V ACa 910/12

<p>Sygn. akt V ACa 910/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 4 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="492"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Irma Kul</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Renata Artska</p> <p>SA Jacek Grela (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekr. sąd. Magdalena Tobiasz - Ignatowicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. w Gdańsku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">S. B.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. M.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy</p> <p>z dnia 6 kwietnia 2012 r. sygn. akt I C 583/11</p> <p>I.  oddala apelację;</p> <p>II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Na oryginale właściwe podpisy.</p> <p>Sygn. akt V ACa 910/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">S. B.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanej <span class="anon-block">M. M.</span> 250.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2005 roku do dnia<br/>zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm<br/>przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu powód podał, iż pozwana jest spadkobierczynią po <span class="anon-block">(...)</span> na podstawie testamentu otwartego i ogłoszonego w dniu 22<br/>kwietnia 2011 roku w Kancelarii Notarialnej notariusza <span class="anon-block">W. D.</span> <span class="anon-block">(...)</span>. W dniu 1 września 2004 roku powód udzielił spadkodawcy, który był jego<br/>teściem, pożyczki w kwocie 250.000 zł. Pożyczkobiorca miał zwrócić wskazaną<br/>kwotę do dnia 31 sierpnia 2005 roku wraz z odsetkami. Pomimo wielokrotnych<br/>rozmów na temat zwrotu pożyczki, nigdy nie doszło do rozliczenia powyższej umowy.<br/>Pozwana w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty odmówiła dobrowolnego uiszczenia<br/>kwoty 250.000 zł.</p> <p>Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości<br/>oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu.</p> <p>W uzasadnieniu pozwana podała, iż sporna umowa została zawarta dla pozoru i<br/>podlega sankcji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> Przedmiotowa pożyczka miała służyć rozliczeniu<br/>wykonanych usług przez firmę pozwanej na rzecz firmy spadkodawcy. W tym celu<br/>powód prowadzący własną działalność gospodarczą miał obciążyć fakturami firmę<br/>spadkodawcy za usługi, które faktycznie zostały wykonane przez firmę pozwanej, a<br/>jedynie były one firmowane przez powoda. Wobec tego powód jako firmant wystawił<br/>szereg faktur na przedsiębiorstwo <span class="anon-block">W. M.</span>, za które otrzymał zapłatę w<br/>sumie na kwotę 323.823,03 zł. Jednakże usługi wynikające z tych faktur zostały<br/>wykonane przez pozwaną. Z otrzymanej kwoty powód miał uiścić zobowiązania<br/>podatkowe. Z tytułu firmowania otrzymał także kwotę 26.914,09 zł. Pozostała suma<br/>miała zostać zwrócona <span class="anon-block">W. M.</span>. Aby uwiarygodnić przed<br/>organami podatkowymi przelew kwoty wynikającej z firmanctwa z prywatnego konta</p> <p>powoda na rachunek bankowy spadkodawcy pozwanej, spisano przedmiotową umowę<br/>pożyczki. Ponadto pozwana dodała, że to właśnie powód z żoną (córką <span class="anon-block">(...)</span>) korzystali z dobrej sytuacji finansowej <span class="anon-block">W. M.</span> a nie<br/>odwrotnie. Znajduje to swój wyraz w treści testamentu, gdzie <span class="anon-block">(...)</span> zapis gotówkowy na rzecz córki w kwocie 500.000 zł oraz wskazał, że<br/>wcześniej darował jej nieruchomość produkcyjną.</p> <p>Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2012 r., zapadłym w sprawie o sygn. akt I C<br/>583/11, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy:</p> <p>1.  oddalił powództwo,</p> <p>2.  zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 7217 zł tytułem zwrotu kosztów<br/>zastępstwa procesowego,</p> <p>3.  