II SA/Wa 849/08

SENTENCJA Sygn. akt II SA/Wa 849 /08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Grochowska – Jung, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Przemysław Szustakiewicz, Protokolant - Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. L. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej - uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, - zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. UZASADNIENIE Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska L. orzeczeniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), uznała J. L. za zdolnego do czynnej służby wojskowej (kategoria A) z rozpoznaniem [...] (§ [...]) i w uzasadnieniu stwierdzono, że powyższe rozpoznanie nie stanowi przeciwwskazania do czynnej służby wojskowej. W odwołaniu z dnia 3 kwietnia 2008 r. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W., skarżący nie zgodził się z powyższym orzeczeniem, bowiem – jego zdaniem – badania zostały przeprowadzone nierzetelnie i załączył wynik badania [...] ze zdjęciami oraz badania laboratoryjne konstatując, że na podstawie powyższej dokumentacji medycznej oraz opinii specjalistów, konieczna jest operacja. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], mając za podstawę § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594 ze zm.) oraz § 23 cytowanego już wyżej rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu natomiast podała, że poddano analizie całokształt zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo – leczniczej, w tym również dołączony wynik badania [...] ze zdjęciami oraz wynik badania morfologii, OB i wskaźników [...]. Konsultacje [...] wykazały jednomyślnie istnienie [...] bez cech [...]. Potwierdzają to również prawidłowe wyniki OB, morfologii i wskaźników [...], zaś wynik badania [...] wskazuje jedynie na istnienie [...], co jest kwalifikowane według obowiązujących przepisów do § [...] i stanowi o kategorii zdolności A – zdolny do czynnej służby wojskowej. Niezależnie od powyższego organ podał, że skarżący był już odroczony od czynnej służby wojskowej orzeczeniem TWKL w L. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] na okres 12 miesięcy i do chwili obecnej nie dołączył dokumentacji medycznej świadczącej o podjętym leczeniu. Wobec powyższego, zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go orzeczenia, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych i z zaświadczenia lekarskiego oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając im naruszenie art. 7 k.p.a. polegające na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie istotnych dowodów dla rozstrzygnięcia sprawy, naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na wydaniu orzeczenia bez podstawy prawnej oraz art. 107 k.p.a. polegające na niepowołaniu w orzeczeniu podstawy prawnej. W uzasadnieniu powołał się na opisany powyżej stan faktyczny sprawy, zaś usprawiedliwiając brak dokumentacji podał, że nie miał czasu i niezbędnych funduszy na poddanie się zabiegowi [...], lecz przewidując ów zabieg, zaszczepił się przeciw WZW typu B. W dalszej części zarzucił organowi, że nie przeprowadził badania specjalistycznego lub co najmniej nie wezwał go do przedstawienia stosownej dokumentacji, opierając się jedynie na dokumentacji zgromadzonej w sprawie. W ocenie skarżącego [...] mają przymiot [...] i powinny być zakwalifikowane zgodnie z § [...] rozporządzenia, a o błędnym zakwalifikowaniu świadczy opinia lekarza specjalisty załączona do skargi, zaś komisja pominęła wnioski skarżącego z odwołania. Natomiast orzeczenie zostało wydane bez podstawy prawnej, bowiem prawodawca nie przewidział schorzenia "[...]" i samo orzeczenie nie zawiera właściwego wskazania podstawy prawnej, bowiem nie może nim być § [...] rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Na samym wstępie stwierdzić należy, że w sprawach orzekania przez wojskowe komisje lekarskie w zakresie zdolności do czynnej służby wojskowej i zaliczania do kategorii zdolności do takiej służby, mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Stąd też powyższe organy muszą przestrzegać m.in. zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasadę przekonywania strony co do słuszności rozstrzygnięcia poprzez wyjaśnienie przesłanek, którymi się kierowano (art. 11 k.p.a.) oraz w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.), a także uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zarówno Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska L., jak również Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W., dopuściły się naruszenia wskazanych powyżej reguł procesowych w stopniu mogącym mieć – zdaniem Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić jednakże należy, że przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie wymagają w tym przypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy i wystarczy zatem jedynie uznanie, że – na co wskazano już wyżej – uchybienie to mogło mieć wpływ i to istotny na wynik sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej L. