I C 2013/21

<p>sygn. akt I C 2013/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>8 listopada 2022 roku</p> <p>Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w składzie:</p> <p>Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie 8 listopada 2022 roku w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przy udziale protokolanta <span class="anon-block">T. K.</span> </p> <p>sprawy z powództwa<strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>przeciwko<strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) Bankowi Spółce Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  oddala powództwo;</p> <p>2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej 3 617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->I. Stanowiska stron</strong> </p> <p> <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> wniosła o zasądzenia od <span class="anon-block"> (...) Banku S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> 10 343,23 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 16 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że dochodzi nabytej od <span class="anon-block">J. Z.</span> wierzytelności o zwrot poniesionych kosztów umowy kredytowej w związku ze skorzystaniem z tzw. sankcji kredytu darmowego (pozew k. 2-4).</p> <p>Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Podniósł szereg zarzutów, na czele z zarzutem braku legitymacji czynnej powódki (nienabycia dochodzonej wierzytelności od <span class="anon-block">J. Z.</span>), a ponadto: nieważności umowy cesji z konsumentem, niezachowania wymaganej formy pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, złożenia tego oświadczenia z uchybieniem terminowi zawitemu, braku naruszeń ustawy przez pozwaną uzasadniających skorzystanie z sankcji kredytu bankowego, przedawnienia roszczenia (sprzeciw od nakazu zapłaty k. 32-35).</p> <p> <strong> <!-- -->II. Ustalenia faktyczne</strong> </p> <p>8 maja 2014 r. <span class="anon-block">J. Z.</span> zawarła z pozwanym umowę kredytu konsumenckiego (bezsporne, nadto umowa k. 8-11).</p> <p>W umowie przewidziano uprawnienie banku do pobierania opłat i prowizji za czynności związane z obsługą kredytu oraz zmianą postanowień umowy, zastrzegając możliwość zmiany opłat i prowizji w trakcie obowiązywania umowy. Wskazano, że zmiany opłat i prowizji mogą nastąpić w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z następujących warunków, z których przykładowe to: „zmiana poziomu inflacji ogłaszanej przez GUS”, „zmiana cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych i rozliczeń międzybankowych”, „zmiana cen usług, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych”. Ustalono, że zmiany stawek opłat i prowizji będą podawane do wiadomości pożyczkobiorcy i jeśli ten nie dokona wypowiedzenia umowy w terminie 30 dni od powiadomienia go o zmianach, przyjmuje się, że wyraża na nie zgodę, a bank od 31. dnia od powiadomienia może pobierać opłaty i prowizje w nowej wysokości (bezsporne, nadto § 7 umowy pożyczki k. 10).</p> <p>Kredyt został zaciągnięty na 4 lata (§ 1 ust. 1 k. 9v), przy czym <span class="anon-block">J. Z.</span> dokonała wcześniejszej całkowitej spłaty 7 października 2016 r. (k. 12).</p> <p>Z <span class="anon-block">J. Z.</span> skontaktowała się osoba podająca się za działającą w imieniu <span class="anon-block"> Kancelarii (...)</span> i oferująca pomoc w odzyskaniu nadpłaconej prowizji w związku z przedterminową spłatą kredytów, w tym ww. umowy. <span class="anon-block">J. Z.</span> przystała na tę propozycję i podpisała, jeszcze w 2019 roku, „<span class="anon-block">umowę cesji nr (...)</span>” i 2 inne analogiczne umowy (zeznania świadka <span class="anon-block">J. Z.</span>, e-protokół rozprawy z 8 listopada 2022 r., 00:08:02-00:29:12).</p> <p>Zgodnie z treścią podpisanej umowy <span class="anon-block">J. Z.