II OSK 1300/08

SENTENCJA II OSK 1300 / 08 POSTANOWIENIE Dnia 18 listopada 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 229/08 w zakresie odrzucenia skargi S. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 529/98 postanawia oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę S. P. z dnia 13 czerwca 2005 r. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2001 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 529/98. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargę S. P. na decyzję Wojewody N. z dnia [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania czynności celem uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że po stwierdzeniu, iż inwestor samowolnie zmienił sposób użytkowania budynku gospodarczo-garażowego na zakład przerobu i obróbki drewna, organ wydał decyzję w oparciu o art. 71 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 i 84 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) nakazującą inwestorowi przedłożenie stosownych dokumentów, które ewentualnie umożliwią uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu. Sąd w powyższym wyroku stwierdził, że po przedłożeniu wszystkich dokumentów, w tym też opinii Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego stwierdzającej, czy przedmiotowy zakład jest uciążliwy dla środowiska, organy będą mogły ustalić czy prowadzenie przedmiotowego zakładu jest możliwe w świetle ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S.. W skardze o wznowienie postępowania skarżąca domagała się wznowienia postępowania zakończonego wyżej opisanym wyrokiem i jego zmiany poprzez uchylenie w całości decyzji b. Wojewody N. z dnia [...] i zasądzenie kosztów postępowania. Jako podstawę skargi skarżąca wskazała art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dale "p.p.s.a.") powołując się na: - wykrycie nowych dowodów z których skarżąca nie mogła skorzystać w dotychczasowym postępowaniu skargowym, a mianowicie: 1) notatki służbowej z oględzin obiektu budowlanego zlokalizowanego w miejscowości S. ul. [...] z dnia [...] sporządzonej przez inspektorów GUNB w której min. stwierdzono: w trakcie realizacji obiektu inwestor dokonał zmiany lokalizacji obiektu w stosunku do zatwierdzonego planu zagospodarowania przestrzennego działki. Bez powiadomienia projektanta i Urzędu Gminy wprowadzono także zmiany w zakresie konstrukcji, funkcji i elewacji. Ponadto przy zmianie funkcji z obiektu gospodarczego na produkcyjno-usługowy zakres uprawnień projektanta był niewystarczający i brak jest wpisów dotyczących nadzoru autorskiego w dzienniku budowy. Dowód powyższy zdaniem strony mógłby mieć istotny wpływ na przyjęcie odmiennej kwalifikacji prawnej sprawy tj. z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ustawy Prawo budowlane przyjmując za podstawowy przedmiot sprawy zalegalizowanie bądź nie zalegalizowanie wykonania znacznej części prac budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę a dopiero w razie wykluczenia istnienia przesłanek z tego przepisu, ewentualne przejście do rozpatrzenia jako kwestii wtórnej samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu, jak to przyjęto w zaskarżonej decyzji. Gdyby zatem dowód ten był znany Sądowi to nie doszłoby do uznania w wyroku z dnia 23 stycznia 2001 r., że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa a przedmiot sprawy sprowadza się do kwestii samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu; 2) pisma PINB w N. T. z dnia [...] z którego wynika, że autorem pierwotnego projektu technicznego przedmiotowego budynku był "tech. bud." Z. P. a nie mgr inż. arch. J. P. jak to wynika z akt administracyjnych załączonych do sprawy przed Sądem do sygn. akt II Sa/Kr 1214/98, obecnie zawisłej pod sygn. akt II Sa/Kr 1666/01. Dowód ten według skarżącej, wobec braku przedłożenia przed Sądem wzmiankowanego projektu budowlanego i dziennika budowy, mógł mieć istotne znaczenie dla powstania poważnej wątpliwości czy w procesie inwestycyjnym nie doszło także do naruszeń prawa w zakresie prac projektowych i autentyczności zebranych dokumentów. Skarżąca podniosła, że inwestor nigdy nie wybudował budynku gospodarczo – garażowego a zatem nie mógł samowolnie zmienić sposobu użytkowania tego co nie powstało, w konsekwencji przedmiotem sprawy jest samowolne wybudowanie innego budynku w warunkach opisanych w art. 48 Prawa budowlanego. Jednocześnie skarżąca wskazała, iż powyższy dowód uzyskała dopiero w dniu 14 marca 2005 r. z czego wynika, że nie mogła wcześniej z niego skorzystać. