III AUa 878/12

<p>Sygn. akt III AUa 878/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 5 grudnia 2012 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Monika Kowalska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Maria Szaroma (spr.)</p> <p>SSA Ewa Drzymała</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Ewa Dubis</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. w Krakowie</p> <p>sprawy z wniosku<strong> <!-- --> <span class="anon-block">Z. B.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">K.</span> </strong> </p> <p>o emeryturę</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach Wydziału V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt V U 331/12</p> <p> <strong> <!-- -->u c h y l a zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Kielcach. </strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 878/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r.</p> <p>Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Kielcach V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">K.</span> z dnia 23 stycznia 2012 r. w ten sposób, iż przyznał <span class="anon-block">Z. B.</span> emeryturę począwszy od stycznia 2012 r.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca w okresie od 13 maja 1970 r. do 31 maja 1988 r. był zatrudniony w <span class="anon-block"> (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym</span> w <span class="anon-block">K.</span>. W dniu 30 maja 1988 r. były pracodawca wystawił mu świadectwo pracy, w którym potwierdził powyższy okres zatrudnienia na stanowisku zbrojarz – betoniarz. W tym dokumencie wskazano, że w okresie od 15 lutego 1973 r. do 4 stycznia 1974 r. wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową, natomiast od 19 stycznia 1981 r. do 30 czerwca 1982 r. pracował na eksporcie w <span class="anon-block">L.</span>, a od 3 czerwca 1996 r. do 4 czerwca 1987 r. na eksporcie w <span class="anon-block">Z.</span>. Archiwum <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, na podstawie akt osobowych i dokumentacji płacowej, potwierdziło zaświadczeniem z dnia 24 listopada 1998 r. okres zatrudnienia ubezpieczonego na stanowisku zbrojarz – betoniarz, wyszczególniając ww. okresy: zasadniczej służby wojskowej oraz pracy na eksporcie w <span class="anon-block">L.</span> i<span class="anon-block">Z.</span>. Wnioskodawca na w/w stanowisku pracował na podstawie umowy o pracę, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd I instancji przyjął, że ogólny staż pracy <span class="anon-block">Z. B.</span> wyniósł 28 lat, 3 miesiące i 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>Sąd Okręgowy podniósł, że spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy zatrudnienie wnioskodawcy w okresie od dnia 13 maja 1970 r. do dnia 31 maja 1988 r., na stanowisku betoniarza w <span class="anon-block"> (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym</span> w <span class="anon-block">K.</span>, podlega zaliczeniu do stażu pracy w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu dołączona do odwołania kserokopia świadectwa pracy, umowy o pracę oraz znajdujące się w aktach ZUS zaświadczenie dają podstawę przyjąć, że wnioskodawca świadczył stale i w pełnym wymiarze pracę na stanowisku zbrojarz-betoniarz, ujętą w wykazie A dział V, poz. 4 pkt 1 i 3, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. ( Dz, U. MB i PMB nr 3 poz. 6). Sąd Okręgowy podkreślił, że nie ma znaczenia fakt zatrudnienia wnioskodawcy na powyższych stanowiskach jednocześnie, gdyż stanowiska te mieszczą się w zakresie prac zaliczanych do pracy w warunkach szczególnych. Uwzględnienie okresu pracy od 1 maja 1970 r. do 31 maja 1988 r. w ocenie Sąd I instancji sprawiło, że bezzasadnym było czynienie rozważań co do pozostałych okresów, gdyż zostało w sprawie wykazane, że wnioskodawca spełnia warunek legitymowania się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy powołując się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 27;art. 32;art. 184;art. 184 ust. 1)">art. 27, art. 32 i art. 184 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz. U. 2009 r. Nr 153 poz. 1227 z późn. zm.) oraz przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. 1983 r. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), uznał, że wnioskodawca spełnia przesłanki, od których zostało uzależnione nabycie prawa do emerytury, w szczególności legitymuje się wymaganym stażem pracy w szczególnych warunkach. Z tego względu Sąd I instancji orzekł jak w sentencji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14}§ 2 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od powyższego wyroku złożył organ rentowy wnosząc o jego zmianę i oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie 32 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (ust. 1;ust. 2;ust. 4)">ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (t.j. Dz. U. 2009 r. Nr 153 poz. 1227 z późn. zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (§ 4;§ 4 ust. 1)">§ 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. 1983 r. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż wnioskodawca w okresie od 13 maja 1970 r. do 31 maja 1988 r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych, a w konsekwencji uznanie za udowodnione, iż posiada co najmniej 15 lat stażu pracy w warunkach szczególnych. Ponadto naruszenie przepisów postępowania w szczególności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 k.p.c.