V ACa 742/12

<p>Sygn. akt V ACa 742/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col/> <col/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Jacek Grela</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Artur Lesiak (spr.)</p> <p>SO del. Mariusz Struski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>stażysta Aleksandra Ćwiek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. w Gdańsku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">K. N.</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>o wydanie nieruchomości i zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy</p> <p>z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt I C 358/09</p> <p>I  oddala apelację;</p> <p>II  zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego;</p> <p>III  oddala wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika powoda zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Na oryginale właściwe podpisy.</p> <p>Sygn. akt: VACa 742/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">K. N.</span> pozwem skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa -<br/>Wojewodzie <span class="anon-block"> (...)</span>, wniósł o zwrot jeziora położonego we wsi <span class="anon-block">M.</span>, gmina <span class="anon-block">W.</span>, o powierzchni 15,7800ha oraz o zapłatę kwoty<br/>900.000 zł tytułem zadośćuczynienia za bezprawne użytkowanie wyżej<br/>wymienionego jeziora przez Skarb Państwa.</p> <p>W uzasadnieniu powód podał, iż jest spadkobiercą po swojej zmarłej <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">N.</span>, która była właścicielką powyższego jeziora. Wskazany akwen został<br/>przejęty przez Skarb Państwa jako jezioro odpływowo-dopływowe na mocy wyroku<br/>Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 19 października 1972 roku.</p> <p>Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództw w całości oraz</p> <p>o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu.</p> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 roku oddalił<br/>powództwo i orzekł o kosztach procesu (I C 228/08).</p> <p>Na skutek apelacji powoda, Sąd Apelacyjny w Gdańsku orzeczeniem z dnia 12<br/>maja 2009 roku uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie przed Sądem<br/>pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy<br/>do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach<br/>postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu stwierdził, że zastosowanie w sprawie ma<br/>art. 379 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (pkt. 2)">pkt 2 kpc</a>, albowiem pozwany w całym dotychczasowym postępowaniu był<br/>wadliwie reprezentowany. Z uwagi na fakt, iż wartość przedmiotu sporu przewyższa<br/>kwotę 1.000.000 zł pozwany winien być zastępowany przez Prokuratorię Generalną<br/>Skarbu Państwa. Wskazane uchybienie skutkowało zniesieniem całości<br/>postępowania przed Sądem pierwszej instancji.</p> <p>Pismem procesowym z dnia 29 października 2010 roku powód podtrzymał<br/>dotychczasowe stanowisko w sprawie podając, iż swoje żądanie opiera na treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art.<br/>222 § 1 kc.</a> Jednocześnie sprecyzował, iż domaga się zapłaty kwoty 900.000 zł<br/>tytułem odszkodowania.</p> <p> <strong> <!-- -->1</strong> </p> <p>Pozwany reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa,<br/>pismem z dnia 2 lutego 2011 roku wniósł o oddalenie powództwa jednocześnie<br/>wskazując, iż wyrok Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 19 października 1972<br/>roku jest prawomocny, pozostaje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania<br/>zgodności z prawem, które w żaden sposób nie zostało obalone. Na jego mocy<br/>Skarb Państwa przejął na własność przedmiotową nieruchomość, co ma swoje<br/>odzwierciedlenie w treści <span class="anon-block">księgi wieczystej KW nr (...)</span>, prowadzonej przez Sąd<br/>Rejonowy w <span class="anon-block">W.</span>. Natomiast w toku postępowania wszczętego na skutek<br/>wystąpienia z roszczeniem windykacyjnym, nie ma możliwości skontrolowania tego<br/>orzeczenia. Ponadto powód nie wykazał bezprawności w działaniu organów Skarbu<br/>Państwa, co czyni niezasadnym żądanie zapłaty odszkodowania. Jednocześnie<br/>pozwany podał, że powód winien dodatkowo udowodnić winę funkcjonariusza,<br/>któremu powierzono wykonanie danej czynności, albowiem obowiązek wykazania tej<br/>dodatkowej przesłanki wynikał z treści przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a> obowiązujących<br/>w chwili wydania orzeczenia. Oprócz tego spadkodawca powoda nie zgłosił w<br/>terminie trzech lat od przejęcia jeziora żądania zapłaty odszkodowania w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18<br/>ust. 2 prawa wodnego z 1962 roku</a>, co sprawia, że powyższe uprawnienie wygasło.<br/>Na koniec pozwany podniósł, iż gdyby nawet podstawa prawna przejęcia<br/>nieruchomości w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 (art. 18)">art. 18</a> ust. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 ()">prawa wodnego z 1962 roku</a> była wadliwa, to i<br/>tak wskazane wyżej orzeczenie odpowiada prawu, albowiem ówczesny stan prawny<br/>wykluczał możliwość, aby grunty, na których znajdują się jeziora przepływowe<br/>stanowiły przedmiot własności prywatnej.</p> <p>Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy:</p> <p>oddalił powództwo;</p> <p>zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa sprawującej<br/>zastępstwo procesowe pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody <span class="anon-block"> (...)