II S 28/23

<p>Sygn. akt II S 28/23</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 7 listopada 2023 roku</p> <br/> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:</strong> </p> <p>Przewodniczący: sędzia SA Wojciech Kopczyński</p> <p>sędziowie: SA Karina Maksym</p> <p>SO del. Teresa Jędrzejas-Paluch (spr.)</p> <p>Protokolant: Paweł Zberecki</p> <br/> <p>przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach Marty Irzyńskiej </p> <p>po rozpoznaniu skargi podejrzanego <span class="anon-block">G. Z.</span> <strong> <!-- --> </strong> </p> <p>na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki <br/> w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Częstochowie o sygn. akt V Ds. 58/12</p> <p>na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym <br/> lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity - Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej „ustawa o skardze”)</p> <br/> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>skargę podejrzanego oddalić;</p> <p>kosztami postępowania obciążyć <span class="anon-block">G. Z.</span>, zaliczając na ich poczet uiszczoną opłatę w kwocie 200 (dwieście) złotych.</p> <br/> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <br/> <p>W dniu 12 września 2023 r. do Prokuratury Okręgowej w Częstochowie wpłynęła skarga wniesiona przez podejrzanego <span class="anon-block">G. Z.</span> na przewlekłość postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Częstochowie o sygn. akt V Ds. 58/12. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości prowadzonego przeciwko niemu postępowania przygotowawczego, zobowiązanie Prokuratura nadzorującego postępowanie przygotowawcze do podjęcia odpowiednich czynności w celu zakończenia postępowania przeciwko podejrzanemu w określonym terminie, przyznanie na rzecz skarżącego kwoty 20 000 złotych, a także zasądzenie kosztów postępowania. w uzasadnieniu skarżący podniósł, że od momentu stwierdzenia przewlekłości postępowania przez Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2023 r. prokurator 15 lutego 2023 r. ogłosił mu postanowienie o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a uzasadnienie tego postanowienia kolejny raz nie zawiera żadnych konkretnych dowodów wskazujących na istnienie wysokiego prawdopodobieństwa popełnienia przez niego zarzucanych mu czynów. Natomiast 7 września 2023 r. kolejny raz ogłoszono mu postanowienie o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów. W tym czasie zdaniem skarżącego nie wykonywano żadnych czynności dowodowych., a opisane wyżej czynności z jego udziałem mają jedynie na celu pozorowanie śledztwa. W pozostałym zakresie uzasadnienie skargi sprowadza się do kwestionowania zasadności prowadzonego przeciwko niemu postępowania.</p> <p>W odpowiedzi na skargę Zastępca Prokuratora Okręgowego w Częstochowie wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. W uzasadnieniu prokurator wskazał, że skarga złożona przez <span class="anon-block">G. Z.</span> jest w przeważającej części tożsama treściowo z poprzednią skargą złożoną przez tego podejrzanego, a jedynie uzupełniona o sprawozdanie z czynności wykonywanych przez prokuratora w okresie od rozpoznania poprzedniej skargi. Opisując przebieg postępowania zaznaczył, że mając w polu widzenia przede wszystkim argumentację Sądu Apelacyjnego wyrażoną w części motywacyjnej orzeczenia z 30 sierpnia 2022 r. prokurator referent podjął czynności zmierzające do zakończenia tego śledztwa w możliwie krótkim terminie i w tym celu rozdzielił wątki dotyczące poszczególnych przestępstw karuzelowych i podjął czynności, które finalnie pozwolą zakończyć postępowanie w poszczególnych wątkach. Bacząc jednak na zasady karnoprocesowe, wszystkie czynności podporządkowano założeniu, że zakres i treść zarzutów musi być sformułowana w taki sposób, aby nie powodować zawisłości sprawy lub powagi rzeczy osądzonej. Wyłączenie materiałów wobec podejrzanego i zakończenie postępowania nie byłoby celowe i nie doprowadziłoby do przyspieszenia postępowania. Z ustalonego schematu działania grupy przestępczej wynika bowiem, iż podejrzany jako podatnik miał brać współudział w wyłudzeniu podatku naliczonego przez głównych podejrzanych, szczególnie <span class="anon-block">G. S.