kosztami sądowymi, od których zwolniony został powód, obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Podjęte rozstrzygnięcie, Sąd Okręgowy uzasadnił w następujący sposób:<br/>Pozwana, działająca pod <span class="anon-block"> firmą Zakład (...)</span>, wykonywała usługi utylizacyjne na rzecz swojego męża, który również<br/>prowadził działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block"> (...)</span> Przedsiębiorstwo<br/>Budownictwa <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Obroty firmy pozwanej na przełomie lat 2002 i 2003 zbliżyły się do granicy<br/>wymagającej prowadzenia pełnej księgowości. Aby uchronić pozwaną przed tym<br/>niekorzystnym obowiązkiem, <span class="anon-block">W. M.</span>ustalił z powodem - swoim<br/>zięciem, który również prowadził działalność gospodarczą pod nazwą <span class="anon-block"> Zakład (...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">S. B.</span>,<br/>że ten wystawiając faktury obciąży jego firmę za usługi wykonane przez firmę<br/>pozwanej. Powód wyraził na to zgodę i wystawił pięć faktur na łączną kwotę<br/>323.823,03 zł, których nabywcą było przedsiębiorstwo prowadzone przez <span class="anon-block">(...)</span>. Usługi wskazane w tych fakturach zostały wykonane przez firmę<br/>pozwanej. Powyższa kwota została uiszczona na rachunek bankowy przedsiębiorstwa<br/>powoda przez <span class="anon-block">W. M.</span>.</p> <p>Powód od wskazanej kwoty 323.823.03 zł uregulował zobowiązania podatkowe.<br/>Ponadto z powyższej sumy uzyskał kwotę 26.914,09 zł tytułem firmowania usług<br/>pozwanej. Pozostała kwota 250.000 zł została zwrócona <span class="anon-block">W. M.</span>.<br/>W celu nadania podstaw tej transakcji i tym samym uwiarygodnienia jej przed<br/>organami podatkowymi, strony w dniu 1 września 2004 roku zawarły umowę<br/>pożyczki, na mocy której powód pożyczył swojemu teściowi wskazaną kwotę.</p> <p>Powód prowadził działalność gospodarczą do 2006 roku. Do tego czasu świadczył<br/>usługi wyłącznie na rzecz <span class="anon-block">W. M.</span>, od którego był wraz z rodziną<br/>finansowo uzależniony. Spadkodawca pozwanej sfinansował np. zakup pompy<br/>insulinowej dla syna swojej córki i powoda. Zdarzały się tym niemniej takie sytuacje,<br/>że nie regulował terminowo płatności za usługi wykonane przez powoda. Po<br/>zakończeniu działalności gospodarczej powód był najpierw bezrobotny, a następnie<br/>znalazł zatrudnienie, świadcząc pracę za najniższe minimalne wynagrodzenie.<br/>Wcześniej <span class="anon-block">W. M.</span> darował swojej córce nieruchomość na cele związane z<br/>prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto w swoim testamencie poczynił na<br/>jej rzecz zapis gotówkowy w kwocie 500.000 zł.</p> <p>Pismem z dnia 20 czerwca 2011 roku powód wezwał pozwaną, jako spadkobierczynię<br/>po <span class="anon-block">W. M.</span>, do zapłaty kwoty 250.000 zł. W odpowiedzi pozwana<br/>oświadczyła, że dochodzona przez powoda należność nie istnieje.</p> <p>Powyższy stan fatyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o przedstawione przez<br/>strony dokumenty, za wyjątkiem protokołu ze spotkania z dnia 28 stycznia 2011 roku<br/>/k.82-847, który nie spełniał wymogów dokumentu prywatnego, bowiem nie został<br/>podpisany. Pozostałe dokumenty zostały sporządzone we właściwej formie. Były<br/>przejrzyste, jasne i nie budziły wątpliwości Sądu. Tym samym zasługiwały na<br/>przyznanie im waloru wiarygodności. Oprócz tego Sąd meriti poczynił ustalenia w<br/>niniejszej sprawie na podstawie zeznań świadków i stron postępowania.</p> <p>Jego zdaniem, kluczowe dla rozstrzygnięcia były zeznania świadka <span class="anon-block">(...)</span>, który w sposób przejrzysty, logiczny i konsekwentny przedstawił<br/>powody spisania przedmiotowej umowy pożyczki. Świadek ten uczestniczył w<br/>dokonywanych czynnościach, a co najważniejsze, nie był związany z żadną ze stron<br/>postępowania. Jego zeznania znalazły również swoje odzwierciedlenie w</p> <p>dokumentach zgromadzonych w sprawie. Wobec tego twierdzenia tego świadka w<br/>całej rozciągłości zasługiwały na wiarę.