</span> kwotę 7.200 zł (siedem tysięcy dwieście) tytułem zwrotu kosztów<br/>procesu;</p> <p>zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Bydgoszczy na rzecz <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> kwotę 15.498 zł (piętnaście tysięcy czterysta<br/>dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy<br/>prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu przed Sądem I i II instancji;</p> <p> <strong> <!-- -->2</strong> </p> <p>4. kosztami sądowymi od uiszczenia których powód był zwolniony obciążył Skarb<br/>Państwa.</p> <p>Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia i<br/>rozważania Sądu I instancji:</p> <p>Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 6 sierpnia<br/>1971 roku o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej <span class="anon-block">W. T.</span>, sygn. akt:<br/>Ns 272/71, <span class="anon-block">I. N. (1)</span> nabyła na własność nieruchomość położoną w <span class="anon-block">(...)</span>, gmina <span class="anon-block">W.</span>, na której znajdowało się jezioro o powierzchni<br/>15,7800 ha.</p> <p>Wyrokiem z dnia 19 października 1972 roku Sąd Powiatowy w <span class="anon-block">(...)</span>, że grunty powyższego jeziora, położonego w <span class="anon-block">M.</span>,<br/>objętego <span class="anon-block">księgą wieczystą KW nr (...)</span> prowadzoną przez <span class="anon-block"> Państwowe (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>, stanowią własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu<br/>wskazano, iż przejęcie akwenu nastąpiło z mocy prawa w myśl art. 18 ust. 1 ustawy z<br/>dnia 30 maja 1962 roku - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ()">Prawo wodne</a>. Natomiast żądanie pozwu było oparte na<br/>ustaleniu, że przez wskazane jezioro przepływa <span class="anon-block">S.</span>.</p> <p>Jezioro istniało na przedmiotowym gruncie znacznie wcześniej przed wejściem<br/>w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 ()">prawa wodnego z 1962 roku</a>. Nie powstało ono na skutek zalania przez<br/>państwowe wody gruntowe gruntu należącego przed wydaniem powyższego<br/>orzeczenia do <span class="anon-block">I. N. (1)</span>. Wskazane jezioro posiadało dopływy i odpływy w postaci<br/>strugi, które również istniały przed wejściem w życie powyższej ustawy.</p> <p>Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Wąbrzeźnie z dnia 5 grudnia</p> <p>roku powód <span class="anon-block">K. N.</span> nabył w l/2 części spadek do zmarłej <span class="anon-block">(...)</span> <br/> <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przedstawione przez strony<br/>dokumenty, a także na podstawie opinii sądowej sporządzonej przez biegłego z<br/>dziedziny geodezji mgr inż. <span class="anon-block">R. K.</span>.</p> <p>Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów zebrane w sprawie, albowiem<br/>zostały sporządzone we właściwej formie, przewidzianej dla tego typu dokumentów.<br/>Strony w żaden sposób nie kwestionowały ich wiarygodności i prawdziwości.<br/>Autentyczność zgromadzonych dokumentów nie budziła również wątpliwości Sądu.</p> <p>Sąd w swojej ocenie oparł się na w pełni wiarygodnej opinii sporządzonej<br/>przez biegłego z dziedziny geodezji mgr inż. <span class="anon-block">R. K.</span>. Biegły ten</p> <p> <strong> <!-- -->3</strong> </p> <p>najpierw ustnie uzupełnił swoją opinie podtrzymując dotychczasowe wnioski, a<br/>następnie przedłożył pisemną opinię uzupełniającą w sprawie. Treść opinii oparto na<br/>szerokim materiale dowodowym, szczegółowej analizie dokumentacji geodezyjnej, a<br/>także na podstawie oględzin nieruchomości, przy czym została ona sporządzona<br/>zgodnie z zasadami fachowej wiedzy i doświadczenia zawodowego opiniującego.<br/>Wnioski opinii były jasne, logiczne i w wystarczający sposób uzasadnione. Wyżej<br/>wskazane względy przemawiają za wiarygodnością opinii sporządzonej w sprawie,<br/>która pozwoliła na ustalenie, iż przedmiotowe jezioro powstało znacznie przed<br/>wejściem w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 ()">prawa wodnego z 1962 roku</a>, już wcześniej posiadało ono odpływy<br/>i dopływy w postaci strugi, a ponadto jego powstanie nie wiąże się z trwałym<br/>zalaniem gruntu należącego wcześniej do <span class="anon-block">I. N. (1)</span> przez państwowe wody<br/>gruntowe.</p> <p>Sąd pominął dowód z przesłuchania powoda, albowiem jego pełnomocnik nie<br/>wskazał adresu do doręczeń dla powoda na terenie kraju,. Niezależnie od tego<br/>dowód ten nie był przydatny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Okoliczności na<br/>jakie miałby zeznawać powód zostały następnie wyjaśnione za pomocą opinii<br/>sporządzonej przez biegłego sądowego.</p> <p>Sąd oddalił wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z<br/>dziedziny ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego, albowiem wszystkie<br/>okoliczności sporne zostały już w niniejszej sprawie wyjaśnione, zaś wniosek ten<br/>został powołany jedynie dla zwłoki.</p> <p>Sąd Okręgowy stwierdził, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.<br/>Przede wszystkim wskazał, iż zgodnie z brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 kc</a>, właściciel może<br/>żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana,<br/>chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do<br/>władania rzeczą. Tymczasem powód nie legitymuje się prawem własności<br/>przedmiotowej nieruchomości, na której znajduje się jezioro, a zatem nie<br/>przysługiwało mu roszczenie oparte na treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 kc.</a> </p> <p>Przechodząc do żądania zapłaty odszkodowania Sąd Okręgowy wskazał, iż<br/>oparcie tego roszczenia na treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 30 maja 1962 roku -<br/>Prawo wodne</a> (Dz. U. 1962 r. Nr 34, poz. 158 ze zm.) roku było całkowicie chybione.