III AUa 517/12

<p>Sygn. akt: III AUa 517/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 27 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Jacek Zajączkowski</p> <p>Sędziowie:SSA Ewa Chądzyńska</p> <p>SSA Lucyna Guderska (spr.)</p> <p>Protokolant: sekr. sądowy Patrycja Stasiak</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. w Łodzi</p> <p>sprawy<strong> <!-- --> <span class="anon-block">W. M.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">O.</span> </strong> </p> <p>o emeryturę,</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawczyni</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu</p> <p>z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt: V U 2289/11;</p> <p> <strong> <!-- -->1. zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzje organu rentowego i przyznaje <span class="anon-block">W. M.</span> prawo do wypłaty emerytury od 1 października 2011 r.;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">O.</span> na rzecz <span class="anon-block">W. M.</span> kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 517/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z 12 października 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">O.</span> wstrzymał <span class="anon-block">W. M.</span> od 1 października 2011r. wypłatę emerytury z powodu kontynuowania zatrudnienia u pracodawcy, u którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji <span class="anon-block">W. M.</span> domagała się jej uchylenia jako sprzecznej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucją</a> i zasadą ochrony praw nabytych.</p> <p>Zaskarżonym wyrokiem z 7 lutego 2012r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu oddalił odwołanie.</p> <p>Sąd I instancji ustalił, że <span class="anon-block">W. M.</span>, <span class="anon-block">urodzona (...)</span>, od l marca 2009 r. była uprawniona do emerytury.</p> <p>Od l lipca 1999 r. odwołująca jest zatrudniona w Urzędzie Miejskim w <span class="anon-block">K.</span> i do chwili wydania wyroku nie rozwiązała umowy o pracę z tym pracodawcą.</p> <p>W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie jest zasadne.</p> <p>Sąd wskazał, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 103 a)">art. 103 a ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Powyższy przepis został dodany do wyżej cytowanej ustawy przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102571726" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 (art. 6)">art. 6 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 r.</a> przepis art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, począwszy od l października 2011 r.</p> <p>Sąd stwierdził, że <span class="anon-block">W. M.</span> prawo do emerytury nabyła od l marca 2009r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z 16 grudnia 2010 r. i do dnia wydania wyroku nie rozwiązała umowy o pracę, którą wykonywała bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja organu rentowego o zawieszeniu odwołującej emerytury, począwszy od l października ma swoja podstawę prawną i jest zgodna z cytowanym przepisem. Sąd podniósł, że w piśmiennictwie do art. 103 a cytowanej ustawy o emeryturach i rentach wskazuje się, iż osoba, która w czasie zatrudnienia nabyła prawo do emerytury z FUS, nie może jej pobrać do czasu rozwiązania tego stosunku pracy, a istotą regulacji zawartej w tym przepisie jest ograniczenie równoczesnego pobierania dwóch świadczeń emerytury i wynagrodzenia za pracę. Podkreślił nadto, że do 8 stycznia 2009 r. obowiązywał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 103;art. 103 ust. 2 a)">art. 103 ust. 2 a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, mający taką samą treść, jak obowiązujący obecnie przepis art. 103 a, zaś w judykaturze do art. 103 ust. 2 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS podkreślono, że kontynuacja zatrudnienia - bez rozwiązania stosunku pracy - po nabyciu prawa do emerytury przesądza o zawieszeniu prawa do emerytury. Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 7 lutego 2006 r. (SK 45/04,OTK- A 2006 nr 2 poz. 15) podkreślił, że umożliwienie pobierania świadczeń emerytalnych bez przerywania działalności zawodowej u dotychczasowego pracodawcy wykracza poza konstytucyjny zakres prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 67;art. 67 ust. 1)">art. 67 ust. l Konstytucji</a>). Jest to przywilej, który może podlegać ograniczeniom ze względu na prowadzenie przez państwo określonej polityki społecznej ( np. w zakresie zapewnienia pełnego, produktywnego zatrudnienia).</p> <p>Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy odwołanie <span class="anon-block">W. M.</span> jako nieuzasadnione oddalił na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14} § l kpc</a>.</p> <p>Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyła <span class="anon-block">W. M.</span> wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie odwołania.