V ACa 773/12

<p>Sygn. akt V ACa 773/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 29 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="492"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Renata Artska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Włodzimierz Gawrylczyk</p> <p>SO del. Rafał Terlecki (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekretarz sądowy Joanna Makarewicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. w Gdańsku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. S.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">I. W.</span> i <span class="anon-block">M. S.</span> </p> <p>o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli</p> <p>na skutek apelacji powodów</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy</p> <p>z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt I C 555/09</p> <p>I.  oddala apelację;</p> <p>II.  zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanego <span class="anon-block">I. W.</span> kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sygn. akt V ACa 773/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy rozpoznał sprawę z powództwa <span class="anon-block">J. S.</span> <span class="anon-block">(...)</span> przeciwko <span class="anon-block">I. W.</span> i <span class="anon-block">M. S.</span> o<br/>zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli.</p> <p>Powodowie <span class="anon-block">A. S.</span> i <span class="anon-block">J. S.</span> wnieśli o zobowiązanie<br/>pozwanych <span class="anon-block">I. W.</span> i<span class="anon-block">M. S.</span>do złożenia oświadczeń woli, że<br/>przenoszą na powodów należące do nich udziały w prawie własności nieruchomości, dla<br/>których Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span>Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w <span class="anon-block">(...)</span> prowadzi księgi wieczyste KW<span class="anon-block">(...)</span> oraz <span class="anon-block">(...)</span>, składających<br/>się na gospodarstwo rolne. Ponadto powodowie wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów<br/>procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powodowie podali, iż w dniu 27 stycznia<br/>1997 roku darowali pozwanym wskazane wyżej nieruchomości. Jednakże z uwagi na rażącą<br/>niewdzięczność obdarowanych, pismem z dnia 5 czerwca 2009 roku odwołali darowiznę,<br/>żądając od pozwanych złożenia zwrotnych oświadczeń woli, czego ostatecznie nie uczynili.<br/>Powodowie nadmienili, że na mocy przedmiotowej umowy darowizny przysługuje im<br/>służebność osobista mieszkania, polegająca na korzystaniu z całego gospodarstwa rolnego,<br/>jednakże pozwana, przyjeżdżając kilkukrotnie do powodów, w sposób wulgarny informowała<br/>ich o tym, że mają się wynosić, ponieważ ona może zrobić z przedmiotowymi<br/>nieruchomościami co tylko zechce. Okazało się, że pozwana zmierza do sprzedaży<br/>gospodarstwa rolnego. Powodowie podali także, że pozwani nigdy nie interesowali się ich<br/>potrzebami, czy też stanem zdrowia. Nigdy nie zaoferowali swojej pomocy schorowanym<br/>darczyńcom. Stwierdzili, że zainteresowania ich córki ograniczały się wyłącznie do uzyskania<br/>od powodów różnorakich dóbr materialnych. Gdy powodowie nie byli w stanie ich spełnić,<br/>pozwana groziła, że zabije swoje dzieci a następnie sama popełni samobójstwo. Ponadto<br/>powodowie przedstawili sytuacje licznych awantur sprowokowanych przez pozwanych,<br/>którzy niejednokrotnie kierowali w stronę powódki słowa wulgarne, a nawet ją popychali, czy<br/>też wręcz uderzali. Nadto powodowie dodali, że gdy na polecenie pozwanej, jej dzieci<br/>przebywały u nich, zjawiła się policja z informacją iż zabiera dzieci, albowiem pozwana<br/>zgłosiła ich porwanie.