<br/>Przepis ten nie może mieć zastosowania, albowiem był on przede wszystkim<br/>skierowany do organu administracji wodnej, który w przypadku otrzymania w</p> <p> <strong> <!-- -->4</strong> </p> <p>nieprzekraczalnym terminie trzech lat stosownego wniosku od właściciela zajętego<br/>gruntu, wypłacał odszkodowanie. Zatem miał on charakter administracyjnoprawny i<br/>nie mógł stanowić podstawy żądania wypłaty odszkodowania w postępowaniu<br/>cywilnym, albowiem nie odnosił się do bezprawności w działaniu organu, a tylko<br/>szkoda będąca następstwem takiego postępowania rodzi odpowiedzialność na<br/>gruncie prawa cywilnego. Przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2 prawa wodnego z 1962</a> roku<br/>uprawnienie, które inicjowało postępowanie administracyjne, dawno już wygasło i<br/>obecnie nie ma możliwości dochodzenia wypłaty odszkodowania w oparciu o<br/>powyższy zapis uchylonej ustawy. Pozostałe przepisy dotyczące wypłaty<br/>odszkodowania zawarte w tejże ustawie nie są obwarowane terminami, jednakże<br/>podobnie jak przytoczony wyżej przepis, przekazywały rozpoznawanie tych spraw do<br/>kompetencji właściwych organów, pod warunkiem wszakże, że szkoda nie była<br/>skutkiem bezprawnej ingerencji.</p> <p>Powód stał na stanowisku, że przejęcie jeziora przez Skarb Państwa na<br/>podstawie wyroku Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 19 października 1972<br/>roku było bezprawne. Wskazane orzeczenie potwierdziło zaistniały stan rzeczy i z<br/>chwilą jego uprawomocnienia nabycie własności nieruchomości przez Skarb<br/>Państwa stało się skuteczne. Wobec tego roszczenie odszkodowawcze powoda<br/>winno być rozpatrywane na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418)">art. 418 kc</a>, który utracił moc w dniu 18 grudnia</p> <p>roku na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001<br/>roku <em> <!-- -->(SK 18/2000, Dz. U. 2001 r. Nr 145, poz. 1638), z</em> uwagi na jego niezgodność z<br/>art. 64 i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 77;art. 77 ust. 1)">art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a>, czego w swoich<br/>wywodach powód nie uwzględnił, powołując się wyłącznie na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2</a> prawa<br/>wodnego z 1962 roku. Zatem powód winien wykazać przesłanki odpowiedzialności<br/>odszkodowawczej pozwanego wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418)">art. 418 kc.</a> </p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418;art. 418 § 1)">Artykuł 418 § 1 kc</a> stanowił, że jeżeli szkoda została wyrządzona wskutek<br/>wydania orzeczenia lub zarządzenia (w tym orzeczenia sądowego), Skarb<br/>Państwa ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy przy wydaniu orzeczenia<br/>nastąpiło naruszenie prawa ścigane w trybie postępowania karnego lub<br/>dyscyplinarnego, a wina sprawcy szkody została stwierdzona wyrokiem karnym lub<br/>orzeczeniem dyscyplinarnym albo uznana przez organ przełożony nad sprawcą<br/>szkody. Natomiast według § 2 tego przepisu, brak stwierdzenia winy w wyroku<br/>karnym lub orzeczeniu dyscyplinarnym nie wyłącza odpowiedzialności Skarbu</p> <p> <strong> <!-- -->5</strong> </p> <p>Państwa za szkodę, jeżeli wszczęciu albo prowadzeniu postępowania karnego lub<br/>dyscyplinarnego stoi na przeszkodzie okoliczność wyłączająca ściganie. Sąd<br/>Okręgowy zauważył, iż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418)">art. 418 kc</a> ma zastosowanie w niniejszej sprawie bez<br/>żadnych modyfikacji, albowiem szkoda, na jaką powołuje się powód, powstała z<br/>chwilą uprawomocnienia się orzeczenie Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 19<br/>października 1972 roku, kiedy to jezioro przeszło na własność Skarbu Państwa,<br/>natomiast skutki powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, uchylającego<br/>moc obowiązującą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418)">art. 418 kc</a>, można odnieść jedynie do szkód powstałych po dniu<br/>17 października 1997 roku, czyli po dniu wejścia w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> Rzeczypospolitej<br/>Polskiej <em> <!-- -->(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12.09.2007 roku, 1 CSK 220/07, LEX nr<br/>306813).</em> Wobec tego, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a>, na powodzie spoczywał ciężar wykazania<br/>następujących przesłanek: kwalifikowanej bezprawności, a mianowicie, że przy<br/>wydaniu wyroku z dnia 19 października 1972 roku nastąpiło naruszenie prawa<br/>ścigane w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego, a także istnienia tzw.<br/>„przedsądu", czyli stwierdzenia winy sprawcy wyrokiem karnym lub<br/>orzeczeniem dyscyplinarnym albo uznania szkody przez organ przełożony nad<br/>sprawcą szkody <em> <!-- -->(uchwała Sądu Najwyższego Izby Cywilnej z dnia 15.02.1972 roku,<br/>III CZP 33/70, OSNC 1971, nr 4, poz. 59).</em> Jednakże powód reprezentowany przez<br/>profesjonalnego pełnomocnika nie podjął żadnych działań w celu udowodnienia<br/>tychże przesłanek warunkujących odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę<br/>powstałą na skutek wydania orzeczenia sądowego. Nie wskazał istnienia prejudykatu<br/>wymaganego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418)">art. 418 kc</a>, albo chociaż, że zaistniała przesłanka wyłączająca<br/>ściganie. Nie podał nawet, na czym miałaby polegać bezprawność orzeczenia Sądu<br/>Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span>. Powód jedynie trwał na stanowisko, że odszkodowanie<br/>przysługuje mu na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2 prawa wodnego z 1962 roku</a>. odszkodowania,<br/>co w konsekwencji doprowadziło do niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia<br/>niniejszej sprawy.