I ACa 632/12

<p>Sygn. akt I ACa 632/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 21 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Roman Sugier (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Zofia Kawińska-Szwed</p> <p>SA Joanna Kurpierz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Justyna Wnuk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">R. K.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span>Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o wydanie</p> <p>na skutek apelacji pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II C 333/11</p> <p>1)  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddala i zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 7200 (siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem kosztów procesu;</p> <p>2)  zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 14 700 (czternaście tysięcy siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sygn. akt I ACa 632/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">R. K.</span> w pozwie skierowanym przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">B.</span> wnosił o zobowiązanie pozwanej do wydania sprzętu studyjnego wyspecyfikowanego w pozwie w 84 pozycjach oraz sprzętu biurowego, który powód wyspecyfikował w 65 pozycjach a nadto o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu.</p> <p>Uzasadniając żądanie powód podał, że wydzierżawił firmie <span class="anon-block">(...)</span> spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">B.</span> ruchomości o jakich mowa w pozwie. Spółka ta zalega pozwanej z zapłatą czynszu za lokal w którym znajdował się przedmiotowy sprzęt studyjny i biurowy. Pozwana ustanowiła na tych ruchomościach prawo zastawu i odmawia ich wydania. W ocenie powoda zastaw jest nieskuteczny, gdyż rzeczy o jakich mowa w pozwie nie stanowią własności <span class="anon-block">(...)</span> spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów.</p> <p>Zarzuciła, że ruchomości których wydania żąda powód nie zostały dostatecznie określone co do tożsamości, powód nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego, że to on jest właścicielem ruchomości. W szczególności nie świadczy o tym umowa dzierżawy, w której powód nie przypisuje sobie statusu właściciela, a sama umowa zdaniem pozwanej ze względu na jej treść jest pozorna i została sporządzona wyłącznie na użytek procesu.</p> <p>Wyrokiem z dnia 28 lutego 2012r. Sąd Okręgowy w Katowicach uwzględnił powództwo w całości.</p> <p>Wyrok został oparty na następujących ustaleniach Sądu pierwszej instancji.</p> <p> <span class="anon-block">R. K.</span> prowadził, jako osoba fizyczna działalność gospodarczą – studio nagrań w Republice Federalnej Niemiec. W trakcie prowadzenia tej działalności, w latach 2006 – 2008 powód systematycznie kupował w Niemczech sprzęt studyjny.</p> <p>Sprzęt zakupiony w Niemczech został następnie przewieziony do Polski przez <span class="anon-block"> firmę (...)</span> z <span class="anon-block">B.</span>. Za wykonanie <span class="anon-block"> usługi (...)</span> wystawiła faktury. Do każdej faktury dołączone było zestawienie transportowanych przedmiotów. Sprzęt przetransportowany został bezpośrednio do pomieszczeń przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>. Miało to miejsce w okresie kiedy nie była jeszcze zawiązana spółka <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Ponieważ powód utracił zaufanie do osób, które dla niego pracowały przy realizacji zlecenia – przygotowania i prowadzenia studia, <span class="anon-block">R. K.</span> zdecydował się na zawiązanie spółki z o.o., która na terenie Polski miała realizować zlecenia, które dotychczas realizował w Niemczech. Działalność spółki prowadzona miała być w pomieszczeniach wynajmowanych od pozwanej.</p> <p>W dniu 27 sierpnia 2009r. <span class="anon-block">R. K.</span> zawiązał spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością - <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> sp. z o.o. (...)</span> kapitału zakładowego spółki ustalono na 5.000 zł, dzielił się on na 100 udziałów po 50 zł. Wszystkie udziały w spółce objął <span class="anon-block">R. K.</span>, stając się jej jedynym wspólnikiem. W akcie założycielskim spółki nie przewidziano, by na pokrycie kapitału zakładowego miał być wniesiony wkład niepieniężny. Prezesem zarządu spółki była <span class="anon-block">M. M.</span>, a powód pełnił funkcję wiceprezesa zarządu.</p> <p>W dniu 1 września 2009r. <span class="anon-block">R. K.</span> zawarł ze spółką <span class="anon-block">(...)</span> sp. z o.o. umowę dzierżawy sprzętu studyjnego i biurowego, która w istocie była umową użyczenia, na podstawie której powód udostępnił spółce do korzystania przy prowadzeniu działalności przedmioty wyspecyfikowane w pozwie.</p> <p>W umowie, nazwanej umową dzierżawy z 1 września 2009r. strony przewidziały wynagrodzenie za wydzierżawienie sprzętu studyjnego i biurowego w wysokości 250 zł miesięcznie. Wynagrodzenie to nie było przez spółkę płacone z uwagi na brak określenia terminu płatności w umowie. Spółka miała płacić na podstawie faktur wystawianych przez powoda, ale ostatecznie powód faktur takich nie wystawiał.