II Ca 509/23

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 28 listopada 2023 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2023 r. w Poznaniu</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Ltd</span>. z siedzibą w <span class="anon-block">L.</span> (Cypr)</p> <p>przeciwko <span class="anon-block">G. D.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Chodzieży</p> <p>z dnia 23 grudnia 2022 roku</p> <p>sygn. akt I C 182/22</p> <p>I.  zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że:</p> <p>a)  w punkcie 1. oddala powództwo,</p> <p>b)  w punkcie 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 1.800 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty,</p> <p>II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego kwotę 650 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia rozstrzygającego o kosztach postępowania apelacyjnego do dnia zapłaty.</p> <p>Małgorzata Radomska-Stęplewska</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z 22 grudnia 2022 roku Sąd Rejonowy w Chodzieży w sprawie z powództwa <span class="anon-block"> (...) Ltd</span>. z siedzibą w <span class="anon-block">L.</span> (Cypr) przeciwko <span class="anon-block">G. D.</span> o zapłatę:</p> <p>1.  zasądził od pozwanego <span class="anon-block">G. D.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block"> (...) Ltd</span>. z siedzibą w <span class="anon-block">L.</span> (Cypr) kwotę 2.073,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 września 2021 roku do dnia zapłaty,</p> <p>2.  w pozostałym zakresie powództwo oddalił,</p> <p>3.  kosztami postępowania obciążył powoda i pozwanego stosunkowo, a mianowicie powoda w 66%, a pozwanego w 34% pozostawiając szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu.</p> <p>Z powyższym rozstrzygnięciem w części, tj. w zakresie punktu I i III nie zgodził się pozwany, wnosząc apelację, zarzucając zaskarżonemu w tej części orzeczeniu naruszenie:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 509)">art. 509 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 155;art. 155 § 1)">art. 155 § 1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 535)">art. 535 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 253)">art. 253 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 245)">art. 245 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720)">art. 720 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> poprzez przyjęcie, że powód udowodnił nabycie wierzytelności wobec pozwanego wynikającej z umowy pożyczki i zasądzenie powództwa w sytuacji gdy:</p> <p>a) umowa cesji jest nieważna, albowiem me zawiera ceny oraz swojego przedmiotu w postaci puli wierzytelności, a sąd rejonowy przyjął jej istnienie w sposób dowolny, a wobec tego błędne nieustalenie, że umowa nie zawiera ceny oraz że nie zawiera określenia puli wierzytelności, którą ma przenosić,</p> <p>b) umowa przelewu wierzytelności nie obejmuje wierzytelności wobec pozwanego, a pozwany kwestionował tę okoliczność i prawdziwość treści załącznika do tej umowy, a powód nie wykazał, by nim faktycznie był, a wobec tego błędne ustalenie, że umowa cesji obejmuje wierzytelność wobec pozwanego oraz że wprost z jej treści taka okoliczność wynika i że załącznik do umowy cesji jest jej załącznikiem,</p> <p>c) umowa nie określa wierzytelności w sposób dostateczny, albowiem nie oznacza puli wierzytelności ani ceny, a rzekomy załącznik do niej obejmuje tylko jedną pozycję, a wobec tego błędne nieustalenie, że umowa nie zawiera określenia puli wierzytelności, którą ma przenosić,</p> <p>- 385^{<!-- -->1} i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(2))">art. 385^{<!-- -->2} k.c.</a>, 36a ustawy o kredycie konsumenckim poprzez uznanie, że istniała wierzytelność pożyczkodawcy wobec pozwanego z tyt. umowy pożyczki,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 3)">art. 58 § 1 i 3 k.c.</a> w zw. z art. 5 pkt 7 i 12, art. 25 ust. 1 pkt 1, art. 54 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 1 pkt 7 i art. 47 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1);art. 353(2))">art. 353^{<!-- -->1} i art. 353^{<!-- -->2} k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720;art. 395;art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 720, art. 395 i art. 481 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321 § 1 k.p.c.</a> poprzez ich niezastosowanie z uwagi na brak skontrolowania z urzędu wadliwości umowy kredytowej w zakresie i dopuszczenia naliczania odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki, a wobec tego przyjęcie za zasadne zadłużenia podawanego przez powoda w zakresie odsetek i ich rozliczenia, a także przyjęcie, że umowa pożyczki jest ważna, mimo że zawiera niejednoznacznie określoną należność główną w zakresie odsetek umownych i stanowi co do tego naruszenie prawa oraz rażąco narusza interes konsumenta, a bez odsetek umownych umowa pożyczki jest nieważna, a w konsekwencji orzekanie ponad żądanie,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1;art. 58 § 2;art. 58 § 3;art. 353(1))">art. 58 § 1, 2 i 3 oraz art. 353^{<!-- -->1} k.c.