</p> <p>Sąd I instancji zauważył jednocześnie, że oparcie wyroku Sądu Powiatowego<span class="anon-block">w.</span> na treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2 prawa wodnego</a>, który stanowił, że jeżeli woda<br/>płynąca, stanowiąca własność Państwa, zajmie trwale w sposób naturalny grunt nie<br/>stanowiący własności Państwa, grunt taki z mocy prawa staje się własnością<br/>Państwa, nie przystaje do ustalonego w niniejszej sprawie stanu rzeczy. Ze<br/>zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowe jezioro nie</p> <p> <strong> <!-- -->6</strong> </p> <p>powstało przez zalanie gruntu stanowiącego własność <span class="anon-block">I. N. (1)</span> przez<br/>państwowe wody gruntowe. Do takiej konkluzji, poprzez szczegółową analizę<br/>dokumentacji geodezyjnej oraz oględziny nieruchomości, doszedł biegły z dziedziny<br/>geodezji, który sporządził opinię w niniejszej sprawie. Powyższe nie oznacza, że<br/>wskazane orzeczenie nie odpowiadało prawu, bowiem jak ustalono, przedmiotowe<br/>jezioro posiada odpływy i dopływy w postaci strugi. Zgodnie zaś z art. 2 prawa<br/>wodnego z 1962 roku, w granicach określonych liniami brzegów grunty, pokryte<br/>powierzchniowymi wodami płynącymi, z wyjątkiem rowów stanowią własność<br/>Państwa. Według zaś art. 8 pkt 1 tejże ustawy, wody powierzchniowe wody płynące<br/>znajdują się w rzekach, w jeziorach lub zbiornikach, z których cieki wypływają lub do<br/>których uchodzą, potokach górskich, kanałach i innych ciekach o przepływach<br/>stałych lub okresowych oraz w źródłach, z których cieki biorą początek. Analiza<br/>pozwu złożonego przez Skarb Państwa do Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> w 1972<br/>roku wskazuje, iż powyższe przepisy stanowiły podstawę roszczenia o stwierdzenie<br/>prawa własności, ze względu na przepływ przez przedmiotowe jezioro <span class="anon-block">S.</span> Zatem istnieją podstawy do przyjęcia, że doszło jedynie do omyłki<br/>nie wpływającej na treść orzeczenia. Jednakże Sąd nie mógł w niniejszym<br/>postępowaniu dokonywać tzw. „przedsądu", albowiem przepis, o który winno być<br/>oparte roszczenie odszkodowawcze, przewidywał przeprowadzenie w tym celu<br/>odrębnego postępowania.</p> <p>W rezultacie Sąd Okręgowy stwierdził, że brak podstaw do uznania, że szkoda<br/>w postaci przejęcia jeziora przez Skarb Państwa nastąpiła w wyniku bezprawnej<br/>ingerencji rodzącej odpowiedzialność na gruncie prawa cywilnego. Natomiast<br/>przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 ()">prawa wodnego z 1962 roku</a> dotyczące wypłaty odszkodowania oddawały<br/>rozpoznawanie tych spraw do kompetencji właściwych organów w trybie<br/>postępowania administracyjnego. Uchybienie możliwości złożenia odpowiedniego<br/>wniosku do właściwego organu nie uprawnia obecnie do dochodzenia<br/>odszkodowania w drodze postępowania cywilnego.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 222 § 1 kc a <em> <!-- -->contrario</em> i art.<br/>418 § 1 kc a <em> <!-- -->contrario</em> oddalił powództwo (punkt 1 wyroku).</p> <p>O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 kpc</a> § 6 pkt<br/>7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie<br/>opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów</p> <p> <strong> <!-- -->7</strong> </p> <p>pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U.</p> <p>r., Nr 163, poz. 1349) zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej<br/>Skarbu Państwa sprawującej zastępstwo procesowe pozwanego kwotę 7.200 zł<br/>tytułem kosztów procesu (punkt 2 wyroku).</p> <p>Sąd na podstawie § 6 pkt 7 i § 13 ust.l pkt 2 i § 2 ust. 3 Rozporządzenia<br/>Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności<br/>adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy<br/>prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1348) zasądził od Skarbu<br/>Państwa - Sądu Okręgowego w Bydgoszczy na rzecz adwokata <span class="anon-block">A.</span> kwotę 15.498 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy<br/>prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu przed Sądem I i II instancji<br/>(punkt 3 wyroku).</p> <p>Na mocy art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,<br/>kosztami sądowymi, od uiszczenia których powód był zwolniony, Sąd obciążył Skarb<br/>Państwa (punkt 4 wyroku).</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając wyrok w części i<br/>zarzucając mu:</p> <p>obrazę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez oparcie wydanego orzeczenia na<br/>niekompletnym materiale dowodowym oraz przez dowolną ocenę dowodów i<br/>ustalenie stanu faktycznego sprzecznie z treścią zebranych dowodów, a także<br/>nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy istoty sprawy,</p> <p>obrazę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">art. 299 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 2)">art. 217 § 2 k.p.c.</a> oraz w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> <br/>poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, a<br/>także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 2)">art. 217 § 2 k.p.c.</a> oraz w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> <br/>poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z<br/>dziedziny ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego, co zostało oparte<br/>na błędnym uznaniu, iż wszystkie okoliczności sporne zostały w niniejszej<br/>sprawie wyjaśnione,</p> <p>obrazę <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 2)">art. 217 § 2 k.p.c.