</p> <p>Sąd a quo nie dał wiary zeznaniom świadka <span class="anon-block">K. B.</span>, a także <span class="anon-block">(...)</span> w zakresie odnoszącym się do okoliczności spisania umowy<br/>pożyczki, albowiem były one sprzeczne z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w<br/>sprawie, które w sposób logiczny przedstawiały odmienne motywy zawarcia<br/>przedmiotowej umowy. Twierdzenia świadka i powoda dotyczące udzielenia<br/>przedmiotowej pożyczki okazały się niewiarygodne również z tego powodu, że, jak<br/>sami przyznali, byli uzależnieni finansowo od <span class="anon-block">W. M.</span>, który zapewniał<br/>powodowi pracę, a także w inny sposób wspomagał ich majątkowo. Powyższe<br/>okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że powód nie miał tak znacznych zasobów<br/>pieniężnych, aby udzielić swojemu teściowi pożyczki w kwocie 250.000 zł.</p> <p>Jako prawdziwe Sąd I instancji ocenił zeznania pozwanej <span class="anon-block">M. M.</span>, która<br/>przyznała, że usługi fakturowane przez powoda zostały wykonane przez jej<br/>przedsiębiorstwo, zaś wskazana umowa miała na celu uchronienie jej przed<br/>obowiązkiem prowadzenia pełnej księgowości. Jej zeznania pozostawały w zgodzie<br/>dowodami, którym Sąd nadał walor wiarygodności.</p> <p>W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Żądanie powoda należało wywodzić z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720;art. 720 § 1)">art. 720 § 1 k.c.</a>, zgodnie z którym przez<br/>umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego<br/>określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący<br/>zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego<br/>samego gatunku i tej samej jakości.</p> <p>Do pozwu powód załączył umowę pożyczki, a także wykonane polecenie przelewu<br/>kwoty 250.000 zł na rzecz pożyczkobiorcy. Dowody te potwierdzały fakt dokonania<br/>przepływu środków pieniężnych i przemawiały za zasadnością roszczenia. Jednakże<br/>pozwana, będąca spadkobierczynią <span class="anon-block">W. M.</span>, podjęła skuteczną obronę<br/>podnosząc zarzut nieważności przedmiotowej umowy pożyczki ze względu na jej<br/>pozorność. W ocenie Sądu a quo, w odpowiedzi na ten zarzut, który został poparty<br/>stosownymi dowodami, powód nie wykazał, w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, okoliczności</p> <p>prowadzących do zniweczenia stanowiska pozwanej, co skutkować musiało<br/>niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem niniejszego postępowania w postaci<br/>oddalenia powództwa.</p> <p>Według treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie<br/>za jej zgodą dla pozoru (pozorność czysta). Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone<br/>dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według<br/>właściwości tej czynności (pozorność kwalifikowana). Pozorność oświadczenia,<br/>najogólniej rzecz ujmując oznacza, iż jest ono symulowane. Strony, które dokonują<br/>takiej czynności prawnej, próbują wywołać wobec osób trzecich, prawdziwe<br/>przeświadczenie, że ich zamiarem jest wywołanie skutków prawnych, objętych treścią<br/>ich oświadczeń woli. Zatem niezbędnym elementem pozorności jest tajne<br/>porozumienie pomiędzy stronami takiej czynności (akt konfidencji).</p> <p>Innymi słowy, oświadczenie woli złożone jest dla pozoru wtedy, gdy z góry<br/>powziętym zamiarem stron jest brak woli wywołania skutków prawnych, przy<br/>jednoczesnej chęci wprowadzenia innych osób (lub organów) w błąd co do dokonania<br/>określonej czynności prawnej. Strony udając więc, że dokonują jakiejś czynności<br/>prawnej, a pozorność ma miejsce wtedy, gdy pod pozorowaną czynnością prawną nic<br/>się nie kryje, jak i wtedy, gdy czynność pozorna ma na celu ukrycie innej rzeczywistej<br/>i zamierzonej czynności prawnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12.07.2002 r., V<br/>CKN 1547/00, LEX nr 56054). Zatem musi zachodzić sprzeczność między tym, co<br/>strony deklarują na zewnątrz, a tym, do czego w rzeczywistości dążą.