V ACa 846/12

<p>Sygn. akt V ACa 846/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 9 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="492"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Irma Kul</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Maryla Domel-Jasińska (spr.)</p> <p>SA Katarzyna Przybylska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>stażysta Joanna Trociewicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. w Gdańsku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">G. S.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">A. K.</span> i <span class="anon-block">J. K.</span> </p> <p>o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I C 143/11</p> <p>oddala apelację.</p> <p>Sygn. akt V ACa 846/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block">G. S.</span> wniosła o zobowiązanie pozwanych <span class="anon-block">J. K.</span> i <span class="anon-block">A.</span>do złożenia oświadczenia woli przenoszącego na nią własność przedmiotu darowizny<br/>(określonej bliżej w pozwie nieruchomości) wskutek jej odwołania z uwagi na rażącą niewdzięczność<br/>obdarowanych. <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w większości przyznając powyższe fakty. Jedynie<br/>pozwana zaprzeczyła, by wiedziała o spłaceniu za nią przez matkę kredytu. Natomiast winą za powstały<br/>konflikt obarczała powódkę, której postępowanie w postaci między innymi wulgarnych wyzwisk pod jej<br/>adresem, pisania obelżywych listów, telefonowania do przełożonych, przedstawiania pozwanej<br/>w niekorzystnym świetle, zastraszania rodziny i kierowania gróźb wobec dziadków <span class="anon-block">J. K.</span> rodziców powódki skutkowało rozpadem więzi rodzinnych. Bojąc się matki pozwana unikała<br/>kontaktów z nią, nie chcąc doświadczać takiego traktowania.</p> <p>Wyrokiem z 12 marca 2012r. Sąd Okręgowy <span class="anon-block">(...)</span> oddalił powództwo (pkt 1)<br/>i kosztami sądami, od uiszczenia których zwolniona była powódka obciążył Skarb Państwa (pkt 2).</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Powyższy wyrok Sad I instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach</span> <br/> <span class="underline"> <!-- -->prawnych:</span> </p> <p>Powódka <span class="anon-block">G. S.</span> jest matką pozwanej <span class="anon-block">J. K.</span>. Z kolei <span class="anon-block">(...)</span> są rodzicami powódki, a dziadkami pozwanej. Przez kilka lat po urodzeniu (<span class="anon-block">(...)</span>.)<br/> <span class="anon-block">J. K.</span> była wychowywana przez dziadków, z którymi łączy ją silna więź emocjonalna.<br/>W 1998r. wyprowadziła się z <span class="anon-block">L.</span> i zamieszkała we <span class="anon-block">W.</span>. Związek małżeński z pozwanym<br/>Andrzejem <span class="anon-block">K.</span> zawarła 22 lipca 2000r. Ze związku tego urodziła się w <span class="anon-block"> (...) córka</span> <span class="anon-block">M.</span>.<br/>Małżonkowie <span class="anon-block">K.</span> zamierzali przeprowadzić się do nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span>,<br/>której właścicielami byli <span class="anon-block">G. S.</span> i jej mąż <span class="anon-block">W.</span> i którzy tam zamieszkali. W związku<br/>z tym zawarta została w dniu 16 kwietnia 2004r. umowa (w formie aktu notarialnego Rep. A <span class="anon-block"> (...)</span>), na podstawie której przedmiotowa nieruchomość weszła w skład majątku <span class="anon-block">(...)</span>a ta następnie darowała ją córce i zięciowi. Obdarowani ustanowili na rzecz<br/>powódki służebność mieszkania w dwóch pokojach oraz zobowiązali się sprawować nad nią opiekę.<br/>Warunkiem realizacji planów pozwanych była rozbudowa usytuowanego na nieruchomości domu<br/>mieszkalnego, co wymagało określonych środków finansowych. Pozwani uzyskali kredyt w wysokości<br/>70 tys. zł, który został zabezpieczony hipoteką na wspomnianej nieruchomości. Raty spłaty kredytu były<br/>niższe w przypadku braku obciążenia nieruchomości innymi ograniczonymi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawami rzeczowymi</a>.<br/>Dlatego też <span class="anon-block">G. S.</span> aktem notarialnym z 7 października 2005r. zrzekła się ustanowionej<br/>na jej rzecz służebności. Pozwani sukcesywnie rozbudowywali dom, ale nigdy w nim nie zamieszkali.<br/> <span class="anon-block">(...)</span>. Powódka zaczęła dzwonić do córki wyzywając ją wulgarnymi słowami, nachodziła</p> <p>ją też w domu podobnie się zachowując. Określała ją wobec swojej siostry <span class="anon-block">B. G. (1)</span> słowami<br/>"k...a". Dzwoniła do koleżanek pozwanej używając tego rodzaju słownictwa. Telefonowała również<br/>do przełożonych <span class="anon-block">J. K.</span>, która pracuje <span class="anon-block">(...)</span> zarówno do placówki we <span class="anon-block">W.