</a> oraz w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> <br/>poprzez pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z<br/>zakresu wyceny nieruchomości,</p> <p> <strong> <!-- -->8</strong> </p> <p>obrazę przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 2;art. 8;art. 18;art. 18 ust. 1;art. 18 ust. 2)">art. 2, art. 8 i art. 18 ust 1 i 2</a> prawa<br/>wodnego z 1962 roku poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, a także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418)">art.<br/>418 k.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie,</p> <p>naruszenie przepisów prawa międzynarodowego, w szczególności artykułu 1<br/>protokołu dodatkowego do konwencji o Ochronie Praw Człowieka i<br/>Podstawowych Wolności co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.</p> <p>Powołując się na powyższe zarzuty wniósł o:</p> <p>o zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. w pkt 1 i pkt 2, poprzez orzeczenie<br/>zgodnie z żądaniem pozwu i obciążenie pozwanego kosztami sądowymi, w tym<br/>kosztami zastępstwa procesowego za I instancję według norm prawem<br/>przepisanych,</p> <p>o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania w II<br/>instancji według norm prawem przepisanych,</p> <p>o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika powoda zwrotu kosztów<br/>pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w II instancji według norm prawem<br/>przepisanych.</p> <p>Pozwany odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie<br/>od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa<br/>kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm<br/>prawem przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Na wstępie wyjaśnienia wymaga kwestia zakresu zaskarżenia niniejszego<br/>wyroku. Należy zauważyć, że powód dochodził w niniejszym postępowaniu dwóch<br/>roszczeń: windykacyjnego i odszkodowawczego. W apelacji powód wskazał, że<br/>zaskarża wyrok w części, a treść zarzutów apelacji oraz wartość przedmiotu<br/>zaskarżenia przemawiają za przyjęciem, że zakresem zaskarżenia objęte jest<br/>wyłącznie rozstrzygnięcie w przedmiocie oddalenia roszczenia odszkodowawczego.</p> <p> <strong> <!-- -->9</strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i rozważania Sądu Okręgowego przyjmując<br/>je za podstawę także własnego rozstrzygnięcia, bez potrzeby ich powtarzania, z niżej<br/>wskazanymi modyfikacjami.</p> <p>Dokonując oceny zarzutów zawartych w apelacji przyznać należy rację<br/>skarżącemu, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że oparł on swoje roszczenie na treści<br/>art. 18 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (ust. 2)">ust. 2 ustawy Prawo wodne</a>. Z treści pisma pełnomocnika powoda z dnia 13<br/>marca 2012 r. (k. 303) jednoznacznie bowiem wynika, że powód wywodzi swoje<br/>roszczenie z faktu pozbawienia <span class="anon-block">I. N. (1)</span> własności nieruchomości, nie zaś z<br/>treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 18;art. 18 ust. 2)">art. 18 ust. 2 ustawy Prawo wodne</a>. Stanowisko zaprezentowane przez powoda<br/>prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zdarzeniem wywołującym w jego ocenie<br/>szkodę nie jest postanowienie Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span>, lecz przepisy<br/>ustawy z dnia 30 maja 1962 r. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ()">Prawo wodne</a>, tj. art. 2 i 8 tej ustawy. W fakcie<br/>przejścia z mocy prawa na własność gruntu należącego do jego matki bez<br/>stosownego odszkodowania upatrywał odpowiedzialność Skarbu Państwa. Sąd I<br/>instancji nie rozpoznał zatem w tym zakresie istoty sprawy. Nie mniej jednak należy<br/>zauważyć, iż w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> w wypadku nierozpoznania istoty sprawy<br/>uchylenie wyroku ma charakter fakultatywny i sąd drugiej instancji może orzec<br/>merytorycznie w razie nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji. W<br/>ocenie Sądu Apelacyjnego materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na jej<br/>merytoryczne rozstrzygnięcie, bez potrzeby uchylania sprawy do jej ponownego<br/>rozpoznania.</p> <p>Wbrew zarzutom powoda Sąd I instancji nie naruszył przepisów postępowania<br/>powołanych w apelacji. Stan faktyczny został ustalony w oparciu o prawidłowo<br/>przeprowadzone dowody, a ich ocena nie narusza treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> W apelacji<br/>skarżący nie przedstawił przy tym żadnych argumentów natury jurydycznej, które<br/>podważałyby prawidłowość oceny dokonanej przez Sąd I instancji. W istocie zarzuty<br/>powoda w tym zakresie koncentrują się na kwestii oddalenia zgłoszonych przez<br/>niego wniosków dowodowych i oparciu w ten sposób przez Sąd Okręgowy<br/>orzeczenia na niepełnym materiale dowodowym.</p> <p>Chybiony jest zarzut pominięcia dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony i<br/>kształtowania środowiska przyrodniczego. Powyższy wniosek dowodowy powód<br/>uzasadniał koniecznością ustalenia, czy cieki wodne mają charakter cieków stałych,<br/>co jest warunkiem uznania ich za wody płynące w rozumieniu art. 8 pkt 1 i art. 2</p> <p> <strong> <!