</p> <p>W ocenie Sądu meriti, pozwana wykazała, iż umowa pożyczki z dnia 1 września 2004<br/>roku została zawarta dla pozoru. Przede wszystkim kluczowe znaczenie dla dokonanej<br/>oceny miały zeznania świadka <span class="anon-block">E. L.</span> - uczestnika<br/>podejmowanych czynności - który w sposób logiczny przedstawił ciąg wydarzeń,<br/>które doprowadziły do spisania tejże umowy. Świadek ten wskazał, że umowa ta była<br/>następstwem firmowania przez powoda usług wykonanych przez pozwaną na <span class="anon-block">(...)</span>. W wyniku porozumienia pomiędzy powodem a spadkodawcą<br/>pozwanej, firma powoda miała fakturować usługi utylizacyjne świadczone przez<br/>przedsiębiorstwo pozwanej. Tym samym, powód wystawił pięć faktur VAT na łączną<br/>kwotę 323.823,03 zł, która została mu uiszczona przez <span class="anon-block">W. M.</span>. Po</p> <p>uregulowaniu zobowiązań podatkowych i zatrzymaniu kwoty 26.914,09 zł tytułem<br/>wynagrodzenia za udział w procederze, z powyższej sumy pozostała kwota 250.000 zł.<br/>Kwota ta została zwrócona spadkodawcy pozwanej pod pozorem przedmiotowej<br/>umowy pożyczki. Wskazana czynność została przedsięwzięta przez powoda<span class="anon-block">(...)</span> celem nadania zwrotowi powyższej sumy oddzielnej podstawy<br/>faktycznej, która uchroniłaby strony od zainteresowania tą transakcją przez organy<br/>skarbowe. Przedstawiony przez świadka <span class="anon-block">L.</span> opis zdarzeń w świetle<br/>całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznać należało za w<br/>pełni wiarygodny. Pozostałe okoliczności ujawnione w sprawie, a dotyczące<br/>stosunków rodzinnych istniejących pomiędzy powodem, jego małżonką <span class="anon-block">(...)</span> również potwierdzały fakt pozornego zawarcia umowy<br/>pożyczki. Przede wszystkim, stwierdził Sąd I instancji, powód nie wykazał w toku<br/>postępowania, aby dysponował w chwili spisania umowy tak znacznymi zasobami<br/>pieniężnymi, które pozwoliłyby mu na udzielenie pożyczki swojemu teściowi. Co<br/>więcej, jak sam wskazał w swoich zeznaniach, wraz z żoną byli wręcz uzależnieni<br/>finansowo od <span class="anon-block">W. M.</span>, który zapewnił mu pracę. Ponadto<span class="anon-block">(...)</span> - żona powoda - stwierdziła, iż spadkodawca pozwanej sfinansował<br/>ich synowi zakup pompy insulinowej o wartości 15.000 zł. Oprócz tego - zauważył<br/>Sąd Okręgowy - <span class="anon-block">W. M.</span> przed swoją śmiercią darował córce<br/>nieruchomość w celu prowadzenia działalności gospodarczej, zaś w testamencie<br/>nakazał wykonanie na jej rzecz zapisu w kwocie 500.000 zł. O braku tak znacznych<br/>środków finansowych przez powoda świadczy również fakt, iż po zakończeniu<br/>działalności gospodarczej, co związane było z odcięciem się od wsparcia majątkowego<br/>teścia, powód był bezrobotny, a następnie wykonywał pracę otrzymując za nią<br/>minimalne wynagrodzenie. W ocenie Sądu meriti, przytoczone powyżej okoliczności,<br/>wynikające z całokształtu materiału dowodowego, świadczą o tym, że powód nie<br/>dysponował znacznymi zasobami pieniężnymi w przeciwieństwie do <span class="anon-block">(...)</span>, który był osobą majętną. Sam ten fakt czyni wątpliwymi twierdzenia<br/>powoda i sprawia, że nie są one w stanie obronić się przed zarzutem nielogiczności. Po<br/>co w takiej sytuacji <span class="anon-block">W. M.</span> pożyczałby od powoda pieniądze, skoro<br/>powód był od niego finansowo uzależniony? Twierdzenia zaprezentowane przez</p> <p>pozwaną, poparte stosownymi dowodami, pozwoliły na logiczne wyjaśnienie faktu<br/>spisania przedmiotowej umowy. Natomiast powód w tym stanie rzeczy nie przedstawił<br/>wiarygodnych dowodów pozwalających na uznanie słuszności jego stanowiska<br/>odnośnie udzielenia w dniu 1 września 2004 roku pożyczki na kwotę 250.000 zł.