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">I. W.</span> w odpowiedzi na pozew wniósł o odrzucenie pozwu,<br/>ewentualnie o jego oddalenie, oraz o zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów procesu.<br/>W uzasadnieniu pozwany podniósł zarzut powagi rzeczy osądzonej wskazując, iż niniejsza<br/>sprawa została już rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 30<br/>października 2008 roku, sygn. akt: I C 273/06, w którym oddalono roszczenie powodów.<br/>Pozwany podał także, że w związku z rozwodem pozwanych, zerwał on całkowicie stosunki z<br/>powodami, natomiast wszystkie zarzuty dotyczące jego osoby były już podnoszone w<br/>powyższym postępowaniu. Oprócz tego pozwany stwierdził, że sam fakt umieszczenia<br/>ogłoszenia o sprzedaży nieruchomości nie może zostać uznany za przejaw rażącej<br/>niewdzięczności. Z resztą on sam takiego ogłoszenia nie umieszczał, zaś z pozwaną <span class="anon-block">M.</span> pozostaje w konflikcie. Niezależnie od powyższego pozwany zaprzeczył<br/>zarzutom dotyczącym jego nieodpowiedniego zachowania względem powodów, którzy w<br/>dodatku nie przedstawili żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Jednocześnie<br/>dodał, że niniejsze powództwo z uwagi na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 899;art. 899 § 3)">art. 899 § 3 kc</a> jest spóźnione, albowiem<br/>podstawą roszczenia są zdarzenia sprzed 2,5 - 3 lat.</p> <p>Pozwana <span class="anon-block">M. S.</span> w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie<br/>powództwa i zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów procesu według norm<br/>przepisanych. W uzasadnieniu pozwana również wskazała na stan powagi rzecz osądzonej,<br/>bowiem sprawa prowadzona pod sygn. akt: I C 273/06 była tożsama w swej treści z<br/>przedmiotowym powództwem, które oprócz tego jest spóźnione (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 899;art. 899 § 3)">art. 899 § 3 kc</a>). Niezależnie<br/>od powyższego pozwana podała, że nie dopuściła się wobec powodów czynów wskazanych w<br/>pozwie. Nadmieniła nadto, że powodowie są manipulowani przez jej siostrę - <span class="anon-block">(...)</span>, która wszelkimi sposobami zmierza do odzyskania gospodarstwa. Jednocześnie<br/>pozwana dodała, że interesowała się gospodarstwem i regularnie odwiedzała rodziców, z<br/>którymi przez ostatnie lata miała dobre relacje, co przekładało się również na relacje jej dzieci<br/>z dziadkami.</p> <p>Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012r. ( sygn. akt I C 555/09 ) Sąd Okręgowy w<br/>Bydgoszczy powództwo oddalił, zasądził od powodów solidarnie na rzecz <span class="anon-block">(...)</span> kwotę 7217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Kosztami sądowymi od<br/>których zwolnieni zostali powodowie Sąd obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Umową z dnia 27 stycznia 1997 roku powodowie <span class="anon-block">A. S.</span> i<span class="anon-block">J.</span>darowali pozwanym <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">I. W.</span>, którzy<br/>wówczas pozostawali w związku małżeńskim, nieruchomości położone w <span class="anon-block">R.</span>,<br/> <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">L.</span>, składające się na gospodarstwo rolne, dla których Sąd Rejonowy<span class="anon-block">(...)</span> Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w <span class="anon-block">S.</span> prowadzi księgi<br/>wieczyste KW nr <span class="anon-block">(...)