I ACa 631/12

<p>Sygn. akt I ACa 631/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 15 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="258"/> <col width="442"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Marta Sawicka</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Dariusz Rystał (spr.)</p> <p>SSA Maria Iwankiewicz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Beata Wacławik</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. na rozprawie w Szczecinie </p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie</p> <p>z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt VIII GC 233/08</p> <p> <strong> <!-- -->I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym i trzecim w ten sposób, że:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->1. oddala powództwo,</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 7.886,78 zł (siedem tysięcy osiemset osiemdziesiąt sześć złotych siedemdziesiąt osiem groszy) tytułem kosztów procesu;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 8.453 zł (osiem tysięcy czterysta pięćdziesiąt trzy złote) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego.</strong> </p> <p>SSA D. Rystał SSA M. Sawicka SSA M. Iwankiewicz </p> <p>Sygn. akt I ACa 631/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block"> (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> wniosła o zasądzenie od <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> kwoty 251 589,60 zł oraz orzeczenie o kosztach procesu. Powódka wskazała, że domaga się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwaną z należącej do niej nieruchomości za okres od 1 stycznia 2002 roku do 31 grudnia 2007 roku.</p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa i orzeczenie o kosztach procesu. W uzasadnieniu wskazała, że cała nieruchomość została powódce wydana oraz zaprzeczyła, aby była samoistnym posiadaczem nieruchomości i to w złej wierze.</p> <p>Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie zasądził od pozwanej <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> kwotę 79 051,50 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17 października 2008 r. (punkt I), oddalił powództwo w pozostałej części (punkt II) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1 327 zł tytułem kosztów procesu (punkt III).</p> <p>Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych:</p> <p>W dniu 31 grudnia 1993 roku Gmina Miasto <span class="anon-block">S.</span> oddała w wieczyste użytkowanie <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> nieruchomość zabudowaną stanowiącą <span class="anon-block">działkę numer (...)</span> o obszarze 314 m^{<!-- -->2}, położoną przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> na okres 99 lat oraz sprzedała budynek znajdujący się na tej działce. W § 11 umowy Gmina Miasto <span class="anon-block">S.</span> zobowiązała się do wykwaterowania lokatorów z tej części ich lokali, które znajdują się w obrysie budynku zwanego <span class="anon-block"> Hotelem (...)</span>, położonego na <span class="anon-block">działce nr (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> oraz do protokolarnego przekazania tej powierzchni powódce do dnia 1 stycznia 2000 r., bez względu na realizację umowy z <span class="anon-block">N.</span> lub jej prawnym kontynuatorem. Z <span class="anon-block">działką (...)</span> (przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>) graniczy <span class="anon-block">działka (...)</span> (przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>), której użytkownikiem wieczystym i właścicielem większości lokali znajdujących się w budynku posadowionym na tej działce była w 1993 r. również Gmina Miasto <span class="anon-block">S.</span>. Granica pomiędzy dwoma działkami nie pokrywała się z granicą między dwoma budynkami posadowionymi na tych działkach, a nawet ze ścianami budynku, z czego obydwie strony umowy z dnia 31 grudnia 1993 r. zdawały sobie sprawę. W dniu 29 lutego 2000 r. udział do 725/1000 części użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiącej <span class="anon-block">działkę numer (...)</span>, położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, wraz z udziałem we własności budynku mieszkalnego, znajdującego się na tej działce został wniesiony przez Gminę Miasto <span class="anon-block">S.</span> do pozwanej spółki tytułem aportu - w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego tej spółki. W wyniku nieprawidłowego przebiegu granicy w przypadku niektórych lokali część ich powierzchni znajdowała się w budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, a część - w budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. W piwnicach jest to 43,4 m^{<!