</span>, jak i do jednostki nadrzędnej w <span class="anon-block">T.</span>. W rozmowach<br/>tych również wulgarnie określała córkę. W dniu 31 stycznia 2008r. powódka wysłała do córki list,<br/>w którym użyła pod jej adresem wielu obraźliwych i wulgarnych określeń oraz zapowiedziała napisanie<br/>donosu na pozwaną do kierownika <span class="anon-block">(...)</span> co będzie<br/>skutkowało zwolnieniem jej z pracy. <span class="anon-block">G. S.</span> sugerowała też, że pozwana jest niepoczytalna<br/>i nie ma kompetencji do opiekowania się swoim dzieckiem (k. 39-41). W dniu 2 września 2008r.<br/>powódka wystosowała do córki kolejny list w podobnym stylu i treści, tyle że obszerniejszy. <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block">G. S.</span> pisała także do swoich rodziców <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">H. S.</span>.<br/>Zawarte w nich były dodatkowo groźby, ponadto powódka groziła im słownie. Dziadkowie pozwanej<br/>złożyli zawiadomienie o popełnionym przestępstwie, w związku z czym toczyło się postępowanie<br/>przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę<span class="anon-block">(...)</span>. W jego trakcie biegli sądowi<br/>wydali opinię o stanie zdrowia<span class="anon-block">(...)</span> Wspomniane postępowanie zakończyło się wniesieniem przez<br/>prokuratora aktu oskarżenia, a Sąd <span class="anon-block">(...)</span> - uznając, że Grażyna Szlągiewicz w okresie<br/>od kwietnia 2007r. do 10 kwietnia 2009r. czynem ciągłym wielokrotnie groziła swoim rodzicom<br/>pozbawieniem życia, spaleniem zabudowań i zniszczeniem mienia, <span class="anon-block">(...)</span> Po pierwszym liście do siebie oraz po listach do dziadków<br/>i kierowanych pod ich adresem groźbach, pozwana<span class="anon-block">(...)</span> który wpłynął do Sądu <span class="anon-block">(...)</span> 14 lutego 2008r. Wniosek<br/>ten został odrzucony przez Sąd Okręgowy <span class="anon-block">(...)</span> postanowieniem z 3 czerwca 2008r. wobec<br/>niezłożenia przez wnioskodawczynię zaświadczenia o stanie zdrowia <span class="anon-block">(...)</span>. <span class="anon-block">(...)</span>Nie dysponował jednak niezbędnymi<br/>środkami i poinformował o tym byłą teściową. Ta oświadczyła, że będzie mu pomagać i przez kilka lat<br/>(3-4) dawała mu pieniądze na spłatę rat w kwotach po 600 zł miesięcznie, z tym że nie czyniła tego<br/>regularnie. W 201 lr. koszty kredytu zostały przez te osoby poniesione po połowie. Powódka zaprzestała<br/>dokładania się do kredytu od grudnia 201 lr. Pozwana od chwili rozwodu nie była u matki, nie zaprosiła<br/>też jej na przyjęcie komunijne córki <span class="anon-block">M.</span>. Pozwany bywa tam wraz z wnuczką powódki ok. dwóch<br/>razy w miesiącu.</p> <p>Sąd 1 instancji wskazał, że powyższy stan faktyczny ustalił w oparciu o załączone do akt<br/>dokumenty prywatne i urzędowe oraz zeznania pozwanej i świadka <span class="anon-block">B. G.</span>.</p> <p>Sąd I instancji uznał, że w sprawie nie sposób jest dopatrzyć się rażącej niewdzięczności<br/>w sytuacji, gdy obdarowany nie spłaca przypadającej na niego części kredytu, choćby zabezpieczonego<br/>hipoteką na nieruchomości będącej przedmiotem darowizny. Zdaniem Sądu I instancji to zachowanie<br/>powódki doprowadziło do zerwania stosunków, zwłaszcza z <span class="anon-block">J. K.</span>. Wobec postawy<br/>prezentowanej przez <span class="anon-block">G. S.</span> trudno dziwić się, że pozwana starała się maksymalnie<br/>ograniczać kontakty z matką, a wręcz ich unikać. Konsekwencją tego jest również brak sprawowania</p> <p>opieki, jednakże tylko wtedy można mówić z tej przyczyny o rażącej niewdzięczności, gdy darczyńca<br/>takowej opieki potrzebuje, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. <span class="anon-block">(...)</span> Nadto pozwana poza samym złożeniem<br/>wniosku nie kontynuowała sprawy, nie trafiła ona na wokandę. O kosztach sądowych Sąd I instancji<br/>orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach<br/>cywilnych w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 kpc</a>.</p> <p>Od powyższego wyroku apelację wniosła powódka zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie<br/>punktu 1 i zarzuciła Sądowi I instancji:</p> <p>1/ nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek<br/>naruszenia przepisów postępowania , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:</p> <p>2/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> poprzez:</p> <p>a)  przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, bowiem sąd mając do dyspozycji zeznania<br/>świadków niniejszego postępowania, jak i powódki, zdyskredytował fakty i okoliczności podane przez<br/>te osoby, a w całości oparł się na twierdzeniach podawanych przez pozwaną <span class="anon-block">J. K.