</span> za cenę 150 zł przelała na powódkę „wierzytelność pieniężną” wynikłą z ww. umowy kredytu konsumenckiego „przysługującą jej w stosunku do kredytodawcy udzielającego kredytu, obejmującą w szczególności wierzytelność o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat kosztów oraz o zwrot kosztów w związku z wcześniejszą spłatą kredytu oraz ze wszystkimi związanymi z tymi wierzytelnościami prawami (m.in. odsetkami za zwłokę i opóźnienie). Wskazano, że „causą umowy jest sprzedaż” (umowa cesji k. 13-14).</p> <p> <span class="anon-block">J. Z.</span> zawarła z powódką w tym samym czasie również 2 analogiczne umowy cesji (za ceny: 220 zł i 240 zł) (zeznania świadka <span class="anon-block">J. Z.</span>, e-protokół rozprawy z 8 listopada 2022 r., 00:08:02-00:29:12).</p> <p>Powódka doprowadziła do zasądzenia i wypłaty na swoją rzecz 17 grudnia 2020 r. 2 469,46 zł tytułem zwrotu nadpłaconej prowizji z ww. umowy kredytu konsumenckiego (potwierdzenie przelewu k. 15).</p> <p> <span class="anon-block">J. Z.</span> otrzymała z tego jednak tylko 150 zł, co było dla niej zaskoczeniem. W rozmowie z prezesem powódki uzyskała informację, że odzyskane z jej umów kredytu prowizje zostały spożytkowane na prowizje dla agenta, który zawarł z nią umowy. <span class="anon-block">J. Z.</span> nie była zadowolona, a następnie nie miała nawet kontaktu z powódką. Sytuacja była dla niej dramatyczna do tego stopnia, że zwróciła się do sądu e-mailowo z prośbą o pomoc w rozwiązaniu współpracy z powódką (k. 120), nie mając w ogóle świadomości, co się dzieje (k. 112). Początkowo unikała stawiennictwa w sądzie w niniejszej sprawie, nie odbierała telefonu, nie odpowiadała na maile i zaproszenie na rozprawę (k. 96, 98, 99, 107). Dopiero tuż przed ostatnią rozprawą w niniejszej sprawie tj. 8 listopada 2022 r. (na którą pełnomocnik powódki się nie stawił) powódka otrzymała e-maila z zapewnieniem, że otrzyma 50% z odzyskanych z jej umów od pozwanej kwot. A powództwo zostało wytoczone w kwietniu 2021 r. (1,5 roku wcześniej), ponadto na rozprawie 29 marca 2022 r. pełnomocnik powoda oświadczył, że powódka nie jest w kontakcie z <span class="anon-block">J. Z.</span> (e-protokół rozprawy z 29 marca 2022 r., 00:02:30-00:02:40). Przez kolejne ponad pół roku prób sądu skontaktowania się z <span class="anon-block">J. Z.</span> pełnomocnik powódki pozostawał całkowicie bierny. Gdy ostatecznie udało się ze świadkiem skontaktować i wezwać go na rozprawę, pełnomocnik powódki nie stawił się (zeznania świadka <span class="anon-block">J. Z.</span>, e-protokół rozprawy z 8 listopada 2022 r., 00:08:02-00:29:12).</p> <p>Powódka po zawarciu umowy z 2019 roku nigdy więcej żadnych umów z powódką dot. ww. umowy kredytu nie zawierała i nie przenosiła na powódkę żadnych dodatkowych roszczeń. Powódka zachęcała ją do dalszej współpracy w celu uzyskania pieniędzy na podstawie tzw. sankcji kredytu darmowego, w tym też celu <span class="anon-block">J. Z.</span> podpisała przez <span class="anon-block">A.</span> pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego (k. 19, 24 – czego bezpośrednią konsekwencją było wytoczenie niniejszego powództwa, o czym <span class="anon-block">J. Z.</span> nie była w ogóle powiadomiona). Jednakże dopiero po tym, jak <span class="anon-block">J. Z.</span> zorientowała się, że jej kosztem powódka (za symboliczną opłatą 150 zł) chce osiągnąć bardzo wysokie zyski, a jednocześnie powódka zorientowała się, że z uwagi na postawę sądu w niniejszej sprawie, „bez współpracy się nie obędzie”, poinformowano <span class="anon-block">J. Z.</span>, że „jeśli uda się wygrać sprawę w sądzie to zostanie zawarta umowa cesji dotycząca uzyskanych środków” (zeznania świadka <span class="anon-block">J. Z.</span>, e-protokół rozprawy z 8 listopada 2022 r., 00:08:02-00:29:12).</p> <p>7 kwietnia 2021 r. powódka nadała do pozwanej przesyłką poleconą złożone w imieniu <span class="anon-block">J. Z.</span> oświadczenie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a>, podnosząc naruszenie szeregu przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, m.in. naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30;art. 30 ust. 1;art. 30 ust. 1 pkt. 10 u)">art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.