I C 354/23

<p>Sygn. akt I C 354/23</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 8 listopada 2023 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:<br/> Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk<br/> <br/> <br/> </p> <p>po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 r. w <span class="anon-block">G.</span> sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> we <span class="anon-block">W.</span> przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>oddala powództwo;</p> <p>zasądza od powoda <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> we <span class="anon-block">W.</span> na rzecz pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. <span class="anon-block">F. S.</span> w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <br/> <br/> <br/> <br/> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Stan faktyczny</strong> </p> <p>W dniu 25 listopada 2022 r. pomiedzy <span class="anon-block">M. T. (1)</span> a <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> we <span class="anon-block">W.</span> doszło do zawarcia umowy powierniczego przelewu wierzytelności mających wynikać z umowy zawartej przez <span class="anon-block">M. T. (1)</span> w dniu 7 października 2021 r. ze Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową w <span class="anon-block">G.</span> (nr <span class="anon-block"> (...)</span>).</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: umowa przelewu, k. 23-26</em> </p> <p>W stosunku do <span class="anon-block">M. T. (1)</span> ogłoszono upadłość postanowieniem Sadu Rejonowego w Wałbrzychu w dniu 12 kwietnia 2023 r. (sygn. SW1W/GU/172/2023). Postępowanie upadłościowe prowadzone przez syndyka jest w toku (<span class="anon-block"> (...)</span>-s/<span class="anon-block"> (...)</span>).</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: informacje powszechnie dostępne z Krajowego Rejestru Zadłużonych </em> </p> <p>Umowa powierniczgo przelewu wierzytelności nie została jak dotąd w całości wykonana: cesjonariusz w jej ramach wysłał kredytodawcy oświadczenie o skorzystaniu z sankcji tzw. kredytu darmowego (z dnia 5 grudnia 2022 r.) oraz wniósł w dniu 1 czerwca 2023 r. pozew przeciwko kredytodawcy do Sądu Rejonowego w Gdyni.</p> <p> <em> <!-- -->Okoliczności bezsporne</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Ocena dowodów</strong> </p> <p>Umowa przelewu wierzytelności nie budzi wątpliwości, a jej tekst nie nasuwa istotnych wątpliwości interpretacyjnych, co oznacza, że wykładnia umowy dokonana przez sąd opierała się na dyrektywach z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1)">art. 65 § 1 k.c.</a> Strony nie twierdziły i nie dowodziły, że jej tekst jest sprzeczny ze zgodną wolą stron (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 k.c.</a>).</p> <p>Pozostałe okoliczności faktyczne niezbędne do prawidłowego wyrokowania są bądź bezsporne, bądź wynikają z urzędowych informacji z Krajowego Rejestru Zadłużonych.</p> <p> <strong> <!-- -->Kwalifikacja prawna</strong> </p> <p>Umowę stanowiącą <em> <!-- -->causae</em> przelewu wierzytelności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 510;art. 510 § 1)">art. 510 § 1 k.c.</a>) sąd zakwalifikował jako umowę o świadczenie usług zbliżonych do zlecenia – w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art. 750 k.c.</a> Umowa ta do chwili zamknięcia rozprawy była w toku i nie została w całości wykonana, w szczególności nie został zrealizowany jej zasadniczy cel w postaci „wyegzekwowania” przez zleceniobiorcę przelewanych wierzytelności. Złożenie pozwu jest w tym kontekście tylko jedną z łańcucha kilku czynności, które finalnie miałyby do takiego skutku prowadzić (kolejnymi – w zwykłym biegu tego rodzaju spraw – mogą być: wniosek klauzulowy, wniosek o wszczęcie egzekucji, rozliczenie uzyskanych wpłat, przekazanie odpowiedniej części uzyskanej wierzytelności cedentowi z odpowiednim sprawozdaniem cesjonariusza).</p> <p>Zawarte w § 3 umowy przelewu zobowiązania cesjonariusza konstytuują typowe czynności usługowe związane z dochodzeniem roszczeń, zbieżne treściowo z powszechnie spotykanymi umowami o świadczenie usług prawniczych (adwokackich, radcowskich). Tak więc sama umowa stanowiąca <em> <!-- -->causae</em> przelewu jest klasyczną umową nazwaną o świadczenie usługi zbliżonej do zlecenia w rozumieniu kodeksowym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art. 750 k.c.