<br/>Zdaniem Sądu I instancji, z racji wykazania przez pozwaną faktu pozomości<br/>przedmiotowej umowy, to na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia okoliczności<br/>świadczących o zasadności jego roszczenia. Jednakże jego działania w tym względzie<br/>okazały się nieskutecznie, albowiem oprócz niewykazania faktu posiadania środków<br/>pieniężnych pozwalających na zawarcie przedmiotowej umowy, nie udowodnił on<br/>chociażby tego, że samodzielnie wykonał usługi wskazane w wystawionych fakturach<br/>VAT.</p> <p>Reasumując, Sąd Okręgowy stwierdził, że przedmiotowa umowa została zawarta<br/>pomiędzy stronami tej czynności z góry powziętym zamiarem braku woli wywołania<br/>skutków prawnych właściwych dla udzielenia pożyczki, przy jednoczesnej chęci<br/>wprowadzenia innych osób, czy też organów, w błąd co do dokonania tej czynności.<br/>Strony „udawały" fakt, że spadkodawca pozwanej będzie zobowiązany do zwrotu<br/>uiszczonej mu kwoty. Wskazana umowa miała na celu ukrycie transferu środków<br/>pieniężnych wynikających z wcześniejszego firmowania przez powoda usług<br/>pozwanej wykonanych na rzecz <span class="anon-block">W. M.</span>. Innymi słowy, przedmiotowa<br/>umowa miała nadać temu transferowi samodzielny i skonkretyzowany tytuł własny.<br/>Natomiast powód nie udowodnił, aby umowa z dnia 1 września 2004 roku<br/>odzwierciedlała rzeczywistą pożyczkę, którą udzielił swojemu teściowi. Wobec tego<br/>uznać należało, iż wskazana umowa jest nieważna w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> </p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd a quo, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720;art. 720 § 1)">art. 720 § 1 k.c.</a> a contrario w zw. z<br/>art. 83 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§ 1 k.c.</a>, oddalił powództwo (punkt 1 wyroku).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić<br/>przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i<br/>celowej obrony. Powód przegrał niniejszy proces, wobec tego Sąd meriti, na<br/>podstawie przytoczonego przepisu i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra<br/>Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności<br/>adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy</p> <p>prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1348), zasądził od powoda<br/>na rzecz pozwanej kwotę 7.217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego<br/>(punkt 2 wyroku).</p> <p>Na mocy art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w<br/>sprawach cywilnych (Dz. U. 2005 r. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) kosztami sądowymi,<br/>od których zwolniony został powód, Sąd I instancji obciążył Skarb Państwa (punkt 3<br/>wyroku).</p> <p>Powyższe rozstrzygnięcie w całości zaskarżył apelacją powód i zarzucając:</p> <p>1.  obrazę przepisów postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, polegającą na braku<br/>wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz na dokonaniu<br/>istotnych ustaleń sprzecznie z jego treścią, a także na bezzasadnej odmowie<br/>wiarygodności części materiału dowodowego zwłaszcza w zakresie zeznań <span class="anon-block">(...)</span> oraz zeznań powoda;</p> <p>2.  błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż umowa pożyczki została<br/>zawarta dla pozoru, pomimo braku spełnienia przesłanki w postaci zgody po stronie<br/>powoda;</p> <p>3.  obrazę przepisów postępowania, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 247)">art. 247 k.p.c.</a>, polegającą na prowadzeniu<br/>dowodu ze świadków przeciwko osnowie dokumentu obejmującego czynność prawną<br/>w postaci umowy pożyczki;</p> <p>wniósł o:</p> <p>1.  zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie według żądania zgłoszonego w<br/>powództwie, ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego<br/>rozpoznania,</p> <p>2.  zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za I i II instancję,<br/>według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.