III AUa 436/12

<p>Sygn. akt III AUa 436/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 22 listopada 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Marek Żurecki (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Irena Goik</p> <p>SSA Jolanta Pietrzak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Beata Gandyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">S. B.</span> (<span class="anon-block">S. B.</span> )</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego <span class="anon-block">S. B.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w Bielsku-Białej z dnia 22 grudnia 2011r. sygn. akt VI U 1218/11</p> <p> <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu <span class="anon-block">S. B.</span> prawo do emerytury od dnia 1 sierpnia 2011 r. </strong> </p> <p>/-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA M. Żurecki /-/ SSA I. Goik </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 436/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej wyrokiem <br/>z dnia 22 grudnia 2011 roku oddalił odwołanie <span class="anon-block">S. B.</span> od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">B.</span> z dnia 18 października 2011 roku odmawiającej ubezpieczonemu prawa do emerytury określonej w art.29 i w art.32 ustawy <br/>z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z FUS na jego wniosek z dnia 22 sierpnia 2011 roku.</p> <p>Sąd stwierdził, że ubezpieczony (<span class="anon-block">ur. (...)</span>) nie spełnia łącznie warunków do nabycia prawa do emerytury z art.29 ustawy albowiem ostatnio, przed zgłoszeniem wniosku <br/>o emeryturę, nie był pracownikiem lecz podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przed nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w 1992 roku, do której ubezpieczony jest nadal uprawniony jako całkowicie niezdolny do pracy na trwałe.</p> <p>Sąd ustalił również, że skarżący posiadając wymagany 25 letni okres składkowy <br/>i nieskładkowy nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>Sąd nie znalazł podstaw dla uwzględnienia odwołania ubezpieczonego, który domagał się uznania okresu zatrudnienia w <span class="anon-block"> Kombinacie Budownictwa (...)</span> od 8.04.1974 roku do 31.08.1989 roku jako pracy w szczególnych warunkach polegającej na pracach zbrojarskich i betoniarskich.</p> <p>Na podstawie zeznań świadków - współpracowników ubezpieczonego oraz w oparciu o akta osobowe ze spornego okresu Sąd ustalił, że skarżący od 8.04.1974 roku do 30.04.1979 roku był betoniarzem a następnie od 1.05.1979 roku do 31.08.1989 roku zajmował stanowiska: naparzacza i naparzacza - hartownika.</p> <p>Ubezpieczony wykonywał pracę przy wytwarzaniu prefabrykatów betonowych do budowy budynków wielorodzinnych w <span class="anon-block"> Wytwórni (...)</span>. Praca ubezpieczonego na stanowisku naparzacza polegała na rozmieszczaniu na płytach betonowych węży doprowadzających gorącą parę w celu szybszego wiązania i dojrzewania betonu.</p> <p>Sąd odmówił wiary zeznaniom świadków: <span class="anon-block">A. K.</span> (bezpośredniego przełożonego), <span class="anon-block">A. R.</span> i <span class="anon-block">H. B.</span> - (współpracowników), którzy podali że ubezpieczony mimo określenia jego stanowiska jako naparzacza wykonywał typowe prace przy zbrojeniu płyt betonowych i ich zalewaniu betonem a czynności związane z polewaniem prefabrykatów gorącą wodą wykonywał dodatkowo przed i po zakończeniu dniówek roboczych.</p> <p>Sąd stwierdził, że zeznania świadków pozostają w sprzeczności z treścią angaży stanowiskowych ubezpieczonego określanego ściśle jako naparzacza. Ponadto z zeznań świadka <span class="anon-block">A. K.</span> wynikało, że proces naparzania betonu wymagał podgrzewania, parowania betonu bądź przez kilka minut bądź kilka godzin co czyniło niewiarygodnymi zeznania w części w której wskazywano, że czynności te skarżący wykonywał poza normalnym czasem pracy.</p> <p>W związku z tym Sąd nie znalazł podstaw dla zakwalifikowania pracy ubezpieczonego <br/>w spornym okresie lat 1979-1989 jako pracy w szczególnych warunkach wymienionej <br/>w poz.4 działu V wykazu A - załącznika do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze</a> (prace zbrojarskie i betoniarskie w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych) tym bardziej, że w treści zarządzenia branżowego Ministra Budownictwa z dnia 1.08.1983 roku, precyzującego pojęcie prac zbrojarskich, nie zostało wymienione stanowisko naparzacza.</p> <p>Sąd uznał natomiast, że ubezpieczony jako betoniarz wykonywał pracę w szczególnych warunkach w okresach:</p> <p>- od 21.01.1972 roku do 31.03.1974 roku w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)</span>,</p> <p>- od 8.04.1974 roku do 30.04.1979 roku w <span class="anon-block"> Kombinacie Budownictwa (...)</span>,</p> <p>- od 1.09.1989 roku do 15.06.1990 roku w <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwie (...)</span>.-<span class="anon-block">B.</span>” w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>lecz suma tych okresów nie daje wymaganych w art.32 ustawy o emeryturach i rentach <br/>co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>W apelacji od wyroku pełnomocnik ubezpieczonego wnosił o zmianę wyroku <br/>i przyznanie skarżącemu prawa do emerytury lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.</p> <p>Apelujący zarzucił wyrokowi naruszenie:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art.233 § 1 k.p.c.</a> poprzez niewłaściwą ocenę dowodów i odmowę uznania za wiarygodne dowodów w postaci zeznań świadków <span class="anon-block">A. K.</span>, <span class="anon-block">H. B.</span> oraz zeznań odwołującego, iż czynności naparzania odwołujący wykonywał poza normalnym czasem pracy, a w ramach którego wykonywał czynności zbrojenia i zalewania form betonem,</p> <p>oraz</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art.233 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art.278 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art.232 k.p.c.