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], u skarżącego J. L. rozpoznano [...] i co zakwalifikowano do schorzenia, o którym mowa w § [...] rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.). Jednocześnie, tym samym orzeczeniem uznano go za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy z kategorią B. Bezspornym natomiast w sprawie jest fakt, że skarżący od wydania powyższego orzeczenia, do dnia wydania przez tę samą komisję orzeczenia nr [...], nie przeszedł leczenia operacyjnego. Skoro zaś tak, to nie można pozostać obojętnym wobec faktu, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji, w najmniejszym nawet stopniu nie podjęły się zbadania owej rozbieżności orzeczniczej. Chociażby pod tym kątem wyjaśnienia, czy i na ile oraz w jakim ewentualnie stopniu zmienił się stan zdrowia skarżącego, skoro mimo niepoddania się zabiegowi operacyjnemu, tym razem w zaskarżonym orzeczeniu nie rozpoznano i nie przewidziano tego zabiegu. Wyraźnego podkreślenia wymaga fakt, że Sąd nie kwestionuje zaskarżonego orzeczenia lekarskiego pod kątem merytorycznym, jednakże poddaje w wątpliwość sposób procedowania w sprawie. Z tego powodu mianowicie, że nie można skontrolować toku rozumowania organu i sposobu dochodzenia do spornego rozstrzygnięcia. Innymi słowy mówiąc, skoro organ nie zebrał i nie rozpatrzył oraz nie ocenił całego materiału dowodowego, a swoje rozstrzygnięcia uzasadnił w sposób niezwykle lakoniczny, czy wręcz pominął całkowicie w swoich rozważaniach wskazaną już wyżej rozbieżność, to tym samym wykazał się gołosłownością, co w konsekwencji wzbudziło w skarżącym – i słusznie – brak zaufania do zaskarżonego orzeczenia w zakresie dochodzenia do prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie wszystkich przesłanek przedmiotowej sprawy. Reasumując, organ rozpoznając na nowo sprawę, winien w sposób wyżej podany wyjaśnić i uzasadnić w sposób przekonywujący, dlaczego aktualne schorzenie skarżącego nie kwalifikuje się do zabiegu operacyjnego skoro wcześniej – bez wykonania tego zabiegu – kwalifikowało się do niego. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), badania diagnostyczne i konsultacje specjalistyczne dla potrzeb orzekania przez wojskowe komisje lekarskie realizują placówki medyczne wybrane przez Ministra Obrony Narodowej, zaś w myśl art. 30a ust. 2 ustawy, orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Z kolei według § 14 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach wojsk i służb oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych, a także o związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby – także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6. Wniosek z tego zatem, że – jeśli się ponadto uwzględni konieczność stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – konsultacje (badania) specjalistyczne dla potrzeb orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej, mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użyte zaś w tym przepisie słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego i granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej to wypływa obowiązek podjęcia przez organ wszelkich czynności, mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy. Ponadto w przypadku potrzeby przeprowadzania badania specjalistycznego, nie może być ono dokonane przez członka wojskowej komisji lekarskiej, który jako biegły podlegałby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz przez wybraną w odpowiednim trybie placówkę medyczną. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, skarżącego skierowano "Kartą skierowania" z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], na badania lekarsko-specjalistyczne, m.in. do [...], a owo badanie specjalistyczne przeprowadził, jak wynika z pieczęci, M. H. – [...], który rozpoznał m.in.: "[...]". Takie samo rozpoznanie stwierdzono w zaskarżonych orzeczeniach, przy czym – co najistotniejsze – w składzie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej L. orzekał właśnie m.in. [...] M. H., a zatem osoba, która na mocy wskazanych już wyżej przepisów, podlegała wyłączeniu z orzekania. Tym samym, dopuszczono się kolejnego naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie rzecz się ma z niewykorzystaniem i nieustosunkowaniem się organu w żadnej mierze w zaskarżonych orzeczeniach, do wniosku skarżącego o skierowanie na ponowną komisję lekarską, a taki obowiązek nakłada treść wspomnianego już wyżej § 14 rozporządzenia w pkt 5, w którym stanowi się o wykorzystaniu w szczególności informacji zawartych w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego. Skoro bowiem § 14 stanowi m.in. o orzekaniu o zdolności do czynnej służby wojskowej, zaś sformułowanie "w szczególności" nie oznacza katalogu zamkniętego, to tym samym organ winien zająć stanowisko w zakresie informacji podanej przez osobą badaną, a niebędącą żołnierzem zawodowym. Reasumując, organ na nowo rozpoznając sprawę winien poddać ocenie również oświadczenia skarżącego i w wydanym przez siebie orzeczeniu, ustosunkować się do tego dokumentu, uzasadniając go zgodnie z regułami przewidzianymi w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 i w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.