</a> poprzez niedostateczne wyjaśnienie, na jakim stanowisku i w jakim wymiarze wnioskodawca był zatrudniony w powyższym okresie.</p> <p>W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że Sąd I instancji bezpodstawnie zaliczył wnioskodawcy okres zatrudnienia od 13 maja1970 r. do 31 maja 1988 r. jako pracę w warunkach szczególnych. W ocenie strony skarżącej budzi poważne zastrzeżenia, czy przez cały uwzględniony okres zatrudnienia wnioskodawca świadczył pracę na stanowisku betoniarz-zbrojarz i czy także pracę tą świadczył na budowach eksportowych w okresie od 19 stycznia 1981 r. do 30 czerwca 1982 r. i od 3 czerwca 1986 r. do 4 czerwca 1987 r.</p> <p>Organ rentowy zarzucił zatem, że mimo wątpliwości co do rodzaju wykonywanych przez wnioskodawcę prac w spornym okresie Sąd Okręgowy nie przeprowadził wszechstronnego postępowania dowodowego, ograniczając się jedynie do dowodu z akt ZUS i kserokopii umowy o pracę oraz świadectwa pracy. Sąd I instancji nie przeprowadził dowodu z akt osobowych ani z zeznań świadków, jak również z zeznań wnioskodawcy na okoliczność charakteru zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) Przedsiębiorstwie Budowlanym</span> w <span class="anon-block">K.</span> i rodzaju wykonywanych przez niego prac w okresie tego zatrudnienia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest zasadna.</p> <p>Przed organem rentowym sprawa emerytalna ma charakter administracyjno - prawny, a w postępowaniu stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ()">kodeksu postępowania administracyjnego</a> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19600300168" title="Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 (art. 180)">art. 180 k.p.a.</a>). W związku z powyższym organ rentowy ma ograniczoną swobodę prowadzenia postępowania dowodowego. Z przepisów proceduralnych wynika bowiem jakie środki dowodowe stanowią podstawę ustalenia konkretnych okoliczności. Tym przepisem jest właśnie § 2 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dokumenty wyszczególnione w tym przepisie są dla organu rentowego wiążące zarówno w pozytywnym jak i negatywnym znaczeniu, co oznacza, że brak zaświadczenia organ powinien traktować jako brak dowodu na fakt wykonywania pracy tego rodzaju. Jednakże na etapie postępowania odwoławczego na skutek zaskarżenia decyzji organu rentowego przedmiotowa sprawa przekształca się w sprawę cywilną w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1)">art. 1 k.p.c.</a>, a więc do jej rozpoznania stosuje się odpowiednio przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a>. Z tego względu zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 473)">art. 473 k.p.c.</a> w postępowaniu przed sądem nie stosuje się żadnych ograniczeń dowodowych. Ten wyjątek od zasady wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 247)">art. 247 k.p.c.</a> sprawia, że fakt zatrudnienia w szczególnych warunkach może być dowodzony za pomocą każdego dowodu, a więc dopuszczalne jest dowodzenie za pomocą zeznań świadków (tak: SN w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 8 kwietnia 1999 r. II UKN 619/98 OSNP 2000/111439).</p> <p>Szczątkowo przeprowadzone przez Sąd Okręgowy postępowanie dowodowe nie daje podstaw do zaakceptowania wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd I instancji ograniczył bowiem postępowanie dowodowe jedynie do pobieżnej analizy akt rentowych oraz kserokopii umowy o pracę i świadectwa pracy, co na gruncie przepisów postępowania cywilnego jest niedopuszczalne. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt V CSK 115/07, M.Prawn. 2007/17/930, sąd jest zobowiązany do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Jeśli uzasadnienie nie zawiera wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia poprzez ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej lub wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, wówczas orzeczenie podlega uchyleniu, zaś sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpoznania. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że zaliczenie przez Sąd Okręgowy okresu od 1 maja 1970 r. do 31 maja 1988 r. do stażu pracy w warunkach szczególnych związane być powinno z jednoznacznymi i przekonującymi wynikami postępowania dowodowego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wbrew ciążącemu na Sądzie I instancji obowiązkowi nie dokonał on szczegółowego ustalenia jakie stanowisko w spornym okresie wnioskodawca rzeczywiście zajmował, jaki był zakres jego obowiązków, na czym jego praca polegała oraz czy wykonywana była w pełnym wymiarze czasu obowiązującym na danym stanowisku pracy. Konieczne jest nadto dokładne przyporządkowanie zajmowanego stanowiska do konkretnej pozycji wymienionej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późno zm.), a nie w zarządzeniu resortowym tak jak to uczynił Sąd I instancji.</p> <p>W tej sytuacji Sąd Okręgowy w ponownym postępowaniu winien przeprowadzić rzetelne postępowanie dowodowe starając się ustalić wszystkie okoliczności pracy wnioskodawcy, na jakie wskazano powyżej, między innymi w oparciu o akta osobowe oraz zeznania samego wnioskodawcy, a nadto pouczyć go o spoczywającym na nim ciężarze dowodu i możliwości składania wszelkich wniosków dowodowych, w tym również powołania świadków, którzy mogliby potwierdzić charakter wykonywanej pracy.</p> <p>Ze względu na konieczność przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania dowodowego w całości orzeczono jak w sentencji wyroku, na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> </p> </div>