-- -->10</strong> </p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ()">ustawy Prawo wodne</a>. Trzeba wszakże zwrócić uwagę, że taki wniosek dowodowy<br/>jest bezprzedmiotowy w świetle zajętego stanowiska procesowego. Powód jako<br/>zdarzenie wywołujące szkodę wskazywał przepisy ustawy, które dopuszczały<br/>nacjonalizację prywatnej własności bez odszkodowania. Powód nie kwestionował<br/>natomiast samego wyroku Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span>, który w oparciu o te<br/>przepisy wydał wyrok ustalający przejście własności na rzecz Państwa. Złożony<br/>wniosek dowodowy zmierzał zaś w istocie do wykazania, że nie zachodziły<br/>przesłanki ustawowe określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 2;art. 8)">art. 2 i 8 ustawy Prawo wodne</a>. Zakładając<br/>wszakże, że stanowisko powoda jest konsekwentne przyjąć trzeba, że wobec<br/>niekwestionowania wyroku Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> uznaje on, że<br/>przesłanki określone w wyżej wymienionych przepisach zachodziły, a jedynie<br/>kwestionuje dopuszczalność nacjonalizacji prywatnej własności bez odszkodowania.<br/>Powyższe oznacza, że dowód ten był zbędny. Przeprowadzenie tego dowodu byłoby<br/>celowe jedynie wówczas, gdyby powód źródła wyrządzenia szkody upatrywał w treści<br/>wyroku Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> twierdząc, że nie zachodziły przewidziane<br/>przez ustawę przesłanki stwierdzenia nabycia własności przez Skarb Państwa, czy to<br/>na podstawie art. 18, czy też na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 2;art. 8)">art. 2 i 8 ustawy Prawo wodne</a>. Jednak w<br/>takim wypadku powód musiałby wykazać, że zachodziły przesłanki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418)">art.<br/>418 k.c.</a> w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania wyroku przez Sąd Powiatowy <span class="anon-block">(...)</span>. Jak słusznie stwierdził Sąd Okręgowy, a Sąd Apelacyjny w tym zakresie<br/>w pełni podziela ustalenia i rozważania, powód temu obowiązkowi nie sprostał, a<br/>więc przeprowadzenie tego dowodu także i z tego względu nie jest celowe.</p> <p>Trzeba też zauważyć, że w kwestii charakteru odpływów i dopływów do<br/>spornego jeziora wypowiedział się już biegły <span class="anon-block">R. K.</span>. Biegły ten<br/>wykonując postanowienie Sądu Okręgowego dnia 2 grudnia 2011 r. stwierdził, że<br/>odpływy i dopływy istnieją i istniały jeszcze przed wejściem w życie ustawy Prawo<br/>wodne z dnia 30 maja 1962 r. Nie powinno więc ulegać wątpliwości, że jezioro ma<br/>charakter przepływowy, a tym samym zachodziły przesłanki w świetle ówcześnie<br/>obowiązującego stanu prawnego do przejęcia jeziora na własność Skarbu Państwa.</p> <p>Wniosek dowodowy o przesłuchanie powoda w charakterze strony,<br/>sprecyzowany ostatecznie na rozprawie w dniu 18 marca 2011 r. został pominięty<br/>postanowieniem wydanym na tej rozprawie, zaś pełnomocnik powoda nie zgłosił</p> <p> <strong> <!-- -->11</strong> </p> <p>zastrzeżeń w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162 k.p.c.</a>, co powoduje utratę możliwości powoływania się<br/>na to uchybienie w toku dalszego postępowania.</p> <p>Oceniając kolejny wniosek o przesłuchanie powoda w charakterze strony (k.<br/>222 v.) przywołać należy tezę dowodową sformułowaną przez jego pełnomocnika.<br/>Otóż wnosił on o przesłuchanie powoda na okoliczność powstania jeziora i jego<br/>losów (k. 269). W tej kwestii przeprowadzenie dowodu z przesłuchania powoda było<br/>zbyteczne, gdyż z niekwestionowanych ustaleń wynika, że jezioro było zaznaczone<br/>już na mapach XIX - wiecznych. Jak się wydaje przesłuchanie powoda miałoby na<br/>celu wykazanie, że nie powstało ono w okolicznościach przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 18)">art. 18<br/>ustawy Prawo wodne</a>, co jednak zostało ustalono w oparciu o dowód z opinii<br/>biegłego. Dalsze zaś losy jeziora nie były sporne między stronami, a wynikały one z<br/>treści dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie oraz akt księgi wieczystej.</p> <p>Także przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny<br/>nieruchomości było zbędne. Skoro bowiem brak było podstaw do uwzględnienia<br/>powództwa co do zasady, o czym będzie w dalszej części uzasadnienia, to tym<br/>samym brak było podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego na<br/>okoliczność wysokości odszkodowania.</p> <p>Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego zacząć należy<br/>od tego, że powód wywodził swoje roszczenie z faktu przejęcia jeziora bez<br/>odszkodowania. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19620340158" title="Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 1962 r. Nr 34, poz. 158 ()">Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne</a> w odniesieniu do wód i<br/>gruntów, które nadal stanowiły własność prywatną, a zostały zaliczone w świetle jej<br/>przepisów do mienia stanowiącego własność Państwa, miała charakter<br/>nacjonalizacyjny (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8<br/>listopada 1971 r. - OSNCP z 1972 r. z. 3, poz. 43). Przejęcie własności jeziora na<br/>podstawie art. 2 i 8 ustawy następowało przy tym bez odszkodowania. Skoro więc<br/>zdarzeniem wyrządzającym szkodę - w świetle stanowiska powoda - były przepisy<br/>tej ustawy - to przyjąć należy, iż w dacie wydania wyroku Sądu Powiatowego <span class="anon-block">(...)</span> stwierdzającego przejście gruntów na własność Państwa doszło do<br/>wyrządzenia szkody powodowi (poprzednikowi prawnemu powoda). Okoliczność ta<br/>jest zaś istotna z punktu widzenia podniesionego zarzutu przedawnienia przez<br/>pozwanego w piśmie procesowym z dnia 15 grudnia 2010 r. (k. 190) oraz<br/>Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w piśmie procesowym z dnia 2 lutego 2011<br/>r. (k. 205). Nie powinno przy tym ulegać wątpliwości, że zarzut ten odnosił się do</p> <p> <strong> <!