</span> oraz<br/>świadka <span class="anon-block">B. G. (3)</span>, w sytuacji gdy osoby te pozostają w konflikcie z powódką i ich zeznania były<br/>nieprzychylne dla niej oraz dla opisania sytuacji wskazującej na rażącą niewdzięczność pozwanych,<br/>w sytuacji gdy z zeznań świadków wynikają fakty uzasadniające żądanie powódki odwołania darowizny,<br/>z uwagi na rażącą niewdzięczność pozwanych,</p> <p>b)  w sposób nasuwający zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania, bowiem<br/>zeznania świadka <span class="anon-block">B. G. (3)</span> zostały uznane za wiarygodne, podczas gdy z zeznań powódki<br/>wynika, że świadek ta mając do dyspozycji upoważnienie powódki do konta wyprowadziła z tego konta<br/>znaczna sumę pieniędzy, a ponadto, że nakłoniła pozwaną <span class="anon-block">J. K.</span> do sprzedaży działki<br/>wcześniej otrzymanej od powódki,</p> <p>3) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 898)">art. 898 kc</a> poprzez<br/>przyjęcie, że dopuszczenie się przez pozwanych względem jej osoby określonych działań nie stanowi<br/>rażącej niewdzięczności. .</p> <p>Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie<br/>sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie domagała się zmiany zaskarżonego<br/>wyroku w pkt 1, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego wskazującego,<br/>że działania jakich dopuścili się pozwani względem osoby powódki wyczerpują znamiona, o których<br/>mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 898;art. 898 § 1)">art. 898 § 1 kc</a>, tj. rażącej niewdzięczności, ponieważ kierowane były przeciwko powódce jako<br/>darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym, czym naruszały względy moralne. W przypadku oddalenia<br/>powództwa, powódka wniosła o nieobciążanie jej kosztami postępowania odwoławczego z uwagi<br/>na jej trudną sytuację materialną i życiową, a także wniosła o zasądzenie kosztów postępowania<br/>apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Sad Apelacyjny zważył, co następuje</span>:</p> <p>Apelacja powódki jest nieuzasadniona.</p> <p>Wbrew odmiennym twierdzeniom prezentowanym przez skarżącą, Sąd I instancji prawidłowo<br/>ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy bez przekroczenia granic określonych w przepisie art. 233</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1)">§ 1 kpc</a>, a także właściwie ustalił wszystkie istotne dla sprawy fakty. Ustalenia te Sąd Apelacyjny<br/>aprobuje i przyjmuje za własne bez potrzeby ponownego ich przytaczania. Wskazać należy, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd wskazanego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Natomiast nie jest wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu <em> <!-- -->(vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1998r., sygn. akt: II CKN 4/98, niepubl.).</em> Skarżąca zaś, zarzucając Sądowi 1 Instancji naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a>, nie wykazała żądanych konkretnych zasad lub przepisów, które tenże Sąd naruszył przy ocenie poszczególnych dowodów, z uwagi na co, w/w zarzut powódki uznać należy za chybiony.</p> <p>Za chybiony należy również uznać zarzut skarżącej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 898)">art. 898 kc</a> poprzez przyjęcie, że dopuszczenie się przez pozwanych względem jej osoby określonych działań nie stanowi rażącej niewdzięczności. Sąd Apelacyjny podziela w całości stanowisko Sądu Okręgowego, iż nie sposób jest dopatrzyć się rażącej niewdzięczności w sytuacji, gdy obdarowany nie spłaca przypadającej na niego części kredytu, choćby zabezpieczonego hipoteką na nieruchomości będącej przedmiotem darowizny, zachowanie takie bowiem w żaden sposób nie jest ukierunkowane na osobę darczyńcy i nie ma z nią jakiegokolwiek związku <em> <!-- --> (vide: Komentarz do art. 898 kc, Zdzisław Gawlik, stan prawny na dzień 01.08.2010, uwaga nr 7 zd. 1, Lex Omega).</em> Podkreślić należy, że znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpują także pozostałe czyny pozwanych powołane przez powódkę na uzasadnienie żądania, gdyż zostały one wywołane nagannym zachowaniami i działaniami samej powódki poprzez obraźliwy, a wręcz wulgarny sposób odnoszenia się<br/>do pozwanej (m.in. listy, telefony), jak też wyrażania się w taki sposób o pozwanej wobec innych osób, tj. wobec siostry <span class="anon-block">B. G. (1)</span>, czy też koleżanek i przełożonych pozwanej <em> <!-- --> (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 201 Or., sygn. akt IICSK <span class="anon-block">(...)</span>.</em> Wobec powyższego trudno jest dziwić się pozwanej, że ta nie chciała utrzymywać z powódką kontaktów.<span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Apelacyjny uznał zarzuty skarżącej za niezasadne i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> oddalił apelację.</p> </div>