I AGa 146/21
Суди загальної юрисдикції2022-12-05
Номер справи
I AGa 146/21
Дата рішення
2022-12-05
Тип
SENTENCE
Судді
Grzegorz Krężołek (PRESIDING_JUDGE)
Правова підстава
Резюме
Przepis art. 492(1) kc. stanowi normatywną podstawę do wyjścia przez wierzyciela ze zobowiązania wynikającego z umowy wzajemnej z dłużnikiem o ile z jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych oświadczenia wiedzy drugiej strony wynika , że nie wykona obciążającego ją świadczenia jako całości. Wynikające z tej normy uprawnienie wierzyciela do odstąpienia od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu w części, jest możliwe tylko wyjątkowo , w sytuacji , gdy wraz z dotąd spełnionym przez dłużnika elementem świadczenia, jego dotąd nie wykonana , zgodnie z treścią zobowiązania , część wyczerpuje w całości zakres tego ,co powinien był spełnić wobec drugiej strony stosunku umownego.
Текст рішення
<p>Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs<sup>
<!-- -->9 </sup>ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842)</p>
<p>Sygn. akt I AGa 146/21</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 5 grudnia 2022 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="219"/>
<col width="398"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący:</p>
</td>
<td>
<p>SSA Grzegorz Krężołek</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td>
<p>Protokolant:</p>
</td>
<td>
<p>Marta Sekuła</p>
</td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. w Krakowie na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">E. W. (1)</span>
</p>
<p>przeciwko Gminie <span class="anon-block">L.</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>oraz z powództwa wzajemnego Gminy <span class="anon-block">L.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block">E. W. (1)</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>na skutek apelacji obu stron</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie</p>
<p>z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt IX GC 166/19</p>
<p>1.
<strong>
<!-- -->zmienienia zaskarżony wyrok w punktach V i VI ; </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->a) punkt V w ten sposób, że wymienioną w punkcie IV kwotę 71 990,15 zł obniża do kwoty 36 490,15 zł (trzydzieści sześć tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt złotych piętnaście groszy), a kwotę 71 000 zł zastępuje kwotą 35 500 zł, oddalając powództwo wzajemne Gminy <span class="anon-block">L.</span> przeciwko <span class="anon-block">E. W. (1)</span> także w zakresie różnicy pomiędzy tymi kwotami świadczenia głównego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie,</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->b) punktowi VI nadaje treść: </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->„VI. zasadza od powódki wzajemnej Gminy <span class="anon-block">L.</span> na rzecz pozwanego wzajemnie <span class="anon-block">E. W. (1)</span> kwotę 562 zł (pięćset sześćdziesiąt dwa złote) tytułem części kosztów procesu”; </strong>
</p>
<p>2.
<strong>
<!-- --> oddala apelację <span class="anon-block">E. W. (1)</span> w pozostałej części, a apelację Gminy <span class="anon-block">L.</span> w całości; </strong>
</p>
<p>3.
<strong>
<!-- -->zasądza od Gminy <span class="anon-block">L.</span> na rzecz <span class="anon-block">E. W. (1)</span> kwotę 4050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych), tytułem części kosztów postępowania apelacyjnego, a w pozostałym zakresie koszty te pomiędzy stronami wzajemnie znosi. </strong>
</p>
<p>SSA Grzegorz Krężołek</p>
<p>Sygn. akt: I AGa 146/21</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>
<span class="anon-block">E. W. (1)</span> w pozwie skierowanym przeciwko gminie <span class="anon-block">L.</span> domagał zasądzenia kwoty 243.739,48 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 22 stycznia do dnia zapłaty. Wniósł także o przyznanie na swoją rzecz od przeciwniczki procesowej kosztów postępowania.</p>
<p>Twierdził , że strony łączyła umowa o roboty budowlane, w ramach której zrealizował „Adaptację skrzydła budynku <span class="anon-block"> Szkoły Podstawowej nr (...)</span> z oddziałami integracyjnymi w <span class="anon-block">L.</span> ,na potrzeby przedszkola z oddziałami integracyjnymi”. Swoje obowiązki wynikające z czynności prawnej z dnia 28 maja 2018 r wykonał prawidłowo, a zamawiająca strona pozwana zapłaciła mu jedynie część, ustalonego jako ryczałtowe, wynagrodzenia. Dochodzona suma stanowi tę niezapłaconą jego pozostałość.</p>
<p>Strona pozwana domagała się oddalenia powództwa oraz obciążenia powoda kosztami procesu.</p>
<p>Podnosiła , że <span class="anon-block">E. W. (1)</span> nie wykonał części swojego zobowiązania , a kolejną zrealizował niwezgodnie z założeniami projektowymi.</p>
<p>Umowa obejmowała wykonanie projektu, zrealizowanie robót budowlanych, jak również kompletne wyposażenie obiektu m. in w armaturę i meble.</p>
<p>Zamawiająca ,w sytuacji gdy powód nie wykonał ,w zupełności tego ostatniego elementu swojego świadczenia , odstąpiła od umowy w tej części. W jego następstwie ograniczyła wynagrodzenie umowne wypłacone wykonawcy o sumę 135 585, 38 zł.</p>
<p>Kolejną podstawą jego obniżenia o łączną kwotę 108.154,10 zł. było to ,iż powód wykonał prace o mniejszym zakresie na placu zabaw [ kwota 52 048, 20 zł ] , wadliwie zrealizował powierzchnię placu zabaw [ kwota 43 210, 27 zł ]. Niezgodnie z projektem wykonał huśtawkę integracyjną [ kwota 12.895,63 zł]</p>
<p>Powództwem wzajemnym wobec <span class="anon-block">E. W. (1)</span> gmina <span class="anon-block">L.</span> domagała się zasądzenia kwoty 128.592,61 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2019r do dnia zapłaty z tytułu kar umownych , które strony zastrzegły we wskazanej wyżej umowie o roboty budowlane .</p>
<p>Powódka wzajemna twierdziła , iż dochodzona przez nią kwota stanowi sumę kar umownych ; za odstąpienie od umowy w części [ 10 592 , 61 zł ] oraz będącej następstwem zwłoki po stronie pozwanego wzajemnie, w wykonaniu przedmiotu zamówienia[ kwota 118 000 zł.]. Zdaniem gminy zwłoka ta obejmuje okres 118 dni.</p>
<p>W toku sporu – pismem z dnia 17 lipca 2020r rozszerzyła powództwo wzajemne o sumę 990, 15 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 listopada 2020r., która odpowiadała poniesionemu przez nią kosztowi usunięcia wadliwie wykonanej nawierzchni placu zabaw i huśtawki integracyjnej. Taka sumę za te prace zapłaciła <span class="anon-block"> przedsiębiorstwu (...)</span>, które je zrealizowało.</p>
<p>Wykonawca , ustosunkowując się do powództwa wzajemnego domagał się jego oddalenia , jako pozbawionego uzasadnionych podstaw oraz obciążenia gminy kosztami postępowania.</p>
<p>Twierdził , że odstąpienie od umowy w części nie było ani skuteczne z uwagi na brak umocowania do złożenia w imieniu gminy takiego, prawo kształtującego oświadczenia woli przez dyrektora Zespołu <span class="anon-block">(...)</span> ,<span class="anon-block">G. B.</span>, które nie było także merytorycznie uzasadnione albowiem na podstawie umowy stron nie był zobowiązany do tego aby kupić i dostarczyć umeblowania do wybudowanych pomieszczeń. Podkreślił ,że przedmiotem jego świadczenia były tylko roboty budowlane.</p>
<p>Zdaniem <span class="anon-block">E. W. (1)</span> zamawiająca nie miała podstaw aby obciążyć go karą umowną za zwłokę w wykonaniu robót , gdyż niekwestionowane przez niego opóźnienie, nastąpiło z przyczyn za które nie odpowiada.</p>
<p>Podniósł ,że powódka wzajemna nie współdziała z nim wykonaniu zobowiązania , nadmiernie przedłużając okres analizy przygotowanego przez niego projektu oraz czas trwania procedury jako zatwierdzenia oraz uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto formułowała żądania wykonawcze nie objęte przedmiotem zamówienia , jak te dotyczące dostawy wyposażenia pomieszczeń.</p>
<p>Ponadto pozwany wzajemnie podniósł zarzut rażącego wygórowania kar umownych w warunkach, gdy zobowiązanie zostało wykonane w całości , a zamawiająca nie poniosła na skutek podnoszonej zwłoki żadnej szkody.</p>
<p>Wyrokiem z dnia 26 lutego 2021r., Sąd Okręgowy w Krakowie :</p>
<p>- zasądził od pozwanej Gminy <span class="anon-block">L.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">E. W. (1)</span> kwotę 230 843,85 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie transakcjach handlowych od dnia 22 stycznia 2019 roku do dnia zapłaty[ pkt I ],</p>
<p>- w pozostałym zakresie powództwo <span class="anon-block">E. W. (1)</span> oddalił [ pkt II],</p>
<p>- zasądził od Gminy <span class="anon-block">L.</span> na rzecz <span class="anon-block">E. W. (1)</span> kwotę 21 212,38 zł , tytułem zwrotu części kosztów procesu [ pkt III],</p>
<p>- zasądził od <span class="anon-block">E. W. (1)</span> na rzecz powódki wzajemnej Gminy <span class="anon-block">L.</span> kwotę 71 990,15 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:</p>
<p>- od kwoty 71 000 zł od dnia 2 lutego 2019 r. do dnia zapłaty,</p>
<p>- od kwoty 990,15 zł od dnia 8 listopada 2019 r. do dnia zapłaty[ pkt IV ],</p>