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że powołane przez stronę skarżącą fakty nie stanowią ustawowych przesłanek wznowienia. Skarżąca przyznała bowiem, iż o oględzinach sąsiadującej z jej posesją inwestycji przypomniała sobie. Nie można zatem przyjąć, że "brak pamiętania" o istniejącym dowodzie może uzasadniać istnienie przesłanki dającej podstawę wznowienia. Pozbawiona znaczenia dla wznowienia postępowania, a także dla sprawy rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 23 stycznia 2001 r. jest też – zdaniem Sądu – okoliczność, że autorem pierwotnego projektu technicznego przedmiotowego budynku był tech. bud. Z. P., a nie mgr. inż. arch. J. P.. Skarżąca nie wywodzi, dlaczego tę okoliczność podnosi jako podstawę wznowienia dopiero na obecnym etapie. Z powyższych przyczyn Sąd pierwszej instancji orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 281 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła S. P. zaskarżając je w całości i opierając skargę kasacyjną na naruszeniu: - art. 276 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie wskazanie w uzasadnieniu postanowienia przepisu prawa, w oparciu o który Sąd dokonywał oceny prawnej podanych w skardze podstaw wznowienia, - art. 281 p.p.s.a w zw. z art. 273 § 2 p.p.s.a. przez uznanie, że w sprawie stwierdzono brak ustawowych podstaw do wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Krakowie z dnia 23 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA/Kr 529/98 i odrzucenie skargi o wznowienie pomimo występowania w sprawie podstaw wznowienia zgodnych z wymogami z art. 273 § 2 p.p.s.a. W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. kosztów postępowania według norm przepisanych W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podała, że obowiązkiem Sądu było wyraźne wskazanie, według których przepisów dotyczących podstaw wznowieniowych oceniał czy zachodzą przesłanki do tegoż wznowienia. Brak jasności w tym względzie, konieczność domyślania się tych podstaw rodzi niepewność co do przyjętej analizy prawnej, a tym samym wyłącza możliwość kontroli kasacyjnej. Zdaniem skarżącej Sąd błędnie przyjął, że podstawą skargi są dwa fakty nie zaś – jak wskazała skarżąca – środki dowodowe (notatki służbowej inspektorów GUNB z dnia [...] i pisma PINB w N. T. z dnia [...]). Sąd bezpodstawnie przyjmuje, iż skarżąca wiedziała o dowodzie z notatki służbowej, ale o nim zapomniała. Skarżąca przypomniała sobie, że doszło kiedyś do takich oględzin jednak z wiedzy o tym fakcie nie wynikało jeszcze nic istotnego dla sprawy. Dopiero po licznych staraniach, gdy okazało się, że istnieje notatka z tych oględzin i po przesłaniu tej notatki pełnomocnikowi skarżącej doszła ona do wniosku, że notatka może mieć istotne znaczenie dowodowe. Ten moment należy traktować jako chwila wykrycia środka dowodowego w znaczeniu z art. 273 § 2 p.p.s.a. Dlatego też Sąd, niezgodnie z tym przepisem przyjął, że zapomnienie o oględzinach jest równoznaczne z zapomnieniem o środku dowodowym. Skarżąca podniosła także, że z treści wyroku z dnia 23 stycznia 2001 r. w sprawie II SA/Kr 529/98 nie wynika, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że powoływane okoliczności nie były znane orzekającemu Sądowi, który wręcz stwierdził, że inwestor dokonał samowoli budowlanej, a obawy skarżącej, iż wydana decyzja jest "próbą zatarcia prawdy" są co najmniej przedwczesne. Uzasadnienie ww wyroku jest lakoniczne i nie ma w nim wzmianki o tym, że inwestor dopuścił się samowoli budowlanej. Właśnie ta kwestia czy miała tutaj miejsce samowola budowlana czy samowolna zmiana sposobu użytkowania budynku jest "osią sporu" w sprawie tej inwestycji (sprawa o sygn. akt II OSK 1114/05). Z orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie nie można także wywieść, czy Sąd znał zakres i chwilę dokonania odstępstw od pozwolenia na budowę wyszczególnionych w notatce GUNB. W kontrolowanej decyzji organu I instancji z dnia [...] nie przywołano też żadnych ustaleń co do konkretnych odstępstw budowlanych. Sąd nie uzasadnił ponadto stanowiska zajętego w kwestii autorstwa projektu budowlanego wykonanego budynku. Informacja zawarta w piśmie PINB w N. T. z dnia [...] nie mogła być obojętna dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem świadczyła o nieprawidłowościach w dokumentacji budowy. Wymagała zatem wyjaśnienia i mogła spowodować uchylenie w tym celu przez Sąd decyzji Wojewody N. z dnia [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych zarzutów. Chybiony jest zarzut kasacji dotyczący naruszenia art. 281 p.p.s.a w zw. z art. 273 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Z kolei z dyspozycji przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a. wynika, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z uwagi na to, że dla oceny prawidłowości orzeczenia z punktu widzenia procesowego decydujące znaczenie ma stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, stwierdzić trzeba, że brzmienie przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a. w sposób oczywisty wyklucza możliwość wznowienia postępowania na podstawie pisma PINB w N. T. z dnia [...]. Także notatkę służbową z oględzin obiektu budowlanego w S. przy ul ...] z dnia [...] Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił jako dowód nie spełniający dyspozycji art. 273 § 2 p.p.s.a. Podstawą bowiem wznowienia postępowania w świetle art. 273 § 2 p.p.s.a. są, tylko takie dowody, z których skarżąca nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Rozumieć przez to należy, iż niemożność skorzystania z określonych środków dowodowych zachodzi wtedy, kiedy brak jest obiektywnej możliwości powołania się na nie. Nie można z kolei stwierdzić takiego braku w sytuacji, gdy niepowołanie się na określone okoliczności było wynikiem opieszałości, zaniedbania lub zapomnienia a także błędnej oceny potrzeby ich powołania strona tego nie uczyniła (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 552). Wbrew odmiennym wywodom kasacji skarżąca nie wykazała takich okoliczności, które pozwalałyby na odmienną ocenę dowodów aniżeli przedstawiono to w zaskarżonym postanowieniu. Strona skarżąca powołując się bowiem na notatkę służbową z oględzin spornego obiektu przyznała, że o fakcie oględzin przypomniała sobie już po wydaniu kwestionowanego w trybie wznowienia wyroku. Fakt ten stanowił bezpośrednią podstawę do wykrycia notatki, z której skarżąca wywodzi podstawę do wznowienia postępowania i rzutuje na ocenę staranności jakiej należy od strony oczekiwać. Gdyby bowiem strona o fakcie oględzin przypomniała sobie wcześniej to ujawnienie przedmiotowej notatki mogło by mieć miejsce jeszcze przed zakończeniem sprawy. Nie można więc o takim dowodzie twierdzić, iż został on "wykryty", czy też że strona nie mogła z niego skorzystać, skoro jak sama wywodzi o nim zapomniała. W związku z zarzutem skargi kasacyjnej dotyczącym naruszenia art. 276 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżąca wskazała, że obowiązkiem Sądu było wyraźne wskazanie, według których przepisów dotyczących podstaw wznowieniowych Sąd oceniał czy zachodzą przesłanki do tegoż wznowienia a brak jasności w tym względzie i konieczność domyślania się tych podstaw rodzi niepewność co do przyjętej analizy prawnej. Wbrew powyższemu stanowisku Sąd pierwszej instancji dokonał oceny w sposób zgodny z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. odnosząc się do wstępnego badania wskazanych w skardze o wznowienie przesłanek. Rzeczą Sądu jest ocena czy dokonana w środku zaskarżenia przez stronę subsumcja stanu faktycznego do stanu hipotetycznego przewidzianego w konkretnej normie prawnej jest prawidłowa. Dlatego nie można skutecznie zarzucić Sądowi, iż nie wskazał konkretnych przepisów na podstawie, których oceniał on skargę strony. Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.