I Ca 285/13

<p>Sygn. akt I Ca 285/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 12 grudnia 2013 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="177"/> <col width="421"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>Włodzimierz Wójcicki</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>Wiesława Kozikowska</p> <p>Joanna Rawa (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Monika Chrzanowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. w Łomży</p> <p>na rozprawie sprawy</p> <p>z wniosku <span class="anon-block">P. G.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">P. S.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">E. K.</span>, <span class="anon-block">W. K.</span> i <span class="anon-block">B. C.</span> </p> <p>o ustanowienie kuratora spadku</p> <p>na skutek apelacji uczestników <span class="anon-block">P. S.</span> i <span class="anon-block">M. S.</span> </p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Zambrowie VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w <span class="anon-block">W.</span> Mazowieckiem</p> <p>z dnia 27 sierpnia 2013 r., sygn. akt VI Ns 312/13</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>zmienić zaskarżone postanowienie i ustanowić <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">P. S.</span> kuratorami spadku po <span class="anon-block">J. G.</span> zmarłej dnia 9 kwietnia 1993 r.</p> <p>Sygn. akt I Ca 285/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Rejonowy w Zambrowie VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w <span class="anon-block">W.</span> Mazowieckiem postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013r. ustanowił <span class="anon-block">P. G.</span> kuratorem spadku po <span class="anon-block">J. G.</span> zmarłej 9 kwietnia 1993r.</p> <p>Sąd I Instancji ustalił, że postanowieniem z dnia 14 kwietnia 1994r. Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem w sprawie I Ns 132/94 kuratorem spadku po <span class="anon-block">J. G.</span> ustanowił <span class="anon-block">B. K.</span>. W skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne o powierzchni 18,73 ha położone we wsi <span class="anon-block">W.</span> i składające się z gruntów ornych, użytków zielonych, lasu i siedliska. Kurator sprawował powierzona mu funkcję do dnia swojej śmierci tj. do 8 listopada 2006r. Ze względu na stan zdrowia, już kilka lat przed śmiercią tego kuratora zarówno jego gospodarstwo rolne, jak i spadkowe gospodarstwo prowadził jego syn <span class="anon-block">W. K.</span>. W dniu 17 lipca 2007r. <span class="anon-block">W. K.</span> zaprzestał działalności rolniczej i darował swoje gospodarstwo rolne synowi <span class="anon-block">A. K.</span>, który prowadził także spadkowe gospodarstwo rolne objęte poprzednio kuratela jego dziadka <span class="anon-block">B. K.</span>. W dniu 11 lutego 2012r. <span class="anon-block">A. K.</span> zmarł i spadek po nim objęła żona – <span class="anon-block">M. K.</span>, która prowadziła gospodarstwo spadkowe po mężu oraz gospodarstwo rolne objęte kuratela powierzoną <span class="anon-block">B. K.</span>, przy pomocy teścia <span class="anon-block">W. K.</span> i <span class="anon-block">P. S.</span>. Po żniwach w 2012r. gospodarstwo objęte kuratelą objęła wnuczka <span class="anon-block">B. M.</span> <span class="anon-block">S.</span> i jej mąż <span class="anon-block">P. S.</span>, dokonując orki i zasiewów.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">P. S.</span> zamieszkują we wsi <span class="anon-block">C.</span>, tj. około 4 km od spadkowych gruntów. <span class="anon-block">P. S.</span> jest z wykształcenia magistrem inżynierem mechanikiem, a jego zona ma licencjat z ekonomii. Oboje są zatrudnienie w <span class="anon-block"> Spółdzielni (...)