<p>- w pozostałej części powództwo wzajemne oddalił [ pkt V], oraz</p>
<p>- zasądził od pozwanego <span class="anon-block">E. W. (1)</span> na rzecz powódki Gminy <span class="anon-block">L.</span> kwotę 4199,04 zł, zł, tytułem zwrotu części kosztów procesu [ pkt VI sentencji wyroku ].</p>
<p>Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :</p>
<p>W Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia gmina <span class="anon-block">L.</span> , jako zamawiająca wskazała podała, iż przedmiotem zamówienia publicznego pod nazwą <span class="anon-block">(...)</span> polegających na kompleksowym wykonaniu inwestycji w zakresie sporządzenia dokumentacji projektowej oraz realizacji robót budowlanych zaprojektowanej inwestycji, której wymagania były określone w Programie Funkcjonalno – Użytkowym, który był jednym z załączników do SIWZ, stanowiącym ich integralną część.</p>
<p>We wspomnianym dokumencie, podrozdziale 3.3 [wymagania dotyczące aranżacji i wyposażenia ] , wymienione zostały meble – przewidziane jako wyposażenie poszczególnych pomieszczeń np. jadalni, sali zabaw, pokoju nauczycielskiego. Jednocześnie w podrozdziale 3.4 lit. f) Programu, zawarto stwierdzenie, że wszystkie elementy wyposażenia wnętrz wbudowane i połączone na stałe z budynkiem leżą w gestii wykonawcy.</p>
<p>W ofercie dotyczącej tego zamówienia , przygotowanej na potrzeby udziału procedurze przetargowej, <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie budownictwa pod <span class="anon-block"> firmą (...)</span>, zaoferował wykonanie go za kwotę brutto 1.280.000 zł. Wykonawca zawarł w niej oświadczenie, że zapoznał się i akceptuje warunki udzielenia zamówienia określone w SIWZ - w tym w załączniku do nich i wobec nich nie zgłasza zastrzeżeń.</p>
<p>Przystępując do przetargu powołał pozytywne dla siebie referencje , pochodzące od zamawiającej z prac , które wykonywał na rzecz gminy w latach 2014- 2016.</p>
<p>Z dalszej części ustaleń wynika , że :</p>
<p>w dniu 28 maja 2018 roku strony zawarły umowę na zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych dla zadania inwestycyjnego pn. „<span class="anon-block">(...)</span>.</p>
<p>Wykonawca oświadczył, iż zapoznał się z dokumentacją przetargową i akceptuje wszystkie wymagania zamawiającej , a także , że dokonał wizji w terenie.</p>
<p>Projekt budowlany miał zostać wykonany zgodnie z Programem Funkcjonalno – użytkowym, który stanowił integralną część zawieranej umowy.</p>
<p>Wyposażenie miało być zgodne ze wskazaniami zawartymi w Programie.</p>
<p>Termin wykonania zamówienia został ustalony na 31 sierpnia 2018 roku .</p>
<p>Wynagrodzenie wykonawcy wynosiło 1.040.650,41 zł netto (1.280.000 zł brutto) .</p>
<p>Faktura obejmująca wynagrodzenie miała zostać zapłacona przelewem w terminie 21 dni od daty jej otrzymania przez gminę. Wykonawca był zobowiązany do zapłaty zamawiającej kary umownej m. in.:</p>
<p>w przypadku odstąpienia przez nią od umowy z winy wykonawcy – w wysokości 100.000 zł oraz</p>
<p>za zwłokę w wykonaniu umowy – w wysokości 1.000 zł za każdy jej dzień.</p>
<p>W dniu 29 maja 2018r <span class="anon-block">E. W. (1)</span> przejął plac budowy, w celu wykonania przedmiotu zamówienia, 22 czerwca 2018r przekazał gminie dokumentację projektową.</p>
<p>W połowie lipca 2018 r. odbyło się spotkanie z wykonawcą w którym udział wziął Burmistrz <span class="anon-block">L.</span>, Dyrektorzy Szkoły oraz przedstawiciele Zespołu <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">L.</span>.</p>
<p>W czasie spotkania przedstawiciele zamawiającej polecili <span class="anon-block">E. W. (1)</span> wykonawcy zmianę lokalizacji placu zabaw, oraz jego przeprojektowanie. W nowej lokalizacji było mniej miejsca, toteż zredukowano liczbę urządzeń z 9 do 4.</p>
<p>Podłoże tego placu powód i pozwany wzajemnie wykonał sprzecznie z umową , w tym z założeniami projektowymi, ze zrębek drewnianych, zamiast właściwego , podłoża polimerowego.</p>
<p>Do 24 lipca 2018r.wykonał część prac objętych umową, które nie wymagały pozwolenia na budowę. Zamawiająca je odebrała i zapłaciła wystawioną przez wykonawcę fakturę za nie, na łączną sumę 640.000 złotych brutto.</p>
<p>Sąd Okręgowy ustalił także , iż :</p>
<p>w dacie zawarcia umowy powód uważał, że jego obowiązki nie dotyczą zakupu wyposażenia wnętrz, za wyjątkiem takich jego elementów, które podlegały wbudowaniu i połączeniu na stałe z budynkiem. Po zawarciu umowy kwestia ta stanowiła przedmiot rozmów pomiędzy <span class="anon-block">E. W. (1)</span> i <span class="anon-block">G. B.</span> - Dyrektorem Zespołu <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">L.</span>.</p>
<p>W trakcie negocjacji <span class="anon-block">G. B.</span> wskazywała wykonawcy, że to do niego należy zakup mebli, on jednak z tym stanowiskiem nie zgadzał się, uważając, iż powinien wykonać jedynie umeblowanie składające się na stałą zabudowę. Pomimo zastrzeżeń wskazał w harmonogramie robót budowlanych, że wyposażenie miało zostać dostarczone w dniach 10 – 31 sierpnia 2018 r.</p>
<p>Mimo swojego stanowiska, deklarował, iż pokryje część ceny zakupu wyposażenia. Ostatecznie strony jednak w tym zakresie nie doszły do porozumienia.</p>
<p>Pismem kierowanym do zamawiającej z dnia 29 sierpnia 2018 roku powód i pozwany wzajemnie wyjaśnił, że ogłoszenie o przetargu dotyczyło przedmiotu zamówienia wpisującego się w art. 2 pkt 8 ustawy Prawo zamówień tj. robót budowlanych .</p>
<p>Zamawiająca użyła w opisie przedmiotu zamówienia ustawowego określenia „zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych”, co jednoznacznie wskazuje na wyłączenie z przedmiotu zamówienia prac polegających na dostawie wyposażenia niewbudowanego i niepołączonego na stałe z budynkiem. Ponadto powołała się w ogłoszeniu na kody CPV, które również w jednoznaczny sposób wskazują na prace projektowe (kod 74) oraz roboty budowlane (kod 45).</p>
<p>Podnosił również ,że wynagrodzenie przewidziane w zamówieniu ma charakter ryczałtowy, a zatem kosztorys[ który rzeczywiście przygotował , obejmując nim koszt wyposażenia w meble - uwaga redakcyjna SA ], nie może rodzić żadnej podstawy do roszczeń zamawiającej wobec niego z tego tytułu.</p>
<p>W odpowiedzi, w piśmie z dnia 30 sierpnia 2018 roku strona pozwana potrzymała stanowisko, że zakup mebli należał do powoda, skoro ujął je w harmonogramie prac ,który przygotował.</p>
<p>Z uwagi na brak pozwolenia na budowę ,niezbędnego dla wykonania części prac, powód w lipcu 2018r. poinformował pozwaną i powódkę wzajemną , że budowa nie może zostać ukończona w umówionym terminie. Przedstawicielka strony pozwanej poinformowała go , że termin wykonania robót zostanie przedłużony o ile Urząd Marszałkowski przedłuży termin rozliczenia dotacji z której inwestycja była współfinansowana Pomimo, że zamawiająca takie przedłużenie uzyskała do dnia 31 sierpnia 2019r , termin końcowy zakończenia prac wynikający z umowy stron nie został zmieniony.</p>
<p>Wniosek o pozwolenie na budowę złożyła pozwana jako inwestor , reprezentowana przez Dyrektora Zespołu <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> - <span class="anon-block">G. B.</span>.</p>
<p>W dniu 3 sierpnia 2018 roku Starostwa <span class="anon-block"> (...)</span> wydał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w oparciu o ten wniosek. W jego ramach 10 sierpnia 2018 roku pełnomocnik inwestorki - <span class="anon-block">R. G.</span> - przedłożył skorygowany projekt budowlany i zmienił nazwę inwestycji. Wówczas usunięto występujące w projekcie błędy.</p>
<p>Decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę została wydana w dniu 20 sierpnia 2018r.. Wobec niewniesienia odwołania decyzja ta uprawomocniła się w dniu 4 września 2018 r. Stała się ostateczna po upływie ustawowego terminu ,a gmina nie podejmowała czynności umożliwiających skrócenie okresu oczekiwania na ostateczność decyzji [ nie zrzekła się prawa do złożenia odwołania].</p>
<p>Decyzja o pozwoleniu na budowę została przekazana <span class="anon-block">E. W. (1)</span> w dniu 5 września 2018r. W tym samym dniu powód i pozwany wzajemnie przystąpił do realizacji tej części prac , które wymagały pozwolenia na budowę , kończąc je do 24 października 2018r., w którym zgłosił je do odbioru:</p>
<p>- do 14 września 2018r. wykonano instalacje elektryczną, wodno-kanalizacyjną, hydrantową, ogrodzenie i chodniki,</p>
<p>- do 24 września 2018 r. stolarkę drzwiową wewnętrzną,</p>
<p>- do 26 września 2018r. glazurę ścienną i posadzki,</p>
<p>- do 28 września 2018 r. malowanie ścian oraz sufitów,</p>
<p>- do 1 października 2018r.plac zabaw z montażem urządzeń,</p>
<p>- do 4 października 2018 r. otwór drzwiowy w jadalni I piętro,</p>
<p>- do 8 października 2018r. platformy dla osób niepełnosprawnych oraz bariery ochronne,</p>
<p>- do 11 października 2018 r. nasadzenia oraz zagospodarowanie terenu.</p>
<p>W piśmie z dnia 7 listopada 2018 roku strona pozwana, powołując się na wielokrotne oświadczenia powoda o tym , iż wyposażenie pomieszczeń nie było objęte zakresem jego zobowiązania umownego , odstąpiła od umowy w części dotyczącej wyposażenia obiektu w meble. W piśmie stwierdzono, że łączny koszt wyposażenia obiektu w nie , został określony przez powoda na kwotę 110.232,02 zł.</p>
