VII SA/Wa 1734/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Michał Podsiadło, Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla, asesor WSA Szczepan Borowski (spr.), , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Z. A. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 czerwca 2025 r. nr 635/25 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 4 czerwca 2025 r. nr 635/25 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także jako organ lub MWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. (dalej jako organ pierwszej instancji lub PINB w M.) z [...] marca 2025 r. nakazującą Z. A. (dalej również jako skarżący) dokonanie całkowitej rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej o wymiarach rzutu 2,61 m x 3,10 m, pełniącego funkcję gospodarczą, znajdującego się na działce o nr ewid. [...] obręb [...], położonej w miejscowości S. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy. PINB w M. w dniu [...] sierpnia 2023 r., z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego, znajdującego się na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] obręb [...], położonej w miejscowości S. Postanowieniem z [...] listopada 2023 r., działając na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej także jako Prawo budowlane) wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy budowie opisanego obiektu. W tym postanowieniu wskazano skarżącemu, że zgodnie z art. 48a Prawa budowlanego, może on złożyć wniosek o legalizację obiektu w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. Postanowienie PINB zostało utrzymane w mocy przez MWINB, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 380/24 prawomocnie oddalił skargę na wymienione postanowienia. W związku z tym, że skarżący w terminie nie złożył wniosku o legalizację spornego obiektu PINB w M. decyzją z [...] marca 2025 r., powołując się na art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał skarżącemu jego rozbiórkę. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie. MWINB wspomnianą na wstępie decyzją z 4 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że kwestia zasadności wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przy budowie obiektu budowlanego konstrukcji drewnianej znajdującego się na działce o nr ewid. [...] obręb [...], położonej w miejscowości S. była już przedmiotem jego kontroli. Organ przypomniał, że prowadzone w powyższym zakresie postępowanie potwierdziło, że sporny obiekt zalicza się do kategorii obiektów, którego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę (obiekt o charakterze stałym). W toku prowadzonego postępowania nie przedstawiono żadnych dokumentów mogących potwierdzić wywiązanie się z tego obowiązku. Zasadne było zatem wdrożenie trybu przewidzianego w art. 48 Prawa budowlanego. MWINB wskazał, że w postanowieniu o wstrzymaniu budowy skarżącego poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację opisanej inwestycji w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. Pomimo upływu wskazanego terminu skarżący nie złożył wniosku o legalizację. Zgodnie zaś z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizacje w wymaganym terminie. Organ zaznaczył, że legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, w przypadku spełnienia określonych obowiązków, skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki, w przypadku zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie tych obowiązków orzeka się nakaz rozbiórki. Od tej decyzji Z. A. złożył skargę wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: k.p.a.) polegających na ustaleniu błędnego stanu faktycznego, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny dowodów, przejawiające się w bezpodstawnym przyjęciu, że: - sporny budynek powstał w latach 2011-2013, podczas gdy nie potwierdza tego definitywnie materiał dowodowy, - sporny budynek stanowi budynek gospodarczy, podczas gdy nie potwierdza tego definitywnie materiał dowodowy, a konstrukcja i rodzaj wykonania budynku wskazuje, iż był to budynek prostej, lekkiej konstrukcji z przeznaczeniem na domek dla lalek brak podłogi, instalacji technicznych, - sporny budynek nie był przesuwany i znajduje się w obecnym miejscu dłużej niż 180 dni, podczas gdy nie potwierdza tego żaden dowód ,a dodatkowo w toku postępowania skarżący nie został nawet zapytany o tą okoliczność. W uzasadnieniu skargi skarżący podał m.in., że sporny budynek ma charakter tymczasowy w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Wskazuje na to konstrukcja budynku. Obiekt jest bowiem drewniany, mały, bardzo lekki i nie jest związany trwale z gruntem. W związku z tym istnieje możliwość jego przemieszczania przed upływem ustawowych 180 dni, de facto można go przemieszczać w dowolnym momencie. Wskazał, że nie ma żadnych dowodów, zarówno na to kiedy powstał obiekt, jak również na to jakiego rodzaju jest to obiekt. Budynek nie powstał w okresie wskazanym przez organ i jest to prostej, lekkiej konstrukcji domek dla lalek. MWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja MWINB utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o rozbiórce drewnianego obiektu budowlanego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Przepis ten stanowi o końcowym etapie postępowania określonego w art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2). Stosownie do art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, a także o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. W myśl art. 48 ust. 4 ustawy, na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie. Natomiast przepis art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego przewiduje, że postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. W myśl art. 48a Prawa budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji. Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, wymieniony termin biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. Z powołanych przepisów wprost wynika, że w przypadku ostatecznego przesądzenia, że obiekt budowlany, którego zbudowanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia został wybudowany bez takiego pozwolenia lub zgłoszenia, to niezłożenie wniosku o legalizację w wymaganym terminie obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Z art. 49e Prawa budowlanego wynika, że w postępowaniu kończącym się nakazem rozbiórki organ ma bardzo ograniczony zakres wyjaśniania stanu faktycznego. Musi on ustalić jedynie, czy wobec inwestora zapadło postanowienie o wstrzymaniu budowy, czy zawiera ono niezbędne informacje, wymienione w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, czy jest ono ostateczne i czy inwestor wystąpił z wnioskiem o legalizację w trzydziestodniowym terminie - liczonym czy to od doręczenia postanowienia o wstrzymaniu czy to od dnia jego ostateczności (w razie wniesienia zażalenia). Jeśli organ ustali, że postanowienie takie zostało wydane, jego treść obejmuje konieczne pouczenia, a wniosku o legalizację nie złożono w terminie, to jedynym prawnie możliwym rozstrzygnięciem w takich uwarunkowaniach jest nakaz rozbiórki danego obiektu budowlanego. W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że PINB w M. postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r. wstrzymał budowę obiektu będącego przedmiotem postępowania, informując jednocześnie o możliwości złożenia wniosku o legalizację opisanej inwestycji w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. Organ ten wskazał jednocześnie wysokość opłaty. MWINB na skutek zażalenia skarżącego utrzymał w mocy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, a tutejszy Sąd oddalił skargę na te postanowienie. Pomimo upływu wskazanego terminu skarżący nie złożył wniosku o legalizację. Wobec powyższego organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do wydania decyzji o rozbiórce, która to decyzja ma charakter związany, a w zakresie ustalenia charakteru obiektu w stosunku do którego toczy się postępowanie związany jest treścią ostatecznego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Na tym etapie postępowania nie ocenia się natomiast ponownie tego czy obiekt budowlany wymagał uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia czy też nie wymagał. Kwalifikacja przedmiotu niniejszej sprawy została dokonana w postanowieniu PINB w M. z [...] listopada 2023 r., w którym organ ten rozważał także, czy obiekt ten może zostać zakwalifikowany jako obiekt tymczasowy. Organ powiatowy przyjął, że na zbudowanie obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję gospodarczą, który jest własnością skarżącego wymagane było pozwolenia na budowę. Stanowisko to zostało podzielone zarówno przez MWINB, jak też przez tutejszy Sąd w wyroku z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 380/24. Oznacza to, że brak jest możliwości formułowania odmiennych wniosków, na takim etapie postępowania, jak w niniejszej sprawie, gdzie wobec braku złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego orzeka o rozbiórce w trybie określonym w art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie dochował warunków, od których ustawodawca uzależnił legalizację samowoli budowlanej. Okoliczność, że sporna inwestycja stanowi samowolę została, jak wspomniano przesądzona w odrębnym postępowaniu. Strona nie może w takiej sytuacji liczyć na to, że nie będzie ponosiła odpowiedzialności za postępowanie nieodpowiadające regułom prawnym, zwłaszcza, że o treści stosownych unormowań została pouczona, a zatem miała świadomość prawnych konsekwencji podjęcia bądź niepodjęcia stosownych kroków. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W szczególności nie zostały naruszone art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu organy prawidłowo zebrały a następnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy, który był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organy trafnie dokonały jego subsumpcji do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego (działając w ramach związania prawomocnym postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych). Jeszcze raz należy zaznaczyć, że kwestie dotyczące czasu powstania spornego budynku czy jego charakteru, zostały rozstrzygnięte postanowieniem PINB w M. z [...] listopada 2024 r., utrzymanym w mocy przez MWINB postanowieniem z 27 grudnia 2024 r. Organy nie naruszyły również art. 10 k.p.a.. zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu, niemniej jednak zaznaczyć należy, że uchylenie decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 10 k.p.a. może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że uniemożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. W niniejszej sprawie skarżący takiej okoliczności nie wykazał. Z podanych wyżej powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.