</p> <p>Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Sąd Apelacyjny, podziela i przyjmuje za swoje, wszystkie istotne dla<br/>rozstrzygnięcia, ustalenia Sądu pierwszej instancji oraz dokonaną ocenę prawną, o ile<br/>poniżej, nie uznał odmiennie.</p> <p>1.  Na wstępie, przypomnieć należy ugruntowaną w judykaturze regułę, a mianowicie,<br/>że w wypadku wyroku oddalającego apelację, wydanego na podstawie materiału<br/>zgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji, sąd odwoławczy nie musi<br/>powtarzać dokonanych prawidłowo ustaleń; wystarczy stwierdzenie, że ustalenia sądu<br/>pierwszej instancji podziela i przyjmuje za własne. Konieczne jest jednak<br/>ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji (por. wyrok SN z dnia<br/>23.02.2006 r., II CSK 126/05, niepublikowany, zamieszczony w LEX nr 179973).</p> <p>Przywołać także należy zasadę, według której Sąd drugiej instancji rozpoznający<br/>sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami<br/>dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące<br/>naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod<br/>uwagę nieważność postępowania (por. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia<br/>31.01.2008 r., III CZP 49/07, opublikowana w OSNC 2008 z. 6 poz. 55).</p> <p>W przedmiotowej sprawie nie występują okoliczności, które mogłyby świadczyć</p> <p>onieważności postępowania.</p> <p>Powód sformułował w apelacji trzy zarzuty dotyczące naruszenia, przede<br/>wszystkim, norm prawa procesowego, jak i pośrednio, norm prawa materialnego.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego powyższe zarzuty okazały się nieuzasadnione.</p> <p>W pierwszym rzędzie, należało się odnieść do zarzutów formalnych, bowiem,<br/>brak uchybień w tym zakresie, stwarzał dopiero możliwość dokonania oceny<br/>prawidłowości zastosowania norm prawa materialnego.</p> <p>2.  W zakresie postępowania dowodowego w procesie cywilnym występuje swoista<br/>gradacja uchybień formalnoprawnych.</p> <p>W pierwszej kolejności, podlegają analizie zarzuty dotyczące gromadzenia materiału<br/>dowodowego. W przypadku braku wadliwości tego etapu postępowania, przedmiotem<br/>badania winny być zarzuty dotyczące oceny zebranego materiału dowodowego,</p> <p>dokonanej w granicach zakreślonych dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1;art. 233 § 2)">art. 233 § 1 i 2 k.p.c.</a> Dopiero<br/>właściwie zebrane dowody i prawidłowo ocenione w kontekście zasady swobodnej<br/>oceny dowodów, dają podstawę do rozważenia zarzutów dotyczących sprzeczności<br/>poczynionych przez sąd orzekający ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału<br/>dowodowego.</p> <p>W przedmiotowej sprawie, powód zarzucił m.in. w punkcie 3 (trzecim) petitum<br/>apelacji, naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, obejmujących<br/>szeroko rozumianą problematykę gromadzenia materiału dowodowego. Zatem, ta<br/>kwestia wymagała analizy w pierwszym rzędzie.</p> <p>Zdaniem skarżącego, Sąd a quo dopuścił się naruszenia dyspozycji art. 247</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> </p> <p>Otóż, zaprezentowane powyżej stanowisko okazało się nieuzasadnione.</p> <p>Po pierwsze, na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. (k. 67-69 akt), Sąd a quo<br/>dopuścił dowód m.in. z zeznań świadka <span class="anon-block">E. L.</span> formułując<br/>określoną tezę dowodową. Następnie świadek został przesłuchany. Żadna ze stron nie<br/>zakwestionowała tych czynności Sądu. Nie zostało zgłoszone do protokołu<br/>zastrzeżenie w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 162)">art. 162 k.p.c.</a> Wobec tego, strony utraciły możliwość<br/>powoływania się na ewentualne uchybienie Sądu meriti w związku odebraniem zeznań<br/>od świadka <span class="anon-block">E. L.</span> na określoną tezę dowodową.