IV Ka 596/23

Суди загальної юрисдикції2023-11-24

Номер справи

IV Ka 596/23

Дата рішення

2023-11-24

Тип

REASONS

Правова підстава

art. 286§1 kk w zw. z art. 297§1 kk w zw. z art. 11§2 kk

Текст рішення

<table> <colgroup> <col width="54"/> <col width="22"/> <col width="11"/> <col width="11"/> <col width="11"/> <col width="8"/> <col width="17"/> <col width="53"/> <col width="9"/> <col width="125"/> <col width="6"/> <col width="61"/> <col width="8"/> <col width="42"/> <col width="6"/> <col width="11"/> <col width="18"/> <col width="28"/> <col width="13"/> <col width="26"/> <col width="62"/> <col width="97"/> <col width="1"/> </colgroup> <tr> <td colspan="23"> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> </div> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> Formularz UK 2 </td> <td colspan="6"> Sygnatura akt </td> <td colspan="5"> IV Ka 596/23 </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: </td> <td colspan="3"> 1 </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 5 lipca 2023 roku sygn. akt IIK 221/23 </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.2. Podmiot wnoszący apelację </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> ☐ oskarżyciel posiłkowy </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> ☐ oskarżyciel prywatny </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> ☐ obrońca </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> ☐ inny </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.3. Granice zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="8"> ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść </td> <td colspan="15"> ☒ w całości </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="2"> ☐ w części </td> <td colspan="6"> ☐ </td> <td colspan="7"> co do winy </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> ☐ </td> <td colspan="7"> co do kary </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> ☐ </td> <td colspan="7"> co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1.2. Podniesione zarzuty </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ☐ </td> <td colspan="16"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ☐ </td> <td colspan="16"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ☒ </td> <td colspan="16"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ☒ </td> <td colspan="16"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a>  – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ☐ </td> <td colspan="16"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ☐ </td> <td colspan="16"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"> ☐ </td> <td colspan="16"> brak zarzutów </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.4. Wnioski </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> ☒ </td> <td colspan="5"> uchylenie </td> <td colspan="4"> ☐ </td> <td colspan="8"> zmiana </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.5. Ustalenie faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td colspan="7"> Oskarżony </td> <td colspan="10"> Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="2"> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 2.1.1.1. </td> <td colspan="7"> </td> <td colspan="10"> oskarżona W. K. nie jest zdolna do prowadzenia samodzielnej, rozsądnej obrony w postępowaniu karnym i winna mieć zapewnioną pomoc obrońcy, ze względu na obniżenie funkcji poznawczych </td> <td colspan="2"> opinia sądowo - psychiatryczna </td> <td colspan="2"> karta 260 </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> Lp. </td> <td colspan="7"> Oskarżony </td> <td colspan="10"> Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi </td> <td colspan="2"> Dowód </td> <td colspan="2"> Numer karty </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> 2.1.2.1. </td> <td colspan="7"> </td> <td colspan="10"> </td> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.6. Ocena dowodów </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Lp. faktu z pkt 2.1.1 </td> <td colspan="10"> Dowód </td> <td colspan="9"> Zwięźle o powodach uznania dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> <td colspan="10"> opinia sądowo - psychiatryczna </td> <td colspan="9"> Wydana na etapie postępowania odwoławczego opinia dwóch biegłych lekarzy psychiatrów odpowiada na wszystkie zakreślone w tezie dowodowej pytania. nie budzi zastrzeżeń pod względem bezstronności, rzetelności i fachowości. Jest kompletna, jasna i wewnętrznie spójna. Jako przekonująca i odpowiadająca wymaganiom procesowym została obdarzona przez sąd odwoławczy walorem wiarygodności, a w konsekwencji stała się podstawą uznania naruszenia w postępowaniu rozpoznawczym prawa do obrony oskarżonej, z powodu nie