-- -->2}, na I piętrze 30 m^{<!-- -->2}, (<span class="anon-block">lokal mieszkalny nr (...)</span>), na II piętrze 30,6 m^{<!-- -->2} , (<span class="anon-block">lokal mieszkalny nr (...)</span>), na III piętrze 30,5 m^{<!-- -->2}. Pozwana posiada 60,6 m^{<!-- -->2} powierzchni na I i II piętrze oraz 43,4 m^{<!-- -->2} powierzchni w piwnicy. <span class="anon-block">Mieszkanie nr (...)</span> na III piętrze, którego część znajduje się w obrysie <span class="anon-block">działki (...)</span>, stanowi odrębną własność <span class="anon-block">I. Z.</span>. W oparciu o uchwały Nadzwyczajnych Zgromadzeń Wspólników z dnia 2 grudnia 2004 r. powódka połączyła się z <span class="anon-block"> (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w ten sposób, że cały majątek <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> został przez powódkę przejęty. Powódka jest obecnie wieczystym użytkownikiem nieruchomości położonej na <span class="anon-block">działce (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> oraz właścicielem posadowionego na tej działce budynku.</p> <p>Następnie Sąd ustalił, iż Gmina Miasto <span class="anon-block">S.</span> nie wykonała zobowiązania zawartego w § 11 umowy z dnia 31 grudnia 1993 r. Lokale, których powierzchnie znajdowały się nad <span class="anon-block">działką (...)</span> były wynajmowane najpierw przez Gminę a następnie przez pozwaną. Reprezentanci <span class="anon-block">(...)</span> spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">S.</span> prowadzili rozmowy z przedstawicielami Gminy Miasto <span class="anon-block">S.</span>, a następnie pozwanej, mające na celu rozwiązania powyższego problemu. Przygotowywane były projekty dokonania podziału nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>; ostatecznie strony nie doszły jednak do porozumienia.</p> <p>W 2005 roku cena wynajmu 1 m^{<!-- -->2} powierzchni lokalu użytkowego w porównywalnych warunkach, jak przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> wyniosła 35,56 zł, w latach 2006 -39,22 zł, 2007 - 41,28 zł. Z kolei wynajęcie l m^{<!-- -->2} mieszkania wynosiło odpowiednio 19,80 zł, 19,80 zł i 20,80 zł. Powódka pismem z dnia 28 lutego 2008 roku wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 251 589,60 zł.</p> <p>Ustaliwszy powyższe Sąd Okręgowy uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Sąd wskazał, że powództwo oparte jest na przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225;art. 224;art. 224 § 2)">art. 225 i 224 § 2 k.c.</a> Ustalenia w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji poczynił w oparciu o zeznania świadków <span class="anon-block">A. R.</span>, dawnego pracownika Gminy <span class="anon-block">S.</span>, a następnie pozwanej ale przede wszystkim dokumenty tj. inwentaryzację uproszczoną przygotowaną w 1995 r. na potrzeby uregulowania podziału nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>. Zdaniem Sądu Okręgowego, fakt ten był doskonale znany Gminie <span class="anon-block">S.</span>, czego dowodem jest podjęcie próby rozwiązania zaistniałego problemu. Skoro zaś Gmina przeniosła na pozwaną wieczyste użytkowanie <span class="anon-block">działki (...)</span> wraz z posadowionym na niej budynkiem, to także i dostęp do lokali, których część powierzchni znajdowała się na działce powódki; bez względu zatem na sposób korzystania pozwana jest samoistnym posiadaczem tych lokali. Wyjątkiem jest jedynie <span class="anon-block">lokal nr (...)</span> znajdujący się na III piętrze, stanowiący własność <span class="anon-block">I. Z.</span>.</p> <p>Zebrane w sprawie dowody wskazują, że przez okres będący przedmiotem sporu (2002 - 2007) lokale, których powierzchnia znajdowała się nad dwoma <span class="anon-block">działkami (...)</span>, były zamieszkiwane przez najemców, co jednak, zdaniem Sądu Okręgowego, nie wyklucza posiadania ich przez pozwaną. Przeciwnie, właśnie fakt, że były one przedmiotem najmu świadczy o faktycznym władaniu pozwanej. Wynajmowanie lokalu jest przejawem władania nim w sposób charakterystyczny dla właściciela.</p> <p>W ocenie Sądu pierwszej instancji przeprowadzone w sprawie dowody pozwoliły na obalenie domniemania dobrej wiary. O władaniu częścią lokali, których powierzchnia znajdowała się nad <span class="anon-block">działką (...)</span>, należącą do powódki, niewątpliwie wiedział poprzednik pozwanej tj. Gmina <span class="anon-block">S.