</span>, KW nr <span class="anon-block"> (...)</span>, KW nr <span class="anon-block"> (...)</span> i KW nr <span class="anon-block"> (...)</span>. W zamian za to,<br/>pozwani ustanowili na rzecz powodów, nieodpłatnie i dożywotnio, na nabytych<br/>nieruchomości objętej księgą wieczystą KW <span class="anon-block">(...)</span>, służebność osobistą mieszkania<br/>obejmującego całe piętro w budynku tam się znajdującym, z prawem korzystania z wszelkich<br/>urządzeń i z prawem swobodnego poruszania się po całej nieruchomości. Narastające<br/>pomiędzy stronami konflikty doprowadziły do wystąpienia przez powodów przeciwko<br/>pozwanemu <span class="anon-block">I. W.</span> z roszczeniem o rozwiązanie powyższej umowy w trybie<br/>ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd Okręgowy w<br/>Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 czerwca 2005 roku (sygn. akt I C 776/04 ) oddalił<br/>powództwo, wskazując w uzasadnieniu tego orzeczenia, iż przedmiotowa umowa została<br/>zawarta w formie darowizny, zaś powodowie nie próbowali wykazać rażącej niewdzięczności<br/>ze strony pozwanego. Apelacja od tego wyroku została oddalona orzeczeniem z dnia 14<br/>marca 2006 roku ( sygn. akt I ACa 1637/05 ).</p> <p>Wyrokiem z dnia 30 października 2008 roku ( sygn. akt I C 273/06 ) Sąd Okręgowy w<br/>Bydgoszczy oddalił powództwo powodów skierowane przeciwko pozwanym o zobowiązanie<br/>do złożenia oświadczeń woli przenoszących własność powyższych nieruchomości z<br/>powrotem na powodów. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż pozwani nie dopuścili się względem<br/>powodów rażącej niewdzięczności uzasadniającej skuteczne odwołanie udzielonej darowizny.<br/>Postanowieniem z dnia 6 lutego 2009 roku Sąd Apelacyjny w Gdańsku odrzucił apelację<br/>powodów od powyższego orzeczenia. ( sygn. akt I ACa 1366/08 )</p> <p>Związek małżeński pomiędzy pozwanymi uległ rozwiązaniu w 2004 roku. Od<br/>uzyskania rozwodu pozwany <span class="anon-block">I. W.</span> nie odwiedzał powodów w przedmiotowym<br/>gospodarstwie rolnym. Od 2008 roku nie utrzymuje z nimi żadnych kontaktów. Powodowie<br/>nie prosili go także o jakąkolwiek pomoc. Pozwana <span class="anon-block">M. S.</span> od końca<br/>października 2008 roku nadal trwała w konflikcie z powodami. W dniu 22 października 2008</p> <p>roku na zgłoszenie pozwanej, która twierdziła, iż rodzice nie chcą wydać jej córki, w domu<br/>powodów interweniowała policja. Powodowie oznajmili, że wnuczka nie chce jechać z<br/>pozwaną, jednakże w obecności funkcjonariuszy dziecko zostało zabrane przez matkę.<br/>Pozwana często telefonowała do powodów domagając się od nich pieniędzy. Jednocześnie<br/>używała w stosunku do swojej matki, która z nią rozmawiała, słów wulgarnych żądając, aby<br/>wszyscy domownicy opuścili nieruchomości stanowiące jej własność, albowiem chce je<br/>sprzedać. Groziła im eksmisją. Pozwana nie interesowała się stanem zdrowia powodów. Nie<br/>udzielała im żadnej pomocy koniecznej z uwagi na ich podeszły wiek. Powodowie mają<br/>zapewnioną opiekę ze strony drugiej córki <span class="anon-block">A. P.</span>, która wraz ze swoją rodziną<br/>nieodpłatnie zamieszkuje w przedmiotowym gospodarstwie rolnym. Od września 2009 roku<br/>zamieszkał tam też .syn pozwanej <span class="anon-block">Ł. S.</span>, który ma dobry kontakt z powodami.<br/> <span class="anon-block">A. P.</span> prowadzi gospodarstwo pobierając stosowne dopłaty unijne.</p> <p>Pismami z dnia 1 czerwca 2009 roku powodowie złożyli pozwanym oświadczenia o<br/>odwołaniu udzielonej im darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Obdarowani<br/>pozostawili wskazane oświadczenia bez odpowiedzi.