<p>Po zgłoszeniu robót do odbioru, w dniu 13 listopada 2018r. ich część w zakresie zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zakwestionował przedstawiciel Straży Pożarnej i polecił wykonanie robót dodatkowych.</p>
<p>Zostały one wykonane w zakreślonym przez Straż Pożarną terminie, pomiędzy 10 a 21 grudnia 2018 r. Po tej dacie nie było dalszych przeszkód do przeprowadzenia końcowego odbioru.</p>
<p>Bez ich wykonania odbiór obiektu był niemożliwy właśnie z uwagi na nie spełnianie wymagań ochrony przeciwpożarowej.</p>
<p>Koszt opisanych robót dodatkowych wynosił około 70 tysięcy złotych. Pokrył go w całości , z własnych środków, wykonawca.</p>
<p>W dniu 28 grudnia 2018 roku sporządzono protokół końcowego odbioru robót. Stwierdzono w nim, że zostały wykonane w okresie od 29 maja do 24 października oraz od 10 grudnia do 21 grudnia 2018 roku ze zmianami nieistotnie odstępującymi od projektu uzgodnionymi z projektantem. Komisja stwierdziła ponadto, że roboty nie zostały wykonane w terminie.</p>
<p>W protokole odbioru stwierdzono także , iż huśtawka integracyjna <span class="anon-block">(...)</span> nie spełnia wymogów technicznych takiego urządzenia , a jej wykonawstwo jest niezgodne z założeniami projektowymi Podobnie nie odpowiada tym założeniem wykonanie nawierzchni placu zabaw, która nie jest nawierzchnią bezpieczną.</p>
<p>
<span class="anon-block">E. W. (1)</span> w swoich uwagach poczynionych w dokumencie odbiorowym zakwestionował trafność stwierdzeń przedstawicieli inwestora.</p>
<p>Wartość części prac związanych z zakupem i montażem huśtawki integracyjnej według kosztorysu sporządzonego przez wykonawcę wynosiła 12.895,63 zł brutto.</p>
<p>Konsekwencja wskazanego wyżej stanowiska zamawiającej w zakresie tego, w jaki sposób powód i pozwany wzajemnie wykonał swoje świadczenia było pismo z dnia 28 grudnia 2018r działającej w imieniu gminy dyrektora Zespołu<span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">L.</span> , którym informowała wykonawcę o obniżeniu jego wynagrodzenia umownego o:</p>
<dl>
<dt>-</dt>
<dd>
<p>kwotę 135.585,38 zł, w związku z częściowym odstąpieniem przez gminę od umowy,</p>
</dd>
<dt>-</dt>
<dd>
<p>kwotę 52.048,20 , w związku z mniejszym zakresem robót na placu zabaw niż przewidywał Program Funkcjonalno -Użytkowy</p>
</dd>
<dt>-</dt>
<dd>
<p>kwotę 43.210,27 zł, wobec wykonania powierzchni placu zabaw niezgodnie z projektem,</p>
</dd>
<dt>-</dt>
<dd>
<p>kwotę 12.895,63 zł. , jako następstwa wykonania huśtawki integracyjnej niezgodnie z projektem.</p>
</dd>
</dl>
<p>Łączna kwota obniżenia zamknęła się wielkością 396.260,52 zł. Ponadto w tym piśmie dyrektor Zespołu w imieniu zamawiającej oświadczył , iż dokonuje ona potrącenia z tym wynagrodzeniem wierzytelności z tytułu kar umownych w łącznej wysokości 128 592, 61 zł, na którą złożyły się : kara umowna z tytułu częściowego odstąpienia od umowy w kwocie 10.592,61 zł oraz z tytułu zwłoki w wykonaniu umowy w kwocie 118.000 zł.</p>
<p>
<span class="anon-block">E. W. (1)</span> w tym samym dniu wystawił fakturę obejmującą pozostałą część należnego wynagrodzenia , na kwotę 640 000 złotych. W dniu 31 grudnia 2018r zamawiająca zapłaciła jego część w wysokości 396.260,52 zł.</p>
<p>Ponadto Sąd I instancji ustalił , iż :</p>
<p>w dniu 31 grudnia 2018 roku pozwana i powódka wzajemna skierowała do powoda notę księgową na kwotę 118.000 złotych, powołując się w jej treści na zwłokę wykonawcy w realizacji przedmiotu zamówienia wynoszącą 118 dni, pomiędzy 1 września, a 27 grudnia 2018r . <span class="anon-block">E. W. (1)</span> miał spełnić to świadczenie w terminie trzech tygodni od daty otrzymania noty.</p>
<p>Pismami z 19 lutego 2019 roku pozwana wezwała powoda do zapłaty:</p>
<dl>
<dt>-</dt>
<dd>
<p>kwoty 10.592,61 zł z tytułu kary za odstąpienie od umowy w części dotyczącej zakupu wyposażenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 lutego 2019r. – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania,</p>
</dd>
<dt>-</dt>
<dd>
<p>kwoty 118.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 lutego 2019 roku z tytułu kary umownej za zwłokę w wykonaniu zamówienia, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.</p>
</dd>
</dl>
<p>Wezwanie zostało odebrane przez wykonawcę w dniu 21 lutego 2019 r.</p>
<p>Zostały one powtórzone pismami z dnia 14 marca 2018 odebranymi przez adresata cztery dni później.</p>
<p>W dniu 25 marca 2019r. powód został wezwany przez drugą stronę do demontażu i usunięcia z placu zabaw zlokalizowanego przy <span class="anon-block"> Szkole Podstawowej nr (...)</span> w <span class="anon-block">L.</span>, huśtawki integracyjnej tzw. <span class="anon-block">(...)</span>oraz zrębek drewnianych tworzących powierzchnię tego placu w terminie do 12 kwietnia 2019r., pod rygorem usunięcia i przechowywania zdemontowanego urządzenia i materiałów staraniem zamawiającego, na koszt wykonawcy.</p>
<p>Ostatecznie tego demontażu i usunięcia dokonało wynajęte przez zamawiającą <span class="anon-block"> przedsiębiorstwo budowlane (...)</span> , któremu za te prace gmina zapłaciła kwotę 990,15 zł.</p>
<p>Wezwanie do jej dobrowolnej zapłaty, które okazało się nieskuteczne , zostało odebrane przez <span class="anon-block">E. W. (1)</span> w dniu 21 października 2019r.</p>
<p>Ocenę prawną roszczenia powoda i wzajemnego gminy <span class="anon-block">L.</span> , uznając je za usprawiedliwione w części , Sąd Okręgowy oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które można podsumować w następujący sposób :</p>
<p>a/ umowa zawarta przez strony w dniu 28 maja 2018r jest umową o roboty budowlane w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 kc.</a>
</p>
<p>b/ rozważając sporny pomiędzy stronami zakres obowiązków umownych <span class="anon-block">E. W. (1)</span> jako wykonawcy, szczególnie co do zapewnienia wyposażenia części nowo powstałego obiektu , Sąd I instancji stanął na stanowisku , iż w zakresie tego elementu świadczenia obciążał go obowiązek dostarczenia i montażu tylko tych części wyposażenia , które miały być trwale połączone z pomieszczeniami budynku.</p>
<p>Bez znaczenia z rozważanego punktu widzenia jest to ,że wyposażenie w meble zostało ujęte jako odrębna pozycja w kosztorysie przygotowanym przez wykonawcę. Taki jego charakter wynika z faktu , że strony sporu nie naliczyły kosztorysu do umowy jako jej integralnego elementu jej treści.</p>
<p>Sąd , odwołując się dyrektyw interpretacji treści czynności prawnych wskazanych w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65)">art. 65 kc</a>, dokonał wykładni części postanowień Programu Funkcjonalno Użytkowego, stanowiącego element umowy stron , w tym fragmencie , który zawierał postanowienia dotyczące wyposażenia i aranżacji mających powstać pomieszczeń.</p>
<p>Zwracając uwagę na dostrzegalne różnice tekstu punktów 3.3 i 3.4 tego dokumentu , które mogą budzić wątpliwości co do ich wzajemnych relacji , wpływając na rozmaity zakres oznaczenia granic świadczenia wykonawcy w tym zakresie i zauważając , że te wątpliwości muszą być interpretowane na korzyść <span class="anon-block">E. W. (1)</span> , który nie miał wpływu na ukształtowanie tekstu Programu , w konkluzji uznał ,że wykonawcę obciążał obowiązek nabycia i montażu tylko takich elementów wyposażenia , które na trwale miały być zamontowane w wybudowanych pomieszczeniach.</p>
<p>Dodatkowo podniósł , że taka wykładnia jest zgodna ze wspólnym zamiarem stron umowy skoro umówiły się na zrealizowanie przez powoda i pozwanego wzajemnie prac projektowych i budowlanych, do których dostawa i montaż mebli z pewnością nie może być zaliczona .</p>
<p>Co więcej, w umowie jak i w Programie Funkcjonalno Użytkowym nie opisano parametrów i cech tego wyposażenia, stąd nie sposób byłoby także określić granic tego obowiązku po stronie wykonawcy.</p>
<p>Przy tym Sąd I instancji uznał także za wiarygodną i przekonującą argumentację powoda , który składając zeznanie w charakterze strony , wyjaśnił dlaczego zaproponował w ramach rozmów z dyrektorem . <span class="anon-block">B.</span> swój udział finansowy [ na kwotę 40 000zł - uwaga redakcyjna Sądu II instancji ] , w zakupie tego wyposażenia.</p>
<p>Taka ocena uzasadniała, zdaniem Sądu meriti, stanowisko, zgodnie z którym bezpodstawnym i nie wywołującym skutku prawnego było oświadczenie zamawiającej o odstąpieniu od tej części umowy z wykonawcą. To uzasadniało także ocenę , że gminie nie przysługuje wobec <span class="anon-block">E. W. (1)</span> wierzytelność z tytułu kary umownej za to odstąpienie,</p>
