II Ca 600/13

<p>Sygn.akt II Ca 600/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 20 grudnia 2013r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny - Odwoławczy w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSO Janusz Kasnowski (spr.)</p> <p>Sędziowie: SO Barbara Jankowska - Kocon</p> <p>SO Aurelia Pietrzak</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku</p> <p> <span class="anon-block"> Zakładu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>przy uczestnictwie</p> <p> <span class="anon-block">K. J.</span> o wpis hipoteki</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2013r. w sprawie Kw. <span class="anon-block"> (...)</span> (Dz. <span class="anon-block">Kw(...)</span>)</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchylić zaskarżone postanowienie i utrzymać w mocy zaskarżony wpis.</strong> </p> <p>Na oryginale właściwe podpisy.</p> <p>II Ca 600/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W dniu 19 kwietnia 2013r. referendarz sądowy dokonał w dziale <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">księgi wieczystej Kw (...)</span> wpisu hipoteki przymusowej w kwocie 10 289,89 zł na rzecz wnioskodawcy <span class="anon-block"> Zakładu (...) spółki z o.o.</span> w <span class="anon-block">B.</span>, na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w<br/>Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2013r. o udzieleniu zabezpieczenia w sprawie o sygn. IC 1223/13 (Dz.Kw. <span class="anon-block">(...)</span>).</p> <p>Wskutek wniesienia skargi na dokonany wpis przez <span class="anon-block">K. J.</span> (właścicielkę nieruchomości ujawnioną w dziale II w/w księgi wieczystej) Sąd Rejonowy w Bydgoszczy — postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013r. - uchylił zaskarżony wpis referendarza sądowego w całości i oddalił wniosek <span class="anon-block"> Zakładu (...) spółki z o.o.</span> w <span class="anon-block">B.</span> o dokonanie wpisu hipoteki.</p> <p>W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że Sąd Rejonowy w Bydgoszczy udzielił zabezpieczenia roszczenia powodowi <span class="anon-block"> Zakładowi (...) spółce z o.o.</span> w <span class="anon-block">B.</span> w sprawie z jego powództwa o uznanie za bezskuteczną wobec niego czynności prawnej w postaci umowy notarialnej działu spadku, zawartej pomiędzy <span class="anon-block">P. J.</span> i pozwaną <span class="anon-block">K. J.</span> w dniu 20 marca 2003r. przed notariuszem <span class="anon-block">E. O.</span> i ujętą w Rep.<span class="anon-block">(...)</span> Na jej podstawie <span class="anon-block">P. J.</span> przeniósł nieodpłatnie na rzecz pozwanej <span class="anon-block">K. J.</span> udział wynoszący <em> <!-- --> % </em>w prawie współwłasności nieruchomości lokalowej położonej w <span class="anon-block">B.</span>, ujętej w księdze wieczystej tego Sądu Rejonowego Kw Nr <span class="anon-block">(...)</span>. Zabezpieczenie powództwa polegało na ustanowieniu na rzecz powódki (wnioskodawczym w niniejszej sprawie) hipoteki przymusowej na nieruchomości lokalowej ujętej w w/w księdze wieczystej do kwoty 10 289,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21.05.201 Ir. Sąd Rejonowy oceniając wniosek o wpis zabezpieczenia stwierdził w istocie, że zachodziła przeszkoda do dokonania wpisu zgodnego z wnioskiem przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 68;art. 68 ust. 1)">art.68 ust.l ustawy z dnia 06.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece</a> (jt. w Dz.U. 121 z 2001r. poz.1361 ze zm.). Przepis ten dopuszcza zabezpieczenie hipoteką jedynie wierzytelności pieniężnej, w tym również przyszłej. Wierzytelność dochodzona w sprawie, w której Sąd Rejonowy wydał postanowienie zabezpieczające, nie ma takiego charakteru. Sąd Rejonowy podzielił panujące w orzecznictwie sądowym i w piśmiennictwie prawniczym zapatrywanie, że nie jest dopuszczalne zabezpieczenie powództwa ze skargi paulińskiej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art.527 kc</a>) poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości osoby trzeciej, gdyż nie jest to roszczenie pieniężne. Wskazał między innymi na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18.05.2012r. w sprawie IV CSK 560/11 z którego wynika, że prawomocny wyrok uwzględniający powództwo wierzyciela</p> <p> <strong> <!