II GW 39/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wójta Gminy Branice z dnia 30 sierpnia 2017 r. nr OPS.4135.1.7.2017.KA o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Branice a Prezydentem Wrocławia w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: wskazać Prezydenta Wrocławia jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. UZASADNIENIE W piśmie z dnia 30 sierpnia 2017 r. Wójt Gminy Branice wniósł o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Branice a Prezydentem Wrocławia w sprawie wniosku P. S., złożonego na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o świadczeniach), o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, poprzez wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Prezydent Wrocławia. Wnioskodawca stwierdził, że w dniu [...] lipca 2017 r. P. S. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu z prośbą o wydanie decyzji stwierdzającej jego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Pismem z dnia 14 sierpnia 2017 r. wniosek został przekazany do Ośrodka Pomocy Społecznej w Branicach, co uzasadniono tym, że P. S. przebywa w Samodzielnym Wojewódzkim Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Branicach, gdzie jest hospitalizowany. Wójt Gminy Branice podkreślił, że jedyną przesłankę ustalenia właściwości w tej sprawie stanowi znamię zamieszkania, co wynika jednoznacznie z art. 54 ust. 1, ust. 5, ust. 6, ust. 8 i ust. 11 ustawy o świadczeniach. Zupełnie niezrozumiałe jest w tym kontekście powoływanie się przez MOPS we Wrocławiu na "miejsce zdarzenia" i art. 21 § 2 k.p.a. W ocenie Wójta, wprawdzie P. S. przebywa na terenie Gminy Branice, jednak nie przesądza to automatycznie faktu zamieszkiwania na terenie gminy, gdyż obok stałego przebywania konieczny jest zamiar stałego pobytu, czego MOPS we Wrocławiu nie ustalił. Z natury rzeczy trudno uznać pobyt w szpitalu za zamieszkanie a sam szpital za miejsce zamieszkania, w którym wnioskodawca mógłby chcieć przebywać "z zamiarem stałego pobytu". Jak wynika natomiast z załączonego zaświadczenia o pobycie w szpitalu wnioskodawca mieszka we Wrocławiu przy ul. [...], gdzie zgodnie z wypełnionym własnoręcznie wnioskiem jest zameldowany na pobyt stały. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Wrocławia wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość poprzez wskazanie, że organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Branice. W uzasadnieniu swojego stanowiska Prezydent Wrocławia stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na powiązanie centrum spraw życiowych P. S. z Wrocławiem. Organ ustalił, że nie posiada on adresu zameldowania na pobyt stały ani zamieszkania we Wrocławiu. Pod adresem wskazanym we wniosku, przy ul. [...] we Wrocławiu był zameldowany na pobyt stały w okresie od dnia [...].06.1994 r. do dnia [...].09.2014 r. W mieszkaniu nr [...], jak i w całym budynku nikt nie zamieszkuje. Wszyscy mieszkańcy zostali wysiedleni, a wejście do klatki schodowej zamurowane. W konsekwencji należy przyjąć, że wnioskodawca jest osobą bezdomną. Zdaniem organu, w sytuacji gdy ustalenie organu właściwego miejscowo w sprawie nie jest możliwe na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach, to ustalenie właściwości miejscowej organu następuje na podstawie art. 21 § 1 12 k.p.a. Jeżeli więc P. S. nie ma miejsca zamieszkania, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, a od 7 lutego 2017 r. przebywa w miejscowości Branice, to organem właściwym do wydania decyzji w sprawie jest Wójt Gminy Branice. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór o właściwość dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa P. S. db świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Właściwość organu w tego rodzaju sprawach uregulowana została w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń wydaje wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie reguluje jednakże kwestii właściwości organu w sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. W sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, subsydiarnie zastosowanie muszą znaleźć zasady zawarte w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujące sposób ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej. Dopiero zatem w sytuacji gdy ustalenie organu właściwego miejscowo w sprawie nie jest możliwe w oparciu o przepis art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach, ustalenie tej właściwości następuje w sposób określony w art. 21 § 1 i 2 k.p.a. Należy podkreślić, że ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ani przepisy ustawy o świadczeniach nie definiują pojęcia "miejsca zamieszkania". W konsekwencji przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy zasadne jest posiłkowanie się treścią art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się więc do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały bywa uznawany za potwierdzenie, że dana osoba przebywa (przebywała) w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. W myśl bowiem art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r., poz. 657) pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Fakt meldunku w istocie niejednokrotnie potwierdza zatem, że zameldowany posiadał zamiar stałego tam przebywania. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, pomimo że zebrany w sprawie materiał pozwala jedynie na ustalenie ostatniego miejsca zameldowania świadczeniobiorcy, iż aktualnym centrum spraw życiowych świadczeniobiorcy jest z Wrocław. W świetle dotychczasowych rozważań powyższe uzasadnia przyjęcie, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie prawa P. S. do świadczeń opieki zdrowotnej, jest Prezydent Wrocławia jako organ właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- i 4