reprezentowania jej interesów procesowych przez profesjonalnego obrońcę, w sytuacji braku zdolności do realizowania tego prawa przez samą oskarżoną z powodu jej stanu zdrowia psychicznego - obniżenia funkcji poznawczych. </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 </td> <td colspan="10"> Dowód </td> <td colspan="9"> Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu </td> </tr> <tr> <td colspan="4"> </td> <td colspan="10"> </td> <td colspan="9"> </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków </td> </tr> <tr> <td> Lp. </td> <td colspan="21"> Zarzut </td> <td> </td> </tr> <tr> <td rowspan="7"> 3.1. </td> <td colspan="12"> 1. zarzut naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności: a. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez dowolną w miejsce swobodnej ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że oskarżona dokonała zarzucanego jej czynu z zamiarem bezpośrednim pozwalającym na przypisanie sprawstwa w przypadku gdy w dniu zaciągania kredytu był on brany z zamiarem spłaty, co potwierdzają dokonane wpłaty, a oskarżona osobiście nie miała wpływu na kwestię zaprzestania płatności przez drugą oskarżoną, b. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez dowolną w miejsce swobodnej ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że oskarżona dokonała popełnienia przestępstwa oszustwa, w przypadku wystąpienia braku zamiaru po jej stronie, a w takim przypadku przy przeprowadzeniu postępowania dowodowego w całości, przesłuchania oskarżonej i świadków sąd winien ewentualnie zmienić kwalifikację prawną zarzucanego czynu i przyjąć popełnienie przestępstwa stypizowanego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a> w stosunku do obu oskarżonych, c. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 k.p.k.</a> poprzez naruszenie prawa do obrony oskarżonej w kontekście przypisania zarzucanego czynu i wymierzenia kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 3 miesięcy, co w zestawieniu z zaniechaniem przeprowadzenia postępowania dowodowego skutkuje rażącym naruszeniem prawa do obrony oskarżonej, tym bardziej że w chwili wydania wyroku była w wieku 81 lat, nie stawiła się na termin rozprawy, nie stawili się świadkowie, a sąd sprawę drugiej oskarżonej wyłączył do odrębnego rozpoznania, d. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 5;art. 5 § 2)">art. 5 § 2 k.p.k.</a> poprzez brak rozważenia wątpliwości pojawiających się w sprawie co do sprawstwa oskarżonej na jej korzyść, e. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez dowolne przyjęcie i tym samym zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność udzielenia kredytów i ustalenia istotnych kwestii pozwalających na uznanie, że dokument którym się oskarżona posłużyła miał stanowić istotną przesłankę i powód udzielenia kredytu bankowego, co w przeciwnym przypadku stanowi przesłankę negatywną do przypisania jej zarzucanego czynu, f. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> poprzez pominięcie dowodów z przesłuchania świadków pomimo ich niestawiennictwa na termin rozprawy i konieczności ich przesłuchania na okoliczności popełnienia przestępstwa, w tym świadomość pracowników banku udzielenia kredytu oskarżonej, w przypadku gdy jedna z pracownic banku pukała się w czoło widząc, co oskarżona robi, co było konieczne do wyjaśnienia w sprawie i ustalenia czy pomimo wątpliwości pracownic banku co do dokonywanych czynności, mogły one udzielić kredytu, a co przekłada się na odpowiedzialność oskarżonej za zarzucany czyn, g. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 k.p.k</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 401;art. 401 § 1)">art. 401 § 1 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 404;art. 404 § 1)">art. 404 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 387)">art. 387 k.p.k.</a> przejawiające się w naruszeniu prawa do obrony i tym samym nieodroczeniu terminu rozprawy celem umożliwienia złożenia wyjaśnień przez oskarżoną i poddaniu się przez nią dobrowolnie karze w postaci kary grzywny, pomimo złożenia przez nią wniosku o dobrowolne poddanie się karze i jednoczesnym niestawiennictwie wszystkich osób wezwanych i zawiadomionych o terminie rozprawy, h. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> poprzez pominięcie i nie odniesienie się w całości co do istotnych okoliczności sprawy, w tym całego przebiegu udzielenia kredytu, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, 2. zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, będący skutkiem powyżej wskazanych błędów procesowych, polegającego na uznaniu, że oskarżona dopuściła się popełnienia przestępstwa oszustwa i wyłudzenia kredytu bankowego, w przypadku gdy sąd nie zbadał strony podmiotowej zarzucanego jej czynu, a zachowanie oskarżonej w kontekście braku zamiaru bezpośredniego i tym samym dokonywanie spłat kredytu, stanowić może przestępstwo określone w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 270;art. 270 § 1)">art. 270 § 1 k.k.