</p> <p>Skarżąca podniosła, że prawo do emerytury nabyła w okresie obowiązywania przepisów, które nie uzależniały wypłaty świadczenia od rozwiązania stosunku pracy. Wskazała, że odebranie jej prawa nabytych jest niedopuszczalne w świetle konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa i stanowi podważenie zaufania obywateli do instytucji państwowych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Poza sporem jest, że <span class="anon-block">W. M.</span> nabyła prawo do emerytury od 1 marca 2009r. i świadczenie to było jej wypłacane z uwagi na nie obowiązujący wówczas przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 103;art. 103 ust. 2 a)">art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, który został uchylony od 8 stycznia 2009r. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082281507" title="Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 228, poz. 1507 ()">ustawy o emeryturach kapitałowych</a>.</p> <p>Niesporne jest również i to, że z dniem 1 stycznia 2011r. wszedł w życie przepis art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, którego treść pokrywa się z treścią poprzednio obowiązującego art. 103 ust. 2a, i przepis ten – z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102571726" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 (art. 28)">art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw</a> (Dz. U. Nr 257, poz. 1726) – znalazł zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, poczynając od 1 października 2011r.</p> <p>Podnoszona przez skarżącą kwestia naruszenia konstytucyjnej zasady zaufania obywateli wobec państwa oraz naruszenia zasady ochrony praw nabytych została rozstrzygnięta – na wniosek grupy senatorów – przez Trybunał Konstytucyjny.</p> <p>W wyroku z 13 listopada 2012r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102571726" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 (art. 28)">art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 103 a)">art. 103 a ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, dodanym przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102571726" title="Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010r.</a>, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 2)">art. 2 Konstytucji</a>.</p> <p>Trybunał uznał, że rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010r. spowodowało, że osoby, które skutecznie nabyły i zrealizowały prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r., zostały objęte nową, mniej korzystną dla nich treścią ryzyka emerytalnego. Aby nadal po 1 października 2011r. pobierać emeryturę musiały rozwiązać stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą. Oceniając sytuację tych osób z punktu widzenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, Trybunał Konstytucyjny doszedł do wniosku, że gdyby w momencie przechodzenia na emeryturę osoby te wiedziały, że będą musiały przerwać zatrudnienie, aby uzyskać świadczenie emerytalne, to być może ich decyzja byłaby inna, tzn. nie składałyby wniosku o ustalenie prawa do emerytury i kontynuowałyby zatrudnienie. Korzystniejsze byłoby bowiem dla nich osiąganie dochodu ze stosunku pracy niż pobieranie niższej emerytury. Zdaniem Trybunału, treść ryzyka emerytalnego, w określeniu której ustawodawca ma swobodę, nie powinna być zmieniana w stosunku do osób, które już nabyły i zrealizowały prawo do emerytury.</p> <p>Z chwilą ogłoszenia powyższego wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010r,. utraci moc w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011r. Natomiast art. 103 a ustawy emerytalnej pozostaje nadal w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury w momencie jego wejścia w życie i później, tj. od 1 stycznia 2011r.</p> <p>Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca jako osoba, która nabyła prawo do emerytury 1 marca 2009r., mieści się w kategorii osób, o których mowa w w/w orzeczeniu Trybunału, tj. osób, które nabyły prawo do emerytury po 8 stycznia 2009r., kiedy to nie obowiązywał przepis uzależniający pobieranie emerytury od rozwiązania stosunku pracy. Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z 13 listopada 2012r., że wstrzymanie wypłaty emerytury skarżącej od 1 października 2011r. narusza zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. W konsekwencji – wobec stwierdzenia nie konstytucyjności art. 28 ustawy z 16 grudnia 2010r. w związku z art. 103 a ustawy emerytalno-rentowej w zakresie jego zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy – zawieszenie wypłaty emerytury skarżącej od 1 października 2011r. należy uznać za nieuzasadnione.</p> <p>Z powyższych względów Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 kpc</a> zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 2)">art. 98 § 1 i 2 kpc</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 109;art. 109 § 1;art. 109 § 1 zd. 2)">art. 109 § 1 zdanie drugie kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 35;art. 35 ust. 1)">art. 35 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 90, poz. 594).</p> </div>