<p>c/ o ile ograniczenie należnej jeszcze powodowi części wynagrodzenia opierać - jak czyni to strona pozwana - na oświadczeniu o potrąceniu wierzytelności wzajemnych to nie mogą one prowadzić w sposób skuteczny do takiego ograniczenia świadczenia dochodzonego pozwem. Taki wniosek , w ocenie Sądu I instancji wynika stad , iż gmina <span class="anon-block">L.</span> nie przedłożyła dokumentu wykazującego złożenie przez nią takiego oświadczenia. Za takie bowiem nie może być uznany dokument datowany na 28 grudnia 2018r. Ponadto nie zostało ono złożone przez osobę , która legitymowałaby się uprawnieniem do jego złożenia na podstawie odpowiedniego umocowania od gminy. Nie ma też dowodu na to , iż oświadczenie zostało doręczone adresatowi w sposób zapewniający możliwość zapoznania się z nim,</p>
<p>d/ pozostała część wynagrodzenia należnego <span class="anon-block">E. W. (1)</span> odpowiada kwocie, której dochodzi on od gminy w rozstrzyganymi sporze [ 243 739, 48 zł] ale podlega ona zmniejszeniu dlatego , że nie wszystkie prace zostały przez niego wykonane prawidłowo. Wartość tych , które wykonane zostały niezgodnie z umową stanowi o rozmiarze tego ograniczenia.</p>
<p>Odpowiada ono wartości robót związanych z zakupem i montażem huśtawki integracyjnej typu „<span class="anon-block">(...)</span>” o łącznej wysokości 12 895,63 zł.</p>
<p>Wbrew zarzutom zamawiającej pozostałe ,które wymieniała jako zrealizowane niezgodnie z umową stron, <span class="anon-block">E. W. (1)</span> wykonał w sposób ,który nie uzasadnia obniżenia dochodzonego przezeń roszczenia.</p>
<p>Na zmniejszenie dochodzonej przez niego kwoty nie ma wpływu zmiana lokalizacji i sposobu wykonania placu zabaw dlatego , że zmianę tę polecili wykonawcy przedstawiciele zamawiającej. Gmina przy tym nie dowodziła w postępowaniu , że łączyła się ona z ograniczeniem kosztów jakie poniósł w związku z wykonawstwem tego elementu zamówienia po dokonanej korekcie, powód.</p>
<p>Podobnie , zdaniem Sądu I instancji, brak jest uzasadnionych podstaw do tego aby ograniczenie to miało wynikać z zastąpienia części nawierzchni placu zabaw innym materiałem niż założony w projekcie. Ta zmiana , wywołała , jak argumentuje Sąd, odpowiedzialność odszkodowawczą <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, w graniach kwoty zapłaconej przez gminę <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwu (...)</span> za usuniecie tej nawierzchni [ i demontaż huśtawki <span class="anon-block">(...)</span> uwaga redakcyjna Sądu II instancji. ] ,</p>
<p>e/ wskazane przyczyny zdecydowały o tym , iż Sąd Okręgowy uznał , że roszczenie <span class="anon-block">E. W. (1)</span> o zapłatę pozostałej części uzgodnionego umownie jako ryczałtowe wynagrodzenia , jest usprawiedliwione w kwocie 230 843,85 zł. (243739,48 – 12895,63), a w pozostałej podlegało jako niezasadne , oddaleniu.</p>
<p>W sposób usprawiedliwiony zdaniem Sądu, wykonawca dochodził od tego świadczenia odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych , począwszy od dnia następnego od upływu, wskazanego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U.2020.935). terminu , w którym należność z jego faktury z 28 grudnia 2018r – otrzymana przez gminę trzy dni później- miała zostać zapłacona.</p>
<p>W ocenie Sądu Okręgowego termin ten upłynął 21 stycznia 2019r.</p>
<p>Rozstrzygając o kosztach postępowania zainicjowanego pozwem <span class="anon-block">E. W. (1)</span> , Sąd I instancji zastosował <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a>, dokonując wzajemnego ich rozdzielenia pomiędzy stronami przyjmując jako jego kryterium proporcję w jakiej każda z nich wykazała zasadność swojego stanowiska procesowego. W tej części motywów podał szczegółowo założenia i podstawy kosztowe przyjętego rozliczenia. Ich postarzenie w tym miejscu jest , z przyczyn teleologicznych , zbędne,</p>
<p>f/ oceniając roszczenie wzajemne skierowane przez gminę <span class="anon-block">L.</span> wobec <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, Sąd Okręgowy ocenił je jako uzasadnione w części i wskazał , iż było ono oparte na twierdzeniu , iż powódce wzajemnej służą wobec niego wierzytelności z tytułu kar umownych za odstąpienie od umowy oraz za zwłokę w wykonaniu zobowiązania oraz z tytułu odszkodowania odpowiadającego kosztowi usunięcia wadliwej huśtawki i podłoża placu zabaw,</p>
<p>g/ należność z tytułu kary umownej za odstąpienie od umowy z przyczyn wskazanych wcześniej nie jest uzasadniona w jakimkolwiek zakresie,</p>
<p>h/ wierzytelność z tytułu kary za zwłokę w wykonaniu przedmiotu zamówienia ,w warunkach ,gdy świadczenie pozwanego wzajemnie miało być wykonane do 31 sierpnia 2018r., a termin ten nie został przedłożony mimo wniosku wykonawcy powódce wzajemnej , co do zasady, służy.</p>
<p>Jej wymiar zamyka się jednak wielkością niższą niż określa ją gmina, bo 71 000 złotych przy przyjęciu , że okres zwłoki wykonawcy to 71 dni.</p>
<p>W podstaw takiego wniosku znalazła się następująca argumentacja</p>
<p>Uzgodniony umownie termin zakończenia prac w uwagi na to, kiedy wykonawca otrzymał decyzję o pozwoleniu na budowę [ 5 września 2018r ] był niemożliwy do dochowania. Przyczynami tego stanu rzeczy było zachowanie nie tylko <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, który przedłożył projekt budowlany z błędami, wymagającymi usuwania, ale i zamawiającej, która w połowie lipca 2018r dokonywała zmian w zakresie i rodzaju prac na placu zabaw, a także nie podjęła czynności w postępowaniu administracyjnym, pozwalających na skrócenie terminu uzyskania waloru ostateczności przez tę decyzję.</p>
<p>Wykonawca po otrzymaniu pozwolenia, prowadził prace intensywnie, o czym świadczy treść wpisów w dzienniku budowy. Łączny okres opóźnienia pomiędzy 1 września 2018r , kiedy przedmiot zamówienia miał być już gminie wydany , a 21 grudnia 2018r kiedy roboty zostały zgłoszone [ ponownie po wykonawstwie prac dodatkowych nakazanych przez straż pożarną - uwaga redakcyjna Sądu II instancji ] przez wykonawcę do odbioru wynosił 112 dni, ale nie można uznać , że określa on granice czasowe zwłoki pozwanego wzajemnie.</p>
<p>W okolicznościach ustalonych w postępowaniu , okresu opóźnienia pomiędzy 1 września i 10 października 2018r., nie można uznać za jego zwłokę.</p>
<p>Po tym dniu można stwierdzić spowolnienie prac za które <span class="anon-block">E. W. (1)</span> odpowiada. Ponadto doszło do błędów przy realizacji inwestycji, , które wymagały poprawek i prac dodatkowych , co uniemożliwiło zgłoszenie całości obrót do końcowego odbioru w wcześniej aniżeli 21 grudnia 2018r.</p>
<p>Z rozważnego punktu widzenia data w której rzeczywiście doszło do czynności odbiorowych [ protokół z 28 grudnia 2018r - uwaga redakcyjna Sądu II instancji ] nie ma , wbrew stanowisku powódki wzajemnej , znaczenia,</p>
<p>i/ uzasadniona jest także jej wierzytelność wobec wykonawcy z tytułu odszkodowania, obejmującego pokryte niespornie przez gminę <span class="anon-block">L.</span>, koszt6y demontażu nieprawidłowo wykonanych huśtawki i podłożą placu zabaw. Uzasadnia to zasądzenie na rzecz zamawiającej kwoty 990, 15 gr którą obejmowała faktura Vat wystawiona przez <span class="anon-block"> przedsiębiorstwo (...)</span>, który te elementy zdemontowało i usunęło,</p>
<p>j/ z podanych przyczyn gminie <span class="anon-block">L.</span> w ramach powództwa wzajemnego należna jest kwota łączna 71990, 15 zł, a w pozostałej części jako nieuzasadnione jej roszczenie podlega oddaleniu.</p>
<p>Zasadzona kwota należna jest z ustawowymi odsetkami za opóźnienie</p>
<p>- od kwoty 71 000 zł., od dnia 2 lutego 2019 roku, gdyż pozwany wzajemnie został wezwany do zapłaty świadczenia z tego tytułu [ kary umownej - uwaga redakcyjna Sądu II instancji ] , w dniu 11 stycznia 2019 r.</p>
<p>- od kwoty 990,15 zł., odsetki te są należne od dnia 8 listopada 2019 r., gdyż pozwany wzajemny został wezwany do zapłaty [ odszkodowania ] w dniu 24 października 2019r.</p>
<p>Rozstrzygając o kosztach postępowania wywołanego powództwem wzajemnym gminy, Sąd I instancji także zastosował normę 100 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kpc</a> i to samo co uprzednio kryterium wzajemnego rozdzielenia ich pomiędzy stronami.</p>
<p>Apelacje od tego orzeczenia złożyły obydwie strony.</p>
<p>
<span class="anon-block">E. W. (1)</span>, zaskarżając go w punkach IV i VI jego sentencji we wniosku środka odwoławczego domagał się w pierwszej kolejności wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia kasatoryjnego i przekazania sprawy , w zakresie oznaczonym przez apelanta, Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.</p>
<p>Jako wniosek ewentualny sformułował żądanie zmiany wyroku z dnia 26 lutego 2021r., w zaskarżonej części w ten sposób , że powództwo wzajemne gminy <span class="anon-block">L.</span> zostanie oddalone w całości , a strona przeciwna obciążona kosztami prosu i postępowania apelacyjnego.</p>
<p>Najdalej idącym zarzutem na którym opiera się konstrukcja środka odwoławczego pozwanego wzajemnie jest ten w ramach , którego podnosi nierozpoznanie przez Sąd Okręgowy istoty sprawy. Wywodzi go stąd , iż Sąd I instancji zupełnie nie odniósł się do zarzutu wykonawcy , który w procesie podnosił , iż kara kara umowna za zwłokę w dochowaniu terminu wykonania umowy , jako rażąco wygórowana , powinna być zmniejszona / miarkowana /.</p>
<p>Poza tym apelacja <span class="anon-block">E. W. (1)</span> została oparta na zarzutach :</p>