</span>. Wskazuje na to już zapis § 11 umowy z 1993 r., w którym Gmina zobowiązała się do wykwaterowania lokatorów, jak i fakt podejmowanych prób uregulowania zaistniałej sytuacji, czego wyrazem było już przygotowanie inwentaryzacji uproszczonej w 1995 r. Zasady doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że problem ten musiał być znany również pozwanej, której wspólnikiem była Gmina. Z zeznań prezesa powódki <span class="anon-block">M. C.</span> wynika, że rozmawiał na ten temat zarówno z przedstawicielami Gminy, jak i <span class="anon-block">S.</span>; również świadek <span class="anon-block">T. C.</span> wskazał, że brał udział w spotkaniu, jakie miało miejsce w 2001 r. z udziałem przedstawicieli Gminy i pozwanej. O złej wierze pozwanej świadczy jednoznacznie korespondencja prowadzona przez nią w 2001 roku z poprzednikiem prawnym powódki dotycząca lokali znajdujących się częściowo w obrysie <span class="anon-block">działki (...)</span>.</p> <p>Częściowo trafny okazał się zarzut przedawnienia roszczenia. W omawianej sprawie nie doszło jeszcze do wydania rzeczy, a zatem nie miał zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 229)">art. 229 k.c.</a>, lecz termin wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a>. Roszczenie powódki, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia. Roszczenie to stało się wymagalne już w momencie nabycia posiadania w złej wierze. Mając zatem na uwadze, że pozew wniesiono w dniu 17 października 2008 r. uzasadniony okazał się zarzut przedawnienia dotyczący wynagrodzenia od 1 stycznia 2002 do 30 września 2005 r.</p> <p>Ustalając wielkość powierzchni posiadanej przez pozwaną Sąd oparł się na opinii biegłego. Zdaniem Sądu Okręgowego, zasadne było, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a>, żądanie odsetek od dnia wniesienia powództwa. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w części, tj. co do punktu I i III sentencji, wywiodła pozwana. Apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:</p> <p>1) naruszenie przepisów prawa materialnego - w szczególności art. 230 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225;art. 224;art. 224 § 2)">art. 225 i 224 § 2 k.c.</a> poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że to pozwana jest obowiązana do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne zajmowanie części nieruchomości powódki, podczas gdy Sąd I instancji sam ustalił, że w okresie objętym sporem sporną część nieruchomości należącej do powódki zajmowały osoby trzecie - najemcy lokali na podstawie umów z pozwaną; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 7)">art. 7 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225;art. 224;art. 224 § 2)">art. 225 i art. 224 § 2 k.c.</a> i w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pozwana jest posiadaczem w złej wierze części nieruchomości stanowiącej własność powódki położonej w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, a także że powódka obaliła domniemanie dobrej wiary pozwanej i może z tego tytułu żądać zapłaty odszkodowania za bezumowne zajmowanie nieruchomości;</p> <p>2) naruszenie przepisów postępowania - w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego w zakresie przyjęcia, że pozwana wiedziała o nieprawidłowościach związanych z rozgraniczeniem nieruchomości położonych w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> przed wszczęciem niniejszego postępowania, a także że pozostawała w złej wierze od roku 2001, jak i że strony prowadziły w tej sprawie jakiekolwiek rozmowy, jak i że to pozwana zajmowała w spornym okresie przedmiotową część nieruchomości powódki; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479(12);art. 479(12) § 1)">art. 479^{<!-- -->12} § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 236)">art. 236 k.p.c.</a> przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie za udowodniony fakt zajmowania przez pozwaną - w złej wierze - części nieruchomości powódki położonej w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w oparciu m.in. o zeznania świadka <span class="anon-block">A. R.</span> i świadka <span class="anon-block">T. C.</span> oraz Prezesa Zarządu powódki <span class="anon-block">M. C.</span>, podczas gdy Sąd I instancji nie wydał w tym zakresie żadnego postanowienia o dopuszczeniu dowodu z ich przesłuchania na okoliczności dot. rozmów między powódką a pozwaną, a nadto brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie Sąd przyjął, że powierzchnia lokalu użytkowego położonego w piwnicy budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span> w części niewydanej powódce ma 43,5 m^{<!