I ACa 1137/23

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 1137/23 </strong> </p> <div> <h2>WYROK CZĘŚCIOWY</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 grudnia 2023 roku</p> <p>Sąd Apelacyjny w Lublinie I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="161"/> <col width="426"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Bazelan (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>sekretarz sądowy Agnieszka Zdanowicz-Martyna</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 roku w Lublinie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. K.</span> </p> <p>przeciwko Syndykowi masy upadłości <span class="anon-block"> (...) Bank Spółki Akcyjnej</span> <br/>w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o ustalenie</p> <p>na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">S.</span> z dnia <br/>17 maja 2022 roku, sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I. w ten sposób, że oddala powództwo o ustalenie.</p> <p>I ACa 1137/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 17 maja 2022 roku Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">S.</span>:</p> <p>I.  ustalił, że umowa kredytu hipotecznego nr <span class="anon-block"> (...)</span> indeksowanego do waluty obcej, zawarta w dniu 17 sierpnia 2006 roku pomiędzy <span class="anon-block">D. K.</span> i <span class="anon-block">A. K.</span> a <span class="anon-block"> (...) Bankiem S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> – <span class="anon-block">D.</span> Oddziałem w <span class="anon-block">Ł.</span> (poprzednikiem prawnym pozwanego), nie istnieje,</p> <p>II.  zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">A. K.</span> kwotę 342.392,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 13 lutego 2020 r. do dnia zapłaty,</p> <p>III.  zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Bank S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">A. K.</span> kwotę 11.834 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.</p> <p>Uzasadnienie tego wyroku znajduje się na k. 382—410 akt.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniósł pozwany <span class="anon-block"> (...) Bank Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">W.</span>, który zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:</p> <p>1.  nierozpoznanie istoty sprawy,</p> <p>1.  2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz jej rozstrzygnięcie, tj.:</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 1;art. 327(1) § 1 ust. 1;art. 327(1) § 1 ust. 2)">art. 327(1) par. 1 ust 1 i 2 Kpc</a>,</p> <p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 Kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2;art. 235(2) § 1 pkt. 3;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235(2) par. 1 pkt. 2, 3 i 5 Kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(12);art. 205(12) § 2)">art. 205(12) par. 2 Kpc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 par. 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232;art. 232 zd. 2)">art. 232 zd. 2 k.p.c.</a>,</p> <p>c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 Kpc</a> poprzez dowolna, a nie wszechstronna ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co wyrażało się w dokonaniu ustaleń sprzecznych z rzeczywistym stanem rzeczy oraz ze wskazanymi w apelacji dowodami,</p> <p>d) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 kpc</a> poprzez dowolną, a nie wszechstronną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co wyrażało się w nieustaleniu wskazanych w apelacji, które wynikały ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i miały znaczenie dla rozstrzygnięcia.</p> <p>3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">481 k.c.</a>,</p> <p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 111;art. 111 ust. 1;art. 111 ust. 1 pkt. 4)">art. 111 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo bankowe</a>,</p> <p>c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 Kc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 Kc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 354;art. 354 § 1;art. 354 § 2)">art. 354 § 1 i § 2 Kc</a> w zw., § 2 ust. 2 oraz § 4 ust. 2 Umowy kredytu W zw. z par. 2 Regulaminu,</p> <p>d) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 56)">art. 56 Kc</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 Kc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 354;art. 354 § 1;art. 354 § 2)">art. 354 § 1 i 2 Kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 2)">art. 385(1) § 2 Kc</a>,</p> <p>e) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385(1) §1 i §2 Kodeksu cywilnego</a> oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG;</p> <p>f) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">Art. 385(1) Kc</a> oraz 385(2) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kc</a>,</p> <p>g) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385;art. 385 § 2;art. 385 § 2 zd. 1)">art. 385 § 2 zd. 1 Kc</a> w zw. z art. 5 zd. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r., w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich,</p> <p>h) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358;art. 358 § 1)">art. 358 § 1</a>i2 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kc</a>,</p> <p>i) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400938" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 938 (art. 24)">art. 24 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim</a>,</p> <p>j) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19941210591" title="Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - Dz. U. z 1994 r. Nr 121, poz. 591 (art. 30;art. 30 ust. 2;art. 30 ust. 2 pkt. 1;art. 30 ust. 2 pkt. 2 w)">art. 30 ust 2 pkt 1 i 2w</a> zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19941210591" title="Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - Dz. U. z 1994 r. Nr 121, poz. 591 (art. 2;art. 2 ust. 1;art. 2 ust. 1 pkt. 3)">art. 2 ust 1 pkt 3 Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości</a>;</p> <p>k) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 496)">art. 496 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 497)">art. 497 k.c.