powódka została przeniesiona do Oddziału <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...) Publicznego Wojewódzkiego Szpitala (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span>. W dniu <span class="anon-block">(...)</span>roku powódka przeszła zabieg operacyjny w znieczuleniu ogólnym. Wykonano stabilizację tylną C2-C3 ( pedikularne w masywy boczne /Vertex/ spondylodeza tylna C2-C3 /Healos/). Po zabiegu powódka została zaopatrzona w kołnierz ortopedyczny. Przebieg pooperacyjny nastąpił bez powikłań, po dwóch dobach od zabiegu rozpoczęto pionizację ww. W dniu<span class="anon-block">(...)</span>roku powódka została wypisana do domu z rozpoznaniem niestabilności C2-C3 z kręgozmykiem, złamania wisielcze kręgu C2, złamania kości potylicznej, potłuczenia kolan oraz złamania zębów 1 i 2 górnych i dolnych wraz z zaleceniem utrzymania kołnierza ortopedycznego do 4 tygodni na stałe, następnie do transportu do 4 miesięcy, kontroli w poradni <span class="anon-block">(...)</span>oraz przyjmowaniem przepisanych medykamentów.</p> <p>Według biegłego sądowego z zakresu <span class="anon-block">(...)</span>, skutki przedmiotowego wypadku powódka odczuwa do chwili obecnej, skutki pod postacią ograniczenia ruchomości części górnej kręgosłupa szyjnego powódka będzie odczuwać także w przyszłości. Skutki wypadku mają charakter trwały.</p> <p>Dopuszczony w sprawie biegły sądowy z zakresu<span class="anon-block">(...)</span>zaopiniował, że dyskomfort związany z wypadkiem będzie odczuwany stale, jego natężenie powinno się zmniejszać w miarę upływu czasu i rozwoju zdolności adaptacyjnych organizmu powódki. Trwałe naruszenie biomechaniki kręgosłupa predysponuje ww. do postępującej artrozy kręgosłupa szyjnego, zaś doznane uszkodzenie pierścieni włóknistych szyjnych krążków międzykręgowych może w przyszłości skutkować szyjnymi zespołami korzeniowymi. Zaburzenia lękowo-depresyjne są nadal obecne, jednakże przy stosownym leczeniu należy oczekiwać ich stopniowego zmniejszania, aż do ustąpienia.</p> <p>Biegły z zakresu <span class="anon-block">(...)</span> wskazał, że po wypadku z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku u <span class="anon-block">D. Ć.</span> wystąpiły stany lękowe i depresyjne jako reakcja na istotne zmiany, jakie zaszły w jej życiu. Obecnie powódka odczuwa jeszcze skutki wypadku. W miarę jednak upływu czasu dolegliwości winny ulec zmniejszeniu, a nawet w przypadku podjęcia terapii mogłyby ulec ustąpieniu. Objawy zaburzeń psychicznych u ww. nie mają charakteru trwałego. Obecne ich nasilenie ma charakter reakcji adaptacyjnej związanej z toczącym się postępowaniem sądowym, które w miarę upływu czasu powinno ustąpić.</p> <p>Powódka pismem z dnia <span class="anon-block">(...)</span>roku, doręczonym pozwanemu w dniu <span class="anon-block">(...)</span>roku, dokonała zgłoszenia szkody ubezpieczycielowi sprawcy wypadku w ramach odpowiedzialności cywilnej. W piśmie tym zgłoszono żądanie wypłaty zadośćuczynienia w kwocie 140.000 złotych oraz zwrotu kosztów sprawowania opieki w kwocie 3.515,05 złotych.</p> <p>Podstawę prawną żądania „odsetkowego” stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 § 1 i 2 kc.</a> </p> <p>W ocenie Sądu zasadne jest uznanie, że dochodzone niniejszym postępowaniem roszczenie stało się wymagalne w dniu <span class="anon-block">(...)</span>roku. Sąd zauważył, że zdarzenie komunikacyjne z udziałem <span class="anon-block">D. Ć.</span> miało miejsce w dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku, zaś szkoda została zgłoszona w dniu <br/> <span class="anon-block">(...)</span> roku. Ubezpieczyciel jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w terminach opisanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 817;art. 817 § 1;art. 817 § 2)">art. 817 § 1 i 2 k.c.</a> Wprawdzie trzydziestodniowy termin na przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego upłynął w dniu <span class="anon-block">(...)</span>roku, jednakże w realiach niniejszej sprawy nie można przyjąć wymagalności roszczenia na ten dzień. <br/>Z uwagi na okoliczności zdarzenia komunikacyjnego, w szczególności ucieczkę sprawcy wypadku z jego miejsca, wątpliwości mogła budzić zasadność odpowiedzialności strony pozwanej. W ocenie Sądu zostały one wyjaśnione jednoznacznie w dniu <span class="anon-block">(...)