-- -->2</strong> </p> <p>przeciwko dłużnikowi i osobie trzeciej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art.527 kc</a> - także łącznie z tytułem wykonawczym wydanym na rzecz wierzyciela przeciwko dłużnikowi - nie stanowi podstawy wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości osoby trzeciej nabytej przez nią w wyniku czynności uznanej za bezskuteczną. Jak Sąd dalej stwierdził, postępowanie o wpis hipoteki przymusowej na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia jest takim samym postępowaniem jak każde postępowanie wieczystoksięgowe, w którym Sąd ocenia dopuszczalność dokonania wpisu na podstawie dokumentów złożonych przez wnioskodawcę. W piśmiennictwie prawniczym wskazuje się, że jeżeli orzeczenie jest na tyle niepełne, że nie można dokonać wpisu z przyczyn technicznych, to Sąd winien wniosek oddalić (szerzej -patrz uzasadnienie zaskarżonego postanowienia - k.79 do 83).</p> <p>W apelacji od postanowienia wnioskodawca <span class="anon-block"> Zakład (...) spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">B.</span> domagał się jego uchylenia i utrzymania wpisu hipoteki w mocy.</p> <p>Skarżący poczynił kilka zarzutów naruszenia przepisów postępowania, przytoczonych poniżej w dosłownym brzmieniu, a więc:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art.626^{<!-- -->8} § 2 kpc</a> poprzez jego nieprawidłową interpretację i zastosowanie, w<br/>konsekwencji rozszerzenie kognicji Sądu wieczystoksięgowego na ocenę zasadności<br/>wydania postanowienia o zabezpieczeniu w sprawie I C 1223/13 Sądu Rejonowego w<br/>sprawie i prawidłowości określenia sposobu zabezpieczenia;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art.626^{<!-- -->9} kpc</a> poprzez nieprawidłową interpretację i przyjęcie, że sąd<br/>wieczystoksięgowy ma własną kognicję co do oceny wykonalnego postanowienia o<br/>zabezpieczeniu w sprawie I C 1223/13 Sądu Rejonowego w Bydgoszczy, a tym<br/>samym może ocenić, że przeszkodą do jego dokonania są okoliczności, które zbadano<br/>w postępowaniu o udzieleniu zabezpieczenia;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 755;art. 755 § 1)">art.755§l kpc</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 747;art. 747 pkt. 2)">art.747 pkt 2 kpc</a> poprzez ich niezastosowanie, w<br/>szczególności pominięcie okoliczności, że nawet gdyby Sąd wieczystoksięgowy<br/>rozszerzył swoją kognicję tak, iż miałby prawo oceniać zasadność samego<br/>zabezpieczenia i właściwość sposobu zabezpieczenia, to przepis o innych wypadkach<br/>zabezpieczenia niż roszczenia pieniężne umożliwia zastosowanie w takich sprawach wszystkich sposobów zabezpieczenia właściwych dla roszczeń pieniężnych, w tym<br/>hipoteki przymusowej.</p> <p>Podniósł też zarzut naruszenia prawa materialnego, a dokładniej:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art.527 § 1 kc</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że<br/>roszczenie zabezpieczone postanowieniem w sprawie IC 1223/13 nie jest roszczeniem<br/>pieniężnym.</p> <p>W dalszej części apelacji skarżący przedstawił uzasadnienie przywołanych wyżej zarzutów (apelacja- k.87 i 88).</p> <p> <strong> <!-- -->3</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja wnioskodawcy podlegała uwzględnieniu. Pomijając podniesiony w niej zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów prawa materialnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 527;art. 527 § 1)">art.527§l kpc</a>), jako oczywiście bezzasadny, przez co nie wymagający szerszego uzasadnienia, stwierdzić należy, że pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zostały sformułowane bardzo nieprecyzyjnie. Jednakże z ich treści powiązanej z argumentami przywołanymi w uzasadnieniu apelacji można wyprowadzić wniosek, że zmierzały do wykazania, iż Sąd wieczystoksiegowy - przy ocenie wniosku o wpis hipoteki i złożonego postanowienia zabezpieczającego - poszedł zbyt daleko tj. przekroczył granice swojej kognicji zakreślone treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 1;art. 626(8) § 2)">art.626^{<!-- -->8} § 1 i 2 kpc</a>. Innymi słowy nie powinien był - zdaniem skarżącego - oceniać ani zasadności wydania przez Sąd procesowy postanowienia o zabezpieczeniu w sprawie I C 1223/13, ani poprawności przyjętego w tym postanowieniu sposobu zabezpieczenia roszczenia. Skarżący przyznał, że roszczenie w sprawie cywilnej zbudowane na bazie skargi paulianskiej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art.527§l kc</a>) nie ma charakteru pieniężnego, ale uważał, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 755)">art.755</a>§lkpc pozwalał Sądowi rozpoznawczemu na wykorzystanie sposobów dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, w tym obciążenia nieruchomości pozwanego hipoteką przymusową (po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 747;art. 747 pkt. 2)">art.747 pkt 2 kpc</a>).