</p> <p>W dniu 1 grudnia 2009r. spółka <span class="anon-block">(...)</span> zawarła z <span class="anon-block">(...)</span> sp. z o.o. umowę najmu dwóch pomieszczeń użytkowych.</p> <p>Prezes Zarządu pozwanej <span class="anon-block"> spółki (...)</span> chciała dokonać inwentaryzacji sprzętu w pomieszczeniach wynajmowanych przez spółkę <span class="anon-block">(...)</span>. <span class="anon-block">B. M.</span> powiedziała powodowi, że w związku z tym, że w treści umowy zawarte jest sformułowanie o przysługującym wynajdującemu ustawowym prawnie zastawu na rzeczach i chciała mieć dokumentację stanowiącą zestawienie rzeczy znajdujących się w lokalu wynajmowanym przez spółkę <span class="anon-block">(...)</span>. <span class="anon-block">R. K.</span> przedstawił <span class="anon-block">B. M.</span> zestawienie sprzętu. Było to zestawienie z 16 września 2009 roku sporządzone podczas inwentaryzacji sprzętu.</p> <p>Wobec nieregulowania przez spółkę <span class="anon-block">(...)</span> opłat czynszowych, na dzień 18 marca 2010r. powstało po stronie <span class="anon-block">(...)</span> wobec pozwanej zadłużenie w wysokości 36.482,38 zł. W związku z powyższym pozwana pismem z 18 marca 2010r. poinformowała spółkę <span class="anon-block">(...)</span> o ustanowieniu ustawowego prawa zastawu na rzeczach ruchomych najemcy.</p> <p>Ustalenia te Sąd oparł na dowodach z dokumentów w postaci aktu notarialnego – aktu założycielskiego <span class="anon-block">(...)</span>, umowy najmu lokalu, umowy dzierżawy sprzętu studyjnego i biurowego, faktur VAT dotyczących zapłaty za przewóz sprzętu z Niemiec do Polski, wykazu sprzętu, zestawienia zaległości czynszowych, pisma dotyczącego ustanowienia zastawu oraz zeznań świadka <span class="anon-block">M. M.</span> i korelujących z nimi zeznań powoda.</p> <p>W ocenie Sądu wiarygodność dokumentów nie była przez strony kwestionowana z wyjątkiem umowy dzierżawy sprzętu. Nie ma to jednak istotnego znaczenia, gdyż umowa ta regulowała jedynie uprawnienie do użytkowania sprzętu a nie przeniesienie jego własności na <span class="anon-block">(...)</span> sp. z o.o.</p> <p>W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał podstawy do ustalenia, że ruchomości znajdujące się w lokalach pozwanej zajętych przez spółkę <span class="anon-block">(...)</span> stanowiły własność tej spółki a nie <span class="anon-block">R. K.</span>. W istocie sprzęt, którego dotyczy pozew został zakupiony i przywieziony do Polski przez powoda, który w późniejszym okresie nie wyzbył się jego własności.</p> <p>Jako właściciel powód na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 kc</a> uprawniony jest do wydania należących do niego rzeczy a zastaw ustanowiony przez pozwanego jest bezskuteczny, gdyż zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 670;art. 670 § 1)">art. 670 § 1 kc</a> przedmiotem zastawu mogą być rzeczy najemcy a nie osoby trzeciej.</p> <p>Wyrok został zaskarżony w całości przez pozwaną Spółkę.</p> <p>Skarżąca zarzuciła:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>sprzeczność istotnych ustaleń Sądu I instancji z treścią zgromadzonego materiału dowodowego przez przyjęcie, że sprzęt o jakim mowa w pozwie</p> </dd> </dl> <p>stanowi własność powoda gdy w istocie stanowi on własność spółki <span class="anon-block">(...)</span>,</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>wydanie wyroku bez dokonania niezbędnych ustaleń i naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217)">art. 217 kpc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">232 kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">233 § 1 kpc</a> ponieważ nakazano pozwanej wydanie wszystkich ruchomości o jakich mowa w pozwie mimo, że skarżąca przed wyrokowaniem podniosła zarzut, że znaczna część tych rzeczy nie jest w jej władaniu,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>naruszenie przepisu 328 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§ 2 kpc</a> przez nieodniesienie się do zarzutu, że znaczna część rzeczy nie jest we władaniu pozwanej a nadto, iż część ich jest określona w pozwie w sposób uniemożliwiający ich zidentyfikowanie.</p> </dd> </dl> <p>Powołując się na powyższe pozwana wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania.</p> <p>Powód wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył co następuje:</p> <p>Apelacja pozwanej jest zasadna.</p> <p>Nie do odparcia jest zarzut naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> poprzez niewłaściwą ocenę dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia ustaleń nie znajdujących dostatecznego oparcia w zebranych dowodach.</p> <p>Pozew w niniejszej sprawie został skonstruowany w ten sposób, że zmierzał do wykazania zasadności powództwa windykacyjnego poprzez udowodnienie, iż rzeczy objęte zastawem nie stanowią własności spółki <span class="anon-block">(...)