</span>, który to miał być pierwszoplanowym organizatorem i beneficjentem przestępstwa karuzelowego opartego o pozorny obrót akcesoriami i aparatami fotograficznymi z wykorzystaniem m.in. podmiotu <span class="anon-block">D.</span> <span class="anon-block">G. Z.</span>, wobec czego prawnokarna ocena zarzucanych podejrzanemu czynów nastąpić winna równocześnie z podejrzanymi <span class="anon-block">G. S.</span> i <span class="anon-block">A. M. (1)</span> (poprzednio <span class="anon-block">W. M.</span>). Z kolei etap zaawansowania czynności śledczych daje podstawy do przyjęcia, że zmierza ono do zakończenia w wątku fotograficznym, głównie względem wymienionych podejrzanych. Nadal trwają czynności, których celem jest wyłączenie pozostałych wątków sprawy i sformułowania ostatecznych zarzutów w sprawie względem wszystkich podejrzanych. Ponieważ przeciwko niektórym podejrzanym lub podmiotom występującym w śledztwie prowadzone są na terenie kraju postępowania przygotowawcze, podjęto działania zmierzające do ich połączenia, czemu służyło m.in. zainicjowanie działań koordynacyjnych przez Prokuraturę Krajową, a skutkiem podjętych czynności było sfinalizowanie trwającego kilka miesięcy procesu wyłączenia obszernego wątku w zakresie części karuzeli tzw. „stalowej” i przekazania wyodrębnionych materiałów do Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy postanowieniem z 11 lipca 2023 r. Natomiast w zakresie przestępstwa karuzelowego w wątku fotograficznym dokonano zmiany zarzutów wobec głównych podejrzanych, a czynności z <span class="anon-block">G. Z.</span> wykonano w dniu 15 lutego 2023 r. oraz 7 września 2023 r. kiedy to kolejny raz zmieniono zarzuty. W tym czasie wykonano także czynności procesowe z pozostałymi podejrzanymi, w tym <span class="anon-block">G. S.</span>, <span class="anon-block">T. R.</span>, <span class="anon-block">A. M. (2)</span>, <span class="anon-block">R. G.</span>, <span class="anon-block">M. F.</span>, <span class="anon-block">J. D.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">P. M.</span>.</p> <p>Aktualne zarzuty uwzględniają precyzyjne opisy czynów w ramach idealnego zbiegu przestępstw, skutki działania sprawców określane przez pryzmat prawa karnego pospolitego i karnoskarbowego, dokładne daty oraz dokumenty, w których poświadczono nieprawdę. Po ogłoszeniu tych zarzutów skorygowano ich treść w oparciu o dodatkowe materiały źródłowe, a jednocześnie trwają czynności zmierzające do wyłączenia pozostałych materiałów w wątku stalowym do odrębnego postępowania.</p> <p>Jednocześnie prokurator wskazał, że postępowanie w sprawie V Ds. 58/12 jest skomplikowane, a dotyczy przestępstw karuzelowych popełnionych przez członków zorganizowanej grupy przestępczej, którego zakres podmiotowy obejmuje kilkadziesiąt osób, a w celu zakończenia postępowania w przedmiocie czynu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 299)">art. 299 k.k.