</a> polegające na nieokreśleniu w umowie kredytu warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie oraz naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30;art. 30 ust. 1;art. 30 ust. 1 pkt. 7 u)">art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.</a> polegające na błędnym wskazaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty w związku z wyliczeniem odsetek również od kredytowanych kosztów kredytu. W tym samym piśmie powódka wniosła o zwrot poniesionych przez <span class="anon-block">J. Z.</span> kosztów kredytu w terminie 7 dni, wskazując swój rachunek bankowy (oświadczenie z wezwaniem, pełnomocnictwem i wyliczeniem oraz potwierdzeniem nadania k. 16-22).</p> <p> <span class="anon-block">J. Z.</span> poniosła 10 343,23 zł kosztów ww. kredytu konsumenckiego, po odliczeniu zwróconej w związku z przedterminową spłatą prowizji (bezsporne).</p> <p> <strong> <!-- -->III. Dowody</strong> </p> <p>Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie: a) zgromadzonych w sprawie, niekwestionowanych przez żadną ze stron dokumentów, b) okoliczności bezspornych, w tym niezaprzeczonych przez stronę przeciwną (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229;art. 230)">art. 229-230 k.p.c.</a>), c) zeznań świadka <span class="anon-block">J. Z.</span>, które sąd ocenił jako w pełni wiarygodne i szczere.</p> <p> <strong> <!-- -->IV. Ocena prawna – brak legitymacji</strong> </p> <p>Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na brak legitymacji czynnej powódki.</p> <p>Powódka wywodziła swoją legitymację z umowy cesji dołączonej do pozwu (k. 13-14). Jest to umowa podpisana przez kredytobiorcę (<span class="anon-block">J. Z.</span>) w 2019 roku, a 15 stycznia 2020 r. podpisana przez niezidentyfikowaną osobę, rzekomo działającą w imieniu pozwanej (<span class="anon-block">M. O.</span>). Kluczowe jest jednak, że umowa ta nie dotyczy roszczenia wynikającego ze skorzystania z sankcji kredytu darmowego.</p> <p>Wynika to przede wszystkim ze zgodnego zamiaru stron i celu umowy, który zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 2)">art. 65 § 2 k.c.</a> jest kluczowy dla wykładni oświadczenia, a który jednoznacznie wynika nie tylko z wyczerpujących i wiarygodnych zeznań <span class="anon-block">J. Z.</span> (cedentki), ale i z okoliczności zawarcia umowy, kiedy to nie tylko nie było mowy o żadnej „sankcji kredytu darmowego”, przeciwnie, <span class="anon-block">J. Z.</span> była zapewniana, że <span class="anon-block"> Kancelaria (...)</span> będzie dla niej dochodzić zwrotu prowizji, ale nawet i sama powódka nie wystąpiła wówczas z tego typu roszczeniem, co wcale nie wynikało z żadnego zamysłu uzasadnionego sztuką prowadzenia sporów prawnych (przeciwnie, dzisiaj powódka „nauczona” prowadzenia tych sporów wytacza je, nie czekając na spłatę zobowiązania przez kredytobiorcę) tylko po prostu z niezdawania sobie sprawy przez samą powódkę, że jest taka możliwość.</p> <p>Co nie bez znaczenia dla wykładni umowy, zastrzeżona w niej cena 150 zł, o ile oczywiście nie jest wykluczone sprzedanie wierzytelności wartej ponad 10 000 zł za taką cenę, o tyle ona również składnia do przyjęcia odmiennej wykładni.</p> <p>Ponadto okoliczności mające miejsce już po zawarciu umowy, uwiarygadniające zeznania świadka, wskazują, że powódce zależało na nienawiązaniu przez sąd kontaktu z cedentką i tym samym niedowiedzania się przez cedentkę, że powódka uzyskała dodatkowe kwoty, których cedentka następnie mogłaby się od powódki domagać.</p> <p>Wreszcie, zapewnienia powódki kierowane do cedentki o tym, że po wygraniu niniejszej sprawy będzie zawarta dodatkowa umowa cesji również jednoznacznie wskazują, że ta poprzednia umowa cesji (na którą powódka w ramach podstawy faktycznej niniejszego powództwa się powołała) dochodzonego roszczenia nie obejmowała, w przeciwnym bowiem razie kolejna cesja byłaby nie tylko zbędna ale i bezskuteczna (cedentka nie mogłaby bowiem scedować już wcześniej scedowanego roszczenia).</p> <p>Należy też odwołać się do treści umowy cesji, w której wskazano, że jej przedmiotem jest „wierzytelność pieniężna wynikła z umowy kredytu konsumenckiego nr <span class="anon-block"> (...)