III AUa 593/12

<p>Sygn. akt III AUa 593/12</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 grudnia 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Marek Żurecki (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSA Irena Goik</p> <p>SSA Jolanta Pietrzak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Beata Gandyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">M. B.</span> (<span class="anon-block">M. B.</span> )</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>o wysokość emerytury</p> <p>na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku</p> <p>z dnia 18 stycznia 2012r. sygn. akt IX U 1753/11</p> <p> <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.</strong> </p> <p>/-/ SSA J.Pietrzak/-/ SSA M.Żurecki/-/ SSA I.Goik</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>Sygn. akt III AUa 593/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> decyzją z dnia <br/>25 listopada 2011 roku przyznał <span class="anon-block">M. B.</span> od 15.10.2011 roku prawo do emerytury ustalając jej wysokość na podstawie art.183 ust.3 ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z FUS jako 55% emerytury obliczonej na podstawie art.53 ustawy i 43% emerytury obliczonej na podstawie art.26 ustawy.</p> <p>W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się ustalenia wysokości świadczenia z zastosowaniem przeliczników pracy górniczej liczonej w wymiarze półtorakrotnym.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podnosząc, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach na podstawie których ubezpieczony uzyskał prawo do emerytury nie przewidują zastosowania żądanych przeliczników pracy górniczej.</p> <p>Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012 roku zmienił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że do ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonego w części stanowiącej 55% świadczenia stosuje się przeliczniki górnicze z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 52)">art.52 ustawy <br/>o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p> <p>W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że przewidziany w art.183 ustawy <br/>o emeryturach i rentach z FUS sposób ustalania wysokości emerytury przyznanej na podstawie art.184 wskazuje na tzw. mieszany jego charakter – odsyłający <br/>do obliczenia części świadczenia według dotychczasowych zasad przewidzianych <br/>w art.53 ustawy.</p> <p>W ocenie Sądu ta okoliczność przy uwzględnieniu faktu, iż o nabyciu prawa <br/>do przedmiotowej emerytury poza przesłanką wieku, decyduje spełnienie pozostałych wymogów do dnia 1 stycznia 1999 roku, a zatem przy uwzględnieniu obowiązujących zasad, zachowanych także w odniesieniu do emerytury przysługującej starszym ubezpieczonym powoduje, iż do obliczenia części emerytury zgodnie z art.53 zastosowanie znajdują przeliczniki górnicze z art.52 ustawy dotyczącego ustalania wysokości emerytur innych niż górnicze. Oceny tej nie zmienia fakt, iż wspomniany art.183 nie wymienia w swej treści art.52 powołując się na przepis art.53 i 26.</p> <p>Sąd zaznaczył, iż wspomniany art.53 w zakresie ustalania wysokości emerytury usytuowany jest w Rozdziale 4 Działu II ustawy emerytalnej bezpośrednio po przepisach art.51 i 52 regulujących kwestie związane ze stosowaniem preferencyjnych przeliczników górniczych i dla zastosowania określonej w nim metody ustalania wysokości emerytury wymaga w pierwszej kolejności prawidłowego ustalenia długości okresów składkowych oraz nieskładkowych, <br/>co zdaniem Sądu czyni zbędnym powoływanie się w treści na art.183 również na art.52, nie wykluczając jednak jego stosowania. Sąd wskazał, że stanowisko takie zajął Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 30 listopada 2010 roku, sygn. akt <br/>III AUa 930/10.</p> <p>W apelacji od wyroku organ rentowy wnosił o zmianę wyroku i oddalenie odwołania zarzucając:</p> <p>- naruszenie prawa materialnego, tj. art.183 ust.3 ustawy o rentach i emeryturach <br/>z FUS przez przyznanie odwołującemu prawa do emerytury przeliczników górniczych za okres pracy górniczej pomimo, że emeryturę przyznano na podstawie art.53, a nie 52 ustawy emerytalnej.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że ubezpieczony korzystał z obniżenia wieku emerytalnego z art.39 ustawy o emeryturach i rentach i nie otrzymuje emerytury górniczej. Przepis art.183 powołuje w swej treści jedynie art.53 ustawy emerytalnej, który przeliczników z art.52 ustawy nie przewiduje.