V ACa 834/12

<p>Sygn. akt V ACa 834/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 29 listopada 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="177"/> <col width="475"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Renata Artska (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Włodzimierz Gawrylczyk</p> <p>SO del. Rafał Terlecki</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekretarz sądowy Joanna Makarewicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. w Gdańsku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. F.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. F. (1)</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy</p> <p>z dnia 4 czerwca 2012 r. sygn. akt I C 80/11</p> <p>I.  zmienia zaskarżony wyrok:</p> <p>1.  w punkcie 1 (pierwszym) o tyle tylko, że zasądzoną od pozwanej na rzecz powoda kwotę 16.675,62 zł z odsetkami obniża do kwoty 4.554,16 zł (cztery tysiące pięćset pięćdziesiąt cztery złote i szesnaście groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 5 czerwca 2012r. do dnia zapłaty,</p> <p>2.  w punkcie 4 (czwartym) o tyle tylko, że zasądzoną od pozwanej na rzecz powoda kwotę 9.492 zł obniża do kwoty 7.552 zł (siedem tysięcy pięćset pięćdziesiąt dwa złote);</p> <p>II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.057 zł (jeden tysiąc pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Na oryginale właściwe podpisy</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zasądził od pozwanej <span class="anon-block">M. F. (1)</span> na rzecz <span class="anon-block">J. F.</span> kwotę 16.675,62 zł z ustawowymi odsetkami od 5.06.2012 r. a w pozostałej części powództwo o zachowek opiewające na kwotę 87.500 zł. oddalił oraz rozstrzygnął o kosztach procesu, w tym zasądzając od pozwanej na rzecz powoda z tego tytułu kwotę 9.492 zł.</p> <p>Sąd I instancji dokonał następujących ustaleń faktycznych.</p> <p>W dniu 15.06.2009 r. zmarł ojciec powoda <span class="anon-block">M. F. (2)</span>. Na podstawie testamentu spadek po nim nabyła pozwana, druga żona <span class="anon-block">M. F. (2)</span>.</p> <p>Pozwana w toku sporu z dochodzonej przez powoda tytułem zachowku kwoty 87.500 zł., dokonała na rzecz powoda zapłaty kwoty 70.000 zł.</p> <p>Sąd I instancji stanął na stanowisku, że powodowi przysługuje z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 1)">art. 991 § 1 k.c.</a> roszczenie o zachowek.</p> <p>Należny powodowi zachowek Sąd I instancji ustalił na kwotę 86.675,62 zł.</p> <p>Sąd I instancji stwierdził, że wartość czynna majątku spadkowego, niezbędna do wyliczenia udziału zachowkowego powoda wynosiła kwotę 346.702,46 zł – stanowiącą wartość majątku zmarłego i pozwanej (pozostającej za życia spadkodawcy w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej z nim) w wysokości 693.404,92 zł pomniejszoną o zadłużenia bankowe i koszty pogrzebu, w łącznej kwocie 96.971,62 zł ( w tym, koszty pogrzebu: 9.000 zł) i podzielona na 2. Tym samym należny powodowi zachowek Sąd I instancji ustalił w wys. 86.675,62 zł (346.702,46 zł : 4)</p> <p>Po uwzględnieniu uiszczonej przez pozwaną kwoty 70.000 zł tytułem zachowku, zasądził Sąd I instancji od pozwanej na rzecz powoda różnicę w kwocie 16.675,62 zł., a w pozostałej części powództwo oddalił.</p> <p>Rozstrzygnięcie o kosztach procesu oparł Sąd I instancji o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 i nast. k.p.c.</a>, stosownie do wyniku procesu, przy ustaleniu, że powód wygrał proces w 99%.</p> <p>W apelacji pozwana wniosła o zmianę przedstawionego wyżej wyroku poprzez obniżenie zasądzonej kwoty o kwotę 12.121,46 zł tj. do kwoty 4.554,16 zł oraz o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu, podnosząc, że w przypadku uwzględnienia apelacji, „wygrana” powoda będzie poniżej 90% dochodzonego roszczenia.</p> <p>Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez błędne ustalenie zachowku na kwotę 86.675,62 zł zamiast na 74.554,16 zł oraz sprzeczność istotnych ustaleń poprzez przyjęcie wartości czynnej majątku spadkowego na kwotę 346.702,46 zł zamiast: 298.216,65 zł.</p> <p>Według wywodów apelacji, Sąd I instancji błędnie ustalił, że wartość czynna majątku spadkowego, niezbędna do wyliczenia zachowku powoda stanowi kwotę 346.702,46 zł.</p> <p>Wartość majątku zmarłego i pozwanej w wys. 693.404,92 zł pomniejszona o kwotę 96.971,62 zł (zadłużenia bankowe i koszty pogrzebu) i podzielona na dwa – daje kwotę 298.216,65 zł. Dzieląc kwotę 298.216,65 zł na 4. otrzymujemy kwotę: 74.554,16 zł stanowiącą należny powodowi zachowek. Wobec zapłaty przez pozwaną 70.000 zł., do zapłaty pozostaje kwota <span class="underline"> <!-- -->4.554,16 zł.