I ACz 816/12

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACz 816/12</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Dnia 7 grudnia 2012 r.</strong> </p> <p>Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym</p> <table> <colgroup> <col width="239"/> <col width="355"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->SSA Dariusz Mazurek </strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy <br/>z powództwa<strong> <!-- --> Banku Spółdzielczego w <span class="anon-block">Ż.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">D. P.</span>, <span class="anon-block">B. P.</span> i <span class="anon-block">D. N.</span>" sp. Komandytowo - Akcyjna w <span class="anon-block">R.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek zażalenia<strong> <!-- --> pozwanego <span class="anon-block">D. N.</span>" <span class="anon-block"> Spółka (...)</span> w <span class="anon-block">R.</span> </strong> </p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Gospodarczego w Rzeszowie</p> <p>z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt VI GNc 500/12</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o d d a l i ć zażalenie.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwany <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">R.</span> wnioskiem zawartym a zarzutach od nakazu zapłaty z dnia 20 lipca 2012r. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych.</p> <p>Postanowieniem z dnia 27 września 2012r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie wniosek pozwanego oddalił.</p> <p>W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że ustalił na podstawie dokumentów przedstawionych przez pozwanego, ze za okres od 1 stycznia 2012r. do 31 maja 2012r. wynika strata w wysokości 68 798, 04 zł oraz debet na rachunku bankowym od kwoty 36 zł w grudniu 2011r. do kwoty 91 zł w lipcu 2012r.</p> <p>Sąd Okręgowy ocenił, ze pozwany ubiegając się o udzielenia zwolnienia nie wykazał kompleksowo swojej sytuacji majątkowej czego wymaga przepis art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Przedstawione przez pozwanego dowody w postaci rachunku zysków i strat czy wyciągu z jednego rachunku bankowego były w ocenie Sądu nie wystarczające do wykazania okoliczności od istnienia których ustawa uzależnia udzielenie zwolnienia.</p> <p>Sąd Okręgowy argumentował, że ze złożonego przez ubiegającego się o uzyskanie zwolnienia rachunku zysków i strat wynika przychód w wysokości 156 966, 31 przewyższający wysokość opłaty sądowej od wniesionych zarzutów. Wykazanie przez pozwanego poniesienia kosztów w wysokości 205 769, 53 zł nie niweczy według Sądu Okręgowego oceny, że pozwany nie wykazał ustawowych przesłanek do uzyskania zwolnienia jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">R.</span> zaskarżając postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 27 września 2012r. w całości zarzucił naruszenie prawa procesowego w zakresie:</p> <p>1)  – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i nie dokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów oraz nienależytego wyjaśnienia okoliczności sprawy i błędne ustalenie, że pozwany posiada środki na pokrycie kosztów postępowania w sytuacji gdy pozwany takimi środkami nie dysponuje, co wykazał przedstawionymi sądowi dokumentami;</p> <p>2)  – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu przyczyn dla których Sąd oparł orzeczenie na części dokumentów nie dając jednocześnie wiary pozostałym i nie wskazał dlaczego ocenił, że pozwany nienależycie wykazał swój status materialny i opierał się w tym zakresie na przypuszczeniach;</p> <p>3)  – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316)">art. 316</a> w związku z 362 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> przez niewłaściwą wykładnię, błędne zastosowanie i rozstrzygnięcie wniosku mimo toczących się czynności dotyczących treści wniosku w postaci doręczenie pozwanemu w dniu 28 września wezwania do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i wysokości dochodów.</p> <p>Ponadto skarżący zarzucił naruszenia przepisów art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie:</p> <p>a)  - że pozwany winien wykazać stan posiadanych nieruchomości i ruchomości gdy wskazany przepis uzależnia udzielenie zwolnienia od kosztów od wykazania braku środków na ich uiszczenie;</p> <p>b)  – że pozwany powinien gromadzić odpowiednie środki na ewentualne postępowania sądowe, w sytuacji gdy żaden z obowiązujących przepisów tego nie wymaga;</p> <p>Na koniec skarżący zarzucił naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. 1993, nr 61 poz. 284) przez jej niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie mają znaczenia rzeczywiste możliwości strony w poniesieniu tych kosztów.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Apelacyjny rozpoznając zażalenie pozwanego <span class="anon-block"> (...)</span> zważył, co następuje:</em> </strong> </p> <p>Zażalenie jest nieuzasadnione.