</a> poprzez całkowicie dowolne przyjęcie, iż praca w charakterze naparzacza prefabrykatów nie stanowi szczególnego rodzaju prac zbrojarskich i betoniarskich, nie stanowi tym samym stanowiska pracy zbrojarza-betoniarza prefabrykatów, a w rezultacie pracy w szczególnych warunkach, a to wobec niedopuszczenia przez Sąd z urzędu dowodu z opinii z zakresu budownictwa, albowiem ustalenie w tej materii wymaga wiadomości specjalnych z zakresu budownictwa, w tym charakterystyki stanowiska pracy.</p> <p>Apelujący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32;art. 32 ust. 1;art. 32 ust. 2;art. 32 ust. 4)">art.32 ust.1, 2, 4 ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 z późn. zm.) w związku <br/>z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku (Nr 8, poz.43 z późn. zm.) <br/>w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (załącznik wykaz A Dział V pkt 4) a to niewłaściwą ich wykładnię i zastosowanie, z powołaniem na załącznik nr 1 Wykazu A Dział V pkt 4 2-3 zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1.08.1983 roku (Dz.Urz. nr 3, poz.6), a w konsekwencji uznanie, iż wykonywane przez odwołującego czynności betoniarskie wraz z czynnościami naparzania w okresie od 1 maja 1979 roku w <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> do końca trwania stosunku pracy z tym podmiotem nie stanowi pracy zbrojarskiej prefabrykatów i betoniarskiej w budownictwie oraz w przemyśle materiałów budowlanych, tj. pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>W związku z powyższym apelujący wnosił o:</p> <p>- dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa celem ustalenia czy czynności naparzania betonu, prefabrykatów jest czynnością zbrojarza-betoniarza prefabrykatów, a także czy wykonywanie czynności naparzacza jest pracą w szczególnych warunkach.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Kluczową kwestię w rozpoznawanej sprawie stanowi możliwość kwalifikacji pracy ubezpieczonego wykonywanej na stanowiskach: naparzacz i naparzacz-hartownik prefabrykatów betonowych jako pracy wymienionej pod pozycją 4 działu V wykazu A stanowiącego załącznik do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku <br/>w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a>. Wymieniono w nim prace zbrojarskie i betoniarskie <br/>w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych. Chodzi zatem w istocie o ustalenie czy czynności wykonywane przez ubezpieczonego na wskazanych stanowiskach pracy można uznać za prace mieszczące się w ogólnie ujętym pojęciu prac zbrojarskich i betoniarskich.</p> <p>Należy wskazać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy <br/>w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych <br/>w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku.</p> <p>W orzecznictwie podkreśla się również, że wykazy resortowe określające stanowiska pracy na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach mają charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający i ułatwiający identyfikację określonego stanowiska pracy jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach w sytuacji, gdy w wykazie stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia operuje się pojęciem ogólnym. Zarządzenia resortowe zatem nie mają decydującego charakteru lecz znaczenie jedynie <br/>w sferze dowodowej w tym sensie, że z faktu, iż właściwy minister ustalił, że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach może wynikać domniemanie faktyczne, że praca na tym stanowisku w istocie jest wykonywana w takich warunkach i przeciwnie - brak konkretnego stanowiska w wykazie może stanowić negatywną przesłankę dowodową ocenianą jednak w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych.</p> <p>Sąd Najwyższy wskazywał również, że prawo do emerytury w wieku niższym od powszechnego z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach jest ściśle związane <br/>z szybszą utratą zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy, albowiem praca taka przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu.</p> <p>W związku z tym nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika z tym, że od takiej reguły istnieją odstępstwa dotyczące sytuacji, kiedy inne równocześnie wykonywane prace stanowią integralną część lub cechę większej całości dającą się zakwalifikować pod określoną pozycję załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku lub kiedy czynności wykonywane <br/>w warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter incydentalny, uboczny, krótkotrwały.</p> <p>Odnosząc powyższe rozważania do ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie należało stwierdzić, że wykonywane przez ubezpieczonego czynności naparzacza betonu parą wodną o wysokiej temperaturze były immanentną częścią prac betoniarskich przy produkcji prefabrykatów budowlanych.</p> <p>Czynności wykonywane przez ubezpieczonego były w istocie fragmentem technicznego procesu, tzw. dojrzewania betonu i tym samym - mieściły się w ogólnie ujętym pojęciu prac betoniarskich w poz.4 działu V wykazu A do rozporządzenia Rady Ministrów.</p> <p>Należy zauważyć, że z zeznań świadków: <span class="anon-block">A. K.</span> (przełożonego), <span class="anon-block">A. R.</span> (współpracownika) wynika, że praca ubezpieczonego w spornym okresie lat 1979-1989 nie polegała wyłącznie na czynnościach wykonywanych przy dojrzewaniu betonu lecz zasadniczo na wypełnianiu form betonem i jego zbrojeniu a całokształt warunków pracy wskazywał na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia związanych z bezpośrednią stycznością z cementem.</p> <p>Za trafny zatem należało uznać zarzut apelacji niewłaściwej oceny materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji.</p> <p>W konsekwencji należało uznać, że skarżący spełniając sporny warunek posiadania ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach nabył prawo do emerytury na podstawie art.32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>W zawiązku z powyższym Sąd Apelacyjny orzekł reformatoryjnie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art.386 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>/-/ SSA J. Pietrzak /-/ SSA M. Żurecki /-/ SSA I. Goik </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>JM</p> </div>