</p> <p>Przystępując do oceny stanowiska apelującego od tej ostatniej uwagi stwierdzić należy, że nie jest ona trama. Przywołany przez apelującego przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 755;art. 755 § 1)">art.755 §1 kpc</a> nie wyłącza możliwości stosowania - do zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych -sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, ale z uwagi na istotę roszczenia pauliańskiego (jego naturę), ten sposób zabezpieczenia jest wykluczony. Zasadniczo dlatego, że hipoteka w ogólności zabezpiecza wierzytelności pieniężne, a hipotekę przymusową można ustanowić na nieruchomości stanowiącej własność dłużnika osobistego wnioskodawcy (jak stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 68;art. 68 ust. 1;art. 109)">art.68 ust.l i art.109 ustawy z dnia 06.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece</a> - Dz.U. 124 z 2001r. poz.1361 ze zm.). Tymczasem roszczenie zgłoszone w ramach skargi paulianskiej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 §1 kc</a>) nie ma charakteru pieniężnego, a prawomocny wyrok w takiej sprawie uzyskany przeciwko osobie trzeciej (nie będącej dłużnikiem osobistym wierzyciela) upoważni jedynie wierzyciela do prowadzenia egzekucji z przedmiotu nabytego od dłużnika wskutek czynności prawnej uznanej za bezskuteczną (zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art.532 kc</a>). Zatem podzielić należy zapatrywanie Sądu wieczystoksięgowego, że co do zasady nie jest dopuszczalne zabezpieczenie powództwa ze skargi paulianskiej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527;art. 527 § 1)">art. 527 § 1 kc</a>) w drodze ustanowienia hipoteki przymusowej.</p> <p>Jednak taki pogląd, choć zasadny, jest wynikiem oceny merytorycznej postanowienia zabezpieczającego, wykraczającej poza ramy orzekania Sądu wieczystoksięgowego zakreślone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 1;art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 1 i 2 kpc</a>. Tym samym taka ocena nie mogła zdecydować o oddaleniu wniosku o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia</p> <p> <strong> <!-- -->4</strong> </p> <p>2 kwietnia 2013r. w sprawie IC 1223/13. Postanowienie zabezpieczające zostało bowiem wydane we właściwej formie, jest jasne w treści (pełne) i prawomocne, a z racji tego, że hipoteki podlegają wpisom do ksiąg wieczystych, nie zachodziły przyczyny techniczne w jego realizacji poprzez dokonanie wpisu do wskazanej w nim księgi wieczystej. Nie stały temu na przeszkodzie pozostałe elementy podlegające badaniu, jak forma i treść wniosku o wpis oraz treść księgi wieczystej wskazanej w postanowieniu (jak wymaga w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 2 kpc</a>). Co zaś tyczy się merytorycznej wadliwości postanowienia zabezpieczającego, na co wskazano wcześniej, to powinna być zwalczana w innej formie (choćby przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 742;art. 742 § 1)">art.742 §l kpc</a>).</p> <p>Sąd odwoławczy podziela zapatrywanie Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 18.05.2012r. w sprawie IV CSK 560/11, do którego odwołał się także Sąd wieczystoksiegowy, że <em> <!-- --> prawomocny wyrok uwzględniający powództwo wierzyciela przeciwko dłużnikowi i osobie trzeciej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 527)">art. 527 kc</a> nie stanowi podstawy wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości osoby trzeciej nabytej przez nią w wyniku czynności uznanej za bezskuteczną </em>(opublikowane w systemie informacji prawnej LEX). Upraszczając wywód można powiedzieć, że dzieje się tak, bowiem z pozytywnej treści sentencji takiego wyroku wynika jedynie stwierdzenie, że czynność prawna zdziałana przez dłużnika z osobą trzecią jest bezskuteczna wobec wierzyciela i nie zawiera ona stwierdzenia ani o zasądzeniu świadczenia pieniężnego, ani o ustanowieniu hipoteki przymusowej określonej treści, a więc odmiennie niż postanowienie wprost przewidujące taki sposób zabezpieczenia. Jednak w tej konkretnej sprawie, ten trafny pogląd Sądu Najwyższego, nie ma zastosowania.</p> <p>Z tych zasadniczych przyczyn Sąd odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymał w mocy zaskarżony wpis (na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art.386 § 1 kpc</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 <em> <!-- -->§ 2 </em>kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 518(1);art. 518(1) § 3)">art.518^{<!-- -->1} § 3 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art.391 § l kpc</a>).</p> </div>