</a>, tym bardziej że przedstawiony dokument nie był istotny dla udzielenia kredytu bankowego, 3. zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzonej oskarżonej która w chwili wyrokowania miała ukończonych lat 81, tym bardziej że została wymierzona wobec nieobecnej oskarżonej i zaniechania przez sąd przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, a osadzenie 81 letniej oskarżonej w zakładzie karnym jest nieracjonalne, nie będzie miało wpływu na resocjalizację, a może jedynie przyczynić się do choroby oskarżonej, a co za tym idzie jej śmierci w przypadku osadzenia, co stanowi karę niehumanitarną w kontekście <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 3)">art. 3 k.k.</a> i stanowi naruszenie godności człowieka </td> <td colspan="9"> ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="21"> Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="21"> Wypowiadanie się o zasadności podniesionych w skardze apelacyjnej zarzutów jest przedwczesne wobec stwierdzenia naruszenia prawa do obrony oskarżonej W. K., skutkującego koniecznością przeprowadzenia na nowo całego postępowania dowodowego przed sądem pierwszej instancji ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 436)">art. 436 k.p.k.</a> ). </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="21"> Wniosek </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="12"> wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania </td> <td colspan="9"> ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="21"> Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="21"> Wniosek jest zasadny z uwagi na konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości w sądzie pierwszej instancji, z przyczyn wskazanych w pkt. 4 niniejszego opracowania. </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> 4.1. </td> <td colspan="22"> W postępowaniu odwoławczym zostało potwierdzone opinią dwóch biegłych lekarzy psychiatrów, że stan zdrowia psychicznego oskarżonej W. K. nie pozwala jej na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Takowe wnioskowanie z kolei pozwala na dokonanie przez sąd odwoławczy oceny, że postępowanie prowadzone przed sądem pierwszej instancji dotknięte jest uchybieniem w postaci naruszenia prawa do obrony ww., wynikającego z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 k.p.k.</a> Zagwarantowanie oskarżonej prawa do obrony było obowiązkiem sądu, obowiązkiem skonkretyzowanym w formie zasady prawnej, zapisanej w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 k.p.k.</a> „oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy ". </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> Sąd odwoławczy mając na uwadze wiek oskarżonej uzasadniający możliwość wystąpienia procesów otępiennych ( 76 lat w chwili czynów i 81 lat w czasie prowadzenia postępowania rozpoznawczego ) i charakter zarzucanych jej czynów, a w szczególności wykonywanie przez nią czynności zmierzających do zawarcia umów pożyczek z inspiracji i pod kierownictwem innej młodej osoby ( 23 letniej R. G. ), pozostającej w bliskim związku partnerskim z krewnym oskarżonej ( wnuczkiem ), powziął wątpliwości co do poczytalności oskarżonej W. K. w chwili czynów i w czasie prowadzonego postępowania. Realizując swój procesowy obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego, podjął działania w celu wyjaśnienia tychże wątpliwości dopuszczając dowód z opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów, którzy po przeprowadzeniu jednorazowego badania oskarżonej stwierdzili, że nie jest ona zdolna do prowadzenia samodzielnej, rozsądnej obrony w postępowaniu karnym i winna mieć zapewnioną pomoc obrońcy, ze względu na obniżenie funkcji poznawczych ( opinia sądowo - psychiatryczna karta 260 ). Od momentu powzięcia rozważanych wątpliwości, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 79;art. 79 § 1;art. 79 § 1 pkt. 4)">art. 79 § 1 pkt. 4 k.p.k.</a> zaistniała obrona obligatoryjna, a udział obrońcy w postępowaniu stał się obowiązkowy. Oskarżona ustanowiła sobie w postępowaniu odwoławczym obrońcę z wyboru, który uczestniczył w rozprawie apelacyjnej. Zgonie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Sadu Najwyższego obrona obligatoryjna, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 79;art. 79 § 1;art. 79 § 1 pkt. 3;art. 79 § 1 pkt. 4)">art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.