-- -->2}, gdy tymczasem biegła sądowa ustaliła ją na 43,4 m^{<!-- -->2}, jak też sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego - które to naruszenia mają istotny wpływ na wynik sprawy.</p> <p>W pierwszej kolejności pozwana podniosła, że powództwo winno być oddalone z powodu braku legitymacji procesowej biernej pozwanej. Sąd Okręgowy sam ustalił i przyjął w swoich rozważaniach, że to nie pozwana zajmowała część nieruchomości należącej do powódki, położonej w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, a zajmowały ją osoby trzecie - najemcy lokali, którzy mieli zawarte umowy z pozwaną. W tym zaś zakresie nie sposób zgodzić się z Sądem I instancji co do zastosowania przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a> jako podstawy uznania pozwanej za legitymowaną biernie do występowania w niniejszym postępowaniu. Sąd Okręgowy w Szczecinie pominął bowiem, że przepis ten składa się z dwóch części i określa także jako posiadacza rzeczy - posiadacza zależnego. Niewątpliwie, co zresztą przyznał sam Sąd orzekający, takimi posiadaczami zależnymi byli najemcy lokali położonych w budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, których części są położone także w budynku powódki - przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">S.</span>. Apelująca powołała się również na treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2004 r. (sygn. akt II CK 102/03), który bezspornie uznał, że w przypadku zajmowania cudzej rzeczy przez posiadacza zależnego, zarówno roszczenie windykacyjne, jak i roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy (uzupełniające) mogą być skierowane wyłącznie przeciwko tej osobie, która jest faktycznym posiadaczem rzeczy w danym okresie.</p> <p>W dalszej kolejności apelująca podkreśliła, że powódka nie podołała ciężarowi dowodowemu w zakresie obalenia domniemania dobrej wiary pozwanej. Następnie, strona pozwana podniosła, że Sąd orzekający dokonał ustaleń i uznał za udowodniony fakt rozmów między powódką a pozwaną w okresie przed wszczęciem przedmiotowego postępowania, a co za tym idzie istnienia po stronie pozwanej złej wiary, w oparciu o zeznania świadków A oraz przedstawiciela powódki, podczas gdy nie wydał żadnego postanowienia o dopuszczeniu dowodu na okoliczności z tym związane. Co prawda taki wniosek złożyła powódka, jednak z uchybieniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 479(12);art. 479(12) § 1)">art. 479^{<!-- -->12} § 1 k.p.c.</a>, zaś Sąd w toku postępowania, uznał ten wniosek za objęty prekluzją. Podobnie, zdaniem apelującej, nie wiadomo, na jakiej podstawie - Sąd I instancji ustalił, że powierzchnia lokalu użytkowego w piwnicy budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, a którego część jest także położona na sąsiedniej działce to 43,5 m^{<!-- -->2}, a nie 43,4 m^{<!-- -->2}, jak to określiła biegła sądowa.</p> <p>Na rozprawie apelacyjnej powódka wniosła o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Wyrokiem z dnia 28 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie zmienił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym i trzecim w ten sposób, że (1) oddalił powództwo oraz (2) zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 7 886,78 zł tytułem kosztów procesu oraz zasądził do powódki na rzecz pozwanej kwotę 6 653 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Wyrokiem z dnia 11 lipca 2012 r., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powódki, Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że doszło do nieważności postępowania bowiem skład sądy wydającego zaskarżony wyrok był sprzeczny z prawem.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja pozwanej okazała się zasadna, w szczególności zaś uzasadniony okazał się zarzut braku legitymacji biernej pozwanej.</p> <p>Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się wadliwości postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Sąd Okręgowy starannie zebrał i rozważył wszystkie zaoferowane dowody oraz ocenił je w sposób nienaruszający swobodnej oceny dowodów. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne w szczególności co do tego, że przez okres objęty przedmiotem sporu (2002 - 2007) lokale, których powierzchnia znajdowała się nad dwoma <span class="anon-block">działkami (...)</span>, były zamieszkiwane przez najemców, Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Z tego też względu Sąd Apelacyjny nie dostrzega potrzeby ponownego szczegółowego ich przytaczania. Z niewadliwie ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy wyprowadził jednakże błędne wnioski prawne.