</p> <p>Po drugie, aktualne jest stanowisko Sądu Najwyższego, że „uchwała Całej Izby<br/>Cywilnej z dnia 21 lipca 1954 r. I CO 22/54 (OSN 1955 r., poz. 1), według której<br/>"pozorność czynności prawnej stwierdzonej dokumentem może być udowodniona za<br/>pomocą zeznań świadków i przesłuchania stron również między uczestnikami tej<br/>czynności", jest aktualna również pod rządem nowego kodeksu postępowania<br/>cywilnego” (por. wyrok SN z dnia 18 marca 1966 r., II CR 123/66, opublikowany w<br/>OSNC 1967 z. 2 poz. 22).</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 247)">Art. 247 k.p.c.</a> w ogóle nie dotyczy zagadnienia, czy to co strony oświadczyły w<br/>umowie, jest prawdą. W szczególności przepis ten nie wyłącza dowodu ze świadków<br/>lub z przesłuchania stron dla wykazania pozorności umowy (por. wyrok SN z dnia 13<br/>listopada 1973 r., I CR 678/73, niepublikowany, zamieszczony w LEX nr 7335).</p> <p>Nietrafny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji dyspozycji art. 233 §</p> <p>1  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>, w zakresie dowodu z zeznań świadka <span class="anon-block">K. B.</span> i zeznań powoda.<br/>Przypomnieć trzeba, że gdy chodzi o zarzut naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, a<br/>więc normy zakreślającej Sądowi granice oceny zebranego materiału dowodowego, to<br/>do jego naruszenia mogłoby dojść tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienie<br/>podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych<br/>dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i<br/>właściwego kojarzenia faktów (tak m.in. SN w wyroku z dnia 16.12.2005 r., III CK<br/>314/05, niepublikowanym, zamieszczonym w LEX nr 172176).</p> <p>Powyższą regułę, należy rozwinąć i rozumieć w ten sposób, że nawet, jeżeli na<br/>podstawie zebranego materiału dowodowego, można wywnioskować inną wersję<br/>wydarzeń, zgodną z twierdzeniami skarżącego, ale jednocześnie, wersji przyjętej przez<br/>Sąd I instancji nie można zarzucić rażącego naruszenia szeroko pojętych reguł<br/>inferencyjnych, to stanowisko skarżącego stanowić będzie tylko i wyłącznie polemikę<br/>ze słusznymi i prawidłowymi ustaleniami Sądu.</p> <p>Ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego oraz dokonana przez ten Sąd ocena prawna<br/>tych okoliczności, w ocenie Sądu Apelacyjnego, nie wykroczyły poza granice<br/>swobodnej oceny dowodów, wyznaczonych dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Uzasadnienie apelacji stanowi, w istocie, polemikę powoda ze słusznymi i<br/>prawidłowymi ustaleniami Sądu meriti.</p> <p>Sąd Okręgowy uzasadnił swoje stanowisko. Wskazał przyczyny, które zadecydowały<br/>o tym, że odmówił wiary powyższemu świadkowi oraz powodowi. Przedmiotowa<br/>sprawa, niewątpliwie, ma charakter ocenny. Teoretycznie, mogą ze sobą konkurować<br/>dwie odrębne wersje wydarzeń. Sąd a quo wybrał jedną z nich i uargumentował ją w<br/>taki sposób, że nie można zarzucić mu naruszenia podstawowych reguł logicznego<br/>myślenia, zasad doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów. Zatem,<br/>podejmując w tym zakresie polemikę z Sądem orzekającym, skarżący musiałby<br/>wykazać nie tylko możliwość istnienia innej wersji wydarzeń, ale wskazać także - a<br/>nawet przede wszystkim - rażące naruszenie (chodzi bowiem o podstawowe reguły i<br/>zasady), szeroko pojętych reguł inferencyjnych. Powód nie sprostał temu zadaniu.<br/>Apelacja, w istocie, prezentuje tylko inny punkt widzenia. Tymczasem, twierdzenia</p> <p>Sądu a quo na temat motywów zawarcia przedmiotowej umowy, uzależnienia<br/>finansowego <span class="anon-block">K.</span> i <span class="anon-block">S. B.</span>, były przekonywujące. Dodać można, że<br/>argumentem przemawiającym za stanowiskiem Sądu I instancji, jest również<br/>okoliczność, że zgodnie z treścią rzeczonej umowy, pożyczka miała być zwrócona do<br/>dnia 31 sierpnia 2005 r. Tymczasem, powód wystąpił o zapłatę dopiero: w dniu 20<br/>czerwca 2011 r. wezwaniem do zapłaty (k. 12 akt) i w dniu 15 września 2011 r.<br/>pozwem w niniejszej sprawie (k. 2 akt).</p> <p>Wbrew twierdzeniom powoda, ujawnienie przez świadka <span class="anon-block">E. L.