</a>), a fakt, że jest zawarta w tekście umowy obejmującej także skutki prawnorzeczowe (cesja) nie zmienia jej treści, lecz tylko sytuuje ją jako gospodarcze uzasadnienie przelewu oraz powierniczego charakteru tegoż. Od strony redakcyjnej jest oczywistym i dopuszczalnym, że jeden dokument może obejmować kilka różnych umów (rzeczowych i zobowiązaniowych) lub innych różnorodnych stypulacji (np. zapis na sąd polubowny, umowa dotycząca prawa właściwego itd.), nie muszą one być nawet wyodrębnione w sposób wyraźny lub wprost nazwane.</p> <p>Indyferentny jest fakt, że strony w umowie same nie nazwały wyraźnie umowy będącej podstawą cesji.</p> <p>Powód – mimo zobowiązania Przewodniczącego (opartego na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 156(2))">art. 156^{<!-- -->2} k.p.c.</a>) dotyczącego ewentualnego stosowania w sprawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 102;art. 102 ust. 1)">art. 102 ust. 1 Prawa upadłościowego</a> – nie przedstawił w tym względzie żadnej spójnej koncepcji, twierdząc jedynie, umowa cesji nie jest umową zlecenia, co samo w sobie jest zupełnie oczywiste, tyle że nie dotyka istoty problemu, który dotyczy kwalifikacji umowy zobowiązującej stanowiącej podstawę cesji (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 510;art. 510 § 1)">art. 510 § 1 k.c.</a>).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 102;art. 102 ust. 1)">art. 102 ust. 1 Prawa upadłościowego z 2003 r.</a> „<em> <!-- -->Zawarte przez upadłego umowy zlecenia lub komisu, w których upadły był dającym zlecenie lub komitentem, a także umowy o zarządzanie papierami wartościowymi upadłego wygasają z dniem ogłoszenia upadłości. Wierzytelność z tytułu poniesionej wskutek tego straty może być dochodzona w postępowaniu upadłościowym</em>”. W doktrynie słusznie wskazuje się, że skutek z tego przepisu obejmuje także umowy o świadczenie usług w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art. 750 k.c.</a> (por. P. Janda [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 102, str. 300-301) i sąd orzekający pogląd ten podziela jako trafny, wypracowany jeszcze pod rządem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 ()">Prawa upadłościowego z 1934 r.</a> </p> <p>Upadła nie była zleceniobiorcą (świadczącym usługę), lecz dającą zlecenie (zlecającą usługę) – nie ma więc zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (ust. 2;art. 102)">ust. 2 artykułu 102 Prawa upadłościowego z 2003 r.</a> </p> <p>Powyższe oznacza, że z dniem 12 kwietnia 2023 r. (data ogłoszenia upadłości <span class="anon-block">M. T.</span>) umowa stanowiąca podstawę przelewu wygasła ze skutkiem <em> <!-- -->ex nunc</em>. Wygaśnięcie tej umowy wpływa negatywnie na skuteczność samego przelewu, który nie był definitywny, lecz uzależniony od wyniku (skuteczności) czynności usługowych. Skoro więc od wspomnianej daty nie obowiązuje umowa stanowiąca podstawa prawną czynności rozporządzającej o charakterze powierniczym, to od tego samego momentu powód nie jest już cesjonariuszem (nabywcą wierzytelności), gdyż nie posiada żadnego tytułu prawnego do objętych umową wierzytelności. Nie może więc w ogóle skutecznie kontynuować realizacji umowy o świadczenie usług, a jeżeli działa w tym zakresie dalej, czyni to wyłącznie na własne ryzyko, skoro jest podmiotem profesjonalnym.</p> <p>Wygaśnięcie umowy zobowiązującej stanowiącej podstawę przelewu powierniczego oznacza jego nieważność wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 510;art. 510 § 2)">art. 510 § 2 k.c.</a>, skutkując uznaniem braku legitymacji czynnej powoda w niniejszym procesie.</p> <p>Rozważanie pozostałych twierdzeń i zarzutów stron w obliczu powyższej konkluzji jest zbyteczne, bo nie miałoby żadnego wpływu na treść wyroku, dodatkowo negatywnie wpływając na zwięzłość jego uzasadnienia.</p> <p>Mając na względzie powyższe powództwo oddalono (<strong> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 102 ust. 1 pkt. 1)">punkt I.</a> </strong>) na brak legitymacji czynnej w stosując <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 102;art. 102 ust. 1)">art. 102 ust. 1 Prawa upadłościowego z 2003 r.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 510;art. 510 § 2)">art. 510 § 2 k.c.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->Koszty</strong> </p> <p>Powód jako przegrywający w całości proces jest obowiązany zwrócić wygrywającemu pozwanemu koszty procesu, na która składa się: opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz odsetki od kosztów – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> (<strong> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 pkt. 2)">punkt II.</a> </strong>).</p> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> </div>