</span>”, a więc po pierwsze wierzytelność istniejąca w chwili zawierania cesji (brak bowiem mowy o przelewie jakichkolwiek przyszłych wierzytelności, które dopiero „będą wynikać”), a po drugie, wierzytelność umowna („wynikła z umowy”), a więc nie mające źródło ustawowe (niezależnie czy w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410)">art. 410 k.c.</a>, czy bezpośrednio w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a>) roszczenie natury kondykcyjnej (a nie kontraktowej) o rozliczenie w związku z sankcją kredytu darmowego.</p> <p>Również i zasady współżycia społecznego, które zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1)">art. 65 § 1 k.c.</a> muszą być brane przy wykładni czynności prawnej, skłaniają do przyjęcia wykładni, w świetle której <span class="anon-block">J. Z.</span> nie zbyła (za 150 zł) powódce wartego ponad 10 000 zł roszczenia, nawet o nim nie wiedząc.</p> <p>Podkreślenia wymaga, że czym innym jest upoważnienie przez <span class="anon-block">J. Z.</span> powódki do dochodzenia dla niej roszczenia, złożenia oświadczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a> etc., a zupełnie czym innym zbycie na rzecz powódki tego roszczenia, czego skutkiem byłaby możliwość dochodzenia tego roszczenia przez powódkę we własnym imieniu i na swoją rzecz. O ile powódka mogła na podstawie udzielonego przez <span class="anon-block">J. Z.</span> pełnomocnictwa (z korzyścią dla niej) złożyć oświadczenie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a>, co uczyniła, o tyle nie może twierdzić, że roszczenie to zostało przez nią na podstawie umowy cesji z 2019 r. nabyte, i aktualnie może dochodzić tego roszczenia we własnym imieniu i na swoją rzecz, a następnie od swojej dobrej woli uzależnić podzielenie się z powódką uzyskaną korzyścią (gdyby bowiem uznać racje powódki, mogłaby całą uzyskaną kwotę zatrzymać sobie, <span class="anon-block">J. Z.</span> uzyskała już wszak umówioną cenę tj. 150 zł).</p> <p>Tym samym obecnie to <span class="anon-block">J. Z.</span> może dochodzić (nieprzedawnionego wszak a powstałego na skutek oświadczenia złożonego przez powódkę w jej imieniu) roszczenia, czy to sama, czy z pomocą wybranej przez niej kancelarii. Może też upoważnić do tego powódkę, jeśli ta zaoferuje jej uczciwe warunki, które <span class="anon-block">J. Z.</span> usatysfakcjonują.</p> <p> <strong> <!-- -->V. Ocena prawna – pozostałe kwestie</strong> </p> <p>Podstawą prawną powództwa był <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1)">art. 410 § 1 k.c.</a> Zgodnie z tymi przepisami osoba, na rzecz której nastąpiło nienależne świadczenie, zobowiązana jest je zwrócić. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 § 2 k.c.</a> świadczenie jest nienależne, jeżeli jego podstawa odpadła <em> <!-- -->(condictio causa finita)</em>. Świadczenie było więc spełniane wówczas, gdy miało podstawę prawną, niemniej następnie odpadła ona ze skutkiem <em> <!-- -->ex tunc</em>, co rodzi obowiązek rozliczenia się <em> <!-- -->accipiensa </em>z <em> <!-- -->solvensem</em>.</p> <p>Do takiego skutku prowadzi skuteczne skorzystanie przez konsumenta z uprawnienia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45;art. 45 ust. 1 u)">art. 45 ust. 1 u.k.k.</a> Zgodnie z tym przepisem w przypadku naruszenia przez kredytodawcę enumeratywnie wskazanych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zatem naruszenie przez kredytodawcę niektórych z przepisów prowadzi do powstania po stronie konsumenta uprawnienia kształtującego do zmiany mocą jednostronnego oświadczenia woli łączącego go z kredytodawcą stosunku prawnego w stosunek nieodpłatny. W razie skorzystania przez konsumenta z tego uprawnienia zmiana treści stosunku prawnego następuje ze skutkiem <em> <!