VI SA/Wa 1563/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Protokolant ref. staż. Agata Rosiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w F. (USA) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2018 r.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. z siedzibą w F. (USA) kwotę 2217 ( dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy zaskarżoną przez A. Inc. z siedzibą w F. w Stanach Zjednoczonych Ameryki wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzję tego organu z [...] lipca 2018 r. odmawiającą przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "aadvantage executive plantinum", zarejestrowany pod numerem [...]. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 245 ust. 1 i 2, art. 153 ust. 6 oraz art. 224 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.) – zwanej dalej "p.w.p.". Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. Do 20 stycznia 2018 r. przysługiwało A. Inc., wynikające z decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] grudnia 2000 r. i przedłużone w 2008 r., prawo ochronne na znak towarowy słowny "aadvantage executive plantinum", zgłoszony do rejestracji 20 stycznia 1998 r. W dniu 15 czerwca 2018 r. spółka złożyła w Urzędzie Patentowym RP wniosek o przedłużenie tego prawa ochronnego na kolejne dziesięć lat, uiszczając na rachunek organu 600 złotych. W tytule przelewu tej kwoty napisano "przedłużenie ochrony znaku towarowego nr [...]". W uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2018 r. organ wskazał, że wniosek złożono po terminie, a wobec tego należało uiścić kwotę 1020 złotych, na którą składało się 200 złotych tytułem opłaty za wniosek, 300 złotych tytułem złożenia go po terminie, 400 złotych za ochronę znaku w jednej klasie oraz 120 złotych tytułem opłaty dodatkowej stanowiącej 30% odsetek za wniesienie opłaty po terminie. Zdaniem organu wpłata w tej sytuacji jedynie 600 złotych obligowała do wydania decyzji o odmowie przedłużenia prawa ochronnego, na podstawie art. 153 ust. 6 p.w.p. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka zarzuciła naruszenie art. 223 ust. 4 w związku z art. 153 ust. 5 p.w.p. oraz art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." W ocenie strony brak opłaty w należnej wysokości należało potraktować jako brak formalny i wezwać stronę do jej uzupełnienia w trybie z art. 223 ust. 4 p.w.p. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, organ wyjaśnił, że opłaty powinny być dokonywane z góry, ewentualnie wyjątkowo w ciągu 6 miesięcy po upływie terminu ochrony. Termin ten jest nieprzywracalny, choć można byłoby doń stosować przepisy art. 121 pkt 4 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145), zwanej dalej "k. c.", odnoszący się do siły wyższej jako przesłanki zawieszenia biegu takiego terminu. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucono art. 107 § 1 pkt 5 i § 3 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 153 ust. 5, 6 i art. 223 ust. 4 p.w.p. W ocenie skarżącego uzasadnienie decyzji nie odnosi się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności nie wyjaśnia przyczyn nieuznania braku pełnej wysokości opłaty za brak formalny i pozostaje w sprzeczności z zawartym w niej rozstrzygnięciem. Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił przyczyn braku wystosowania wezwania do uzupełnienia opłaty. Zaakcentował, że nie wnosił o przywrócenie terminu ani o uznanie, że w sprawie występowały okoliczności o znamionach siły wyższej, które analizowano w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wprawdzie uiścił opłatę w niewystarczającej wysokości, jednak w myśl art. 223 ust. 4 p.w.p. powinien zostać wezwany do jej uzupełnienia. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, alternatywnie – o jej uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, organ zaprezentował stanowisko analogiczne jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ wydana w sprawie decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302). Wadliwie bowiem przyjęto, że wniesienie opłaty za przedłużenie ochrony w reżimie Prawa własności przemysłowej nie należy do warunków formalnych takiego żądania, błędnie utożsamiając tę czynność z przesłankami materialnymi udzielenia dalszego okresu ochrony. Ocena ta jednak nie wybrzmiewa wprost z motywów zaskarżonej decyzji, bowiem – jak zasadnie podniesiono w skardze – organ nie zmierzył się z zarzutami wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji powinno prezentować nie tylko stan faktyczny sprawy, ale i – jak stanowi art. 107 § 4 k.p.a. – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W przypadku decyzji wydawanej na skutek wniesienia środka odwoławczego obowiązkiem organu jest ponowne załatwienie sprawy w jej całokształcie, w tym rozpoznanie podniesionych w nim zarzutów. Przewidziany w polskim systemie wniosek o ponowne rozpatrzenie spraw w postępowaniu administracyjnym ogólnym nie należy do środków prawnych sformalizowanych, a więc konstruowanie zarzutów przeciwko wydanej w pierwszej instancji decyzji nie należy do jego cech konstrukcyjnych. Dla jego wniesienia wystarczy, że strona nie jest zadowolona z treści decyzji. Niemniej, jeżeli adresat tego rodzaju zarzuty sformułował, do podstawowych obowiązków organu jest ich rozpatrzenie i wyjaśnienie w motywach decyzji wydawanej w postępowaniu