</p> <p>Jeżeli ustawodawca chciałby zastosować wobec ubezpieczonych pobierających emerytury mieszane przywilej z art.52, to powinien ten artykuł powołać obok art.53, czego jednak nie uczynił.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest uzasadniona albowiem biorąc pod uwagę językowe znaczenie przepisu art.183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie ma podstaw dla ustalania wysokości emerytur innych niż górnicze emerytury z zastosowaniem przeliczników pracy górniczej przewidzianych w art.52 ustawy osobom ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku, które osiągnęły wiek uprawniający do emerytury <br/>w latach kalendarzowych 2009 - 2013.</p> <p>Należy zaznaczyć, że przepisy regulujące system zabezpieczenia społecznego ze względu na swoją istotę i konstrukcję podlegają wykładni ścisłej. W związku <br/>z czym nie powinno się stosować do nich pozajęzykowych metod wykładni jeśli językowe znaczenie tekstu prawnego prowadzi do jednoznacznych rezultatów interpretacyjnych. Stąd poddawanie wykładni rozszerzającej lub zawężającej wyczerpująco i kazuistycznie określonych przez ustawodawcę przepisów określających uprawnienia do świadczeń jest nieuprawnione (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16.08.2005 I UK 378/04 OSNP 2006 nr 13-14 poz.218, <br/>z 23.10.2006 I UK 128/06 OSNP 2007 nr 23-23 poz.359 z 29.01.2008 I UK 239/07 OSNP 2009 nr 7-8 poz.103, z 4.03.2008 II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12 poz.155, z 19.05.2009 III UK 6/09 LEX nr 509028).</p> <p>Treść przepisu art.183 ust.3 w zw. z ust.1 ustawy jest jasna. Przepis ten stanowi, że emerytura przyznana na wniosek osoby ubezpieczonej urodzonej po dniu 31.12.1948 roku, z wyjątkiem ubezpieczonych którzy pobrali emeryturę na podstawie przepisów art.46 lub 50, która osiągnęła wiek uprawniający do emerytury w roku kalendarzowym 2011 wynosi 55% emerytury obliczonej na podstawie art.53 oraz 45% emerytury obliczonej na podstawie art.26.</p> <p>Będące przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie przeliczniki 1,5 i 1,8 należne za każdy rok pracy górniczej, stosowane przy ustalaniu wysokości emerytur innych niż górnicze emerytury zostały przewidziane w art.52 ustawy o emeryturach i rentach, <br/>tj. w rozdziale 4 działu II ustawy zatytułowanym: „ustalanie wysokości emerytur, <br/>o których mowa w art.27-50e”.</p> <p>Natomiast ubezpieczony <span class="anon-block">M. B.</span> (<span class="anon-block">ur. w (...)</span>r.) bezspornie nabył prawo do emerytury na podstawie art.184 w zw. z art.39 ustawy o emeryturach <br/>i rentach, który jest samodzielną podstawą powstania uprawnień emerytalnych określającą odrębne przesłanki ich nabycia, inne niż w art.27-50e ustawy. Niewątpliwie ubezpieczony wskutek zastosowania zasad obniżenia powszechnego wieku emerytalnego z tytułu pracy górniczej osiągnął wiek emerytalny w 2011 roku, co wyłączyło możliwość nabycia prawa do emerytury na warunkach z art.46 ustawy (spełnienia warunków do uzyskania emerytury z art.39 do 31.12.2008r.).</p> <p>Wykładnia językowa przepisu art.183 ustawy znajduje zatem potwierdzenie <br/>w wykładni systemowej ustawy o emeryturach i rentach.</p> <p>Wynik tej wykładni wzmacnia również odwołanie się do względów celowościowych ustawy, której regulacje przewidują stopniowe ograniczanie i wygaszanie preferencji w zakresie nabywania uprawnień do emerytur w obniżonym wieku oraz ustalania wysokości świadczeń. Wyrazem takich założeń ustawy jest m.in. omawiany przepis art.183 zamieszczony w przepisach przejściowych przewidujący niejako mieszany sposób ustalania wysokości emerytur przez określoną w tym przepisie kategorię ubezpieczonych osiągających wiek uprawniający do emerytury po <br/>31.12.2008 roku a przed 2014 rokiem, przewidujący możliwość obliczania wysokości świadczeń po części według reguł z art.53 ustawy, co nie oznacza, że w przypadku tej kategorii osób ubezpieczonych istnieje możliwość wykroczenia poza te reguły, skoro przepis art.183 ustawy nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych.</p> <p>Należy też zauważyć, że przepis art.183a ustawy wyraźnie stanowi, iż przepisu art.183 nie stosuje się tylko do emerytur przyznanych ubezpieczonym, którzy prawa <br/>do emerytury nabyli na podstawie art.50a lub 50c (tj. nabyli prawa wyłącznie <br/>do górniczych emerytur).</p> <p>Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art.385 kpc</a> orzekł o zmianie zaskarżonego wyroku jak w sentencji.</p> <p>/-/ SSA J.Pietrzak/-/ SSA M.Żurecki/-/ SSA I.Goik</p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>ek</p> </div>