I OZ 600/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 3212/21 w sprawie ze skargi R.C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 9 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 3212/21 (dalej postanowienie z 30 maja 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1. odrzucił skargę R.C. (dalej skarżący) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 9 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów; 2. zwrócił ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżącego 200 zł uiszczone tytułem wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 29 marca 2022 r. I SA/Wa 3212/21 Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego 4 kwietnia 2022 r. (k. 158 akt sądowych). Siedmiodniowy ustawowy termin na wykonanie zarządzenia upłynął 11 kwietnia 2022 r. (poniedziałek), a wpis od skargi uiszczono 15 kwietnia 2022 r. (piątek). Oznacza to, że skarżący, mimo prawidłowego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi i pouczenia o skutkach jego nieuiszczenia w zakreślonym terminie, uiścił wpis z uchybieniem ustawowego siedmiodniowego terminu, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 poz. 329; dalej ppsa). O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa (k. 153, 155, 157-158, 166, 170-172 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 30 maja 2022 r. złożył skarżący, podnosząc, że skarga niniejsza sprawa dotyczy grupy osób: B.C., R.C., M.C. i H.C., którzy są właścicielami i współwłaścicielami działek 35/1, 35/4, 35/5, 35/7 i 35/8 powstałych przez podział działki 35 pomiędzy nich. Dlatego od początku składają oni wszelkie pisma grupowo. Także do Sądu administracyjnego wnieśli skargę razem jako skargę zbiorową, licząc, że zostaną potraktowani jako całość i jedność. Nie przewidzieli oni "poszatkowania" sprawy na poszczególne działki i osoby, co było dla nich dezorientujące. Od początku wszystkich skarżących reprezentowała B.C. Wezwanie dla jej osoby zostało zrealizowane w czasie wymaganym. Skarżący uważali, że jest to jedyna i ostateczna zapłata. Wezwanie do uiszczenia kolejnej zapłaty było zaskoczeniem i wprowadziło dezorientację. W tym czasie, z powodu pobytu za granicą, nie mogła ona otworzyć swojego ePUAP-u z powodu blokowania IP komputerów i wyłączenia używanego przez nią dotychczas programu z powodów politycznych, co spowodowało opóźnienie w przekazaniu informacji skarżącemu. Nie mogła ona otworzyć pisma z danymi do wpłaty. Kolejne wpłaty dotyczące dwu innych uczestniczek zostały już dokonane w czasie, co oznacza, że tylko jedna osoba z pozostałych uczestników skargi zbiorowej zostanie wyłączona ze sprawy z powodu 4 dni różnicy - bo ostatecznie pieniądze wpłynęły. Jest to dla skarżących niesprawiedliwe i wnoszą o ponowne rozpatrzenie postanowienia (k. 181 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 in principio ppsa). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, będącego przepisem szczególnym dotyczącym skarg w stosunku do przepisów Rozdziału 1 Działu III ppsa odnoszących się do pism w postępowaniu sądowym, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie na skutek braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu. Jednym z braków formalnych, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu jest brak fiskalny skargi polegający na nieopłaceniu skargi. Wymóg uiszczenia wpisu od skargi wynika z art. 230 § 1 ppsa, zgodnie z którym od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W myśl art. 230 § 2 ppsa, pismem, o którym mowa w § 1, jest - m.in. - skarga. Stosownie do art. 220 § 1 ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jak stanowi natomiast art. 220 § 3 ppsa, skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Skarżący powołuje się na fakt wniesienia skargi zbiorowej: B.C., R.C., M.C. i H.C., którzy są właścicielami i współwłaścicielami działek 35/1, 35/4, 35/5, 35/7 i 35/8 powstałych przez podział działki 35 pomiędzy nich. W tym kontekście wskazać należy, że o ile w postępowaniu administracyjnym - poprzedzającym niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne - w dniu 11 grudnia 2018 r. do Starosty Piaseczyńskiego wpłynął wspólny wniosek R.C. jako właściciela działki 35/5, B.C. jako właścicielki działki 35/7 i M.C. jako właścicielki działki 35/8 o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów i użytków dla wskazanych nieruchomości, a następnie w dniu 3 stycznia 2019 r. do Starosty Piaseczyńskiego wpłynął wniosek R.C., M.C. i H.C. jako współwłaścicieli działki 35/1, i H.C. jako właścicielki działki 35/4 o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na tych działkach, potraktowany jako uzupełnienie wniosku z grudnia 2018 r., to zaskarżona decyzja II instancji i poprzedzająca ją decyzja Starosty Piaseczyńskiego z 15 czerwca 2021 r. nr [...] dotyczyły odmowy ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce ewidencyjnej nr 35/5, położonej w obrębie K. w gminie L., zgodnie z projektem ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów sygn. GEK.6640.3726.2020 (k. 189-191, 210-199 akt administracyjnych). Skarga B.C., R.C., M.C. i H.C dotyczyła więc pięciu odrębnych decyzji administracyjnych, przy czym przedmiotem kontroli Sądu administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie jedna z tych decyzji (decyzja nr [...] odnosząca się do działki ewidencyjnej nr 35/5 stanowiącej własność R.C.). Decyzje dotyczące pozostałych wymienionych gruntów, jak i postępowania sądowoadministracyjne mające na celu kontrolę tych decyzji, nie mają wpływu na postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie, w szczególności w zakresie badania, czy skarga spełnia wymogi formalne pozwalające na nadanie sprawie dalszego biegu. Zaznaczyć trzeba, że B.C., R.C., M.C. i H.C, mimo związków faktycznych pomiędzy nimi i faktu, że działki nr: 35/1, 35/4, 35/5, 35/7 i 35/8 powstałe przez podział działki nr 35 pomiędzy nich, nie są w tym postępowaniu współuczestnikami materialnymi jednolitymi, a tylko takie współuczestnictwo uprawniałoby ich do uiszczenia jednej opłaty od skargi. W przypadku współuczestnictwa materialnego mamy bowiem do czynienia w istocie z jednym sporem, więc bez względu na liczbę osób występującą wspólnie ze skargą podlega on tylko jednej, wspólnej dla wszystkich opłacie. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Odnośnie do działki nr 35/5, której dotyczy zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji, nie toczy się jedno postępowanie w jednej sprawie, a współuczestnictwo materialne może powstać w dwu sytuacjach, tj. gdy przedmiot sporu stanowią prawa i obowiązki wspólne dla kilku osób lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. W tej sprawie każdy "współuczestnik" w odniesieniu do złożonej wspólnie skargi działa w imieniu własnym, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy nie będzie dotyczyć niepodzielnie wszystkich autorów skargi. Jak już bowiem wskazano, jedną skargą zaskarżyli oni de facto pięć odrębnych decyzji administracyjnych. W konsekwencji, w każdym z zainicjowanych postępowań sądowoadministracyjnych każdy ze skarżących obowiązany jest uiścić wpis od skargi. Stroną skarżącą w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie R.C.; tylko R.C. był adresatem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Tym samym, uiszczenie wpisów przez innych autorów skargi w odrębnych postępowaniach sądowoadministracyjnych nie ma wpływu na wymóg formalny istniejący w odniesieniu do R.C. w tym zakresie. W tej sytuacji Przewodniczący Wydziału I prawidłowo wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi (k. 153). Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego 4 kwietnia 2022 r. (k. 158). Ustawowy termin na wykonanie zarządzenia upłynął 11 kwietnia 2022 r. Wpis sądowy uiszczono 15 kwietnia 2022 r., tj. 4 dni po zakreślonym terminie. W tej sytuacji zastosowanie znajdował wskazany w wezwaniu rygor w postaci odrzucenia skargi. Sąd I instancji był obligowany do zastosowania tego rygoru, nie mając w tym zakresie swobody decyzyjnej, na co wskazuje treść art. 220 § 3 ppsa - skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Uiszczenie wpisu po terminie pozostaje bez znaczenia. Zgodnie z art. 85 ppsa, czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Termin z art. 220 § 1 ppsa ma charakter ustawowy, co powoduje, że nie podlega skróceniu ani przedłużeniu w trybie przewidzianym przez art. 84 ppsa. Zarzut dotyczący tego, że pełnomocnik skarżącego był zaskoczony i zdezorientowany wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi jest bezzasadny. W sytuacji wniesienia skargi strona winna się spodziewać kolejnych czynności podejmowanych przez Sąd zmierzających do rozpoznania sprawy. Do czynności takich należą w pierwszej kolejności kwestie formalne związane ze skargą. W przypadku stwierdzenia istnienia braków formalnych, w tym fiskalnych, wzywa się stronę do ich uzupełnienia - jak to miało miejsce w tej sprawie. W interesie strony lub jej pełnomocnika w przypadku jego umocowania jest, by złożywszy skargę, pozostawać w gotowości, by możliwe było wypełnienie ewentualnych wezwań w terminie. Uchybienie temu obowiązkowi obciąża stronę. Bez znaczenia dla zaskarżonego postanowienia pozostaje fakt, że pełnomocnik skarżącego w czasie doręczenia wezwania do uzupełnienia braku fiskalnego pozostawał za granicą i miał problemy techniczne z obsługą swojej skrzynki elektronicznej (ePUAP). Skarżący może złożyć w terminie 7 dni od otrzymania odpisu niniejszego postanowienia wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, jeżeli uważa on, że nie dokonał w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Wniosek ten winien odpowiadać wymogom z art. 86 i 87 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.