<p>- błędu w ustaleniach faktycznych istotnych dla rozstrzygania o powództwie wzajemnym gminy, poprzez uznanie , że wykonawca odpowiada za powstanie przyczyn niedochowania umownego terminu zakończenia zamówionych robót budowlanych oraz</p>
<p>- naruszenia prawa materialnego pod postacią nieprawidłowego zastosowania przez Sąd Okręgowy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 §2 kc</a> i w następstwie tego nie zakwalifikowanie kary umownej za zwłokę , w kwocie zasądzonej na rzecz gminy od skarżącego jako rażąco wygórowanej.</p>
<p>W motywach apelacji skarżący powtórzył tę sama argumentację , którą prezentował już w postępowaniu rozpoznawczym przed Sądem Okręgowym, w świetle której powództwo wzajemne jest w całości pozbawione usprawiedliwionych faktycznie i prawnie, podstaw.</p>
<p>Odpowiadając na apelację <span class="anon-block">E. W. (1)</span> gmina <span class="anon-block">L.</span> domagała się jej oddalenia jako niezasadnej oraz obciążenia apelującego kosztami postępowania przed Sądem II instancji.</p>
<p>Gnina <span class="anon-block">L.</span>, kwestionując wyrok Sądu Okręgowego w zakresie punktów sentencji : I , co do kwoty 178 795, 65 zł , III, V , w zakresie kwoty 100 592, 61 zł oraz co do punktu VI , we wniosku środka odwoławczego domagała się wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego , którym :</p>
<p>- powództwo wykonawcy zostanie oddalone także w części dotyczącej kwoty 178 795, 65 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 22 stycznia 2019 do dnia zapłaty ,</p>
<p>- powództwo wzajemne gminy zostanie uwzględnione , ponad zakres wynikający z orzeczenia z dnia 26 lutego 2021r., także co do kwoty 10 592, 61 zł waz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych , począwszy od dnia 2 lutego 2019r .Skarżąca domagała się także obciążenia oponenta procesowego kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.</p>
<p>Apelacja pozwanej i powódki wzajemnej została oparta na zarzutach :</p>
<p>- błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę kontrolowanego instancyjnie orzeczenia poprzez:</p>
<p>1/ uznanie , że zarówno harmonogram robót jak i kosztorys, przygotowane przez wykonawcę - obydwa z 29 maja 2018r nie były elementami składowymi umowy stron,</p>
<p>2/ konstatację , iż zapewnienie wyposażenia pomieszczeń nie należało do zakresu świadczeń obciążających przeciwnika procesowego skarżącej , mimo że z postanowienia pkt 3.3 Programu Funkcjonalno - Użytkowego należy wywieść inne wnioski w tym zakresie,</p>
<p>- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści orzeczenia Sądu I instancji istotne znaczenie ,a to:</p>
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233§ 1 kpc</a> , wobec przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną ,która doprowadziła do nietrafnych , zakwestionowanych wyżej powołanym zarzutem faktycznym , ustaleń,</p>
<p>- naruszenia prawa materialnego,</p>
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 §1 i 2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 354;art. 354 § 1)">art. 354§1 kc</a> , wobec dokonania przez Sąd I instancji nieprawidłowej wykładni postanowienia punktu 3.3 Programu , co doprowadziło do nietrafnego uznania , iż <span class="anon-block">E. W. (1)</span> nie miał obowiązku kupić i wyposażyć w meble pomieszczeń w budynku , który wybudował ,</p>
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 494(1))">art. 494<sup>
<!-- -->1</sup>kc</a> jako następstwa sformowała niezasadnego wniosku , iż odstąpienie przez gminę od umowy zawartej przez strony w części , w dniu 7 listopada 2018r.,nie wywołało skutków prawnych, a wykonawcy należy się wynagrodzenie nawet za prace , które zrealizował niezgodnie z założeniami projektowymi i za takie , które nie zostały formalnie odebrane.,</p>
<p>
<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 1)">art. 484 §1 kc</a> w zw. §12ust. 1 pkt 1 umowy stron z 28 maja 2018r., w konsekwencji którego doszło do nietrafnego uznania przez Sąd , iż zamawiającej wobec wykonawcy nie jest należną kara umowna za odstąpienie od umowy w części.</p>
<p>Odpowiadając na apelację gminy <span class="anon-block">L.</span> <span class="anon-block">E. W. (1)</span> domagał się jej oddalenia jako nieuzasadnionej oraz przyznania na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Oceniając środki odwoławcze stron , Sąd Apelacyjny rozważył: </strong>
</p>
<p>Apelacja pozwanej i powódki wzajemnej , jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. Natomiast środek odwoławczy powoda i pozwanego wzajemnie jest usprawiedliwiony w części , prowadząc do zmiany objętego nią wyroku , w sposób wskazany w pkt 1 lit. a/ i b/ orzeczenia zmieniającego.</p>
<p>Rozpoczynając tę ocenę od apelacji gminy <span class="anon-block">L.</span> na wstępie należy przypomnieć , iż zarzut procesowy jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.</p>
<p>Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.</p>
<p>Gdy to gerialium odnieść do zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów , który gmina podnosi tylko do ich części - dowodów ze wskazanych dokumentów : SIWZ , Programu Fukcjonalno - Użytkowego , harmonogramu prac oraz kosztorysu oraz umowy stron , to należy dostrzec , że zarzut ten nie zawiera krytyki samej oceny tych dokumentów ale jest narzędziem za pomocą którego skarżąca podważa poprawność części dokonanych ustaleń faktycznych, zgodnie z którymi w granicach świadczenia umownego wykonawcy nie było zapewnienia wyposażenia pomieszczeń nowej części budynku w sprzęt / meble / [poza tymi jego elementami , które na trwale zostały połączone z budynkiem, które wraz z montażem , niespornie pomiędzy stronami , do tego świadczenia <span class="anon-block">E. W. (1)</span> przynależały ].</p>
<p>Do tego dodać należy , że podważając sposób oceny dokonanej przez Sąd niższej instancji strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.</p>
<p>Nie oparcie stawianego zarzutu na opisanych podstawach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.</p>
<p>/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005, sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/</p>
<p>Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustalań faktycznych , aprobować .</p>
<p>To, w jaki sposób strona pozwana motywuje jego realizację , wyklucza uznanie go za uzasadniony.</p>
<p>W miejsce rzeczowej, opartej na wskazanych wyżej kryteriach , odniesionej do indywidualnie oznaczonych dowodów [ i opartych na wnioskach z tej oceny ustaleń faktycznych , które przez to miałyby być dotknięte wytykanymi błędami ] , polemiki ze sposobem postępowania Sądu Okręgowego , skarżący ogranicza się do przeciwstawienia jej własnej wersji faktów jego zdaniem poprawnej.</p>
<p>Nieprawidłowość Sądu na której oparty jest ten oraz zarzut nieoprawności ustaleń , co do zakresu świadczenia , które miał spełnić wykonawca, w odniesieniu do wyposażenia, zgodnie z argumentacją apelantki a - sprawdza się do tego ,że nie przyjął on wersji afirmowanej przez gminę zgodnie z którą jego zakup i montaż , na podstawie wskazywanych przez skarżącą dokumentów, obciążały <span class="anon-block">E. W. (1)</span>.</p>
<p>Już stwierdzenie takiego sposobu motywowania stawianych zarzutów, zarówno procesowego jak i ściśle z nim „ funkcjonalnie” powiązanego przez gminę zarzutu faktycznego , wystarcza dla odparcia ich obu.</p>
<p>Dlatego jedynie dla zapewnienia kompletności wywodu , w drodze uwag uzupełniających , czynionych na marginesie dokonanej oceny, dodać trzeba , że:</p>
<p>- w motywach zarzutów, poza własną interpretacją wybranych przez skarżącą fragmentów tekstu powoływanych dokumentów, gmina nie odnosi się do argumentacji Sądu meriti , który wskazał powody dla których dokonuje przyjętych ustaleń dotyczących zakresu obowiązku umownego wykonawcy.</p>
<p>W szczególności nie podważa zasadności motywacji Sądu , wywodzonej z możliwości rozbieżnej, a zasadniczej dla tych ustaleń , interpretacji punktów 3.3 i 3.4 Programu Funkcjonalno - Użytkowego dla której przesłanką było to , iż przedmiotem zamówienia publicznego, zgodnie z SIWZ, była realizacja prac projektowych i budowlanych w ramach zadania inwestycyjnego mającego być wykonanym według formuły „ „zaprojektuj i wybuduj „ [a nie także „ wyposaż” ]. Ta możliwa jako rozbieżna interpretacja, zasadnie została odczytana na korzyć wykonawcy , który na ukształtowanie treści tego dokumentu nie miał żadnego wpływu.</p>
<p>W ramach obu ocenianych zarzutów , a w szczególności zarzutu faktycznego, gmina eksponuje postanowienie zawarte w punkcie 15 .4 SIWZ mówiące o obowiązku przedstawienia przez wykonawcą we wskazanym w nim terminie, szczegółowego kosztorysu, na podstawie którego opracowana była jego oferta / co <span class="anon-block">E. W. (1)</span> wykonał , przedkładając dokument z 29 maja 2018r / twierdząc , iż błąd faktyczny Sądu I instancji polegał na tym , że nie zaliczył treści tego dokumentu jako elementu kształtującego zakres obowiązków umownych wykonawcy,</p>
