III Ca 830/22

<p>Sygn. akt III Ca 830/22</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 grudnia 2022 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:</p> <p>Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Balion – Hajduk</p> <p>po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2022 r. w Gliwicach</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">G. O.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach</p> <p>z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt I C 614/20</p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala apelację;</strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od powoda na rzecz pozwanej 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->SSO Magdalena Balion – Hajduk</em> </strong> </p> <p>Sygn. akt III Ca 830/22</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach wyrokiem z 10 maja 2022r. oddalił powództwo <span class="anon-block"> (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> o zapłatę od pozwanej <span class="anon-block">G. O.</span> 4536,19 złotych z umownymi odsetkami w wysokości 10 % od kwoty 4366,28 zł od dnia 16 października 2019 roku.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że 23 czerwca 2015 roku pozwana <span class="anon-block">G. O.</span> zawarła z powodem <span class="anon-block"> (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną</span> w <span class="anon-block">W.</span> <span class="anon-block">umowę nr (...)</span> o wydanie i używanie karty kredytowej <span class="anon-block"> (...) SA</span>. W ramach umowy powód wydał pozwanej kartę kredytową i udostępnił limit kredytowy wynoszący 5.000 zł. Umowa została zawarta na okres wynoszący 12 miesięcy i była przedłużania o kolejne okresy 12 miesięczne. W treści umowy zawarto też zapis, że powód może wypowiedzieć umowę tylko z ważnych przyczyn, tj. niedotrzymania przez pozwaną karty zobowiązań dotyczących warunków udzielenia limitu kredytowego określonych w umowie oraz negatywnej oceny zdolności kredytowej pozwanej. Termin wypowiedzenia umowy przez powoda wynosi 2 miesiące i liczony jest od dnia następującego po dniu doręczenia wypowiedzenia.</p> <p>Pismem z dnia 5 kwietnia 2019 roku (doręczonym pozwanej 26 kwietnia 2019 roku) powód wypowiedział umowę o wydanie i używanie karty kredytowej <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> Okres wypowiedzenia wynosił 2 miesiące i liczony był od dnia następującego po dniu otrzymania pisma. Jednocześnie wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 4713,85 zł.</p> <p>Wysokość zadłużenia z tytułu umowy o kartę kredytową wynosi 4366,28 zł kwota kapitału i 169,91 zł z tytułu skapitalizowanych odsetek umownych o dnia 25 maja 2019 roku do 15 października 2019 roku.</p> <p>Sąd Rejonowy wskazał, że dla oceny niniejszej sprawy zastosowanie znajdują przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111260715" title="Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim - Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715 ()">ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r.</a> (t.j. Dz. U. 2018.993). Ustawa reguluje zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta oraz obowiązki przedsiębiorcy, który udzielił kredytu konsumenckiego. Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę, na mocy której przedsiębiorca w zakresie swojej działalności, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu (art. 1 i 3 ustawy).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 78 a)">art. 78a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe</a> przepisy ustawy stosuje się do umów kredytu i pożyczki pieniężnej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111260715" title="Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim - Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715 ()">ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim</a>, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie.</p> <p>Zgodnie z art. 75c ust. 1-6 tej ustawy, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W wezwaniu, o którym mowa w ust. 1, bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Bank powinien, na wniosek kredytobiorcy, umożliwić restrukturyzację zadłużenia poprzez zmianę określonych w umowie warunków lub terminów spłaty kredytu, jeżeli jest uzasadniona dokonaną przez bank oceną sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy. Restrukturyzacja, o której mowa w ust. 1, dokonywana jest na warunkach uzgodnionych przez bank i kredytobiorcę. Bank, w przypadku odrzucenia wniosku kredytobiorcy o restrukturyzację zadłużenia, przekazuje kredytobiorcy, bez zbędnej zwłoki, szczegółowe wyjaśnienia, w formie pisemnej, dotyczące przyczyny odrzucenia wniosku o restrukturyzację. Przepis powyższy został wprowadzony ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych ustaw (Dz. U. z dnia 12 listopada 2015 r., poz. 1854), zaś z art. 12 tej ustawy wynika, że banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, dostosują swoją działalność do wymagań określonych w art. 75c ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.