II OZ 1158/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1235/12 odrzucające sprzeciw w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Skarżąca, wraz ze skargą na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego, wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 17 września 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wskazując, że pomimo upływu zakreślonego terminu skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie. Od tego orzeczenia uczestnik postępowania D. S. złożył sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił sprzeciw, wskazując na jego niedopuszczalność. Sąd wskazał na art. 243 § 1 i art. 252 § 3 oraz art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Sąd stwierdził, że sprzeciw w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy przysługuje tylko wnioskodawcy. Od tego postanowienia D. S. złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie mu prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał na okoliczności przemawiające jego zdaniem za przyznaniem mu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma zatem charakter postępowania wpadkowego w stosunku do postępowania głównego i jego rozpoznanie pozostaje bez wpływu na inne czynności procesowe podejmowane w sprawie. Umożliwia ono jedynie dostęp do sądu osobom, których sytuacja majątkowa i osobista na to nie pozwala. Strony postępowania głównego nie są zatem zbieżne ze stronami postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, stosownie do treści art. 252 § 3 p.p.s.a. doręcza się stronie, która złożyła wniosek i wyłącznie wnioskodawcy przysługuje zażalenie na to postanowienie. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje stronie albo adwokatowi, radcy prawnego, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu. Stroną postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy jest podmiot występujący z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 640/08, post. NSA z 5.4.2007 r., II OZ 288/07 oraz post. NSA z 7.3.2008 r., I OZ 140/08, a także post. NSA z 1.7.2008 r., II OZ 688/08, oraz post. NSA z 16.7.2008 r., II OZ 759/08). Nie jest nią natomiast uczestnik postępowania, dlatego też nie jest on uprawniony do wniesienia sprzeciwu na postanowienie w tym przedmiocie. Zarządzenie referendarza sądowego z 17 września 2013 r. odnosiło się do wniosku J. W. i tylko jej jako jedynej stronie tego postępowania zostało doręczone z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu. Niedopuszczalne jest zatem wniesienie sprzeciwu przez uczestnika postępowania, gdyż nie jest jego stroną. Wskazać także należy uczestnikowi, że zawarty w rozpatrywanym zażaleniu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być uwzględniony przez sąd, gdyż istotą postępowania zażaleniowego jest odwołanie się od postanowienia sądu – w tym przypadku w przedmiocie pozostawienia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania i zażalenie powinno odnosić kwestionować to orzeczenie, nie zaś zawierać nie związany z nim wniosek. W przypadku konieczności przyznania prawa pomocy również dla skarżącego powinien on zwrócić się ze stosownym wnioskiem na formularzu PPF do sądu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.