</p> <p>W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 378;art. 378 § 1;art. 378 § 1 zd. 1)">art. 378 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.</a> zobowiązuje sąd drugiej instancji do rozpoznania sprawy w granicach apelacji, czyli do ponownej oceny merytorycznej sprawy w granicach wyznaczonych przez stronę zakresem zaskarżenia, stawianymi zarzutami i wnioskami. Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest jednakże związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 Nr 6, poz. 55).</p> <p>W tym kontekście Sąd Apelacyjny nie podziela oceny wyrażonej przez stronę powodową jakoby podniesienie przez pozwaną dopiero na etapie apelacji kwestii zawarcia umów najmu i wobec tego zarzutu istnienia legitymacji biernej tylko po stronie posiadaczy zależnych, było objęte prekluzją. Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, iż poruszona kwestia stanowi w istocie jedną z materialnoprawnych przesłanek roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224)">art. 224 k.c.</a> Z tego względu możliwość dokonania przez Sąd Apelacyjny kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224)">art. 224 k.c.</a> była niezależna od brzmienia zarzutów apelacyjnych.</p> <p>Zresztą Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie w pełni podziela wyrażony w powyższej kwestii pogląd Sądu Apelującego, który w niniejszej sprawie wydawał już wyrok w dniu 28 lipca 2011 roku, dlatego też poniżej przedstawi te argumentację, uznając ją za własną.</p> <p>Odnosi się to również i do tego, że nawet gdyby nie podzielić tego zapatrywania, co do zaistnienia prekluzji, to stwierdzić należało, iż potrzeba podniesienia zarzutu braku legitymacji biernej wynikła w rzeczywistości w związku z poczynieniem przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych i rozważań, w myśl których sporne lokale były wynajmowane najpierw przez Gminę a następnie przez pozwaną w okresie objętym pozwem. Ponadto pozwana już w odpowiedzi na pozew zaprzeczyła, aby była podmiotem względem którego powódka byłaby uprawniona formułować roszczenia z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy, akcentując, że powódka nie wykazała nawet kto jest posiadaczem samoistnym spornej części nieruchomości budynkowej, jednocześnie negując, aby to ona była tym posiadaczem). Co prawda w ww. piśmie procesowym pozwana ograniczyła się do kwestionowania ziszczenia się przymiotu posiadania samoistnego, lecz było to determinowane postawą samej powódki. W pozwie <span class="anon-block"> (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> powoływała bowiem jako podstawę prawną swego roszczenia przepisy odnoszące się do posiadacza samoistnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 k.c.</a>), bez analizy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 230)">art. 230 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> Jednakże oprócz tych twierdzeń pozwana już w odpowiedzi na pozew złożyła wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań <span class="anon-block">A. R.</span> (vide: k. 76, 149-150), który wszak na rozprawie zeznał o wynajmowaniu spornych lokali aż do 2008 r. (k. 195-196). Zeznania świadka w tej części zdają się wykraczać poza tezę dowodową, niemniej jednak strona powodowa nie mogłaby obecnie powoływać się na takie uchybienie przepisom postępowania procesowego przez Sąd I instancji, skoro nie zwróciła na nie uwagi a trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162 k.p.c.</a> Tożsame rozważania należało odnieść również do zgłoszonego w pozwie wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań <span class="anon-block">M. C.</span> w charakterze strony powodowej (vide: k. 4, 150-151), który na rozprawie zeznał o wynajmowaniu spornych lokali najpierw przez Gminę, a następnie przez <span class="anon-block">S.</span> (k. 300). Następnie, sama powódka kilkukrotnie podkreślała zresztą okoliczność braku wywiązania się przez Gminę z obowiązku zapisanego w § 11 umowy z 31 grudnia 1993 r., a sprowadzającego się właśnie do wykwaterowania lokatorów z tej części lokali (vide: pismo z 20.11.2008 r. – k. 109, pismo z 15.11.2001 r. – k. 111-113, pismo z 5.10.2001 r. – k. 115).</p> <p>Przechodząc już do kwestii zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy prawa materialnego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 230)">art. 230</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225;art. 224;art. 224 § 2)">art. 225 i 224 § 2 k.c.