-- -->ex tunc</em>, a więc odpada podstawa prawna nie tylko przyszłych przewidzianych w zawartej umowie świadczeń konsumenta stanowiących odsetki lub inne należne kredytodawcy koszty kredytu, ale również tych już przez konsumenta poniesionych. Tym samym kredytodawca zachowuje jedynie roszczenie o zwrot pożyczonego kapitału. Wykładnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45;art. 45 ust. 1 u)">art. 45 ust. 1 u.k.k.</a>, w świetle której zmiana treści stosunku prawnego następuje <em> <!-- -->ex tunc</em> jest powszechnie przyjmowana (zob. T. Czech, <em> <!-- -->Kredyt konsumencki. Komentarz</em>, Warszawa 2018, art. 45, nt. 70 oraz powołana tam literatura) i jest to jedyna wykładnia dająca się pogodzić z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45;art. 45 ust. 5 u)">art. 45 ust. 5 u.k.k.</a>, który przewiduje możliwość skorzystania przez konsumenta z uprawnienia w ciągu roku od wykonania umowy. Gdyby wykonanie uprawnienia przez konsumenta miało skutek <em> <!-- -->ex nunc</em>, po wykonaniu umowy (czyli po całkowitej spłacie kredytu) jego uprawnienie, które zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45;art. 45 ust. 5 u)">art. 45 ust. 5 u.k.k.</a> nadal trwa, byłoby bezprzedmiotowe. Taka wykładnia zaprzeczałaby założeniu racjonalności ustawodawcy. Z kolei przyjęta przez Sąd wykładnia jest nadto uzasadniona koniecznością zapewnienia zgodności <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45;art. 45 ust. 1 u)">art. 45 ust. 1 u.k.k.</a> z art. 23 dyrektywy 2008/48/WE, który nakłada na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia <span class="underline"> <!-- -->skutecznych</span> i odstraszających sankcji za naruszenie przepisów dyrektywy.</p> <p>Do skorzystania przez konsumenta z tzw. sankcji kredytu darmowego wystarczające jest uchybienie przez kredytodawcę choćby jednemu obowiązkowi, do których odsyła <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45;art. 45 ust. 1 u)">art. 45 ust. 1 u.k.k.</a> Pozwany dopuścił się jednego takiego uchybienia: nienależycie określił warunki zmian opłat i prowizji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30;art. 30 ust. 1;art. 30 ust. 1 pkt. 10 u)">art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.</a> <em> <!-- -->in fine</em>).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30;art. 30 ust. 1;art. 30 ust. 1 pkt. 10 u)">art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.</a> umowa o kredyt konsumencki powinna określać warunki, na jakich może ulec zmianie wysokość opłat i prowizji związanych z tą umową. Celem tej normy jest uniemożliwienie kredytodawcy, będącym silniejszą stroną stosunku prawnego, swobodnego zmieniania tabeli opłat i prowizji w toku obowiązywania umowy kredytu stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3841)">art. 3841 k.c.</a>, a uzależnienie takich zmian od ziszczenia się znanych kredytobiorcy już przy zawieraniu umowy warunków. Ochrona konsumenta na zasadach ogólnych wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3841)">art. 3841 k.c.</a>, polegająca na możliwości wypowiedzenia przez niego umowy, byłaby iluzoryczna, jako że wiązałaby się z obowiązkiem niezwłocznego zwrotu niespłaconego jeszcze kredytu. Stąd tak ważne jest, żeby konsument mógł polegać na uzyskanych przy zawieraniu umowy informacjach o obciążających go opłatach i prowizjach oraz znał ewentualne przesłanki, które prowadzić mogą do zmian tych prowizji i opłat. Innymi słowy, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30;art. 30 ust. 1;art. 30 ust. 1 pkt. 10 u)">art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.</a> <em> <!-- -->in fine</em> ma na celu ograniczenie swobody kredytodawcy w kształtowaniu opłat i prowizji podczas obowiązywania umowy kredytu. Celu tego nie realizuje określenie w umowie o kredyt konsumencki ogólnikowych przesłanek wprowadzenia zmian w opłatach i prowizjach. W takim bowiem wypadku kredytodawca zachowuje <em> <!-- -->de facto</em> swobodę w kształtowaniu opłat i prowizji, a konsument nie ma możliwości ani przewidzenia tych zmian, ani kontroli ich wprowadzenia.