<p>równocześnie nie nie dostrzega, że w dalszym fragmencie tego zapisu Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia uczynione jest zastrzeżenie , że sam kosztorys nie ma charakteru merytorycznego, a jedynie pomocniczy albowiem nie służy ocenie oferty jako takiej , dopełniając wymaganie formalne , jej kompletności / por. k. 37 akt/ To , że tak , przez obie strony kosztorys był traktowany świadczy też sama treść umowy z 28 maja 2018r , a w szczególności / na co trafnie zwraca także uwagę wykonawca w odpowiedzi na apelację / jej postanowienie zawarte w §2 ust. 1 pkt 3 , w którym została w sposób ścisły określona rola tego kosztorysu , jako narzędzia pomocniczego, służącego jedynie do obliczenia należnej wykonawcy części wynagrodzenia ryczałtowego , w sytuacji gdyby doszło .do odstąpienia od umowy i konieczności oznaczenia stanu zaawansowania robót jako wyznacznika wysokości należnego powodowi i pozwanemu wzajemnie wynagrodzenia częściowego./ por. 19 akt/.</p>
<p>Motywacja , którą gmina posługuje się aby obydwa zarzuty uzasadnić pomija także w zupełności regułę, zgodnie z którą dokumenty , w szczególności umowy należy wykładać w całokształcie ich treści. Posługując się , jak wskazano wyżej jedynie fragmentami wskazywanych przez siebie dokumentów , odstępuje od ich analizy jako całości , w świetle której - szczególnie gdy chodzi o umowę z 28 maja 2018r.- uzasadniony jest wniosek , że strony umówiły się [ tylko ] na wykonanie przez <span class="anon-block">E. W. (1)</span> prac projektowych i robót budowlanych służących zrealizowaniu wskazanego w niej zadanie inwestycyjnego o przyjętej nazwie.</p>
<p>Taki zakres świadczenia wykonawcy wynikał też opisu przedmiotu zamówienia publicznego, wskazanego w SIWZ. To jest zasadniczy przedmiot umowy zrealizowanie którego był objęty zgodnym zamiarem stron, do którego należy odnosić i w zgodzie z którym należy przeprowadzać wykładnię pozostałych postanowień umowy.</p>
<p>Tak też interpretować należy postanowienia §4 ust. pkt 1 / i 2/ o obowiązku przygotowania przez wykonawcę projektu organizacji robót i harmonogramu ich wykonywania. To , w jaki sposób gmina odczytuje na potrzeby uzasadnienia zgłoszonego powództwa wzajemnego fakt przygotowania tych dokumentów przez byłego kontrahenta oraz ich treść jest z tymi regułami interpretacyjnymi nie do pogodzenia , czyniąc tę część argumentacji apelacyjnej także i z tej przyczyny, niezasadną.</p>
<p>Dlatego i obydwa zarzuty procesowy i faktyczny są chybione, a taka uch ocena ma to następstwo , iż ustalenia dokonane przez Sąd Okręgowy jako poprawne i wystarczające dla oceny roszczeń obu stron , Sąd II instancji przyjmuje za własne.</p>
<p>W ich świetle za nieuzasadnione należy ocenić także postawione przez pozwaną i powódkę wzajemną zarzuty materialne.</p>
<p>Przyczyny dla których zarzut naruszenia przez Sąd I instancji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 §1 i 2 kc</a> nie może być uznany za uzasadniony, zostały już wskazane wcześniej. Powtarzanie tej argumentacji , tym bardziej , że uzasadnienie zarzutu do którego odwołuje się skarżąca jest tożsame z tym , którym posłużyła się aby uzasadnić dotąd omówione zarzuty , nie jest celowe.</p>
<p>Niezasadny jest zarzut apelującej kwestionujący sposób zastosowania przez Sąd Okręgowy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 492(1))">art. 492<sup>
<!-- -->1</sup> kc</a> , w sposób wskazany w jego uzasadnieniu.</p>
<p>Pozwana i powódka wzajemna w jego ramach zakwestionowała zasadność stanowiska prawnego zgodnie z którym oświadczenie zawarte w piśmie Dyrektora Zespołu <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">L.</span>, datowanym na 7 listopada 2018r nie wywołało skutku prawnego odstąpienia przez zamawiającą od części umowy zawartej przez strony. [W części obejmującej obowiązek wykonawcy zakupu i wyposażenia nowych w pomieszczeń w meble.</p>
<p>Zarzut nie jest uzasadniony z kilku niezależnych ale samodzielnie wystarczających dla jego odparcia przyczyn.</p>
<p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 492(1))">art. 492<sup>
<!-- -->1</sup>kc.</a> stanowi normatywną podstawę do wyjścia przez wierzyciela ze zobowiązania wynikającego z umowy wzajemnej z dłużnikiem o ile z jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych oświadczenia wiedzy drugiej strony wynika , że nie wykona obciążającego ją świadczenia jako całości.</p>
<p>Wynikające z tej normy uprawnienie wierzyciela do odstąpienia od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu w części, jest możliwe tylko wyjątkowo , w sytuacji , gdy wraz z dotąd spełnionym przez dłużnika elementem świadczenia, jego dotąd nie wykonana , zgodnie z treścią zobowiązania , część wyczerpuje w całości zakres tego ,co powinien był spełnić wobec drugiej strony stosunku umownego.</p>
<p>Z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie , które w tej części nie były przez strony kwestionowane , wynika , że rozmowy na temat obciążenia <span class="anon-block">E. W. (1)</span> obowiązkiem zapewnienia wyposażenia w meble nowopowstałych pomieszczeń , a także korespondencja pisemna stron dotycząca tej kwestii , były prowadzone w czasie kiedy prace budowlane były nadal kontynuowane. Na ówczesnym etapie ich zaawansowania , nie mówiąc już o ich formalnym odbiorze , nie można było potwierdzić , że pozostała część świadczenia umownego wykonawcy została spełniona /por. k. 253-254 akt/ .</p>
<p>To na te rozmowy , odbyte w połowie lipca 2018r , a w szczególności stanowisko <span class="anon-block">E. W. (1)</span> w pismach kierowanych do Zespołu <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">L.</span> , datowanych na 29 sierpnia 2018r. i 2 października 2018r / k. 253 , 254 v akt / powoływała się audytorka pisma z 7 listopada 2018r zawierającego oświadczenie o odstąpieniu od umowy stron, w części dotyczącej zapewnienia wyposażenia, wskazując, iż zawierają stanowczą odmowę wykonania przez powoda i pozwanego wzajemnie tego elementu własnego świadczenia umownego</p>
<p>Już z tego powodu oświadczenie o odstąpieniu od umowy , bez uprzedniego / co nie jest pomiędzy stronami przedmiotem sporu/ wyznaczenia przez zamawiającą dodatkowego terminu spełnienia świadczenia , pod rygorem odstąpienia , nie mogło odnieść skutku prawnego.</p>
<p>Zatem wyrażając takie stanowisko, Sąd I instancji nie popełnił zarzucanego mu błędu materialnego.</p>
<p>Ponadto pozwana i powódka wzajemna nie dowiodła , że składająca to oświadczenie Dyrektor Zespołu<span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">L.</span> była umocowana do tego w imieniu i ze skutkiem dla zamawiającej gminy.</p>
<p>Oświadczenie o odstąpieniu od umowy wzajemnej jest jednostronnym oświadczeniem woli o charakterze prawo kształtującym , wywołującym materialny skutek , znoszący ex tunc samą czynności prawną. Jego skuteczne złożenie powoduje też to , że dotychczas spełnione jej podstawie świadczenia mogą podlegać zwrotowi wobec realizacji condictio sine causa.</p>
<p>Te daleko idące następstwa prawne takiego oświadczenia powodują , że osoba je składająca imieniem osoby prawnej , tym jednostki samorządu terytorialnego, musi się legitymować pełnomocnictwem do dokonania tej jednostronnej czynności. W okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy , umocowanie takie dla działającego jednoosobowo dyrektora jednostki organizacyjnej gminy <span class="anon-block">G. B.</span> w postaci pełnomocnictwa ogólnego , opartego na normie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900160095" title="Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz. U. z 1990 r. Nr 16, poz. 95 (art. 47;art. 47 ust. 1)">art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym</a> było niewystarczające.</p>
<p>W warunkach , gdy wykonawca w toku poru wycofał zarzut nieważności z tej przyczyny umowy stron w całości i kwestia ta nie była podnoszona w apelacji przez żadną ze stron , Sąd II instancji jest wolny od bliższego odnoszenia się do tego zagadnienia</p>
<p>/ por. jednak także stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w judykacie z dnia 21 czerwca 2005 , sygn. II PK 312/04, powołanym za zbiorem Lex oraz uwagi w komentarzu do tego przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19900160095" title="Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym - Dz. U. z 1990 r. Nr 16, poz. 95 ()">ustawy o samorządzie gminnym</a> pod redakcją Pawła Chmielnickiego - dostępny w tym samym zbiorze /.</p>
<p>Ponadto w oparciu o ustalenia dokonane w sprawie - o czym była już uprzednio mowa - wykonawca na był zobowiązany do spełnienia świadczenia umownego- w części , której niezrealizowanie skarżąca gmina uczyniła podstawą dla tego oświadczenia . Tym bardziej , już nawet zupełnie niezależnie od powodów podanych wyżej , nie mogło ono odnieść skutku prawnego dla relacji stron wynikających z umowy z dnia 28 maja 2018r.</p>
<p>Taka ocena weryfikowanego zarzutu wyklucza także trafność także tego zarzutu materialnego, którym zamawiająca podnosi naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 1)">art. 484 §1 kc</a> w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 umowy stron.</p>