</a> podkreślenia wymaga, że stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 k.c.</a> posiadacz samoistny w złej wierze bądź posiadacz w dobrej wierze, od kiedy dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Natomiast w myśl odesłania zawartego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 230)">art. 230 k.c.</a> przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego. Jeśli zatem w okresie do 2007 r. sporne lokale były przez pozwaną wynajmowane to tacy najemcy, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a> in fine oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 337)">art. 337 k.c.</a>, pozostawali posiadaczami zależnymi, do których mógłby znaleźć zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 230)">art. 230 k.c.</a> </p> <p>Pozostawała jednak do rozstrzygnięcia istotna kwestia, której Sąd Okręgowy nie poświęcił uwagi tj., czy w myśl przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 230)">art. 230 k.c.</a> właściciel rzeczy może kierować swe roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z jego rzeczy wedle swobodnego uznania bądź tylko przeciwko posiadaczowi samoistnemu bądź tylko przeciwko posiadaczowi zależnemu a może przeciwko obu tym posiadaczom łącznie.</p> <p>Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przysługujące właścicielowi wobec posiadacza samoistnego lub wobec posiadacza zależnego należy do tzw. roszczeń uzupełniających roszczenie właściciela o wydanie rzeczy. Pomiędzy roszczeniem windykacyjnym a roszczeniem uzupełniającym istnieje ścisły związek przejawiający się w tym, że zasadność roszczenia uzupełniającego warunkowana jest zasadnością roszczenia windykacyjnego. W przypadku zaś roszczenia windykacyjnego o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> stwierdzić należy, że przysługuje ono przeciwko osobie, która bez podstawy prawnej włada faktycznie (fizycznie) jego rzeczą. Zauważyć należy, że element faktycznego władania rzeczą występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego jak i zależnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a>). Jest to także niezbędny element dzierżenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 338)">art. 338 k.c.</a>). W doktrynie i orzecznictwie przyjęto natomiast, że jeżeli niemający tytułu prawnego posiadacz samoistny oddał rzecz w faktyczne władanie posiadaczowi zależnemu, roszczenie windykacyjne może być skierowane wyłącznie wobec posiadacza zależnego np. najemcy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2005 r., II CK 526/04, OSNC 2006, nr 2, poz. 37; z dnia 30 września 2004 r., IV CK 21/04, BSN 2005, nr 2 s.14; z dnia 19 marca 2009 r., IV CSK 437/08, LEX nr 492159). Przesłanką skutecznego pozwania w procesie windykacyjnym jest zatem faktyczne władanie rzeczą przez pozwanego przy czym faktyczne władztwo nad rzeczą może być wykonywane zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio (co wynika z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 337)">art. 337 k.c.</a> który stanowi, że posiadacz samoistny nie traci swojego władztwa poprzez oddanie rzeczy w posiadanie zależne) i tylko w przypadku bezpośredniego faktycznego władztwa nad rzeczą, uzasadnione jest powództwo windykacyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2007 r., sygn. I CSK 186/07, LEX nr 347267). Trudno zresztą wyobrazić sobie wykonalnego wyroku w stosunku do podmiotu, który nie włada bezpośrednio i fizycznie rzeczą. Inaczej rzecz ujmując, przyjąć można także, że posiadacz oddający rzecz w posiadanie zależne pozostaje posiadaczem ale jedynie w zakresie prawa własności (władania jak właściciel).</p> <p>Bierna legitymacja w przypadku roszczenia właściciela o wydanie rzeczy przysługuje zatem wyłączenie temu kto faktycznie włada rzeczą, a zatem może to być tak posiadacz samoistny rzeczy jak i posiadacz zależny albo dzierżyciel. O ile posiadacz samoistny oddając rzecz w posiadanie zależne nadal zachowuje swój status posiadacza samoistnego o tyle w przypadku takowego przekazania władania, roszczenie windykacyjne przysługiwać będzie tylko i wyłącznie przeciwko posiadaczowi zależnemu. W konsekwencji wyrazić należy pogląd, prezentowany również w orzecznictwie sądów, że roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy może przysługiwać właścicielowi tylko wobec posiadacza, który w danym okresie bez podstawy prawnej fizycznie władał rzeczą; był zatem w tym okresie biernie legitymowany w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004 r. IV CK 273/03 LEX nr 183707, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2004 r. II CK 162/03 Wokanda 2004/11/10). Jedynie w przypadku gdy posiadacz wykonuje swoje posiadanie za pośrednictwem dzierżyciela, w piśmiennictwie trafnie dopuszcza się skierowanie roszczenia windykacyjnego wobec dzierżyciela lub wobec posiadacza (por. J. Ignatowicz, w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa 1972, s. 592).