</p> <p>Taka sytuacja ma miejsce w przypadku umowy zawartej przez konsumenta (cedenta) i pozwanego. Określone w umowie, przynajmniej niektóre przesłanki zmiany opłat i prowizji (a do zmiany konsumentowi opłat wystarczy zaistnienie choćby tylko jednej z takich przesłanek), są na tyle nieprecyzyjne, że nie mogą być uznane za realizujące wymagania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30;art. 30 ust. 1;art. 30 ust. 1 pkt. 10 u)">art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.</a> Przede wszystkim umowa wylicza cały szereg różnych okoliczności, które pozwalają kredytodawcy na zmianę opłat i prowizji, nie limitując jednak w żaden sposób wysokości tej zmiany. Przykładowo, z umowy w żaden sposób nie wynika wysokość dopuszczalnej podwyżki opłat i prowizji w razie wzrostu inflacji o 1 p.p. albo minimalnego czy średniego wynagrodzenia o 100 zł, czy stopy referencyjnej NBP o 0,2 p.p.. Po drugie, w umowie nie wskazano w ogóle konkretnego wskaźnika inflacji (roczny, półroczny, kwartalny, miesięczny, porównanie do okresu poprzedniego, analogicznego okresu roku poprzedniego, czy też grudnia roku poprzedniego – a GUS publikuje przeróżne wskaźniki). Po trzecie, nie wskazano źródła danych o „zmianie cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych i rozliczeń międzybankowych”. Po czwarte, odwołanie się do „zmian cen usług, z których bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych” razi swoją blankietowością – równie dobrze kategoria ta mogłaby zastąpić dwie wcześniej wymienione. Pojęcie czynności niebankowych w ogóle nie jest w umowie zdefiniowane i łącznie z usługami bankowymi może oznaczać każdą czynność banku. W istocie więc z § 7 ust. 3 pkt 3 umowy kredytu wynikałoby, że bank może obciążyć konsumenta zmianą jakichkolwiek kosztów, które ponosi, i to niekoniecznie w związku z kredytem udzielonym konsumentowi (konkretną czynnością bankową). Z kolei wskazanie „zmiany zakresu lub formy świadczonych usług (…) w zakresie w jakim zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonywaniem umowy” jest zupełnie niedopuszczalne, stanowiąc klauzulę abuzywną, zmierza bowiem do przerzucenia na konsumenta ciężaru podejmowanych przez kredytodawcę autonomicznych decyzji biznesowych (co do sposobu prowadzenia działalności gospodarczej).</p> <p>Innymi słowy, analizowane przesłanki nie wskazują obiektywnych źródeł pozwalających ustalić, że doszło do zmiany wymienionych w nim parametrów, uzasadniających zmianę opłat i prowizji, ponadto nie określono w nich, jaka jest korelacja pomiędzy zmianą wymienionych w nim parametrów, a zmianą opłat i prowizji – nie precyzują one w ogóle zakresu tej zmiany, skoro w ich świetle nawet zatem minimalny wzrost którejkolwiek z wartości (a w istocie nawet jej spadek) mógłby prowadzić do dowolnego zwiększenia poziomu opłat i prowizji. W konsekwencji, decyzja zarówno co do istnienia podstaw do zmiany opłat i prowizji, jak i zakresu tej zmiany, pozostawiona została arbitralnej dyspozycji banku, która nie poddaje się ocenie w oparciu o obiektywnie weryfikowalne kryteria. Niezależnie od tego posłużono się pojęciami na tyle ogólnymi i niedookreślonymi, że nie jest możliwe precyzyjne ustalenie ich zakresu znaczeniowego, a nie zostały także zdefiniowane ani w umowie, ani też w OWU.</p> <p>Uchybienia tego nie sanuje przewidziana w dalszych jednostkach redakcyjnych § 7 umowy kredytu procedura informowania konsumenta o dokonanych zmianach opłat i umożliwiająca mu wypowiedzenie umowy kredytu. Pozwany nie uczynił bowiem zadość wymogowi określenia w umowie warunków zmiany opłat i prowizji, bo określił blankietowe przesłanki, które umożliwiają mu w istocie dowolne kształtowanie tych opłat. Natomiast, jak wyżej wskazano, w realiach umowy kredytu uprawnienie do wypowiedzenia umowy nie zapewnia konsumentowi wystarczającej ochrony.</p> <p>Dopuszczenie się przez pozwaną wyżej wskazanego uchybienia skutkowało nabyciem przez konsumenta prawa do skorzystania z uprawnienia do przekształcenia kredytu konsumenckiego w kredyt darmowy, z czego konsument skorzystał. Pobrane przez pozwanego od konsumenta koszty (prowizja i odsetki, z wyłączeniem kosztu zabezpieczenia kredytu, a zatem opłaty za ubezpieczenie) stanowią zatem świadczenie nienależne.