</span>roku. W tej dacie ubezpieczyciel dysponował już dokumentacją z postępowania karnego. Nadto z opinii datowanej na ten dzień wynika jednoznacznie, że bezsporna jest odpowiedzialność strony pozwanej. Nie sposób zaś przyjąć, że dopiero w tym dniu rozpoczął bieg terminu na przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego. Istniejące wątpliwości co do odpowiedzialności nie zwalniają całkowicie ubezpieczyciela z podjęcia koniecznych czynności dotyczących ustalenia ewentualnej wysokości roszczenia. Brak jakiejkolwiek inicjatywy w tym zakresie, związanej chociażby z przeprowadzeniem komisji lekarskiej w celu zbadania poszkodowanej, nie może obciążać powódki. Ubezpieczyciel jest bowiem podmiotem działającym na rynku profesjonalnym i wymagany jest od niego szczególny stopień należytej staranności przy obowiązkach związanych <br/>z przeprowadzeniem postępowania likwidacyjnego. Prowadzi to do konkluzji, że dniem wymagalności zadośćuczynienia jest <span class="anon-block">(...)</span>roku, tj. dzień następujący po dniu stwierdzenia odpowiedzialności strony pozwanej. Z jednej strony realizuje on uzasadnione interesy ubezpieczyciela, który przed tą datą mógł mieć obiektywnie uzasadnione wątpliwości co do własnej odpowiedzialności, z drugiej strony sankcjonuje bezczynność ww. <br/>w przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego. Ubezpieczyciel przyznając <br/>i wypłacając w tej dacie zadośćuczynienie winien był i mógł realnie ocenić szkodę a nie jedynie dokonać ,,symbolicznej” wypłaty.</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 § 1 i 2 k.c.</a> Sąd zasądził odsetki ustawowe od odszkodowania również od dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku, przy czym aktualne są argumenty podniesione w części motywacyjnej roszczenia odsetkowego dotyczącego zadośćuczynienia.</p> <p>W złożonej apelacji, co do ustawowych odsetek, pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 14)">art. 14 ustawy <br/>z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> <br/>i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a> poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że odsetki od zasądzonych kwot należą się od dnia <span class="anon-block">(...)</span>r., podczas, gdy z treści ustalonego w sprawie stanu faktycznego, linii orzecznictwa Sądu Najwyższego <br/>i istoty postępowania dowodowego w sprawie wynika, iż „jedynym słusznym” terminem powstania po stronie pozwanego stanu opóźnienia w zapłacie powódce świadczeń jest data wydania wyroku przez Sąd I instancji.</p> <p>Wniósł o jego zmianę i zasądzenie ustawowych odsetek od dnia 28.06.2013 r.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</span> </strong> </p> <p>Apelacja podlega oddaleniu.</p> <p>Podniesiony w apelacji zarzut jest bezpodstawny i nie może prowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i wnioski Sądu I instancji i uznaje je za własne, z tym że należy dodać, iż możliwe było przyjęcie wcześniejszej jeszcze daty opóźnienia pozwanego, ale powódka nie złożyła apelacji i dlatego niemożliwa była korekta wyroku w tym zakresie na jej korzyść (o czym niżej).</p> <p>Na wstępie należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniu apelacji wysokość krzywdy powódki oraz wysokość należnego jej odszkodowania, były w dniu <span class="anon-block">(...)</span> r. pozwanemu jeszcze znane, gdyż powódka zakończyła leczenie szpitalne ponad cztery miesiące wcześniej (w dniu 31.03.2009 r.) i pozwany dysponował już wtedy nie tylko pełną dokumentacją z postępowania karnego, ale także opinią z tej daty, iż jego odpowiedzialność jest „bezsporna”.</p> <p>Zasądzone odszkodowanie (zwrot kosztów opieki) również dotyczy okresu wcześniejszego (od dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. do dnia <span class="anon-block">(...)</span>r.).</p> <p>Jest niesporne, że zasądzone zaskarżonym wyrokiem kwoty zadośćuczynienia <br/>i odszkodowania zostały zgłoszone do zapłaty już w postępowaniu likwidacyjnym i takie pismo zostało doręczone pozwanemu <span class="anon-block">(...)</span>r.</p> <p>Opóźnienie pozwanego w wypłacie zasądzonych kwot od dnia <br/> <span class="anon-block">(...)</span> r. – co najmniej – jest ewidentne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 kc</a>).