</span> w pełnym wymiarze czasu pracy. Oprócz tej pracy <span class="anon-block">P. S.</span> zajmuje się uprawą gruntów rolnych. Jest właścicielem około 10 ha gruntów rolnych, z którą część – położoną około 26 km – wydzierżawia, natomiast część położoną około 14 km uprawia samodzielnie. Uprawia też około 18 ha stanowiących grunty teścia i grunty należące do spadku po <span class="anon-block">J. G.</span>. Ogranicza się do produkcji roślinnej, ma pełny park maszynowy do prowadzenia produkcji na posiadanym areale, w tym cztery ciągniki i maszyny rolnicze. Do spadkowego gospodarstwa rolnego wchodzi około 12 ha gruntów ornych. W bieżącym roku były one w całości obsiane. !2 ha zasiano pszenicą jaro, a 2 ha lucerną. Spadkodawczyni poniosła śmierć w pożarze domu, który nie został odbudowany. Budynki gospodarcze ulegają stopniowemu zniszczeniu, zawaliła się część dachu na stodole. Siedlisko zarasta krzewami i drzewami. Podatek od gospodarstwa jest opłacany i nie ma zaległości z tego tytułu. Za 2013r. zobowiązania z tego tytułu opłacił <span class="anon-block">P. S.</span>. Do celów podatkowych zadeklarował jako adres zamieszkania <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Dopłaty do gruntów w latach 2004-2007 pobierał <span class="anon-block">W. K.</span>, następnie w latach 2008-2011 <span class="anon-block">A. K.</span>, a w roku 2012 jego żona <span class="anon-block">M. K.</span>. Uczestnik podsiada umiejętność uprawy ziemi i prowadzenia produkcji roślinnej.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 33 ha, położone we wsi <span class="anon-block">G.</span> i jest ono oddalone 11 km od spadkowych gruntów. Zajmuje się produkcja roślinną i zwierzęcą. Ma 50 sztuk bydła w tym 30 krów dojnych. Posiada pełny park maszynowy niezbędny do uprawy gruntów i adekwatny do uprawianej powierzchni. Z wykształcenia jest technikiem rolnikiem, ukończył szkołę rolniczą z wynikiem celującym. Nienagannie prowadzi gospodarstwo rolne ma do tego przygotowanie teoretyczne.</p> <p>Sąd Rejonowy stwierdził, że dokonując obecnie wyboru osoby kuratora kierował się zasadami zawartymi w dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 667)">art. 667 kpc</a>. i ustaleniami w zakresie nienagannego prowadzenia przez wnioskodawcę własnego gospodarstwa rolnego z uwzględnieniem zarówno produkcji roślinnej, jak i zwierzęcej. Uznał, że powierzenie tej funkcji <span class="anon-block">P. S.</span> ograniczałoby się do prowadzenia spadkowego gospodarstwa z nastawieniem wyłącznie na produkcje roślinną, jak to było dotychczas. Tymczasem prowadzenie gospodarstwa rolnego w oparciu o produkcje roślinną i zwierzęcą daje szersze możliwości wykorzystywania gruntów i zadbania o ich stan, chociażby poprzez nawożenie substancjami organicznymi uzyskanymi jako nawozy naturalne. Ponadto uczestnik musi dzielić czas pomiędzy zatrudnieniem na pełnym etacie w <span class="anon-block"> SM (...)</span>, a praca na roli. Ma więc bardziej ograniczone możliwości czasu pracy niż wnioskodawca, który pracuje wyłącznie jako rolnik. Ponadto w ocenie Sądu Rejonowego praca małżonków <span class="anon-block">S.</span> poza rolnictwem wiąże się zapewne z zamieszkiwaniem , przynajmniej okresowym w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">(...)</span>, co oddala ich od spadkowego gospodarstwa. Dzisiejszy stan ciągników i maszyn rolniczych nie sprawia zbytnich trudności przy uprawie gruntów w zasięgu 10-15 km, co dotyczy wszystkich zainteresowanych. Ponadto kuratela sprawowana nad spadkiem uwzględniać musi nie tylko uprawę gruntów i czerpanie z nich pożytków, ale także troskę o stan budowli pozostałych na siedlisku, z czym w ocenie Sądu dotychczas nie było najlepiej i to właśnie wnioskodawca ma większe możliwości właściwej troski o stan spadku i daje większą rękojmię właściwego wypełniania funkcji kuratora spadku.