</p> <p>Wysokość tego świadczenia stanowi sumę: nierozliczonej w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 49;art. 49 ust. 1)">art. 49 ust. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 52 u)">art. 52 u.k.k.</a> prowizji tj. części prowizji należnej za okres trwania umowy oraz zapłaconych za ten okres odsetek. Kwota ta była między stronami bezsporna na gruncie niniejszego procesu.</p> <p>Niezasadny jest zarzut, jakoby złożone oświadczenie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a> nie było skuteczne wskutek niezachowania formy pełnomocnictwa. Podkreślić należy bowiem, że przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45;art. 45 ust. 1 u)">art. 45 ust. 1 u.k.k.</a> forma pisemna jest formą zastrzeżoną <em> <!-- -->ad probationem</em> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 1)">art. 74 § 1 k.c.</a>), a więc jej ewentualne niezachowanie nie skutkuje nieważnością (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 73;art. 73 § 1)">art. 73 § 1 k.c.</a>). Wbrew twierdzeniom pozwanego złożenie oświadczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a> nie stanowi zmiany umowy (w rozumieniu § 12 umowy kredytu), dla której strony zastrzegły formę pisemną pod rygorem nieważności, a przede wszystkim niezależnie od tego sprzeczne z prawem byłoby zaostrzanie rygorów koniecznych do skorzystania z uprawnienia konsumenckiego przewidzianego ustawą. Z kolei forma przewidziana celem zawarcia umowy kredytu konsumenckiego jest też zastrzeżona <em> <!-- -->ad probationem</em> (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 29;art. 29 ust. 1 u)">art. 29 ust. 1 u.k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 1)">art. 74 § 1 k.c.</a>). Co jednak jeszcze istotniejsze, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 99;art. 99 § 1)">art. 99 § 1 k.c.</a> pełnomocnictwo szczególne wymaga szczególnej formy tylko w razie, gdy dla czynności, do której upoważnia, zastrzeżona jest forma szczególna pod rygorem nieważności, a więc przepis ten w ogóle nie odnosi się do pełnomocnictw upoważniających do czynności, co do których zastrzeżono formę <em> <!-- -->ad probationem</em>. Na marginesie tylko należy zauważyć, że w sprawie nie dowodzono na podstawie zeznań świadków czy przesłuchania stron, a ponadto że dokonanie czynności (złożenie oświadczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a> jak i udzielenie pełnomocnictwa), jest nie tylko uprawdopodobnione, ale i udowodnione za pomocą pisma (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 1;art. 74 § 2)">art. 74 § 1 i 2 k.c.</a>).</p> <p>Niezasadny był też zarzut złożenia oświadczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a> po upływie terminu zawitego. Termin roczny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45;art. 45 ust. 5 u)">art. 45 ust. 5 u.k.k.</a>, jak wprost wskazuje przepis, liczony jest od „wykonania umowy”. Przytaczany przez pozwanego komentarz zawierający treści sprzeczne z jednoznaczną treścią przepisu (podobnie jak odosobnione orzeczenie sądu), jakoby termin ten liczony był od dnia zawarcia umowy, nie może zmienić obowiązującego prawa. Umowa jest wykonana nie w chwili jej zawarcia, ale w chwili spełnienia przez każdą ze stron swoich obowiązków wynikających ze zobowiązania wykreowanego tą umową. Do zobowiązań kredytodawcy należy przede wszystkim wypłata kredytu, a w razie wcześniejszej spłaty kredytu również rozliczenie się z konsumentem (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 52 u)">art. 52 u.k.k.</a>), natomiast do obowiązków kredytobiorcy – spłacanie należnych rat. Dopóki obowiązki te nie zostaną wykonane w pełni, konsument ma prawo skorzystać z tzw. sankcji kredytu darmowego. Ma to dla niego takie znaczenie, że nie musi obawiać się ewentualnej negatywnej reakcji kredytodawcy na korzystanie przez niego z tego dotkliwego dla kredytodawcy uprawnienia, która to reakcja mogłaby polegać np. na zweryfikowaniu stopniu zabezpieczenia kredytu tudzież odmowy prolongat czy aneksowania umowy. Konsument, jak to przewidział ustawodawca i co nie podlega polemice, umożliwił konsumentowi skorzystanie z uprawnienia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 45 u)">art. 45 u.k.k.