</span> </p> <p>W odpowiedzi na apelację powód przyznał, iż należny mu zachowek winna stanowić kwota 74.554.16 zł oraz, że Sąd I instancji winien zasądzić na jego rzecz od pozwanej kwotę 4.554,16 zł.</p> <p>Powód nie podzielił zarzutów apelacji co do rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Nadto jego zdaniem, do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego winna znaleźć zastosowanie zasada z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Nie ma bowiem podstaw, by powód ponosił negatywne konsekwencje pomyłki Sądu.</p> <p>Rozpoznając sprawę w granicach apelacji Sąd Apelacyjny miał na uwadze, co następuje.</p> <p>Podzielić należało ustalenia faktyczne Sądu I instancji poza zarzucanym w apelacji błędnym wyliczeniem należnego powodowi zachowku.</p> <p>Na substrat zachowku składa się czysta wartość spadku (powiększona o wartość podlegających doliczeniu darowizn)</p> <p>Czystą wartość spadku ustala się odejmując od aktywów spadkowych wartość długów spadkowych (dokonując tej operacji nie uwzględnia się jednak zapisów i poleceń – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 993)">art. 993 k.c.</a>)</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Aktywa spadkowe w sprawie niniejszej to kwota 346.702,46 zł</span> </p> <p>stanowiąca sumę kwot:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>298.830 zł (1/2 z 597.660 zł wartości nieruchomości pozwanej i spadkodawcy)</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>23.871 zł (1/2 z 47.742 zł wartości nieruchomości pozwanej i spadkodawcy)</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>24.001,46 zł (1/2 oszczędności pozwanej i spadkodawcy)</p> </dd> </dl> <p> <span class="underline"> <!-- -->Wartość długów spadkowych to kwota 52.985,80 zł.</span> </p> <p>stanowiąca sumę kwot:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>½ z kredytu zaciągniętego przez spadkodawcę i pozwaną t.j. ½ z 82.265,14 zł = <span class="underline"> <!-- -->41.132,57 zł</span> </p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>½ z debetu na rachunku wspólnym pozwanej i spadkodawcy t.j. ½ z 3.532,67 zł = <span class="underline"> <!-- -->1.766,33 zł.</span> </p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>½ z pozostałego do spłaty kredytu zaciągniętego przez spadkodawcę t.j. ½ z kwoty 2.173,81 zł = <span class="underline"> <!-- -->1.086,90 zł.</span> </p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>kwota 9.000 zł – koszty pochówku zmarłego</p> </dd> </dl> <p>Aktywa spadkowe: 346.702,46 zł minus długi spadkowe: 52.985,80 zł równa się <span class="underline"> <!-- -->czysta wartość spadku w kwocie: 293.716,66 zł</span> </p> <p>Należny powodowi zachowek to kwota <span class="underline"> <!-- -->293.716,66 zł :</span> 4 = <span class="underline"> <!-- -->73.429,16 zł</span> </p> <p>Różnica między należnym powodowi zachowkiem w kwocie 73.429,16 zł, a uiszczoną przez pozwaną z tego tytułu kwotą 70.000 zł., stanowi kwotę: 3.429,16 zł.</p> <p>Skoro zatem pozwana domaga się w apelacji obniżenia zasądzonej od niej kwoty 16.676,62 zł do kwoty 4.554,16 zł a więc nawet wyższej od tej, która wynika z przedstawionych wyżej wyliczeń – to apelację należało w całości uwzględnić i z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zmienić zaskarżony w pkt 1. wyrok poprzez obniżenie zasądzonej kwoty 16.675,52 zł do kwoty 4.554,16 zł.</p> <p>Uwzględnienie apelacji w zakresie rozstrzygnięcia o roszczeniu głównym powoduje też konieczność zmiany zawartego w pkt. 4 zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcia o kosztach procesu, przy zastosowaniu zasady stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.</p> <p>Powód wygrał sprawę w 85,20%, a przegrał w 14,80%. Poniesione przez powoda koszty to kwota 9.492 zł (opłata od pozwu – 4.375 zł, zaliczka na biegłego – 1.500 zł, koszty zastępstwa procesowego – 3.600 zł i opłata od pełnomocnictwa – 17 zł).</p> <p>Koszty pozwanej to koszty zastępstwa procesowego 3.600 zł plus 17 zł opłaty od pełnomocnictwa, razem 3.617 zł.</p> <p>Powodowi należy się za I instancję zwrot 85,20% z 9.492 zł poniesionych przez niego kosztów, a pozwanej zwrot 14,80% z 3.617 zł poniesionych przez pozwaną kosztów procesu. Różnica w kwocie: 7.551,87 zł (<span class="underline"> <!-- -->w zaokrągleniu: 7.552 zł.)</span> podlegała zasądzeniu na rzecz powoda od pozwanej (80.087,18 zł – 535,31 zł = 7.551,87 zł.). Do kwoty 7.552 zł należało zatem obniżyć zasądzone od pozwanej na rzecz powoda koszty procesu.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono, stosownie do jego, wyniku z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> </p> </div>