III Ca 397/22

<p>Sygn. akt III Ca 397/22</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2021 r., wydanym w sprawie z powództwa <span class="anon-block">A. F.</span> przeciwko <span class="anon-block"> Towarzystwu (...) Sp. z o.o.</span> <br/> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span>, <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> <br/> o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi:</p> <p>pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy Sąd Grodzki w <span class="anon-block">B.</span> z 29 października 2007 roku w sprawie o sygn. akt V Nc 351/07, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia <br/> 3 grudnia 2007 r. przeciwko poprzednikowi prawnemu powódki, następnie postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. w klauzulę wykonalności przeciwko powódce, zaś postanowieniem z dnia 23 marca 2018 r. w klauzulę wykonalności na rzecz pozwanego – w zakresie dotyczącym zasądzone tytułem wykonawczym odsetki umowne za okres od dnia 18 października 2007 r. do dnia 21 maja 2011r. oraz w części obejmującej odsetki umowne za okres od dnia 22 maja 2011 r. do dnia zapłaty w zakresie w jakim przewyższają one wysokość odsetek maksymalnych, przy czym od dnia 1 stycznia 2016 r. w zakresie w jakim przewyższają one odsetki maksymalne za opóźnienie;</p> <p>oddalił powództwo w pozostałej części;</p> <p>zasądził od powódki <span class="anon-block">A. F.</span> na rzecz <span class="anon-block"> Towarzystwa (...) Sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span>, <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> kwotę 2 170 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania;</p> <p>nakazał ściągnięcie od pozwanego <span class="anon-block"> Towarzystwa (...) Sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span>, <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą <br/> w <span class="anon-block">G.</span> na rzecz Skarbu Państwa kasy Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa;</p> <p>nie obciążył powódki kosztami sądowymi.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniósł pozwany <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">G.</span>, zaskarżając orzeczenie w zakresie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 843 § 3 pkt. 1)">pkt 1</a>. w części dotyczącej odsetek przewyższających odsetki maksymalne za okres od 22 maja 2011 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i odpowiednio w zakresie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 843 § 3 pkt. 3)">punktów 3</a>. i 4. Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa procesowego w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 843;art. 843 § 3)">art. 843 § 3 k.p.c.</a>; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, a także naruszenie prawa materialnego w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 2)">art. 840 § 1 i 2 k.p.c.</a> W konsekwencji podniesionych zarzutów pozwany wniósł o zmianę rozstrzygnięcia poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części, zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kwoty 3 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, a także uchylenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840 pkt. 4)">punktu 4</a>. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wg norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.</p> <br/> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja okazała się uzasadniona.</p> <p>Na wstępie należy wskazać, że Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne.</p> <p>Rację ma skarżący, że doszło do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 843;art. 843 § 3)">art. 843 § 3 k.p.c.</a>, zgodnie z którym w pozwie powód powinien przytoczyć wszystkie zarzuty, jakie w tym czasie mógł zgłosić, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu. Strona powodowa już w pozwie musi powołać się na konkretne zdarzenia mogące stanowić podstawy powództwa przeciwegzekucyjnego, <br/> a więc wskazać okoliczności faktyczne uzasadniające podstawy normatywne powództwa. Powódka w pozwie powołała się wyłącznie na upływ czasu, który jej zdaniem doprowadził do przedawnienia się egzekwowanej wierzytelności. Nieprawidłowość naliczania odsetek podniesiono dopiero na rozprawie, a więc był to zarzut sprekludowany. Uwzględnienie przez Sąd Rejonowy takiego zarzutu oznaczało naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a>, co zasadnie wytknięto <br/> w apelacji.</p> <p>Niezależnie od podniesionej wyżej okoliczności orzeczenie w zaskarżonej części było także merytorycznie błędne, co wynika ze słusznie podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego. Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 2)">art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> wynika, że dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu <br/> w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia. Sąd I instancji zupełnie bezpodstawnie uznał, że zmiana przepisów, <strong> <!