-- -->12</strong> </p> <p>zgłoszonego roszczenia odszkodowawczego, bez względu na to jaką podstawę<br/>prawną eksponował powód: czy był to art. 18 ust. 2 ustawy (jak w piśmie z dnia 29<br/>października 2010 r. (k. 178), czy też art. 2 i 8 ustawy (jak w piśmie z dnia 14 marca<br/>2011 r. (k. 220). Niezależnie bowiem od zmodyfikowanej argumentacji powoda w<br/>zakresie określenia zdarzenia będącego źródłem szkody, nie ulega wątpliwości, że<br/>zastosowanie przepisów ustawy przez Sąd Powiatowy w <span class="anon-block">W.</span> mogło być<br/>zdarzeniem wywołującym szkodę, co tym samym oznacza, że roszczenie powoda<br/>uległo przedawnieniu stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a> (art. 2 ustawy z dnia 16 lutego<br/>2007 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy - Kodeks cywilny</a>, Dz. U. Nr 80, poz. 538). O tym, że grunt<br/>pod jeziorem został wywłaszczony powód niewątpliwie wiedział jeszcze za życia<br/>swojej matki, na co wskazuje treść pozwu, w którym pisze, iż wytaczając pozew<br/>spełnia wolę swojej matki, która zawsze chciała, aby był właścicielem tego jeziora. W<br/>pozwie wyjaśnia także, że przez wiele lat trudno mu było dochodzić swoich praw,<br/>gdyż jako żołnierz zawodowy nie mógł być właścicielem takiej nieruchomości.</p> <p>Oceniając zarzut przedawnienia nie można oczywiście pominąć treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> <br/>Norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> ma jednak charakter wyjątkowy i może być zastosowana tylko po<br/>wykazaniu wyjątkowych okoliczności. Przy ocenie, czy zarzut przedawnienia stanowi<br/>nadużycie prawa, rozstrzygające znaczenie mają okoliczności konkretnego wypadku,<br/>zachodzące po stronie poszkodowanego oraz osoby zobowiązanej do naprawienia<br/>szkody. W szczególności ma znaczenie charakter uszczerbku, jakiego doznał<br/>poszkodowany, przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia i czas jego trwania.<br/>Możliwość zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> nie zawsze jednak musi być wiązana z<br/>negatywną oceną zachowania osoby zobowiązanej do naprawienia szkody,<br/>przejawiającego się w utrudnianiu wcześniejszego dochodzenia roszczenia przez<br/>poszkodowanego, (por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 17 lutego</p> <p>r„ III CZP 84/2005).</p> <p>Na gruncie niniejszej sprawy można zaakceptować wywody powoda, iż w<br/>okresie do zmiany ustroju, tj. do przełomu 1989/1990 miał on utrudnione możliwości<br/>w dochodzeniu swoich roszczeń, zwłaszcza że był on żołnierzem zawodowym.<br/>Jednakże nie ma wątpliwości, że po zmianie ustroju droga dla formułowania przez<br/>powoda roszczeń była otwarta. Powód, co wynika z załączonej przez niego<br/>korespondencji do pozwu, dopiero w 2008 r. wystąpił z określonymi roszczeniami<br/>kierowanymi do organów administracji publicznej w związku z faktem przejęcia</p> <p> <strong> <!-- -->13</strong> </p> <p>jeziora przez Skarb Państwa. Nie podlega kwestii, że tak długi okres zwlekania z<br/>wystąpieniem na drogę sądową nie może być oceniany jako uprawniający do<br/>zastosowania ochrony z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> wobec podniesionego zarzutu przedawnienia.</p> <p>W świetle zasad współżycia społecznego nie może ujść uwadze jeszcze jedna<br/>istotna okoliczność występująca w niniejszej sprawie. Z treści protokołu rozprawy z<br/>dnia 14 marca 1972 r. sprawie C 51/72 (k. 14) wynika, że <span class="anon-block">I. N. (1)</span> wyraziła<br/>zgodę na przejęcie jeziora przez Państwo pod warunkiem odpłatności. Wyrokiem z<br/>dnia 19 października 1972 r. wydanym w tej sprawie przez Sąd Powiatowy <span class="anon-block">(...)</span> stwierdził, że grunty jeziora stanowią własność Państwa, a jednocześnie<br/>w uzasadnieniu przyjął, że grunty tego jeziora odpowiadają wymogom przewidzianym<br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 prawa wodnego</a>. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że<br/>moc wiążąca orzeczenia, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a>, odnosi się tylko do<br/>treści jego sentencji, a nie uzasadnienia (wyrok SN z dnia 8 czerwca 2005 r., V CK<br/>702/04). Nie mają zatem mocy wiążącej ani poglądy prawne wyrażone w<br/>uzasadnieniu orzeczenia (wyrok SN z dnia 13 marca 2008 r., III CSK 284/07), ani<br/>motywy i ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu (wyrok SN z dnia 15 listopada</p> <p>r., II CSK 347/07). Według Sądu Najwyższego, przedmiotem prawomocności<br/>materialnej jest bowiem ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do<br/>niego doprowadziły. Nie oznacza to jednak, że treść uzasadnienia orzeczenia nie ma<br/>żadnego wpływu na ustalenie jego mocy wiążącej. Przyjmuje się bowiem, że zawarte<br/>w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia mogą mieć znaczenie dla<br/>ustalenia zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic<br/>prawomocności materialnej orzeczenia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> (tak wyrok<br/>SN z dnia 15 lutego 2007 r„ II CSK 452/06, OSNC-<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365 zd. 2008)">ZD 2008</a>, nr A, poz. 20).<br/>Wskazanie w uzasadnieniu wyroku Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> podstawy<br/>prawnej rozstrzygnięcia pozwala więc przyjąć, iż Sąd ten uznał, że zachodzą<br/>przesłanki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 (art. 18;art. 18 ust. 1)">art. 18 ust. 1 ustawy Prawo wodne</a>. Nie podlega kwestii, że<br/>była to błędna podstawa prawna, gdyż z ustaleń faktycznych poczynionych w<br/>niniejszej sprawie wynika, że nie doszło do zalania gruntów w rozumieniu art. 18 ust.