<p>W sytuacji gdy odstąpienie od umowy nie było skuteczne pozwanego wzajemnie nie mógł obciążać obowiązek zapłaty kary umownej u której podstawy było odstąpienie zamawiającej.</p>
<p>Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 492(1))">art. 492<sup>
<!-- -->1</sup>kc</a> nie jest uzasadniony także w tym w zakresie , w którym na jego podstawie skarżąca gmina neguje uznanie za uzasadnione domaganie się przez wykonawcę części wynagrodzenia za roboty , które zrealizował niezgodnie z projektem i takie , które nie zostały odebrane.</p>
<p>Motywacja apelantki jest nie do końca zrozumiała albowiem ostatecznie wszystkie prace wykonane przez pozwanego wzajemnie zostały odebrane . Nie jest też jasne o jakie roboty zrealizowane niezgodnie z projektem miałoby chodzić skoro wszystkie , które na skutek tej niezgodności <span class="anon-block">E. W. (1)</span> musiał wykonać to te , które zlecił funkcjonariusz straży pożarnej. A za te , niespornie w kwocie przekraczającej 70 000 zł zapłacił z własnych środków wykonawca , nie dochodząc ich rekompensaty w rozstrzyganej sprawie.</p>
<p>O ile mogłoby chodzić skarżącej o roboty , które pozwany wzajemnie wykonał nieprawidłowo ; to należy dostrzec , że nie kwestionował on obniżenia wynagrodzenia o równowartość pozycji wykonawstwa huśtawki integracyjnej.</p>
<p>W przypadku innych prac o ile zamawiająca twierdziła , że także i ich wartość powinna być odjęta od jego wynagrodzenia , to skalę tego ograniczenia wynagrodzenia [ o charakterze ryczałtowym ] , w warunkach sprzeciwu pozwanego powinna była wykazać za pośrednictwem opinii biegłego [ biegłych ] odpowiedniej specjalności . Podobnie powinna była uczynić, w odniesieniu do wartości wyposażenia , wykazując , że rzeczywiście wykonawca także o o ten element rzeczowy rzeczywiście zwiększył ostatecznie określone najpierw w ofercie przygotowanej na potrzeby przetargu , a potem w umowie swoje wynagrodzenie.</p>
<p>Skarżąca takiej inicjatywy dowodowej nie przejawiła. Gdy do tego dodać , i w istocie omawiana część tego zarzutu materialnego nie jest w motywach apelacji rozwinięta także i w tym zakresie zarzut , jako nietrafny, należy odeprzeć.</p>
<p>Z powołanych przyczyn apelacja gminy <span class="anon-block">L.</span> jako pozbawiona usprawiedliwionych podlegała w całości oddaleniu.</p>
<p>Oceniając środek odwoławczy powoda i pozwanego wzajemnie, Sąd Odwoławczy uznaje, iż jest on uzasadniony w części.</p>
<p>Rozpoczynając jej weryfikacje od najdalej idącego zarzutu, nierozpoznania istoty spawy, z którym funkcjonalnie połączony jest wniosek o wydanie przez Sąd II instancji orzeczenia kasatoryjnego uznać należy , że zarzut ten nie może zostać podzielony.</p>
<p>Nierozpoznanie istoty sprawy polega na wydaniu przez Sąd niższej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem roszczenia powoda w zaznaczeniu procesowym albo też na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania lub materialnych i formalnych zarzutów strony przeciwnej.</p>
<p>Oceny realizacji tej podstawy do ewentualnego wydania przez Sąd II instancji orzeczenia kasatoryjnego należy dokonywać na podstawie analizy żądań pozwu i przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Bez znaczenia dla niej pozostają możliwe wady postępowania czy też takie zarzuty stron sporu , które dla przedmiotu rozstrzygnięcia były irrelewantne.</p>
<p>/ por . także wyrażające podobne stanowisko , powołane jedynie dla przykładu , judykaty Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 1999r , sygn. II UKN 589/98 oraz z dnia 27 czerwca 2014 , sygn. V CZ 45/14 , powołane za zbiorem Legalis /</p>
<p>Wbrew stanowisku <span class="anon-block">E. W. (1)</span> powołanego dla uzasadnienia tego zarzutu , Sąd I instancji orzekł o żądaniach stron i odniósł się do zarzutów jakie podniosły, broniąc się przed powództwem wykonawcy i wzajemnym zamawiającej.</p>
<p>W warunkach obowiązywania modelu apelacji pełnej , w ramach którego Sąd Odwoławczy w granicach zaskarżenia i jego podstaw, w dalszym ciągu rozpoznaje tę samą sprawę , nie odniesienie się przez Sąd Okręgowy / które rzeczywiście miało miejsce/ do postulatu skarżącego aby ograniczyć świadczenie należne gminie <span class="anon-block">L.</span> z tytułu kary umownej za zwłokę w terminowym wykonaniu przedmiotu zamówienia z powodu jego rażącego wygórowania, nie stanowi takiego nierozpoznania, w rozumieniu tego pojęcia, którym posługuje się <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386§4 kpc</a>. Nie jest podstawą do wydania przez Sąd II instancji wyroku kasatoryjnego tym bardziej , iż materiał dowodowy /którego żadna ze stron w ramach środków odwoławczych nie wnioskuje uzupełniać / jest wystarczający do tego aby zarzut <span class="anon-block">E. W. (1)</span> ocenić w ramach postępowania apelacyjnego.</p>
<p>Oceniając pozostałe zarzuty na których opiera się środek odwoławczy wykonawcy dostrzec należy , że nie formułuje on żądnych zarzutów procesowych.</p>
<p>Sąd drugiej instancji, rozpoznający sprawę na skutek apelacji, jest związany zarzutami tej natury.</p>
<p>Oznacza to, że w ich braku , nie może rozważać z urzędu- uchybień prawu procesowemu popełnionych przez Sąd niższej instancji choćby je stwierdził , a ich następstwa miały wpływ na wynik sprawy.</p>
<p>/ por. także , wskazany jedynie dla przykładu , wyrażający również takie stanowisko, judykat Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2020r , sygn. III UK 293/19, powołany za zbiorem Legalis ./</p>
<p>Nie podniesienie przez powoda i pozwanego wzajemnie zarzutu dotyczącego sposobu przeprowadzenia przez Sąd Okręgowy oceny zgromadzonych w sprawie dowodów , powoduje , że te argumenty , które skarżący formułuje dla uzasadnienia zarzutu dotyczącego wad wskazanej przez siebie części ustaleń faktycznych są bezzasadne, a sam zarzut nietrafny.</p>
<p>Skoro skarżący nie twierdzi , iż ocena dowodów , która posłużyła tym ustaleniom jest niepoprawna , nie może skutecznie argumentować za wnioskiem , iż są ustalone błędnie.</p>
<p>Tym bardziej , gdy bliższa analiza tej argumentacji , którą posługuje się <span class="anon-block">E. W. (1)</span> przekonuje , że nie odwołując się do treści żadnego ściśle oznaczonego dowodu, przedstawia najpierw podsumowanie faktów ustalonych przez Sąd, aby następnie posłużyć się własną wersją ich części dotyczących robót [ kwalifikowanych jako dodatkowe ] , spowodowanych zastrzeżeniami przeciwpożarowymi skutkującymi brakiem odbioru prac jako całości w pierwotnym terminie, na których opiera wniosek zgodnie z którym wykonawcy nie można przypisach odpowiedzialności za nieterminowe wykonanie zobowiązania umownego.</p>
<p>Odpierając tak zbudowany zarzut , jako przede wszystkim z tej, konstrukcyjnej przyczyny nietrafny , dodać jedynie uzupełniająco i dla porządku należy , iż w argumentacji tej wykonawca pomija , nie negując tej części ustaleń Sądu meriti , że po 10 października 2018r , od którego nota bene Sąd przyjmuje zwłokę <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, prace zostały przez niego spowolnione oraz to , że to on wyłącznie decydował o tym , w jaki sposób realizuje roboty z punktu widzenia przestrzegania norm zabezpieczenia przeciwpożarowego.</p>
<p>Zatem tylko on , zważywszy też , iż odpowiadał w całości za wykonawstwo założeń projektowych inwestycji, musi przyjąć odpowiedzialność za to że roboty jednak nie zostały zaakceptowane przez straż pożarną, co do prowadziło do sytuacji w której zgłoszenie ich do odbioru jako całości przedmiotu zamówienia mogło nastąpić dopiero po zrealizowaniu robót dostosowawczych do wymagań p-poż w dniu - jak wynika z niekwestionowanego ustalenia 21 grudnia 2018r., ze zwłoką 71 dni, w stosunku do terminu określonego w umowie stron.</p>
<p>Z rozważanego punktu widzenia nie ma zaznaczenia argument skarżącego , że projekt budowlany został zatwierdzony. O ile odpowiadający za projekt powód i pozwany wzajemnie kierował się zapewnieniem osoby , która mając stosowne uprawnienia w zakresie ochrony przeciwpożarowej w projekcie potwierdziła, iż przyjęte rozwiązania są zgodne z obowiązującymi przepisami zapewniającymi taka ochronę, to w warunkach późniejszej , odmiennej oceny powodującej niedopuszczenie do czynności odbiorowych , zagadnienie to pozostaje kwestią ich wzajemnych relacji i ewentualnych roszczeń, nie wpływając na ocenę zarzutu apelacyjnego <span class="anon-block">E. W. (1)</span>
</p>
<p>Wskazać też należy , że wykonawca nie podejmował w postępowaniu inicjatywy aby dowieść , że jego wykonawstwo było ściśle zgodne z założeniami projektowymi z zakresu zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego, a tylko takie potwierdzenie za pośrednictwem biegłych odpowiednich specjalności, pozwalałoby na ewentualne uwiarygodnienie tezy skarżącego, zawartej w motywach omawianego zarzutu ,iż zatwierdzenie projektu w ostatecznym kształcie przez starostę <span class="anon-block"> (...)</span> , nie pozwala przypisać mu zwłoki wywołanej wykonaniem dodatkowych prac dostosowujących o których była mowa wyżej.</p>