</p> <p> <strong> <!-- -->Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy zważył, co<br/>następuje.</strong> </p> <p>Powodowie, powołując się na wystąpienie rażącej niewdzięczności wobec nich,<br/>domagali się zobowiązania pozwanych do złożenia oświadczeń woli, treścią których miało<br/>być zwrotne przeniesienie prawa własności darowanych im umową z dnia 27 stycznia 1997<br/>roku nieruchomości, składających się na gospodarstwo rolne. Zatem powyższe żądanie miało<br/>swoje oparcie w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 898;art. 898 § 1)">art. 898 § 1 kc.</a> Sąd Okręgowy stwierdził, iż w niniejszej sprawie<br/>ocenie pod kątem spełnienia przesłanki rażącej niewdzięczności mogły być poddane<br/>wyłącznie zdarzenia, jakie miały miejsce pomiędzy stronami po wydaniu prawomocnego<br/>wyroku przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy z dnia 30 października 2008 roku. Orzeczeniem<br/>tym tutejszy Sąd oddalił powództwo powodów, którego przedmiot odpowiadał roszczeniu<br/>wytoczonemu w tym postępowaniu. Innymi słowy, powodowie ponownie wnieśli o<br/>zobowiązanie pozwanych do złożenia oświadczenia woli na skutek rażącej niewdzięczności.<br/>Wobec tego, ze względu na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 366)">art. 366 kpc</a>, Sąd nie mógł ponownie dokonywać ustaleń w<br/>oparciu o zdarzenia, które stanowiły podstawę faktyczną wydania orzeczenia w sprawie I C<br/>273/06, które ma powagę rzeczy osądzonej. W tym zakresie Sąd wyjątkowo potraktował<br/>sytuację związaną z interwencją policji w domu powodów, albowiem miała ona miejsce w</p> <p>dniu 22 października 2008 roku, zaś tego dnia Sąd zamknął rozprawę w przytoczonej wyżej<br/>sprawie. Zatem zdarzenie to nie może być uznane za objęte merytorycznym rozstrzygnięciem<br/>z dnia 30 października 2008 roku.</p> <p>Sąd Okręgowy po wnikliwej analizie materiału dowodowego doszedł do przekonania,<br/>iż żądanie pozwu nie zasługiwało na uwzględnienie. W świetle powołanych mierników<br/>zachowań pozwanych nie można oceniać jako rażąco niewdzięcznych. Bezspornym jest, że<br/>pomiędzy stronami zaistniał konflikt rodzinny. W konflikcie pozostają także pozwani,<br/>których małżeństwo uległo rozwiązaniu przez rozwód w 2003 roku. Okoliczność ta sprawiła,<br/>że pozwany <span class="anon-block">I. W.</span> nie utrzymuje jakichkolwiek kontaktów z darczyńcami. Fakt ten<br/>został potwierdzony zeznaniami świadków powołanych w niniejszej sprawie. Ponadto sam<br/>powód <span class="anon-block">J. S.</span> w swoich zeznaniach stwierdził, że od rozwodu nie widuje<br/>pozwanego i nie wie gdzie on przebywa. Od października 2008 roku pozwany nie dopuścił się<br/>żadnego nieprzyjaznego czynu względem powodów. Istotnie, nie udzielał on darczyńcom<br/>pomocy, a także nie był dla nich wsparciem, jednakże samo to nie może zostać uznane za<br/>przejaw rażącej niewdzięczności. Istniejący konflikt, który ma swoje źródło w rozwodzie<br/>pozwanych, a także w braku samodzielnej woli pozwanego do „odpisania się" od<br/>gospodarstwa rolnego, sprawia, iż powodowie nie przejawiają chęci utrzymywania kontaktu z<br/>pozwanym. Od października 2008 roku ani razu nie prosili go o pomoc. W ogóle nie byli<br/>zainteresowani osobą byłego zięcia, W tej sytuacji trudno wymagać od pozwanego, aby<br/>samodzielnie interesował się losem powodów, zwłaszcza, że ich wcześniejsze zachowania<br/>względem niego, opisane w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 października 2008 roku, sygn.