<br/>1 ustawy, a przedmiotowe jezioro ma charakter przepływowy, co uzasadniało<br/>zastosowania art. 2 i 8 ustawy. Nie mniej jednak taka treść wyroku Sądu<br/>Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> dawała <span class="anon-block">I. N. (1)</span> podstawę do wystąpienia w<br/>roszczeniem odszkodowawczym w trybie art. 18 ust. 2 tej ustawy. Rozstrzygnięcie</p> <p> <strong> <!-- -->14</strong> </p> <p>Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> było więc zgodne z oczekiwaniami <span class="anon-block">I. N. (2)</span> na rozprawie w dniu 14 marca 1972 r. Powód nie przedstawił żadnych<br/>twierdzeń faktycznych z których wynikałoby, że <span class="anon-block">I. N. (1)</span> odmówiono wypłaty<br/>odszkodowania w tym trybie, zaś z treści pisma <span class="anon-block">(...)</span> Urzędu<br/>Wojewódzkiego z dnia 24 stycznia 2008 r. wynika, że <span class="anon-block">I. N. (1)</span> nie złożyła w<br/>terminie ustawowym stosownego wniosku. Faktyczny charakter jeziora został zatem<br/>ustalony dopiero w niniejszym postępowaniu. Nie było więc przeszkód, aby<br/>poprzedniczka prawna powoda, powołując się na wywłaszczenie w trybie art. 18 ust</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011151229" title="Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ()">ustawy Prawo wodne</a>, co wynikało z treści wyroku Sądu Powiatowego <span class="anon-block">(...)</span>, wystąpiła ze stosownym wnioskiem o wypłatę odszkodowania. Skoro<br/>nie podjęła nawet takiej próby, to jest to argument przemawiający przeciwko<br/>zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> w niniejszej sprawie.</p> <p>Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż nawet przyjmując iż w świetle<br/>zasad współżycia społecznego powód nie mógł dochodzić roszczenia przed 1990 r.,<br/>to i tak najpóźniej w 2000 r. upłynął już termin przedawnienia roszczenia<br/>odszkodowawczego. Uznając zarzut przedawnienia za trafny, zbędna jest już ocena<br/>przesłanek materialnoprawnych uzasadniających roszczenie powoda.</p> <p>Wypada jednak podzielić stanowisko zaprezentowane przez Sąd Okręgowy<br/>odnoszące się do przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej. Wprawdzie Sąd I<br/>instancji oceniał te przesłanki przyjmując, że powód źródła szkody upatruje w treści<br/>wyroku Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span>, a nie w treści samych przepisów ustawy,<br/>nie mniej jednak ocena prawna zaprezentowana przez Sąd Okręgowy zasługuje na<br/>aprobatę. Trzeba więc powtórzyć za Sądem Okręgowym, że roszczenie<br/>odszkodowawcze powoda powinno być rozpatrywane na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 418)">art. 418 k.c.</a>, który<br/>utracił moc z dniem 18 grudnia 2001 r. na podstawie wyroku Trybunału<br/>Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., zaś skutki tego wyroku można odnieść<br/>wyłącznie do szkód powstałych po dniu 17 października 1997 r. Wcześniej<br/>odpowiedzialność Skarbu Państwa była określona przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417)">art. 417 k.c.</a> - 419 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> <br/>w brzemieniu obowiązującym w chwili powstania szkody. Powód zaś nie wykazał,<br/>aby zachodziły przesłanki odszkodowawcze w świetle brzemienia tych przepisów,<br/>uzasadniające odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa.</p> <p>W świetle powyższych uwag nie mogą także odnieść skutku zarzuty<br/>odnoszące się do naruszenia przepisów prawa międzynarodowego, a w</p> <p> <strong> <!-- -->15</strong> </p> <p>szczególności artykułu 1 protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw<br/>Człowieka i Podstawowych Wolności. Wywłaszczenie nieruchomości zajętych przez<br/>jeziora przepływowe było bowiem podyktowane przyjęciem koncepcji oddania<br/>własności wód Państwu. Zniesiona została prywatna własność wód<br/>powierzchniowych płynących, wchodzących w skład systemu rzecznego oraz wód<br/>podziemnych. Tak ówcześnie rozumiany interes publiczny umożliwiał zatem<br/>nacjonalizację gruntów znajdujących się pod wodami płynącymi. Warunki tej<br/>nacjonalizacji były przy tym określone w ustawie. Wprawdzie istotnie przepisy ustawy<br/>Prawo wodne nie przewidywały możliwości przyznania odszkodowania przy<br/>zastosowaniu art. 2 i 8 ustawy, jednak w okolicznościach niniejszej sprawy<br/>stwierdzone zostało przejście na własność gruntów jeziora na podstawie art. 18 ust.</p> <p>ustawy, a w takim już wypadku odszkodowanie przysługiwało.</p> <p>W tym stanie rzeczy nie podzielając wskazanych wyżej zarzutów apelacji ani<br/>argumentacji zgłoszonej na ich poparcie, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> oddalono<br/>apelację.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> <br/>w zw. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> zw. § 6 pkt 7 zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra<br/>Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 w sprawie opłat za czynności adwokackie<br/>oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu<br/>(Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).</p> <p>Sąd Apelacyjny oddalił wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej<br/>udzielonej z urzędu powodowi w postępowaniu apelacyjnym. Należne adwokatowi<br/>koszty z tego tytułu zostały już bowiem zasądzone w wyroku Sądu Okręgowego z<br/>dnia 4 kwietnia 2012 r. (pkt 3). W ocenie Sądu Apelacyjnego brak uzasadnionych<br/>podstaw prawnych do przyjęcia, aby koszty te były zasądzone dwukrotnie, a więc<br/>oddzielnie za każde postępowanie apelacyjnego. Należne koszty przysługują<br/>bowiem za każdą instancję tylko raz, niezależnie od tego, ile razy sprawa była<br/>uchylana do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->16</strong> </p> </div>