</p> <p>Nadto Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. II CSK 464/10 wskazał, że roszczenia, o których stanowi się w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224)">art. 224 k.c.</a>, w tym roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy przysługuje właścicielowi rzeczy tylko wobec posiadacza (samoistnego bądź zależnego), który w danym okresie bezprawnie faktycznie władał rzeczą, jedynie w sytuacji, gdy w danym okresie rzeczą faktycznie władał dzierżyciel, zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy może być posiadacz, za którego dzierżyciel władał rzeczą, w takim bowiem przypadku, rzeczą w istocie włada także posiadacz.</p> <p>W przypadku zgłaszanych w niniejszej sprawie roszczeń powódki uwarunkowanie, o którym mowa powyżej, nie zachodzi, powódce, bowiem w aktualnym stanie wobec pozwanej nie przysługiwałyby roszczenia windykacyjne. W rozpoznawanej sprawie pozwana spółka nie włada faktycznie przedmiotowymi lokalami położonymi na nieruchomości powódki, a to, że jest ich dysponentem nie spełnia kryterium faktycznego władania rzeczą w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> Pozwana nie ma więc legitymacji biernej, co stanowi wystarczającą przesłankę do oddalenia powództwa.</p> <p>W oparciu o powyższe wywody Sąd Apelacyjny uznał, iż pozwane <span class="anon-block">S.</span> nie było w okresie objętym pozwem (2002-2007) posiadaczem, który faktycznie (fizycznie i bezpośrednio) władał spornymi lokalami. Przez ten okres pozwana była wszak posiadaczem samoistnym, lecz nie z każdym posiadaniem łączy się fizyczne tj. bezpośrednio faktyczne władztwo nad rzeczą. Skoro więc oddała rzecz najemcom, którzy stali się w ten sposób posiadaczami zależnymi, to w myśl przesłanek materialnoprawnych z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 225)">art. 225 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 2)">art. 224 § 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 230)">art. 230 k.c.</a>, w świetle przesłanek materialnoprawnych z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> (z racji pozostawania roszczeniem uzupełniającym roszczenie windykacyjne), roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z tej rzeczy przysługiwało powódce wyłącznie przeciwko takiemu faktycznie władającemu rzeczą posiadaczowi zależnemu. Stan faktyczny stanowiący podstawę wydania zaskarżonego wyroku nie dawał więc podstaw do stwierdzenia po stronie <span class="anon-block">S.</span> elementu władania lokalem w sposób określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a>, albowiem w powyższy sposób lokalem władały osoby trzecie - najemcy.</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego, który podziela tym samym rozważania zaprezentowane w uchylonym wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 28 lipca 2011 przyjmując je tym samym za własne, za takim rozumieniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224)">art. 224 k.c.</a> jak przedstawione powyżej przemawia wykładnia systemowa i celowościowa. Z samej istoty tzw. roszczeń wyrównawczych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 225;art. 226;art. 227;art. 228;art. 229;art. 230;art. 231)">art. 224-231 k.c.</a>) da się wyprowadzić wniosek, że dotyczą one bezpośredniego stosunku między właścicielem windykującym rzecz a posiadaczem. Na tle roszczeń posiadacza względem właściciela o nakłady (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 226)">art. 226 k.c.</a>) aktualnie prezentowana jest w judykaturze i doktrynie linia orzecznicza, zgodnie z którą roszczenie o zwrot nakładów ma charakter obligacyjny (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 1997 r., II CKN 57/96, OSNC 1997/6-7/92). Tym samym jako roszczenie obligacyjne może ono być kierowane tylko przeciwko właścicielowi, który faktycznie odebrał rzecz z nakładami. Można zatem per analogiam przyjmować, iż w przypadku roszczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224)">art. 224 k.c.