<br/>akt: I C 273/06, wywołały w nim negatywne emocje. Pozwany po prostu usunął się z drogi<br/>darczyńcom i zwyczajnie zaniechał z nimi wszelkich kontaktów. Tym samym nie utrudniał<br/>im korzystania ze służebności mieszkania, ani nie kierował względem nich jakichkolwiek<br/>roszczeń wynikających z przysługującego mu prawa własności. Powyższe okoliczności<br/>wskazują, iż odnośnie osoby <span class="anon-block">I. W.</span> zaistniały pomiędzy nim a powodami<br/>konflikt nie przekroczył ram zwykłego konfliktu rodzinnego, którego następstwem było<br/>zerwanie stosunków z darczyńcami, co spotkało się co najmniej z milczącą akceptacją z ich<br/>strony.</p> <p>Odnośnie postępowania pozwanej <span class="anon-block">M. S.</span>, Sąd Okręgowy również nie<br/>dopatrzył się, aby jej zachowanie wyczerpało wymogi rażącej niewdzięczności względem<br/>darczyńców. Istotnie, wystąpił pomiędzy nią a powodami ostry konflikt, który jeszcze<br/>bardziej uległ nasileniu w wyniku zainicjowania przez darczyńców postępowania w sprawie I</p> <p>C 273/06. Zachowanie pozwanej względem rodziców pozostawiało wiele do życzenia i<br/>niewątpliwie można je zakwalifikować jako niewdzięczne, jednakże nie w stopniu rażącym.<br/>W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pozwana podczas<br/>rozmów telefonicznych z powódką kierowała pod jej adresem wulgarne wyzwiska, a także<br/>groziła jej eksmisją z budynku mieszkalnego i sprzedażą całego gospodarstwa rolnego.<br/>Postępowanie takie, bez wątpienia naganne, należy oceniać w kategoriach drobnych czynów<br/>umyślnych obliczonych na sprawienie darczyńcom przykrości. Wskazane zachowanie, w<br/>przypadku wystąpienia ostrego sporu rodzinnego, nie jest wyjątkowe na tle panujących<br/>zwyczajów w środowisku właściwym dla stron postępowania. Zatem nie może prowadzić do<br/>stwierdzenia, że pozwana dopuściła się rażącej niewdzięczności względem rodziców. Groźba<br/>sprzedaży nieruchomości i eksmisji powodów w świetle faktu przysługiwania im służebności<br/>osobistej mieszkania była całkowicie bezpodstawna, co potwierdza tezę, iż celem<br/>postępowania pozwanej było sprawienie rodzicom przykrości. Niezależnie od tego wydaje<br/>się, iż powodowie po kolejnym procesie powinni mieć świadomość tego, że groźba ta w<br/>żadnym wypadku nie może być spełniona.</p> <p>Brak zainteresowania <span class="anon-block">M. S.</span> zdrowiem powodów, a także<br/>nieudzielanie im niezbędnej pomocy przez pozwaną, samo przez się nie może, w opinii Sądu<br/>Okręgowego, decydować o wystąpieniu rażącej niewdzięczności. Powodowie pozostawali<br/>pod opieką drugiej córki - <span class="anon-block">A. P.</span> - która wraz ze swoją rodziną nieodpłatnie<br/>zamieszkuje w przedmiotowym gospodarstwie. Jak wskazali świadkowie powołani w<br/>sprawie, <span class="anon-block">A. P.</span> udzielała powodom niezbędnej pomocy, w postaci chociażby<br/>zawiezienia ich na wizytę lekarską. Ponadto siostra pozwanej, z uwagi na podeszły wiek<br/>powodów, zajmuje się gospodarstwem rolnym otrzymując z tego tytułu dopłaty unijne. Zatem<br/>powodowie mają zapewnioną niezbędną opiekę i w tym zakresie jakiekolwiek działania<br/>podejmowane przez pozwaną nie byłyby konieczne, zwłaszcza, że obecnie nie mieszka ona w<br/>pobliżu rodziców.</p> <p>Odnośnie interwencji policji w domu powodów w dniu 22 października 2008 roku Sąd<br/>Okręgowy stwierdził, iż w tym wypadku nie sposób oceniać działania pozwanej jako<br/>niezasadnego, z zamiarem nieprzyjaznym przeciwko powodom. Jako matka mogła ona<br/>zawiadomić funkcjonariuszy policji będąc zatroskaną o swoją córkę. Zeznający w sprawie<br/>interweniujący policjanci podali, że dziecko nie chciało wracać z pozwaną do domu, jednakże<br/>wydanie dziewczynki odbyło się bez zakłóceń. Zatem fakt zawiadomienia policji nie może</p> <p>być oceniany jako rażąco niewdzięczny względem darczyńców, u których miał miejsce<br/>interwencja.