-- -->która nastąpiła przed powstaniem tytułu egzekucyjnego</strong> może być uznana za zdarzenie, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 2)">art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.</a>, prowadzące do stwierdzenia, że zobowiązanie stwierdzone tytułem wykonawczym w części lub całości wygasło albo nie może być egzekwowane. Do takiego wniosku nie prowadzi przywołane przez Sąd Rejonowy stanowisko wyrażone w uchwale<br/> Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2018 r. III CZP 107/17 (OSNC 2019 nr 2, poz. 17, str. 28), które odnosi się do zmiany przepisów zaistniałej po powstaniu tytułu egzekucyjnego. W analizowanym przypadku nakaz zapłaty wydany został w roku 2007, a wtedy obowiązywał już – od dnia 20 lutego 2006 roku – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 359;art. 359 § 2(1))">art. 359 § 2^{<!-- -->1} k.c.</a>, przewidujący, że maksymalna wysokość odsetek wynikających <br/> z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (wprowadzony <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051571316" title="Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2005 r. Nr 157, poz. 1316 ()">ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw</a>, Dz.U. Nr 157, poz. 1316). Nie ma więc wątpliwości, że przedmiotowy nakaz zapłaty był wadliwy w części zasądzającej odsetki umowne. Wadliwość tę można było zwalczać wyłącznie w ramach postępowania wywołanego sprzeciwem od nakazu zapłaty. Zmiana stanu prawnego, która stanowiła zdarzenie zaistniałe po wydaniu nakazu zapłaty nastąpiła dopiero 1 stycznia 2016 r. Od tej daty <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 359;art. 359 § 2(1))">art. 359 § 2^{<!-- -->1} k.c.</a> wyraża wyłącznie zakaz zastrzegania nadmiernych odsetek kapitałowych, a także dodano § 2^{<!-- -->2} dotyczący konsekwencji zastrzeżenia nadmiernych odsetek wynikających z czynności prawnej. Z kolei do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> dodano przepisy zabraniające zastrzegania nadmiernych odsetek za opóźnienie (ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. <br/> z 2015 r. poz. 1830). Tym samym od 1 stycznia 2016 roku zachodziła podstawa do pozbawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego wykonalności <br/> w zakresie nadmiernych odsetek kapitałowych. Skarżący słusznie zarzucił, że dalej idące pozbawienie tego tytułu wykonalności w zakresie wierzytelności nieprzedawnionych (to jest za okres od 22 maja 2011 roku do 31 grudnia 2015 roku) stanowiło naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 pkt. 2)">art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> i to niezależnie od tego, czy świadczenie to zostało wyegzekwowane. Rozbudowany wywód apelacji na ten temat zasługuje na pełną akceptację Sądu odwoławczego.</p> <p>Skarżący ma także rację, że w okolicznościach sprawy nie było podstaw do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100</a> zd. I <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>, to jest do stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu. Pozwany przegrał sprawę tylko w nieznacznej części, co uzasadniało odwołanie się do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100</a> zd. II <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> i zasądzenie na jego rzecz pełnych kosztów procesu. Zasadę tę stosuje się także w odniesieniu do nieuiszczonych kosztów sądowych, co wykluczało obciążenie pozwanego częścią tych kosztów – art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. ustawy <br/> o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1144).</p> <p>Z tych wszystkich względów, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>, apelacja pozwanego prowadziła do zmiany zaskarżonego orzeczenia w sposób opisany w sentencji, to jest przez: wyeliminowanie pozbawienia tytułu wykonawczego <br/> w zakresie objętym zaskarżeniem, podwyższenie zasądzenie kosztów procesu i uchylenie punktu dotyczącego błędnego obciążenia pozwanego częścią nieuiszczonych kosztów sądowych (ta ostania zmiana wymagała korekty systematyki wyroku).</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> Zasądzone koszty obejmują wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 135 zł, wyliczone na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 2;art. 98 § 2 pkt. 2)">§ 2 pkt 2</a> w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłatę od apelacji – 100 zł</p> <p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350;art. 350 § 1;art. 350 § 3)">art. 350 § 1 i 3 k.p.c.</a> sprostowano omyłkę w oznaczeniu strony pozwanej. Sąd Rejonowy nie miał wątpliwości, że po stronie występuje <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">G.</span>, która połączyła się przez przejęcie ze <span class="anon-block"> spółką Towarzystwo (...)</span>. Nie istnieje więc podmiot o firmie obejmującej nazwy spółki przejmującej i przejętej, co sugeruje błędnie zredagowana komparycja i sentencja zaskarżonego wyroku. Nie ma także wątpliwości, że w sprawie nie występowało dwóch pozwanych. Przedmiotową oczywistą omyłkę należało sprostować.</p> <br/> <br/> <br/> <br/> <br/> </div>