</span> i<br/>przez pozwaną kulisów ominięcia przepisów związanych z obowiązkiem prowadzenia<br/>pełnej księgowości, co może się łączyć z odpowiedzialnością karnoskarbową tych<br/>osób (ale także i powoda), świadczy o wiarygodności tych informacji. Bowiem,<br/>pomimo groźby poniesienia odpowiedzialności, odważyli się oni opisać rzeczywisty<br/>stan sprawy.</p> <p>W konsekwencji, Sąd ad quem uznał zarzuty zawarte w punktach: 1 i 3 petitum<br/>apelacji za nieuzasadnione.</p> <p>3.  W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83 § 1 pkt. 2)">punkcie 2</a> petitum apelacji powód zarzucił naruszenie przez Sąd Okręgowy, w<br/>istocie, prawa materialnego w postaci dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> </p> <p>Wprawdzie, zarzut ten został sformułowany formalnie, jako błąd w ustaleniach<br/>faktycznych polegający na przyjęciu, iż umowa pożyczki została zawarta dla pozoru,<br/>pomimo braku spełnienia przesłanki w postaci zgody po stronie powoda, to jednak<br/>winien być rozpatrywany na obu płaszczyznach, zarówno prawa materialnego, jak i<br/>prawa procesowego.</p> <p>Bezspornie, w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej<br/>stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia<br/>innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej<br/>czynności.</p> <p>Niewątpliwie, cytowany powyżej przepis wymaga współdziałania stron pozornej<br/>czynności prawnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zebrany w sprawie materiał<br/>dowodowy, omówiony już powyżej, stanowił podstawę do przyjęcia, że powód -</p> <p>pomimo, że aktualnie prezentuje inne stanowisko — wyraził zgodę i współdziałał <span class="anon-block">(...)</span> przy zawieraniu pozornej umowy pożyczki.</p> <p>W związku z powyższym, zarzut zawarty w punkcie 2 petitum apelacji również okazał<br/>się chybiony.</p> <p>4.  W ocenie Sądu Apelacyjnego, na marginesie bezskuteczności podniesionych w<br/>apelacji zarzutów, przekonywujący jest zarzut pozwanej przedawnienia dochodzonych<br/>roszczeń (k. 30 akt).</p> <p>Otóż, przyjmując hipotetycznie, że rzeczona umowa pożyczki nie jest dotknięta<br/>bezwzględną nieważnością, należałoby zauważyć, że w aktach sprawy znajdują się<br/>pewne symptomy wskazujące na to, że dochodzone roszczenie było związane z<br/>prowadzoną działalnością gospodarczą.</p> <p>Po pierwsze, wskazuje na to treść § 4 umowy (k. 8 akt). Nie wnikając w tym miejscu<br/>w istotę warunkowego sformułowania tego postanowienia, powód miałby przejąć całą<br/>bazę po byłym <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Z kolei, z treści polecenia przelewu wynika, że powód udzielił pożyczki jako<br/>prowadzący określoną działalność gospodarczą (k. 9 akt).</p> <p>Wobec tego, w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a>, powód dysponował 3-letnim terminem na<br/>dochodzenie swoich roszczeń. Skoro przedmiot umowy miał być zwrócony do dnia 31<br/>sierpnia 2005 r., to roszczenie uległo przedawnieniu z dniem 1 września 2008 r.<br/>Zatem, pozwem wniesionym we wrześniu 2011 r., powód dochodził już<br/>przedawnionego roszczenia, co sprawiło, że jego żądanie było nieuzasadnione.</p> <p>W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny orzekł, jak w punkcie I sentencji, na<br/>podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>,</p> <p>O kosztach procesu, poniesionych w postępowaniu apelacyjnym, Sąd odwoławczy<br/>orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1;art. 108 § 98)">art. 108 § 1 i 98 k.p.c.</a> </p> <p>Powód przegrał postępowanie apelacyjne, w związku z czym, zobowiązany był<br/>zwrócić pozwanej koszty procesu, obejmujące udzieloną jej pomoc prawną.</p> <p>Składało się na nie wynagrodzenie reprezentującego pozwaną pełnomocnika w kwocie<br/>5400 zł, zasądzone na podstawie § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 6 pkt. 7 w zw. z § 13 ust. 1</p> <p>pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie<br/>opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów<br/>nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).</p> </div>