</a>,</p> <p>l). <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 K.p.c.</a>,</p> <p>m) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 Kc.</a> </p> <p>Pozwany wniósł o:</p> <p>1.  zmianę zaskarżonego wyroku Sądu meriti poprzez oddalenie powództwa;</p> <p>1.  ewentualnie, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386§4 Kodeksu postępowania cywilnego</a>, uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie, zniesienie postępowania w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi meriti;</p> <p>2.  w każdym z przypadków wnosił również o zasądzenie od strony Powodowej na rzecz Pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.</p> <p>Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.</p> <p>Z uwagi na ogłoszenie upadłości pozwanego Banku postanowieniem z dnia 26 lipca 2023 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie zawiesił postępowanie na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 174;art. 174 § 1;art. 174 § 1 pkt. 4)">art. 174 §1 pkt 4 k.p.c.</a> a następnie podjął postepowanie w części dotyczącej żądania ustalenia z udziałem Syndyka Masy Upadłości pozwanego Banku. Stąd rozstrzygnięcie i wywody Sądu Apelacyjnego dotyczą tylko tego żądania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja, o ile wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa co do żądania ustalenia jest uzasadniona.</p> <p>W pierwszej kolejności należy wskazać, że nieuzasadnione były zarówno zarzut nierozpoznania istoty sprawy, jak i naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1))">art. 327(1)</a> § <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (pkt. 1;pkt. 2)">pkt 1 i 2 k.p.c.</a> O skutecznym postawieniu zarzutu naruszenia tego przepisu można mówić tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów pozwalających na weryfikację stanowiska sądu, a braki uzasadnienia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych, oceny dowodów i oceny prawnej muszą być tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona, bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Stąd zarzut ten może znaleźć zastosowanie jedynie w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania zaskarżonego orzeczenia. Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie – niewątpliwie na podstawie uzasadnienia Sądu I instancji można wyprowadzić wnioski co do przyczyn wydanych rozstrzygnięć. Sąd Okręgowy niewątpliwe rozpoznał także istotę sprawy - odniósł się od przedmiotu sprawy, materialnej podstawy powództwa i merytorycznych zarzutów stron.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela i uznaje za swoje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji. Ustalenia te wymagają uzupełnienia o wskazanie, że w toku postępowania odwoławczego powódka <span class="anon-block">A. K.</span> w dniu 8 listopada 2022 roku dokonała spłaty ostatniej raty kredytu z umowy z dnia 07 sierpnia 2006 roku, zaś Syndyk Masy Upadłości wystawił zaświadczenie o spłacie kredytu (k. 627-628, k. 630).</p> <p>Okoliczność ta skutkowała utratą przez powódkę interesu prawnego, który w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> jest warunkiem żądania ustalenia istnienia prawa lub stosunku prawnego. Natomiast Sąd wydając wyrok bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy - zasada ta ma zastosowanie także do sądu drugiej instancji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art.391 § 1 k.p.c.</a>).</p> <p>Strona powodowa upatrywała interesu prawnego w usunięciu stanu niepewności co do dalszego obowiązywania spornej umowy, co do istnienia obowiązku spełniania na rzecz Banku dalszych świadczeń, w uzyskania odpowiedzi czy umowa wiąże strony i na jakich warunkach powinny ja wykonywać, itp. (k. 465v). Tego rodzaju argumentacja może być uzasadniona jedynie dla aktywnej umowy kredytowej, zaś obecnie gdy umowa już wyekspirowała i nie podlega wykonaniu to argumentacja ta straciła na aktualności. Skoro powódka dokonała już spłaty w całości świadczenia zgodnie z treścią zakwestionowanej umowy, to pozostają jej jedynie ewentualne roszczenia o zapłatę na tle zwrotu świadczeń nienależnych (obecnie w ramach postępowania upadłościowego).</p> <p>Interesu prawnego powódki nie uzasadnia też powoływana okoliczność, że prawomocne orzeczenie ustalające, iż umowa jest nieważna pozwoli wykreślić hipotekę z kredytowanej nieruchomości, gdyż w tym zakresie wystarczające jest oświadczenie kredytodawcy, które powódka uzyskała od Syndyka.</p> <p>Z tych względów powództwo o ustalenie wobec braku podstawowej przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art.189 k.p.c.</a> – interesu prawnego podlegało oddaleniu, o czym orzekł Sąd Apelacyjny na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art.386 § 1 k.p.c.</a> zmieniając wyrok w punkcie I.</p> <p>Z uwagi na zawieszenie postępowania w pozostałej części Sąd nie odnosi się do zarzutów dotyczących rozstrzygnięcia o zapłacie. Również bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do podniesionych zarzutów potrącenia i zatrzymania.</p> <p>Jako, że wyrok ma charakter częściowego, a nie kończącego sprawę w II instancji Sąd Apelacyjny nie rozstrzygał o kosztach procesu.</p> </div>