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego w zakresie niezastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Sąd Apelacyjny ocenia ten zarzut za chybiony. Przede wszystkim postępowanie w przedmiocie udzielenia zwolnienia od kosztów sądowych toczy się na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 ()">ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>, które maja charakter szczególny w stosunku do przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">ustawy kodeks postępowania cywilnego</a>. Oznacza to, że przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">ustawy kodeks postępowania cywilnego</a> mają zastosowanie tylko w zakresie nie uregulowanym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 ()">ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 ()">Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 103)">art. 103</a> określa zasady i przesłanki udzielenia zwolnienia od kosztów sądowych osobie prawnej. Jak to powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym i jak to podkreślił słusznie podkreślił Sąd Okręgowy, skoro korzyść ze zwolnienia od kosztów ma odnieść strona i ona powinna w sposób sprawny i wszechstronny przedstawić argumenty na rzecz uwzględnienia wniosku.</p> <p>Prawidłowo ocenił Sąd Okręgowy, że dokumenty dołączone do wniosku przez pozwanego ( k. 133, 134) nie dawały podstaw do ustalenia, że pozwany ubiegający się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w dacie składania wniosku nie posiadał środków finansowych na ich pokrycie. Wniosek pozwanego o udzielenia zwolnienia pochodzi z 12 sierpnia 2012r. a rachunek zysków i strat dotyczy okresu od stycznia do końca maja 2012r. Budzi wątpliwości kogo dotyczy historia rachunku za okres do dnia 13 sierpnia 2012r. ) k. 133) skoro wyciąg wskazuje nazwę klienta jako osobę fizyczną.</p> <p>Art. 103 inaczej niż jest to w przypadku art. 102 u.k.s.c. - nie uznaje nieudokumentowania lub nienależytego udokumentowania wniosku przez osobę prawną za brak formalny podlegający rygorowi z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 130)">art. 130 k.p.c.</a> Konsekwencją nie złożenia odpowiednich dokumentów na podstawie których Sąd mógłby ustalić brak środków jest oddalenie wniosku o udzielenie zwolnienia. Nie jest też wystarczające jak w przypadku art. 102 ust. 1 u.k.s.c. złożenie oświadczenia o braku środków ( vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2007r. sygn. akt V CZ 106/07). W konsekwencji takiej oceny Sąd Apelacyjny stwierdza, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego nie mogło być przyczyną naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> O ile zatem na adres żalącej się spółki doręczono jakiekolwiek wezwanie do usunięcia braku w zakresie wniosku o udzielenie zwolnienia od kosztów to musiało to pozostać bez wpływu na wynikający z art. 103 u.k.s.c. obowiązek wykazania przez wnioskodawcę podstaw do udzielenia zwolnienia w chwili złożenia wniosku.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu żalącej się spółki naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 103 u.k.s.c. należy powtórzyć przytoczoną wyżej argumentację Sądu Apelacyjnego omawiającą ustanowione w tym przez przepisie przez ustawodawcę zasady udzielania zwolnienia od kosztów sadowych osobie prawnej. W tym miejscu dodatkowo należy powołać się na poglądy judykatury, podzielane przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie co do tego, że Procesy sądowe są koniecznym elementem obrotu gospodarczego, dlatego przedsiębiorcy powinni uwzględniać związane z nimi koszty przy planowaniu przyszłych wydatków. Koszty procesu mają z zasady charakter zwrotny (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>), zatem zachodzi konieczność tymczasowego ich wyłożenia, możliwa do pokonania - przy przejściowym braku własnych środków - w drodze kredytowania (por. też orzeczenie SN z dnia 18 grudnia 1990 r., II CZ 217/90, niepubl., oraz orzeczenie SN z dnia 24 listopada 1960 r., II CZ 155/60, RPEiS 1961, nr 4, s. 302).</p> <p>W konsekwencji powyższej oceny Sąd Apelacyjny stwierdza, że o ile żaląca się spółka faktycznie nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, to nie wykazała Sądowi istnienia tych okoliczności, przez co sama pozbawiła się możliwości skorzystania z dobrodziejstwa wynikającego z art. 103 u.k.s.c.</p> <p>W kontekście okoliczności, które stanowiły podstawę do nie uwzględnienia wniosku o udzielenie zwolnienia, nie można podzielić poglądu skarżącej, że zaskarżone postanowienie narusza wskazany w zażaleniu przepis Konwencji.</p> <p>Wobec braku podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia zażalenia należało orzec o jego oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385</a> w związku z 397 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§ 2 k.p.c.</a> </p> <p>Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.</p> </div>