</p> <p>W zakresie orzeczenia o kosztach postępowania Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw<br/>do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a>, albowiem przedmiotowa sprawa jest faktycznie trzecią sprawą<br/>o to samo wytoczoną przez powodów. Skoro pomimo niekorzystnych rozstrzygnięć<br/>wcześniejszych spraw, powodowie zdecydowali się na wniesienie kolejnego pozwu, musieli<br/>zatem liczyć się z ryzykiem prowadzenia następnego sporu sądowego. Ryzyko to, oprócz<br/>przegranej, obejmuje także obowiązek zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi sporu. Z racji<br/>tego. Sąd Okręgowy na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 kpc</a> i § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra<br/>Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie<br/>oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z<br/>urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, póz. 1348) zasądził od powodów solidarnie na rzecz<br/>pozwanego <span class="anon-block">I. W.</span> kwotę 7.217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych<br/>kosztami sądowymi, od których zwolnieni zostali powodowie, Sąd obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Apelację od wyroku złożyli powodowie.</p> <p>W apelacji zarzucili naruszenie:</p> <p>Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 898)">art. 898 kc</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art.<br/>5 kc</a> poprzez uznanie, że zachowanie pozwanej nie może być uznane za przejaw rażącej<br/>niewdzięczności oraz naruszenie prawa procesowego poprzez dopuszczenie przez Sąd<br/>Okręgowy po zakończeniu rozprawy w dniu 9 stycznia 2012 r. dowodu z akt innej sprawy, co<br/>stanowiło naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235)">art. 235</a> w związku z 244 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 207;art. 207 § 3)">art. 207 par 3</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 224)">art. 224<br/>kpc</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235)">art. 235 kpc</a>, jak również naruszenie prawa materialnego poprzez<br/>dopuszczenie dowodu z dokumentu złożonego przez Agencję Restrukturyzacji Rolnictwa -<br/>poprzez dopuszczenie przez Sąd dowodu spóźnionego. Nadto zarzucono w apelacji<br/>naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 102)">art. 98 i 102 kpc</a> poprzez obciążenie powodów, będących w trudnej sytuacji<br/>materialnej kosztami procesu w całości. Apelacja zawierała żądanie zmiany wyroku i<br/>uwzględnienia powództwo w całości, bądź uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do<br/>ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy.</p> <p>W odpowiedzi na apelacje pełnomocnik pozwanego <span class="anon-block">I. W.</span> wniósł o<br/>oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Apelacja nie jest zasadna.</p> <p>W pierwszej kolejności należy wskazać, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia<br/>prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretacje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 898)">art. 898 kc.</a> Sąd Apelacyjny w pełni<br/>podziela ustalenia jakich dokonał Sąd Okręgowy w Bydgoszczy i przyjmuje je za swoje.<br/>Należy też wskazać, że z ustalonego stanu faktycznego, Sąd Okręgowy wywiódł prawidłowe<br/>wnioski, pozwalając na ocenę zachowań stron. Za Sądem Okręgowym należy zróżnicować<br/>ocenę zachowania obojga pozwanych. Pozwany <span class="anon-block">I. W.