</span>. Pozwalało to na twierdzenie, że zastaw zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 670)">art. 670 kc</a> jest nieskuteczny, gdyż nie dotyczy rzeczy najemcy.</p> <p>Dlatego powód wykazywał, że spółka <span class="anon-block">(...)</span> nie jest właścicielem rzeczy a jedynie ich dzierżawcą.</p> <p>Postępowanie dowodowe przeprowadzone przed Sądem Okręgowym w głównej mierze nakierowane było na wykazanie tej okoliczności.</p> <p>Wykazanie bezskuteczności zastawu nie jest jednak wystarczające dla uwzględnienia powództwa. Status wydzierżawiającego nie daje bowiem powodowi legitymacji czynnej w procesie windykacyjnym.</p> <p>W przypadku przejęcia władztwa nad przedmiotem dzierżawy wydania może dochodzić jedynie właściciel. Z umowy dzierżawy zawartej między powodem a <span class="anon-block">(...)</span> nie wynika aby powód wydzierżawił rzeczy stanowiące jego własność. Zresztą nawet gdyby było tam takie stwierdzenie, obowiązkiem powoda, wynikającym z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a>, było wykazanie tej okoliczności. Pozwana kwestionowała bowiem legitymację czynną powoda.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu Okręgowego, iż zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że rzeczy znajdujące się w lokalach pozwanej stanowią własność spółki <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dowodów z dokumentów, a subiektywne przekonanie pracowników pozwanej na ten temat, wynikające z braku wiedzy i utożsamiania powoda ze spółką <span class="anon-block">(...)</span>, której jest wyłącznym udziałowcem, jest w tym względzie niewystarczające.</p> <p>Konstatacja ta nie prowadzi automatycznie do stwierdzenia, że właścicielem rzeczy jest powód, chociaż na pewnym etapie procesu zaczął on utrzymywać, że tak jest w istocie.</p> <p>Za wystarczający dowód na tę okoliczność nie może być uznana znajdująca się w aktach sprawy umowa dzierżawcy sprzętu, gdyż wydzierżawiającym może być także osoba nie będąca właścicielem przedmiotu dzierżawy.</p> <p>Za dowód taki nie można uznać także faktur jakie przewoźnik wystawił firmie powoda za przewóz sprzętu do Polski.</p> <p>Jak słusznie zarzuca skarżący dokumenty te potwierdzają jedynie fakt zlecenia przewozu określonych rzeczy.</p> <p>Jedynie na marginesie należy zauważyć, że faktury przewozowe dotyczą jedynie sprzętu studyjnego i to nie wszystkich rzeczy studyjnych o jakich mowa w pozwie.</p> <p>Miarodajnym dowodem w zakresie ustalenia kto jest właścicielem spornych rzeczy nie są też zeznania świadka <span class="anon-block">M. M.</span>.</p> <p>Przekonanie tej osoby o tym, że powodowi służy prawo własności sprzętu studyjnego i biurowego wynikało bowiem jedynie z wiedzy o tym, że sprzęt został przywieziony przez powoda z Niemiec.</p> <p>Władztwo nad rzeczą wynikające z jej posiadania skutkuje domniemaniem zgodności posiadania ze stanem prawnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 341)">art. 341 kc</a>) ale nie domniemaniem, że posiadacz jest właścicielem rzeczy.</p> <p>Pozostają więc zeznania powoda, w których utrzymywał on, że jest właścicielem spornych rzeczy, gdyż nabył je dla siebie w Niemczech, gdzie posiada faktury świadczące o zakupie.</p> <p>Pozwana już w odpowiedzi na pozew zarzucała, że powód nie wykazał przysługującego mu prawa własności spornych rzeczy. Zeznania powoda utrzymującego, że tak jest w istocie nie mogą być uznane w tym przypadku za wystarczający dowód. Nie można bowiem wykluczyć, że rzeczy posiadane przez powoda nie stanowią jego własności lecz firmy, którą prowadził on w Niemczech, a której status nie jest znany, zostały przewłaszczone, czy stanowią własność osób trzecich.</p> <p>Obowiązek wykazania że rzeczy należą do spółki <span class="anon-block">(...)</span> obciążał pozwaną. Wykazanie faktu, że jest właścicielem windykowanych rzeczy obciążał powoda (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 kc</a>).</p> <p>Skoro powód utrzymywał, że posiada dowody nabycia spornych rzeczy nie było przeszkód aby zaoferował je sądowi. W każdym razie powód w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego nie przedkłada tego rodzaju dokumentów mimo, że zarzut tego rodzaju podnosiła pozwana. Sporna kwestia własności rzeczy nie mogła być rozstrzygnięta wyłącznie w oparciu o twierdzenia powoda.</p> <p>Skoro powód nie wykazał, że jest właścicielem spornych rzeczy powództwo oparte na przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 kc</a> nie mogło być uwzględnione ze względu na niewykazanie legitymacji czynnej.</p> <p>Dlatego zbędne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji, chociaż zarzut braku ustalenia jakie rzeczy pozostają we władaniu skarżącej niewątpliwie jest zasadny.</p> <p>Z tych względów Sąd Apelacyjny na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a> zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. O kosztach orzeczono na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>.</p> <p>Z/</p> <p>1.  <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>2.  <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">K.</span>, <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div>