I OSK 2445/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 547/15 w sprawie ze skargi S. w P. i Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Poznania na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz S. w P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 24 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 547/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] stycznia 2015 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja tegoż organu z [...] grudnia 2013 r., nr [...]. Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] listopada 1992 r. Minister Przemysłu i Handlu stwierdził nieważność zarządzenia z [...] grudnia 1952 r. Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "T." w P., a konsekwencją decyzji z 1992 r. była decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] stycznia 1994 r., stwierdzająca nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] kwietnia 1963 r., stwierdzającego przejście z mocy prawa na własność Państwa ww. Przedsiębiorstwa wraz z nieruchomością, wchodzącą w jej skład, objętą KW [...], parcele nr [...],[...],[...],[...]. Spółdzielnia Mieszkaniowa "D." wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] stycznia 1994 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia jej nieważności (decyzja z [...] lutego 2009 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja z [...] kwietnia 2008 r.), zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił wyrokiem z 17 września 2008 r., IV SA/Wa 1089/08. Wyrokiem z 27 listopada 2009 r., I OSK 296/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, w wyniku czego Wojewódzki Sąd uchylił decyzje Ministra wydane w obu instancjach. Przyczyną uchylenia było powołanie Prezydenta Miasta Poznania jako strony w sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1994 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał swoją decyzję w mocy, decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...], zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "D." i Prezydenta Miasta Poznania oddalił wyrokiem z 22 lutego 2012 r., IV SA/Wa 1758/11. Wyrokiem z 21 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1480/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zarówno wyrok Wojewódzkiego Sądu, jak i decyzje Ministra wydane w obu instancjach, stwierdzając, że oddanie nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, stanowiło przeszkodę do stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, a skoro w sprawie nieruchomość objęta orzeczeniem nacjonalizacyjnym została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej to nastąpił nieodwracalny skutek prawny, uniemożliwiający wyeliminowanie z obrotu pranego orzeczenia nacjonalizacyjnego. W wyniku tego wyroku Minister Infrastruktury i Rozwoju, wskazanymi na wstępie decyzjami z [...] grudnia 2013 r. i utrzymującej je w mocy z [...] stycznia 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1994 r., stwierdzającej nieważność orzeczenia z [...] kwietnia 1963 r., a uchylając te decyzje, wyrokiem z 24 maja 2016 r., wskazanym na wstępie, Wojewódzki Sąd stwierdził, że w sprawie zostało przesądzone, iż orzeczenie z [...] kwietnia 1963 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i ten fakt nie jest kwestionowany, natomiast istotą sprawy jest czy wywołało ono nieodwracalne skutki prawne w dacie jego oceny w trybie nadzoru, tj. [...] stycznia 1994 r. Wojewódzki Sąd stwierdził, że ta kwestia została przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 marca 2013 r., I OSK 1480/12, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego stanowiło przeszkodę do stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Infrastruktury i Budownictwa, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. przez nadinterpretację treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1480/12, i wyprowadzenie z niego błędnego wniosku, że sformułowano w nim wiążący dla organu pogląd o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r., nr [...], podczas gdy w rzeczywistości uchylenie decyzji organu przez Sąd było podyktowane błędnym uznaniem przez organ, że nie doszło do naruszenia prawa (a konkretnie art. 156 § 2 k.p.a.); 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nieodniesienie się do kwestii, czy organ prawidłowo ocenił w zaskarżonej decyzji stopień naruszenia prawa przy wydaniu kontrolowanej decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r. i ograniczenie się do wskazania, że organ jest związany oceną prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1480/12; 3) art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. przez oczywiste uchybienie wymogom należytej staranności przy formułowaniu uzasadnienia wyroku, co przejawia się tym, iż Sąd minął się z prawdą referując treść zaskarżonej decyzji i wskazując, że "organ nadzoru, wbrew wiążącej ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonym w powołanym wyroku NSA, orzekł odmiennie uznając, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie stanowiło negatywnej przesłanki uniemożliwiającej w 1994 r. stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), "p.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji. Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione. Zasadnie w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny przywołał w zaskarżonym wyroku wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2013 r., I OSK 1480/12, którego ocena jest wiążąca (art. 190 p.p.s.a.). Zasadnie także Wojewódzki Sąd stwierdził, iż bezspornym w sprawie jest to, że orzeczenie nacjonalizacyjne zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a sporna pozostawała kwestia nieodwracalnych skutków prawnych i tę przesądził Naczelny Sąd w ww. wyroku. Naczelny Sąd stwierdził, iż "zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, uniemożliwiającego wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia nacjonalizacyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddanie spornego gruntu w użytkowanie wieczyste Spółdzielni aktem notarialnym z 1965 r., a następnie postawienie na nim budynków i ustanowienie własnościowych praw do lokali na rzecz osób trzecich, stanowi nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Tym samym niemożliwym staje się stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, tylko orzeczenie, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa." Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1994 r., gdyż pozostawały one w sprzeczności z wiążącą wykładnią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 p.p.s.a.