</p> <p>Przypomnieć należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż orzeczenie Sądu przyznające zadośćuczynienie ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego, a nie konstytutywnego. Zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia ma charakter zobowiązania bezterminowego i przekształca się w zobowiązanie terminowe poprzez wezwanie wobec dłużnika do jego spełnienia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 kc</a>). Ma tutaj jeszcze – wbrew twierdzeniu apelacji – zastosowanie art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) który wydłuża termin spełnienia do 30 dni od daty tego zgłoszenia (wezwania do zapłaty), względnie po upływie dalszych 14 dni, ale i nakłada na zakład ubezpieczeń – czego skarżący nie zauważa – obowiązek przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia <br/>22.02.2007 r., I CSK 433/06, LEX nr 274209, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.02.2010 r., II CSK 434/09, LEX nr 602683, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2011 r., I PK 145/10, LEX nr 794777, wyrok Sadu Najwyższego z dnia 16.12.2011 r., V CSK 38/11, LEX nr 1129170 i wyrok Sądu Najwyższego <br/>z dnia 8.08.2012 r., I CSK 2/12, LEX nr 1228578).</p> <p>We wskazanej wyżej dacie pozwany dysponował pełną dokumentacją medyczną dotyczącą leczenia powódki, a zatem mógł i powinien poczynić właściwe ustalenia i nie może powoływać się na to, że „dopiero” w postępowaniu sądowym zostały wywołane opinie biegłych. Po to właśnie jest postępowanie likwidacyjne i jest to obowiązek pozwanego, który powinien je przeprowadzić <br/>z należytą starannością.</p> <p>Nieporozumieniem jest powoływanie się apelacji na fakt, że Sąd I instancji dopuścił też dowód z dokumentów z akt szkody (k. 361 v) skoro były to dokumenty którymi dysponował skarżący pozwany.</p> <p>Dodać należy, że – jak wyżej wskazano – możliwe było przyjęcie <br/>wcześniejszej daty opóźnienia pozwanego, gdyż fakt ucieczki sprawcy wypadku z miejsca zdarzenia nie zwalniał pozwanego od obowiązku przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego we własnym zakresie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.01.2000 r., III CKN 1105/98, OSNC 2000, z. 7 – 8, poz. 134).</p> <p>Z akt szkody wynika bowiem, że pismem z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. pozwany zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w <span class="anon-block">C.</span>o udzielenie informacji odnośnie etapu postępowania w sprawie tego wypadku i taka odpowiedź, iż Prokuratura ta skierowała już do Sądu tj. dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. akt oskarżenia wobec sprawcy wypadku (W. <span class="anon-block">R.</span>) i jest tam załączona do niego opinia biegłego, wpłynęła do pozwanego dnia <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span>r.</span> (k. 34 akt szkody). Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) pozwany powinien więc zachować należytą staranność i w termie 14 dni od tej daty wyjaśnić wszystkie okoliczności tego wypadku i wypłacić należne świadczenia. Termin ten upłynął dnia<span class="anon-block">(...)</span>r., a zatem już od dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. istniał stan opóźnienia. <br/>Tym bardziej, że pismem z dnia <span class="anon-block">(...)</span>r. pozwany zwrócił się do Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">C.</span> o udostępnienie mu dokumentów z tej sprawy (k. 37 akt szkody) i ich fotokopie znajdują się w aktach szkody (k. 42 i 44 – 54 akt szkody).</p> <p>Na zakończenie należy stwierdzić, że skarżący pozwany całkowicie bezpodstawnie powołuje się na nieaktualne już poglądy Sądu Najwyższego wyrażone w orzeczeniach z dziewięćdziesiątych lat minionego stulecia, gdyż we wskazanych wyżej orzeczeniach (zwłaszcza w uzasadnieniu w/w wyroku z dnia 22.02.2007 r., I CSK 433/06) Sąd Najwyższy podkreślił, iż poglądy te były aktualne w okresie bardzo wysokiej inflacji, gdy ustawowe odsetki spełniały funkcję waloryzacyjną, ale nie obecnie, gdy inflacja jest niska.</p> <p>Z tych względów, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> orzekł jak <br/>w sentencji.</p> <p>O kosztach procesu za II instancję orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99;art. 391;art. 391 § 1)">art. 99 i 391 § 1 kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99 § 2;art. 99 § 2 ust. 1;art. 99 § 2 ust. 2)">§ 2 ust. 1 i 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 5;§ 12;§ 12 ust. 1;§ 12 ust. 1 pkt. 2)">§ 6 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> <br/>(Dz.U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.), które stanowią wynagrodzenie pełnomocnika powódki w wysokości 75 % stawki minimalnej.</p> </div>