odwoławczym przyczyn zajętego w tym zakresie stanowiska w sprawie. W tej sprawie decyzja organu odwoławczego nie odnosi się do zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów. Organ nie wyjaśnił przyczyn , dla których potraktował brak należnej opłaty inaczej niż jako brak formalny wniosku, koncentrując się na irrelewantnych w tym postępowaniu zagadnieniach, jak przywrócenie terminu czy zawieszenie jego biegu z powodu wystąpienia zdarzeń wyczerpujących pojęcie siły wyższej. Tym samym zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. o istotnym wpływie na wynik sprawy, bowiem być może, gdyby organ zmierzył się z argumentacją wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wynik tego postępowania byłby inny. Natomiast decyzja zawiera rozstrzygnięcie i przywołanie podstawy prawnej, zatem wbrew zarzutom skargi, nie narusza art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. To, że rozstrzygnięcie to jest wadliwe nie oznacza, że go nie zamieszczono. Jak już zasygnalizowano, wprawdzie w motywach zaskarżonej decyzji tego nie wyjaśniono, należy domniemywać że organ w postępowaniu odwoławczym ocenił, że uiszczenie opłaty w zbyt niskiej wysokości dyskwalifikuje wniosek o przedłużenie ochrony patentowej, obligując do odmowy jej udzielenia. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, zasadza się ono bowiem na błędnej wykładni przepisów działu I Tytulu V p.w.p. regulujących zasady dokonywania opłat za ochronę praw unormowanych w tej ustawie. Reguły uiszczania opłat od wniosków ustanowione są w art. 223 ust. 1 p. w.p. i rzeczywiście, przepis ten stanowi o obowiązku pokrywania ich góry, chyba że przepis ustawy wyraźnie wskazuje, że następuje to na wezwanie organu. Nawet jednak jeżeli mamy do czynienia z nieuiszczoną opłatą pokrywaną z góry, obowiązkiem organu – w myśl art. 223 ust. 4 p.w.p. – jest wezwanie do jej uiszczenia w terminie 14 dni. Konsekwencją braku wykonania takiego wezwania jest umorzenie postępowania bądź zaniechanie żądanej przez wnioskodawcę czynności. W przypadku wniosku o przedłużenie udzielanej przez Urząd Patentowy RP ochrony nieuczynienie zadość takiemu wezwaniu jest odmowa jego uwzględnienia. Decyzja w tym przedmiocie nie może jednak zapaść, jeżeli uprzednio nie został wyczerpany tryb sanowania braku wniosku w postaci nieuiszczenia opłaty bądź uiszczenia jej w niepełnej wysokości. Do odwrotnej temu konkluzji nie może prowadzić lektura art. 153 ust. 6 p.w.p., bowiem przepis ten należy wykładać łącznie z przepisami regulującymi zasady opłacania wniosków. Teza przeciwna nie wytrzymuje próby narzędzi wykładni systemowej wewnętrznej, reguł logiki, a nadto istoty opłaty od wniosku, która z natury rzeczy stanowi jego element formalny. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjęto, że uzależnienie skuteczności czynności procesowej od uiszczenia opłaty objętej obowiązkiem samoobliczenia z wykluczeniem wskazanej procedury sanacyjnej stanowi rozwiązanie nieodpowiadające standardom konstytucyjnym (wyrok z 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt SK 11/07, OTK-A 2008/3/47). Analizowane unormowanie art. 153 ust. 6 p.w.p., niezawierające odesłania do przepisów o opłatach zostało ostatnio poddane nowelizacji. Mocą art. 1 ustawy z 20 lutego 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. poz. 501), która to zmiana weszła w życie 16 marca 2019 r., dokonano zmiany art. 153 ust. 6 p.w.p., precyzując to unormowanie. Jednakże na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy nowelizującej przepis w nowym brzmieniu w rozpoznawanej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania, bowiem nie obejmuje ono postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Niemniej kierunek działań legislacyjnych dowodzi tego, jak należy traktować opłaty od wniosku w reżimie art. 153 ust. 6 p.w.p. Jak już wyjaśniono, nie ma podstaw do formułowania ocen odmiennych także w aktualnym stanie prawnym, choć niewątpliwie nowelizacja określiła tę kwestię wprost, zwalniając niejako stosującego prawo z konieczności pokonywania trudności interpretacyjnych. Uchybienie to, wyczerpujące znamiona wadliwej wykładni art. 153 ust. 6 p.w.p. i w konsekwencji – błędu niezastosowania art. 223 ust. 4 p.w.p. Bezsprzecznie wpłynęło na wynik sprawy, bowiem zaskarżona decyzja nie zostałaby wydana bez wyczerpania czynności zmierzających do uzupełnienia brakującej opłaty. Nie było natomiast podstaw do uznania tych naruszeń za rażące, bowiem prawidłowy rezultat wykładni wymagał dość skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Prowadząc postępowanie ponownie, organ zanim zakończy postępowanie administracyjne, najpierw wystosuje – na podstawie art. 223 ust. 4 p.w.p. – do strony wezwanie uiszczenia w terminie 14 dni brakującej opłaty. W zależności od tego, czy opłata zostanie wniesiona prawidłowo, podejmie dalsze czynności procesowe. Wydając decyzję organ należycie ją umotywuje, a jeżeli będzie ją wydawał rozpoznając środek prawny w instancji poziomej, zważy na podniesione zarzuty i argumenty strony. Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1431), na które złożyły się: 1000 złotych tytułem wpisu sądowego, 1200 złotych tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika będącego rzecznikiem patentowym oraz 17 złotych tytułem opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.