</p> <p>Apelacje od powyższego postanowienia złożyli uczestnicy postępowania <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">P. S.</span>. Zarzucając naruszenie prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233§ 1 kpc</a> poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego w zakresie wyboru kuratora podnosili, że Sąd Rejonowy pominął okoliczność, że od sierpnia 2012r. do chwili obecnej faktycznie posiadają spadkowe gospodarstwo rolne, użytkują je zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, co pozwala pozytywnie prognozować, w przeciwieństwie do wnioskodawcy, który nigdy tego gospodarstwa nie użytkował; dowolną ocenę, że wykształcenie ich i zatrudnienie w <span class="anon-block"> SM (...)</span> przemawia na korzyść wnioskodawcy, który pracuje wyłącznie na gospodarstwie rolnym; dowolne ustalenie, że zamieszkują w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">(...)</span>, podczas gdy ich centrum życiowe jest we wsi <span class="anon-block">C.</span>, tj. znacznie bliżej niż miejsce zamieszkania wnioskodawcy; jednostronne przyjęcie, że <span class="anon-block">P. G.</span> daje lepszą gwarancję sprawowania kurateli, ponieważ pracuje wyłącznie w rolnictwie pomimo zeznań jego matki, że syn potrzebuje spadkow6ych gruntów na rozwinięcie gospodarstwa i jako rodzinie tez im się cos należy; dowolna ocenę, że nie dają gwarancji należytej pieczy nad siedliskiem, podczas gdy dotychczas nie mieli żadnego wpływu na jego stan; pominięcie, że jako dwoje kuratorów bardziej zabezpieczają należytą opiekę nad spadkowym majątkiem, niż sam wnioskodawca; pominięcie, że to <span class="anon-block">M. S.</span> jest rodziną spadkodawczyni tj. prawnuczka jej brata, podczas gdy wnioskodawca jest dalszą rodziną męża spadkodawczyni, który zmarł przed nią i nie dziedziczył spadkowego gospodarstwa rolnego.</p> <p>Wskazując na powyższe skarżący wnosili o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego i ustanowienie ich kuratorami spadku po <span class="anon-block">J. G.</span>, ewentualnie uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji.</p> <p>Wnioskodawca <span class="anon-block">P. G.</span> wniósł o oddalenie apelacji, a pozostali zainteresowani <span class="anon-block">E. K.</span>, <span class="anon-block">W. K.</span> i <span class="anon-block">B. C.</span> nie ustosunkowali się do apelacji.</p> <p>Sąd Okręgowy w Łomży zważył co następuje:</p> <p>Apelacja <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">P. S.</span> była uzasadniona, a zawarte w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Ustalając stan faktyczny i dokonując jego oceny Sąd Rejonowy ograniczył się w zasadzie wyłącznie do oceny i porównania sytuacji zawodowej kandydatów na kuratorów spadku, tj. wnioskodawcy i małżonków <span class="anon-block">S.</span>. Uszła natomiast uwadze Sądu dyspozycja zawarta w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 667;art. 667 § 2)">art. 667§ 2 kpc</a> i stan faktyczny istniejący od daty ustanowienia kuratorem spadku <span class="anon-block">B. K.</span> do chwili złożenia wniosku przez <span class="anon-block">P. G.</span>. <span class="anon-block">B. K.</span> został ustanowiony kuratorem spadku w 1994r. i do jego śmierci tj. do 2006r. nikt nie kwestionował sprawowania przez niego tej kurateli zwłaszcza w sytuacji, gdy już kilka lat przed jego śmiercią faktycznie sprawował tę kuratelę jego syn <span class="anon-block">W. K.</span>. Jak wynika z akt sprawy Sądu rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem I Ns 132/94 ostatnie sprawozdanie kuratora <span class="anon-block">B. K.