</span> w okresie, które dotyczy<br/>pozew nie miał z powodami żadnego kontaktu - i to jak wynika z zeznań powoda na wyraźne<br/>życzenie powodów. Czynienie mu więc zarzutu że nie dowoził powodów do lekarza, nie<br/>wiedząc nic o ich stanie zdrowia nie jest zasadne. Jest też bezsporne że brak kontaktu z<br/>byłym zięciem odpowiadał powodom. Dostosowanie się do życzenia powodów przez<br/>właścicielka gospodarstwa rolnego którym jest pozwany i oddanie go we władanie powodów<br/>bez żadnej ingerencji w decyzje powodów nie może więc być uważane za rażącą<br/>niewdzięczność.</p> <p>Pozwana miała kontakt z powodami, i jak ustalił Sąd Okręgowy pozostawała z nimi w<br/>konflikcie. Jednak należy uznać, że jak wskazał Sąd Okręgowy, konflikt ten nie przekraczał<br/>ram normalnych sporów w rodzinie. Zachowania pozwanej, aczkolwiek naganne, nie są na<br/>tyle rażące aby uznać je za rażącą niewdzięczność. Słusznie uznał też Sąd Okręgowy że<br/>groźba eksmisji jest niezasadna i nie powinna budzić obaw powodów.</p> <p>Przy ocenie zachowania pozwanej trzeba mieć na uwadze, że pozwana, podobnie jak<br/>pozwany usunęła się całkowicie z gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem darowizny.<br/>Powodowie władają nim swobodnie i jak się wydaje stan ten odpowiada ich życzeniom. Mają<br/>też zapewnioną opiekę ze strony drugiej córki. Trudno więc czynić zarzut o braku pomocy<br/>wobec osoby, która stale mieszka kilkaset kilometrów od powodów.</p> <p>Należy więc uznać, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 898)">art. 898 kc.</a> </p> <p>Niezasadne są też zarzuty procesowe. W pierszej kolejności należy wskazać, że oba<br/>wnioski dowodowe, które budziły wątpliwości powodów, zostały dopuszczone przez Sąd z<br/>urzędu, co czyni niezasadne zarzuty odnośnie ich spóźnienionego złożenia. Dopuszczenie<br/>dowodu z wyroków i uzasadnień zawartych w aktach I C 776/04 oraz I C 273/06, aczkolwiek<br/>nie najszczęśliwiej zredagowane w protokole jest na tyle precyzyjne, że pozwala uznać, że<br/>Sąd prawidłowo dopuścił dowód z poszczególnych kart, nie zaś z całych akt. Co<br/>najważniejsze jednak, zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku, gdyby nawet uznać<br/>uchybienia formalne Sądu przy przeprowadzania postępowania dowodowego, nie mogłyby<br/>one mieć wpływu na bieg sprawy. Fakt prowadzenia wcześniejszych procesów między<br/>stronami był bezsporny, zaś kwestia kto pobiera dopłaty za gospodarstwo rolne została<br/>ustalona zeznaniami powoda. Tym samym nawet pominięcie spornych dowodów nie<br/>zmieniłoby ustaleń sądu.</p> <p>Niezasadny jest w końcu zarzut obciążenia powodów kosztami procesu. Jest bezsporne,<br/>że niniejszy proces jest już trzecim z rzędu miedzy tymi samymi stronami. Trudno wiec<br/>uznać, aby w sytuacji bezzasadności powództwa, pozwany winien sam opłacać<br/>pełnomocnika. Zważyć należy, że powodowie skorzystali już z dobrodziejstwa zwolnienia od<br/>opłat sadowych.</p> <p>W tym stanie rzeczy, na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie<br/>pierwszym wyroku.</p> <p>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108 § 1 pkt. 2)">punkcie drugim</a>, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108 § 2;art. 108 § 2 ust. 1;art. 108 § 2 ust. 2;art. 108 § 2 ust. 3;art. 108 § 13;art. 108 § 13 ust. 1;art. 108 § 13 ust. 1 pkt. 2 w)">§ 2 ust. 1-3, § 13 ust. 1 pkt 2<br/>w</a> zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w<br/>sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów<br/>pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U., Nr 163,<br/>poz. 1348 ze zm.), Sąd II instancji orzekł o kosztach zastępstwa procesowego w<br/>postępowaniu apelacyjnym.</p> </div>