II FSK 1387/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala Sędziowie NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca) WSA (del.) Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 172/19 w sprawie ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 20 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 19 marca 2019 r., I SA/Ol 172/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ, skarżący) w Olsztynie z dnia 20 grudnia 2018 r., w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, ze skargi P. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), poprzez dokonanie ich błędnej wykładni w kontekście wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP wskazanych w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1244) oraz wynikających z niego wytycznych w zakresie miarkowania wysokości opłat; Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z art. 80, art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez: - wadliwie wykonaną funkcję kontrolną i uchylenie zaskarżonego postanowienia, w następstwie dokonania błędnej oceny działań organu; - błędne przyjęcie, że ustalony przez organ sposób określenia wysokości górnego maksymalnego pułapu opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej nie odpowiada wytycznym zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 września 2018 r. (I SA/Ol 465/18); - wadliwe uznanie, iż dla określenia prawidłowej wysokości górnego maksymalnego pułapu opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej właściwym jest zastosowanie metody wyliczenia opłat sądowych mającej charakter degresywny; - błędną ocenę działań organu polegającą na wadliwym uznaniu, że organ rozstrzygnął o zasadności obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w oderwaniu od zebranego materiału dowodowego; - nieprawidłowe uznanie, że organ dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego; - wydanie wiążącej organ błędnej oceny prawnej w zakresie braku przeprowadzenia przez organ oceny wysokości określonych kosztów egzekucyjnych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie w całości wyroku na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpatrzenie sprawy i oddalenie skargi, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim chybiony jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Otóż WSA w Olsztynie w wyroku z 18 września 2018 r., I SA/Ol 465/18 min. stwierdził, że przedmiotową sprawę egzekucyjną należy ocenić jako nieskomplikowaną i wymagającą w zasadzie wykonywania czynności "zza biurka" (poza stwierdzeniem niezamieszkiwania przez zobowiązaną pod adresem wskazanym przez wierzyciela w tytule wykonawczym), zaś ilość wykonanych czynności, wymienionych przez organ, w stosunku do długości postępowania - 19 miesięcy, trudno byłoby uznać za znaczną. W związku z powyższym, sąd ten, zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 Sąd uznał za zasadne. Interpretując powyższe przepisy organ wprawdzie odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, lecz zbagatelizował jego znaczenie, stwierdzając, że skoro przepis nie został derogowany, to obowiązuje i należy go stosować. Organ dokonał więc błędnej wykładni, niezgodnej z Konstytucją RP i wyrokiem Trybunału. Ponadto sąd nie zgodził się z oceną organu co do tego, że zgodnie z obowiązującymi przepisami organ egzekucyjny ustalił koszty egzekucyjne w wysokości wynikającej z art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6, bez wykazania, że nie zachodzą okoliczności do ich miarkowania.. W konkluzji sąd zawarł wskazania co do dalszego postępowania następującej treści "Rozpatrując sprawę ponownie, organ uwzględni ocenę prawną zawartą w wyroku, w tym dokona zgodnej z art. 2 Konstytucji RP wykładni art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz zbada, czy w rozpatrywanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w pełnej wysokości, czy też koszty te powinny być miarkowane, mając na uwadze zarówno potrzebę zapewnienia funkcjonowania organu egzekucyjnego, jak i wynikające z wyroku TK ograniczenia, związane ze stwierdzeniem częściowej niekonstytucyjności ww. przepisów u.p.e.a.". O ile więc wskazania te mają bardzo ogólny charakter, to odniesienie się do wcześniejszej oceny prawnej ma już wymiar konkretny. Wynika z niej jednoznacznie, że kwoty zasądzonych kosztów egzekucyjnych są za wysokie i powinny być miarkowane. Chybione jest także stwierdzenie strony skarżącej, że sąd ten nie wskazał w wytycznych zakresu miarkowania wysokości opłat. Zakres ten wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego i okoliczności faktycznych sprawy związanych z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, do czego sąd się wprost odwołał. Tymczasem organ egzekucyjny drugiej instancji te zalecenia (wytyczne) faktycznie zignorował. Zasadnie w związku z tym sąd pierwszej instancji uznał, że doszło do naruszenia wskazanych na wstępie przepisów, a zwłaszcza art. 153 p.p.s.a., w stopniu obligującym do uchylenie zaskarżonego postanowienia. Co istotne jednak sąd pierwszej instancji poza odwołaniem się do uzasadnienia wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, w istotnym dla sprawy zakresie, wskazał na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, w których wskazano na sposób interpretowania orzeczenia TK, zwłaszcza w zakresie sposobu miarkowania opłat egzekucyjnych. Co się tyczy wyroku WSA w Olsztynie z 21 listopada 2017 r., I SA/Ol 764/17 adresowanego do skarżącego organu, to jego przywołanie ma uzasadnienie z tego względu, że organ egzekucyjny jego treści nie kwestionował późniejszym toku postępowania sądowoadministracyjnego. Niezasadność zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a., w kontekście pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, czyni je bezprzedmiotowymi. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.