</a> przez rok po wykonaniu umowy. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, wykonanie umowy miało miejsce dopiero 4 listopada 2020 r., kiedy to pozwany wykonał swój obowiązek rozliczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 52 u)">art. 52 u.k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 49;art. 49 ust. 1 u)">art. 49 ust. 1 u.k.k.</a>, który <em> <!-- -->notabene</em> powinien był wykonać już w 2016 roku, ale zwłoka pozwanego nie może obciążać konsumenta ani powoda-cesjonariusza. Powoływanie się na swoją zwłokę w wykonaniu obowiązku w celu osiągnięcia korzyści dla siebie z uwagi na oparciu polskiego prawa prywatnego m.in. na zasadach współżycia społecznego nie może być skuteczne i uwzględniane przez sądy wymierzające sprawiedliwość – a właśnie do tego sprowadza się omówiony zarzut pozwanego.</p> <p>Niezasadny jest też zarzut nieważności cesji z uwagi na konsumencki charakter przelewanych roszczeń. Wbrew twierdzeniom pozwanego prawo nie sprzeciwia się przelewaniu roszczeń konsumenckich, w szczególności niezbywalność nie wynika z właściwości tych zobowiązań w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 509;art. 509 § 1)">art. 509 § 1 k.c.</a> Przeciwnie, konsumenci jako słabsze podmioty na rynku, niedysponujący na ogół wiedzą ani możliwościami do samodzielnego dochodzenia roszczeń, a przede wszystkim nieświadomi przysługujących im roszczeń i z uwagi na zajmowanie się zawodowo innymi dziedzinami (istotą umowy konsumenckiej jest brak jej bezpośredniego związku z wykonywaną działalnością) nie są skłonni samodzielnie pozywać przedsiębiorców. Dlatego też rozwiązaniem dla nich korzystnym (choć wiążącym się z utratą często niemałej części swojej wierzytelności) jest skorzystanie z usług profesjonalistów (przedsiębiorców), którzy specjalizują się w dochodzeniu konkretnych rodzajów wierzytelności konsumenckich od przedsiębiorców, którzy sami z siebie, dobrowolnie, nie są skorzy do ich wykonywania. Kwestia ta niedawno stanęła na wokandzie <span class="anon-block"> (...)</span>, który zajął właśnie takie stanowisko, wyraźnie wskazując, że również cesjonariusz-przedsiębiorca może powoływać się na abuzywność postanowień umownych dotyczących nabytej od konsumenta wierzytelności.</p> <p>Pozostałe zarzuty pozwanego (dotyczące pozostałych naruszeń z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30;art. 30 ust. 1)">art. 30 ust. 1</a>) są na ogół trafne. Sąd nie podziela w tym zakresie stanowiska powoda, które sprowadza się do obciążania kredytodawców nierealistycznymi wymogami, typu wpisywaniu do umowy całej tabeli opłat i prowizji. Niezasadny był zarzut powódki naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30;art. 30 ust. 1;art. 30 ust. 1 pkt. 7 u)">art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.</a> Kredyt był bowiem w całości wypłacony kredytobiorcy. Nie było zjawiska kredytowania prowizji. To, z jakich środków kredytobiorca uiścił prowizję, było już w jego gestii. Tym niemniej kwestie te nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.</p> <p> <strong> <!-- -->V. Koszty procesu</strong> </p> <p>O kosztach sąd orzekł na podstawie odpowiedzialności za wynik procesu stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.c.</a> Powódka jako przegrywająca obowiązana jest zwrócić poniesione przez pozwaną koszty, na które złożyły się: opłata skarbowa od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenie radcy prawnego stosownie do § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (3 600 zł).</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block">Z.</span> ądzenia:</span> </strong> </p> <p>- odnotować uzasadnienie;</p> <p>- odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powódki adw. <span class="anon-block"> (...)</span> przez umieszczenie w portalu informacyjnym.</p> <p> <span class="anon-block">W.</span>, 5 grudnia 2022 roku asesor sądowy Mateusz Janicki</p> </div>