</a> konieczne jest określenie okoliczności czynu bazowego oraz wielkości korzyści majątkowych osiąganych z przestępstwa, zaś czyny przeciwko wiarygodności dokumentów , będące podstawą przestępstw karuzelowych winny być kwalifikowane jako czyn ciągły. W konsekwencji, zaniedbanie gromadzenia pełnego materiału dowodowego dotyczącego pozornego obrotu towarem skutkowałoby koniecznością umorzenia wszystkich postępowań w tym samym przedmiocie z powodu zawisłości sprawy lub powagi rzeczy osądzonej, gdyby część zachowań składających się na ten czyn ciągły nie została objęta zakresem śledztwa. Dlatego w ciągu ostatniego roku zgromadzono obszerny materiał dowodowy objęty zakresem innych prowadzonych w tym samym czasie postępowań przygotowawczych. Nadto jednocześnie stale gromadzony jest materiał dowodowy względem wszystkich podejrzanych, zaś w przypadkach możliwej merytorycznej oceny, podejmowane są stosowne decyzje procesowe.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny stwierdził, co następuje. </strong> </p> <p>Skarga podejrzanego nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Przypomnieć należy, że przewlekłość postępowania została zdefiniowana w art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, zwanej w dalszej części ustawą o skardze. Zgodnie z tą regulacją do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki dochodzi, gdy postępowanie, którego skarga dotyczy, trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne do rozstrzygnięcia sprawy. O przewlekłości postępowania decyduje zatem ocena całego okresu prowadzonego lub nadzorowanego postępowania przygotowawczego, a zachodzi wtedy, gdy okres ten przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości podjętych czynności, charakteru sprawy, stopnia faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Przewlekłość jest więc również pojęciem, które zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania, a o jej wystąpieniu nie stanowi samo przekroczenie terminu śledztwa określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">kodeksie postępowania karnego</a>. Dotyczy to zwłaszcza śledztwa w sprawie działania zorganizowanych grup przestępczych, przestępczości gospodarczej, czy przestępczości karno-skarbowej, które z zasady wymagają więcej czasu i ocena przewlekłości musi uwzględniać i te okoliczności (zob. postanowienie SN z dnia 24 lipca 2019 r., sygn. akt I KSP 1/19 LEX nr 2744130). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności procesowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie.</p> <p>Dokonując oceny skargi złożonej przez podejrzanego <span class="anon-block">G. Z.</span> zauważyć należy, że postępowanie przygotowawcze nadzorowane przez Prokuraturę Okręgową w Częstochowie w sprawie o sygn. akt V Ds. 58/12 było już kilkukrotnie przedmiotem badania i oceny Sądu Apelacyjnego w Katowicach na skutek skarg wnoszonych przez tego podejrzanego, przy czym postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt II S 35/22 tutejszy sąd stwierdził, że nastąpiła przewlekłość tego postępowania, przez co zostało naruszone prawo podejrzanego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i zasądził od Skarbu Państwa na jego rzecz kwotę 3 000 zł.</p> <p>Wobec tego, Sąd Apelacyjny rozpoznając skargę wniesioną 12 września 2023 r., mając wprawdzie na uwadze cały przebieg postępowania przygotowawczego, dokonał szczegółowej analizy tego, co w postępowaniu przeciwko podejrzanemu działo się już po wydaniu wspomnianego wyżej postanowienia stwierdzającego przewlekłość.</p> <p>Ocena tego okresu przez pryzmat kryteriów określonych art. 2 ust. 2 ustawy o skardze, nie daje jednak w przekonaniu Sądu Apelacyjnego podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania w okresie od 30 sierpnia 2022 r. do dnia wydania niniejszego postępowania. Analiza akt sprawy w zestawieniu z okolicznościami wskazanymi przez prokuratora w odpowiedzi na skargę, uprawnia do przyjęcia, iż stwierdzenie przez Sąd Apelacyjny przewlekłości postępowania przygotowawczego sprawiło, iż postępowanie to (wszczęte w 2012 roku, a prowadzone przeciwko podejrzanemu <span class="anon-block">G. Z.