</span> pochodzi z lutego 2003r. i od tej daty, po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego w celu oszacowania przychodów i strat, nie zostały podjęte żadne czynności, a nie budzi wątpliwości, że z mocy wskazanego przepisu prawa zarząd majątkiem spadkowym przez kuratora odbywa się pod nadzorem sądu spadku, a do sprawowania zarządu maja zastosowanie przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 933;art. 935;art. 936;art. 937;art. 938;art. 939;art. 940;art. 941)">art. 933 i art. 935-941 kpc</a>. Skoro od 2003r. nadzór ten nie był sprawowany przez sąd, od tej daty faktycznie zmieniały się osoby władające spadkowym gospodarstwem rolnym, a należące do kręgu rodziny generacyjnej ustanowionego kuratora spadku i nikt tego faktu nie kwestionował, nie zarzucał nieprawidłowego zarządu spadkiem, nie ma obecnie żadnych podstaw, aby uwzględnić wniosek <span class="anon-block">P. G.</span> tylko z tego względu, że chce on powiększyć swoje gospodarstwo. Najpierw musiałoby zostać wykazane, że małżonkowie <span class="anon-block">S.</span> niewłaściwie zarządzają majątkiem spadkowym, a dopiero wówczas można byłoby porównywać kandydatów na kuratorów i dokonywać spośród nich właściwego wyboru. Skarżący wykazali w jaki sposób, naturalny poprzez przekazywanie w rodzinie, weszli w użytkowanie spadkowego gospodarstwa rolnego i czynili to wprawdzie nieformalnie, ale w sposób, którego obiektywnie nie można zakwestionować. Nie zostało bowiem wykazane, że gospodarstwo spadkowe pod zarządem wnioskodawcy jako kuratora przynosiłoby wyższe dochody i byłoby przez niego lepiej zarządzane. Rozważania Sądu I Instancji na ten temat są czysto teoretyczne i niczym nie uprawnione. Ponadto skoro Sąd nie kwestionuje kwalifikacji i możliwości skarżących do dalszego sprawowania kurateli, nie sprawował prze 9 lat właściwego nadzoru nad tym zarządem majątkiem spadkowym przez ustanowionego kuratora spadku, nie ma obecnie żadnych podstaw do ustanowieniem kuratorem <span class="anon-block">P. G.</span> tylko z tego względu, że wystąpił z takim wnioskiem. Uchybienia w wykonywaniu nadzoru wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 667;art. 667 § 2)">art. 667§ 2 kpc</a> nie dają obecnie Sądowi uprawnień do wysuwania tezy, że dotychczasowy zarząd mógł być lepiej sprawowany. Odległość od miejsc zamieszkania zainteresowanych, koneksje rodzinne między nimi wskazują, że wnioskodawca i jego rodzina generacyjna wiedziała o śmierci kuratora spadku i przez 7 lat nie była zatroskana o majątek spadkowy. Dlatego nie można pominąć treści zeznań w charakterze świadka matki wnioskodawcy, że zainteresowanie jego wynikło z chęci powiększenia areału swoich gruntów. Nie jest to jednak w istniejącym stanie faktycznym wystarczająca przyczyna do ustanowienia wnioskodawcy kuratorem spadku po <span class="anon-block">J. G.</span>. Skarżący wykazali w jaki sposób weszli w zarząd majątkiem spadkowym, wykonują go należycie i spełniają warunki do ustanowienia ich kuratorami spadku. Dywagacje na temat przemawiających na ich niekorzyść okoliczności w zakresie w6ykonywania pracy zawodowej także poza rolnictwem, nastawienie gospodarstwa na produkcję roślinną, czy wskazanie do celów podatkowych adresu w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">(...)</span> nie wskazują, aby nie dawali oni gwarancji właściwego wykonywania kurateli nad spadkiem po <span class="anon-block">J. G.</span>.</p> <p>Dlatego uwzględniając powyższe okoliczności i podzielając zarzuty zawarte w apelacji, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13§ 2 kpc</a> Sąd Okręgowy zamienił zaskarżone postanowienie i orzekł jak na wstępie.</p> </div>