</a> stosunek obligacyjny odpowiednio winien bezpośrednio łączyć właściciela z posiadaczem, który faktycznie z rzeczy korzystał. Wydaje się, że takie rozwiązanie znajduje swe uzasadnienie również w zasadach współżycia społecznego i logicznego myślenia. Zasadnym jest bowiem nałożenie obowiązku uiszczenia wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy na osobę faktycznie nią władającą i z niej korzystającą. W realiach niniejszej sprawy byliby to najemcy, którym pozwany jako posiadacz samoistny jedynie wynajął sporne lokale, pozostawiając w ich dyspozycji rzeczywiste władanie tej części nieruchomości. Sąd Apelacyjny wskazuje przy tym, iż w razie pozostawania takich posiadaczy zależnych w dobrej wierze zażegnane jest niebezpieczeństwo obciążenia ich takimi należnościami, co wynika z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 224 § 1)">art. 224 § 1 k.c.</a> Z kolei istnienie ewentualnych trudności po stronie powódki w spersonalizowaniu takich najemców nie może stanowić samoistnej podstawy dla uwzględnienia jej powództwa wytoczonego względem wynajmującego.</p> <p>Podkreślenia wymaga, że skoro roszczenia uzupełniające w rzeczywistości mają charakter roszczeń obligacyjnych, dlatego też możliwe jest ich dochodzenie na innej podstawie, niż określona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 225)">art. 224-225 k.c.</a>, zwłaszcza na zasadzie bezpodstawnego wzbogacenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 i nast. k.c.</a>). Gdy ani umowa stron, ani przepisy regulujące dany stosunek prawny nie przewidują sposobu rozliczenia nakładów, jak również nie ma podstaw do stosowania wprost lub odpowiednio <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 225;art. 226)">art. 224-226 k.c.</a>, zastosowanie znajdzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a>, bowiem przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 224;art. 225;art. 226)">art. 224-226 k.c.</a> mają charakter szczególny wobec <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> Zważyć jednakże należy, iż rozpoznanie zgłoszonego w niniejszym postępowaniu roszczenia powódki w oparciu o inną podstawę prawną nie było możliwe, bowiem Sąd co prawda może sam określić podstawę prawną powództwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2012 r., sygn. II PK 175/11, LEX nr 1164729; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. III CSK 220/10, LEX nr 1129119), ale tylko wtedy gdy nie wymaga to zmiany oceny okoliczności faktycznych, na których strona opiera swoje roszczenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2012 r. ,sygn. IV CSK 345/11, LEX nr 1168552; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. III CSK 136/11, LEX nr 1131125; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2011 r., sygn. V CSK 418/10, LEX nr 960546).</p> <p>Reasumując, w rozpoznawanej sprawie pozwana za okres czasu objęty pozwem nie mogła być obciążana z tytułu tzw. roszczeń uzupełniających, co stanowiło wystarczającą przesłankę do oddalenia powództwa <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> bez potrzeby szczegółowego odnoszenia się do pozostałych zarzutów apelacji.</p> <p>Mając na uwadze powyższe argumenty, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zmienił wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że powództwo w całości zostało oddalone. Konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia była zmiana orzeczenia Sądu Okręgowego w przedmiocie kosztów procesu w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98)">art. 98 i 98 k.p.c.</a> Koszty procesu poniesione przez pozwaną w postępowaniu w I instancji wyniosły łącznie 7 886,78 zł (tj. 669,78 zł tytułem niezwróconej zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego, 7 200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 7)">§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a>, Dz. U. 2002 r. Nr 163 poz. 1349 ze zm., oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa) i taki zwrot kosztów został przyznany pozwanej od powódki.</p> <p>Stosownie do wyniku sprawy należało również obciążyć stronę powodową kosztami postępowania odwoławczego i kasacyjnego poniesionymi przez pozwaną, o czym orzeczono w punkcie II. wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98;art. 108;art. 108 § 1)">art. 98, 98 i 108 § 1 k.p.c.</a> w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 6 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. koszty procesu pozwanej w postępowaniu apelacyjnym wyrażały się w łącznej kwocie 6.653 zł (tj. 3.953 zł tytułem opłaty od apelacji oraz 2.700 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego) zaś w postępowaniu kasacyjnym w kwocie 1800 zł (tytułem kosztów zastępstwa procesowego).</p> <p>SSA D. Rystał SSA M. Sawicka SSA M. Iwankiewicz </p> </div>