</a> powstaje od momentu, gdy organ procesowy powziął wątpliwości co do tego, czy sprawca mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenie lub pokierować swoim postępowaniem (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 79;art. 79 § 1;art. 79 § 1 pkt. 3)">art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 31;art. 31 § 1)">art. 31 § 1 k.k.</a>), albo czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 79;art. 79 § 1;art. 79 § 1 pkt. 3)">art. 79 § 1 pkt 3 KPK</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 31;art. 31 § 2)">art. 31 § 2 KK</a>), a także wówczas, gdy wprawdzie brak jest wątpliwości wskazanych wyżej, ale istnieją one, w ocenie organu procesowego, co do tego, czy stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu lub na prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 79;art. 79 § 1;art. 79 § 1 pkt. 4)">art. 79 § 1 pkt 4 KPK</a>) i w celu wyjaśnienia którejkolwiek z tych wątpliwości dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 202;art. 202 § 1)">art. 202 § 1 KPK</a>. ( wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt IV KK 30/22 ). Wobec powyższego stwierdzić należało, że postępowanie prowadzone przed sądem pierwszej instancji nie jest dotknięte uchybieniem o randze bezwzględnej przesłanki odwoławczej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439;art. 439 § 1;art. 439 § 1 pkt. 10)">art. 439 § 1 pkt. 10 k.p.k.</a> ale jest dotknięte uchybieniem w postaci naruszenia prawa do obrony, wynikającego z treści przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 k.p.k.</a> W literaturze prawo do obrony rozpatrywane jest w dwóch aspektach: - obrony formalnej, przez którą rozumie się procesową działalność obrońcy oskarżonego oraz - obrony materialnej, jako działalność samego oskarżonego. Prawo do obrony obejmuje wszelkie czynności podejmowane w interesie oskarżonego, które zmierzają do odparcia oskarżenia lub odpowiedzialności cywilnej albo do odpowiedniego zmniejszenia jego odpowiedzialności, jak i do zmniejszenia wszelkich uciążliwości procesowych (zob. K. Marszał, Proces karny, 2013, s. 138). W świetle stanowiska biegłych psychiatrów w prowadzonym w przedmiotowej sprawie postępowaniu oskarżona nie jest zdolna do prowadzenia samodzielnej, rozsądnej obrony i winna mieć zapewnioną pomoc obrońcy, ze względu na obniżenie funkcji poznawczych. Tymczasem oskarżona nie posiadała obrońcy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, pomimo zaistnienia okoliczności utrudniających obronę już na tamtym etapie procedowania, W doktrynie obowiązuje pogląd, że okoliczności utrudniające obronę w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 79;art. 79 § 2)">art. 79 § 2 k.p.k.</a> należy wiązać przede wszystkim z właściwościami osobistymi oskarżonego, które co prawda nie uniemożliwiają, ale w znaczący sposób utrudniają realizację prawa do obrony materialnej bezpośrednio przez samego oskarżonego. Próbując doprecyzować przesłanki wskazane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 79;art. 79 § 2)">art. 79 § 2 k.p.k.</a>, w orzecznictwie wskazuje się m.in., że "w każdym wypadku stwierdzenie okoliczności utrudniających obronę (lub ich brak) musi być wiązane z właściwościami fizycznymi (wiek, stan zdrowia, sprawność poszczególnych narządów zmysłów), psychicznymi (stopień sprawności umysłowej, zaradność lub nieporadność) oraz intelektualnymi (stopień inteligencji ogólnej, wiedza w dziedzinie stanowiącej materię przedstawionych zarzutów) konkretnego oskarżonego w zestawieniu z treścią zarzutów mu przedstawianych" (tak: post. SN z 28.10.2020 r., II KK 295/20; Legalis; por. także: wyr. SA w Szczecinie z 9.10.2014 r., II AKa 139/14, Legalis). Ponieważ realizacja przez samą oskarżoną W. K. prawa do obrony na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego była niemożliwa z powodu braku po jej stronie zdolności do samodzielnej, rozsądnej obrony, a nie miała zapewnionej pomocy profesjonalnego obrońcy, to zachodzi uzasadniona potrzeba powtórzenia ( przeprowadzenia na nowo ) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji. Przeprowadzenie przewodu na nowo w całości jest konieczne gdyż sposób przeprowadzenia dowodów przez sąd rejonowy dotknięty jest tego typu wadliwościami, których usunięcie przez instancję odwoławczą byłoby niewystarczające, a to właśnie z powodu uchybień w zakresie sposobu przeprowadzenia całego postępowania dowodowego przed sądem pierwszej instancji ( do których w dalszej kolejności należy zaliczyć naruszenie zasady bezpośredniości w zakresie przeprowadzania dowodów z zeznań wszystkich świadków wskazanych w akcie oskarżenia do wezwania na rozprawę, których zeznania zostały przez sąd ujawnione bez odczytania i zaniechanie