</span> od 2016 roku) nabrało właściwej dynamiki. Świadczy o tym przede wszystkim fakt rozbicia śledztwa na dwa osobne wątki, przy czym pierwszy, dotyczący obrotu karuzelowego stalą, przekazano do prowadzenia Prokuraturze Okręgowej w Bydgoszczy, gdzie został połączony z innym prowadzonym tam postępowaniem. Natomiast drugi wątek, dotyczący <span class="anon-block">G. Z.</span>, dotyczący obrotu karuzelowego sprzętem fotograficznym, prowadzony jest nadal w Prokuraturze Okręgowej w Częstochowie, gdzie podjęto konkretne działania zmierzające do zakończenia postępowania. Podzielić należy stanowisko prokuratora, iż uwzględniając charakter zarzucanych podejrzanemu czynów, zasadne wydaje się dokonanie prawnokarnej oceny tych czynów równocześnie z ustalonymi podejrzanymi <span class="anon-block">G. S.</span> i <span class="anon-block">A. M. (1)</span>, a osobne rozpoznanie ich sprawy nie doprowadziłoby do przyspieszenia postępowania. Jednocześnie w badanym okresie wykonano szereg czynności z podejrzanymi, w tym m.in. z <span class="anon-block">G. Z.</span>, <span class="anon-block">G. S.</span> i <span class="anon-block">A. M. (1)</span>, którym dwukrotnie zmieniono postanowienie o przedstawieniu zarzutów, a co za tym idzie, których dwukrotnie przesłuchano. Nie sposób przy tym podzielić argumentacji skarżącego, iż czynności te miały charakter pozorny, skoro konieczność zmiany zarzutów wynikała z gromadzonego na bieżąco materiału dowodowego. Rację ma również prokurator wskazując na potrzebę zarówno określenia okoliczności czynu bazowego do przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 299)">art. 299 k.k.</a>, jak i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na pełne zobrazowanie zachowań podejrzanego w ramach czynu ciągłego, gdyż późniejsze pociągnięcie go do odpowiedzialności za inne zachowania wchodzące w skład przestępstwa ciągłego, nie byłoby możliwe. Podkreślić jednak należy, że okoliczność ta nie może być oceniana w oderwaniu od przysługującego stronie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, tym bardziej, że od przedstawienia podejrzanemu zarzutów upłynęło już 7 lat i 6 miesięcy, a sprawa nadal znajduje się w fazie postępowania przygotowawczego.</p> <p>Uznać jednak należy, iż podjęte po 30 sierpnia 2022 roku działania organu nadzorującego postępowanie przygotowawcze, które nie tylko nie mogą być uznane za pozorne, jak przekonuje skarżący, ale przede wszystkim, w sposób istotny przybliżają termin wydania merytorycznej decyzji w sprawie dotyczącej skarżącego, stanowią realizację zalecenia Sądu Apelacyjnego zawartego w postanowieniu z 30 sierpnia 2022 r. Funkcją skargi na przewlekłość jest bowiem wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego, co w niniejszej sprawie nastąpiło.</p> <p>Mając to na uwadze, Sąd Apelacyjny uznał, iż postępowanie przygotowawcze w opisanym wyżej okresie nie nosi cech przewlekłości w rozumieniu ustawy o skardze. Nie zwalnia to jednak w żadnym razie prokuratora nadzorującego postępowanie przygotowawcze od dalszej dbałości o jego sprawność i dążenia do jak najszybszego merytorycznego zakończenia postępowania w wątku dot. podejrzanego <span class="anon-block">G. Z.</span>. Spadek dynamiki postepowania i jego nieuzasadnione nieukończenie w najbliższym możliwym terminie, skutkować bowiem może stwierdzeniem przewlekłości postępowania w dalszym okresie, w razie wniesienia przez podejrzanego kolejnej skargi.</p> <p>W tym stanie rzeczy postanowiono jak na wstępie.</p> <br/> <br/> <p> SSA Karina Maksym SSA Wojciech Kopczyński SSO del. Teresa Jędrzejas-Paluch</p> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>- odpis postanowienia doręczyć wnoszącemu skargę G. <span class="anon-block">Z.</span> - z pouczeniem o niezaskarżalności;</p> <p>Katowice, dnia 7 listopada 2023 roku.</p> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> </div>