</a> poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty kapitału pożyczki wraz z odsetkami pomimo, że sąd uznał postanowienia umowy pożyczki ustanawiające jej koszty w zakresie prowizji jako bezskuteczne względem pozwanego, natomiast wobec powyższego należało uznać przez pryzmat bezskuteczności postanowień całą umowę za nieważną, gdyż gdyby zakwestionowane koszty nie zostały zastrzeżone w umowie, nie doszłoby w ogóle do jej zawarcia,</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 509)">art. 509</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720)">art. 720 k.c.</a> poprzez zasądzenie roszczenia dochodzonego pozwem w sytuacji gdy powód nie był wierzycielem pozwanego.</p> <p>Mając powyższe na uwadze apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I. poprzez oddalenie powództwa w całości oraz w pkt III. poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za postępowanie pierwszoinstancyjne w całości wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, a nadto o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za instancję odwoławczą wedle norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.</p> <p>W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Odnosząc się do treści zarzutów wywiedzionego środka zaskarżenia, kluczowe okazało się ustalenie, czy powód w niniejszej sprawie wykazał swoją legitymację czynną.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego z przedłożonych przez powoda dokumentów nie wynika, aby wierzytelność objęta pozwem wywiedzionym w sprawie została przez powoda nabyta w drodze umowy cesji z 21.07.2021 roku. Na potwierdzenie nabycia przedmiotowej wierzytelności powód przedłożył: umowę pożyczki z 12.04.2019 r. (k. 9-11), umowę sprzedaży wierzytelności z 21.07.2021 roku (k. 12-18), oświadczenie o zapłacie ceny wynikającej z umowy cesji (k. 22), a także zawiadomienie o przelewie wierzytelności skierowane do pozwanego (k. 23) i wyciąg z listy wierzytelności (k. 65- 66). Wyżej wymienione dokumenty okazały się jednak niewystarczające do uznania, że powód skutecznie nabył wierzytelność względem pozwanego. Integralną częścią umowy cesji w zakresie jej przedmiotu był załącznik w postaci listy wierzytelności objętych umową. Przedłożony do akt sprawy wyciąg z listy wierzytelności ( k. 65-66 akt, poświadczony za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda) jest natomiast w ogóle nieopisany, w żaden sposób nie nawiązuje do treści umowy cesji z 21.07.2021 roku, nie wiadomo zatem czy stanowi on załącznik tej konkretnej umowy, czy może dotyczy jakiegoś innego stosunku prawnego łączącego powoda z pożyczkodawcą. Dodatkowo na przedłożonym wyciągu znajdują się parafy 2 osób, podczas gdy pod umową cesji wierzytelności podpis złożyły 3 osoby (k. 18).</p> <p>Abstrahując od powyższego, podnieść trzeba, że radca prawny będący pełnomocnikiem strony nie jest uprawniony do potwierdzania za zgodność z oryginałem wyciągów z dokumentów. Zarówno radca prawny, jak i adwokat mają prawo sporządzania poświadczeń tylko odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem. Poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego bądź adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) radca prawny bądź adwokat stwierdza to w poświadczeniu. Ponieważ mamy do czynienia niewątpliwie z wyciągami z dokumentów, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910220091" title="Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 (art. 96;art. 96 pkt. 2)">artykułem 96 pkt 2 Prawa o notariacie</a>, ich zgodność z okazanym dokumentem może poświadczyć jedynie notariusz. Wynika to z faktu, że to notariusz jako osoba zaufania publicznego czuwa nad tym, aby nie dopuścić do zniekształcenia sensu dokumentu, gdyż pominięcie pewnych fragmentów treści dokumentu może wprowadzić osoby trzecie w błąd co do jego znaczenia. Ocena, jakie elementy dokumentu musi zawierać wyciąg, aby nie prowadziło to do zniekształcenia jego treści, należy do notariusza, a nie do strony, choćby reprezentowanej w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, który może poświadczyć za zgodność jedynie odpis dokumentu, a nie jego wyciąg. Istota czynności poświadczenia określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910220091" title="Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 (art. 96;art. 96 pkt. 2)">art. 96 pkt 2 Prawa o notariacie</a> polega na potwierdzeniu, że wyciąg jest zgodny z okazanym notariuszowi dokumentem pod względem treściowym. Notariusz zamieszcza na wyciągu tzw. „klauzulę poświadczeniową” stwierdzającą tę zgodność, w brzmieniu: „poświadczam zgodność tego wyciągu z częścią okazanego mi w lokalu kancelarii dokumentu.” (<em> <!-- -->por. Dariusz Celiński, komentarz praktyczny ABC do art. 96 Prawa o notariacie, system informacji prawnej LEX</em>).</p> <p>Mając powyższe na uwadze, uznając, że powód nie wykazał swej legitymacji czynnej, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo w całości.</p> <p>W związku z tym zmiany wymagało również rozstrzygnięcie o kosztach procesu, o których orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1))">art. 98 § 1 i § 1^{<!-- -->1} k.p.c.</a> w zw. z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z jego wynikiem na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1))">art. 98 § 1 i § 1^{<!-- -->1} k.p.c.</a> Na koszty te złożyło się 200 zł opłaty od apelacji uiszczonej przez pozwanego oraz 450 zł wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego ustalone na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 2;art. 98 § 2 pkt. 3)">§ 2 pkt 3</a> w zw. z § 10 ust. 1 pkt1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p> <p>Małgorzata Radomska-Stęplewska</p> </div>