przesłuchania w charakterze świadka R. G. ). Zachodzi zatem konieczność ponowienia całości dowodów przed sądem pierwszej instancji. Użyty w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (zd. 2;art. 437;art. 437 § 2)">zdaniu drugim art. 437 § 2 KPK</a> wyraz odnoszący się do "konieczności" przeprowadzenia przewodu należy odczytać w kontekście określenia "w całości". Warunek ten jest spełniony, gdy całość dowodów została nieprawidłowo przeprowadzona lub oceniona. Wówczas zachodzi konieczność ich ponowienia przed sądem pierwszej instancji. </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> 5.1.1. </td> <td colspan="22"> Przedmiot utrzymania w mocy </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> Zwięźle o powodach utrzymania w mocy </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td rowspan="4"> 5.2.1. </td> <td colspan="22"> Przedmiot i zakres zmiany </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> Zwięźle o powodach zmiany </td> </tr> <tr> <td colspan="22"> </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> 5.3.1.1.1. </td> <td colspan="14"> </td> <td colspan="6"> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> 5.3.1.2.1. </td> <td colspan="14"> Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości </td> <td colspan="6"> ☒ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> W sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia w całości od początku wszystkich dowodów z udziałem obrońcy oskarżonej W. K., celem zapewnienia jej prawa do obrony formalnej z przyczyn wskazanych w pkt. 4. niniejszego opracowania. </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> 5.3.1.3.1. </td> <td colspan="14"> Konieczność umorzenia postępowania </td> <td colspan="6"> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 2)">art. 437 § 2 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> </td> </tr> <tr> <td rowspan="3" colspan="3"> 5.3.1.4.1. </td> <td colspan="14"> </td> <td colspan="6"> ☐ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 454;art. 454 § 1)">art. 454 § 1 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> Zwięźle o powodach uchylenia </td> </tr> <tr> <td colspan="20"> </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> Procedując ponownie sąd rejonowy powtórzy wszystkie zgłoszone w akcie oskarżenia do przeprowadzenia dowody z udziałem obrońcy oskarżonej W. K.. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą sądu orzekającego będzie wyeliminowanie uchybień, które stały się podstawą uzasadnianego orzeczenia. </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="18"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> </td> <td colspan="18"> </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 6. Koszty Procesu </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Punkt rozstrzygnięcia z wyroku </td> <td colspan="18"> Przytoczyć okoliczności </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> </td> <td colspan="18"> </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> 7. PODPIS </td> </tr> <tr> <td colspan="23"> </td> </tr> </table> <table> <colgroup> <col width="44"/> <col width="153"/> <col width="131"/> <col width="7"/> <col width="37"/> <col width="328"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6"> 1.11. Granice zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Kolejny numer załącznika </td> <td> 1 </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Podmiot wnoszący apelację </td> <td> oskarżona W. K. </td> </tr> <tr> <td colspan="5"> Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja </td> <td> rozstrzygnięcie w zakresie sprawstwa i winy </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia </td> </tr> <tr> <td rowspan="4" colspan="2"> ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść </td> <td colspan="4"> ☒ w całości </td> </tr> <tr> <td rowspan="3"> ☐ w części </td> <td colspan="2"> ☐ </td> <td> co do winy </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td> co do kary </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> ☐ </td> <td> co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1 a)">art. 438 pkt 1a k.p.k.</a> – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a>, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td colspan="5"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td colspan="5"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 k.p.k.</a> – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 439)">art. 439 k.p.k.</a> </td> </tr> <tr> <td> ☐ </td> <td colspan="5"> brak zarzutów </td> </tr> <tr> <td colspan="6"> 0.1.1.4. Wnioski </td> </tr> <tr> <td> ☒ </td> <td colspan="3"> uchylenie </td> <td> ☐ </td> <td> zmiana </td> </tr> </table>