<p>Uzasadniony natomiast w części jest zarzut materialny powoda i pozwanego wzajemnie, w ramach którego kwestionuje wysokość zasądzonego przez Sąd Okręgowy na rzecz gminy świadczenia z tytułu kary umownej za zwłokę.</p>
<p>Dokonane w sprawie ustalenia pozwalają na potwierdzenie , że świadczenie to , ustalone przez Sąd I instancji w kwocie 71 000 złotych jest wygórowane w takim zakresie , który uzasadnia jego obniżenie , w odwołaniu się do przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 §2 kc.</a>
</p>
<p>Instytucja obniżenia kary umownej , która w założeniu ustawowym ma wyjątkowy charakter , służy ochronie zobowiązanego do jej zapłacenia dłużnika , który niewłaściwie, z przyczyn za które odpowiada, wykonał swoje zobowiązanie o niepieniężnym charakterze , a pomimo to , analiza wszystkich okoliczności faktycznych w jakich spełniły się przesłanki roszczenia wierzyciela, uzasadnia wniosek , że względy słuszności przemawiają za tym aby ograniczyć / zmiarkować / zakres obowiązku dłużnika z tego tytułu.</p>
<p>Nie powtarzając wniosków wynikających z utrwalonego orzecznictwa sądowego dotyczącego warunków w jakich może dojść do takiego ograniczenia , wskazać należy , że <span class="anon-block">E. W. (1)</span> powołał obydwie ustawowe podstawy w oparciu o które takie ograniczenie jest możliwe.</p>
<p>I obydwie , w świetle ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu należy potwierdzić, chociaż nie w taki sposób , jak opisuje to pozwany wzajemnie.</p>
<p>Na skutek zwłoki wykonawcy gmina nie poniosła znacznej szkody, a zobowiązanie , chociaż ze zwłoką , zostało jednak przez <span class="anon-block">E. W. (1)</span> wykonane.</p>
<p>Rozważając zakres ograniczenia świadczenia obciążającego wykonawcę wobec zamawiającej , Sąd II instancji nie podziela przy tym zapatrywania skarżącego , że realizacja obu przewidzianych przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484§ 2 kc</a> podstaw miarkowania powinno doprowadzić do zniesienia obowiązku zapłaty przez niego kary umownej w całości /tak należy rozumieć postulat zmiany kwestionowanej części orzeczenia i oddalenie powództwa wzajemnego w całości. /</p>
<p>Pomijając w tym miejscu okoliczność , iż w ramach tego powództwa gmina dochodziła także odszkodowania odpowiadające kwocie kosztów demontażu i usunięcia huśtawki i niepoprawnie wykonanej nawierzchni placu zabaw , któremu <span class="anon-block">E. W. (1)</span> nie przeciwstawił żadnych zarzutów apelacyjnych ani argumentacji / wniosku wykonawcy nie można podzielić.</p>
<p>Z ustaleń wynika bowiem , że dopuścił się zwłoki w wykonaniu zobowiązania. a jej skutkiem była szkoda strony przeciwnej.</p>
<p>Trzeba przy tym podkreślić , iż szkoda w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 484;art. 484 § 2)">art. 484 §2 kc</a> jest pojęciem szerokim , obejmującym wszystkie rodzaje niedogodności , często dających się ściśle uchwycić i nie mających mierzalnego wymiaru , których wierzyciel doznaje przez to, iż zobowiązanie nie jest przez dłużnika realizowane zgodnie z jego treścią.</p>
<p>Taka sytuacja miała miejsce w rozstrzyganej sprawie. Prima facie twierdzenie wykonawcy o braku szkody wydaje się uzasadnione .</p>
<p>Tym nie mniej trzeba pamiętać, odwołując się do wskazanego , szerokiego rozmienia tego pojęcia , że o takich negatywnych następstwach nieterminowego wykonania przedmiotu zamówienia , należy jednak po stronie gminy mówić .</p>
<p>Okoliczność , że w nowo wznoszonej części budynku miało być prowadzone przedszkole z oddziałami integracyjnymi, decydować musiała o tym , że terminowe ukończenie przedmiotu zamówienia było doniosłe dla planów wykonywania zadań własnych gminy w zakresie edukacji. Stąd , jak można zakładać, strony ustaliły jego końcowy termin na ostatni dzień wakacji ,a zamawiająca / ostatecznie /nie chciała zgodzić się na postulat <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, wydłużenia tego terminu.</p>
<p>Uzasadnionym jest wniosek , że jednym z motywów tej odmowy , była chęć zmobilizowania wykonawcy do jak najszybszego zakończenia prac. Nie może budzić wątpliwości , że sytuacja w której - także z przyczyn obciążających wykonawcę - zgłoszenie prac do końcowego do odbioru nastąpiło dopiero w 21 grudnia 2018r., a zatem w trakcie roku szkolnego, wykluczając korzystanie z pomieszczeń w celach edukacji przedszkolnej, co najmniej do końca pierwszego semestru takiego roku, musiało doprowadzić do zmiany pierwotnych planów strony pozwanej w tym zakresie. To następstwo zwłoki pozwanego wzajemnie należy zakwalifikować jako szkodę, w przyjętym wyżej jej rozumieniu tego pojęcia.</p>
<p>Trzeba także wziąć pod rozwagę ,że zobowiązanie wprawdzie zostało przez niego wykonane ale w pewnym okresie realizacji umowy mimo , że termin końcowy już wcześniej upłynął, spowolnił prace z przyczyn , których nie wyjaśnił , a wykonawstwo robót było takie , że - o czym była wcześniej mowa- iż nie pozwoliło na ich odbiór po pierwszym zgłoszeniu ich gotowości.</p>
<p>Wszystkie te fakty , w ich całokształcie , uzasadniają, zdaniem Sądu II instancji ograniczenie wysokości świadczenia obciążającego <span class="anon-block">E. W. (1)</span> z tytułu kary umownej za zwłokę w o połowę , do sumy 35 500 złotych.</p>
<p>Wykonawcę , w ramach powództwa wzajemnego obciąża także kwota odszkodowania w wysokości 990, 15 zł , wobec podstawy której , o czym była także mowa wyżej, nie podniósł on żadnych argumentów polemicznych , w ramach stanowiska apelacyjnego.</p>
<p>W konsekwencji uzasadnione jest przyjęcie , że pozwany wzajemnie jest zobowiązany wobec gminy <span class="anon-block">L.</span> kwotą łączną 36 490, 15 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot cząstkowych składających się na nią, w terminach wskazanych w niezmienionej w tym zakresie części orzeczenia Sądu I Instancji.</p>
<p>Częściowa zmiana rozstrzygnięcia Sądu I instancji ,spowodowała konieczność korekty orzeczenia poddanego kontroli instancyjnej w zakresie rozliczenia pomiędzy stronami kosztów procesu.</p>
<p>W sytuacji gdy apelacja gminy skierowana przeciwko rozstrzygnięciom Sądu I instancji, obejmującym powództwo wykonawcy , w tym także co do kosztów procesu związanych z tym roszczeniem , została oddalona , zmiana dokonana w ramach orzeczenia reformatoryjnego , mogła dotyczyć jedynie orzeczenia zawartego w punkcie VI sentencji zaskarżonego wyroku , którym doszło do rozliczenia kosztów pomiędzy stronami sporu , wywołanego złożeniem przez gminę powództwa wzajemnego.</p>
<p>W tym zakresie Sąd II instancji, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a> , stosunkowo je rozdzielił stosując jako jego kryterium to, w jakich zakresach stanowiska stron ostatecznie okazały się zasadne.</p>
<p>Powódka wzajemna wykazała swoje roszczenie w 28 % , a w pozostałej wykonawca skutecznie się przed nim obronił – 72 %</p>
<p>Koszty jakie poniosła powódka wzajemna zamknęły się wielkością łączną 11 880 zł . a koszty pozwanego to suma 5400zł . Odnosząc do niech przyjętą proporcję oraz dokonując wzajemnej kompensaty uzyskanych w ten sposób iloczynów , należna pozwanemu wzajemnie kwota , wynikająca z rozliczenia kosztów tej części sporu stron, zamknęła się wielkością - przy przyjęciu pełnego zaokrąglenia - 562 zł.</p>
<p>Taka też kwotę Sad II instancji zasądził na jego rzecz od powódki wzajemnej , zmienionym punktem VI sentencji wyroku.</p>
<p>Z podanych powodów Sąd Apelacyjny podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386§1 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647;art. 484;art. 484 § 2)">art. 647 i 484 §2 kc</a> , w częściowym uwzględnieniu apelacji <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, zmienił zaskarżony wyrok, w sposób wskazany w punkcie 1 lit a/ i b/ orzeczenia zmieniającego .</p>
<p>W pozostałej części jego apelację oddalił , oddalając apelację gminy <span class="anon-block">L.</span> w całości , w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>.</p>
<p>Taki wynik rozpoznania obu apelacji spowodował , iż na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art 391 §1 kpc</a> , Sąd Apelacyjny obciążył gminę , której środek odwoławczy został w całości oddalony, częścią kosztów poniesionych przez pozwanego wzajemnie.</p>
<p>Taki zakres tego obowiązku wynikał z faktu, że jego apelacja została uwzględniona w połowie , co usprawiedliwiało wzajemne zniesienie pomiędzy stronami kosztów związanych z rozpoznaniem środka odwoławczego <span class="anon-block">E. W. (1)</span> jako pozwanego wzajemnie.</p>
<p>Jednocześnie jest on wyrywającym w zakresie apelacji gminy <span class="anon-block">L.</span> o ile kwestionowała ona zasadność uwzględnienia przez Sąd Okręgowy jego roszczenia. Zatem jako przerywająca , ma obowiązek pokryć celowo poniesione przez niego koszty, odpowiadające w tym przypadku wynagrodzeniu zawodowego pełnomocnika – adwokata - ustalone , zważywszy na wartość przedmiotu zaskarżenia w środku odwoławczym pozwanej gminy , co do powództwa wykonawcy, na podstawie §2 pkt 6 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 20015 poz. 1800]</p>
<p>SSA Grzegorz Krężołek</p>
</div>