</p> <p>Zatem w dacie złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu w niniejszej sprawie (tj. dnia 5 kwietnia 2019 roku) bank był już zobowiązany do wdrożenia procedury wynikającej z przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c Prawa bankowego</a> przed wypowiedzeniem kredytu. Jak wynika z treści cytowanego wyżej przepisu, bank nie może swobodnie wypowiedzieć umowy kredytowej, gdy kredytobiorca popadł w opóźnienie z jego spłatą. Zgodnie z określoną procedurą w pierwszej kolejności powód winien doręczyć kredytobiorcy wezwanie określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c</a> oraz odczekać do upływu dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu, w przeciwnym razie czynność prawna banku polegająca na wypowiedzeniu umowy jest nieważna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>).</p> <p>Sąd Rejonowy podkreślił, że w toku postępowania powód nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu pozwanej dotyczącego naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">art. 75c Prawa bankowego</a>. W ocenie Sadu pierwszej instancji wypowiedzenie umowy o wydanie i używanie karty kredytowej <span class="anon-block"> (...) SA</span> o treści deklarowanej przez powoda było nieważne, tym samym kredyt nie został postawiony w stan natychmiastowej wymagalności. Powód nie mógł więc skutecznie domagać się zasądzenia całej, niespłaconej kwoty kredytu.</p> <p>Powód w apelacji zaskarżył wyrok w całości, zarzucając</p> <p>- naruszenie prawa materialnego to jest art. 75 c ust. 1 - 6 ustawy pr.bank. przez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że w przypadku wypowiedzenia przez bank umowy kredytowej z powodu utraty zdolności kredytowej kredytobiorcy, bank przed wystosowaniem przedmiotowego wypowiedzenia ma obowiązek wezwać kredytobiorcę do zapłaty w trybie wyżej wymienionego przepisu, podczas gdy art. 75 c ust. 1 - 6 ustawy pr.bank. nie ma zastosowania w przypadku wypowiedzenia umowy kredytowej z przyczyn jaką jest utrata zdolności kredytowej, a co za tym idzie przed skierowaniem takiego wypowiedzenia bank nie ma obowiązku wezwania kredytobiorcy do zapłaty wraz pouczeniem o restrukturyzacji zobowiązania, co oznacza, że roszczenie dochodzone przez powoda w toku postępowania w sprawie było wymagalne,</p> <p>- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie to jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> przez dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, skutkujące uznaniem, że umowa o kartę kredytową z 23 czerwca 2015 roku została wypowiedziana z uwagi na opóźnienie ze spłatą zobowiązania w z tytułu kredytu, w sytuacji gdy wypowiedzenie umowy nastąpiło z uwagi na utratę przez pozwaną zdolności kredytowej.</p> <p>Powód wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu.</p> <p>Pozwana wniosła o oddalenie apelacji powoda i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania odwoławczego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie mogła odnieść skutku.</p> <p>Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia w faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy, mające odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz przyjętą przez ten Sąd podstawę prawną rozstrzygnięcia i unikając zbędnych powtórzeń przyjmuje je za własne. Jedyną korektą jakiej należy dokonać to ocena, iż wypowiedzenie dokonane przez powoda z naruszeniem art. 75 c ustawy pr.bank. nie jest nieważne, ale bezskuteczne. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. IV CSKP 92/21 orzekł, że naruszenie przez bank wymogów z art. 75c pr. bank. nie skutkuje nieważnością wypowiedzenia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>, skoro przepisy pr. bank. takiej sankcji nie przewidują. Natomiast w świetle celu i charakteru prawnego art. 75c pr. bank., w kontekście brzmienia art. 12 noweli prawa bankowego z dnia 25 września 2015 r., pominięcie tej obowiązkowej procedury przez bank czyni dokonane wypowiedzenie kredytu bezskutecznym. Brak podjęcia przez bank ustawowo przewidzianych czynności, które poprzedzają wypowiedzenie, czynią wypowiedzenie przedwczesnym. W sytuacji, w której dana czynność prawna, w tym wypadku wypowiedzenie umowy, jest przedwczesna, to z tej przyczyny nie może być kwalifikowana jako nieważna, lecz bezskuteczna z tego względu, że nie została poprzedzona dokonaniem innych wymaganych ustawą czynności.</p> <p>Sąd Najwyższy w cytowanej wyżej sprawie dokonał szczegółowej analizy tego zagadnienia, którą należy w tym miejscu przytoczyć. <span class="underline"> <!-- -->Artykuł 75c</span> pr. bank. został wprowadzony z dniem 27 listopada 2015 r. <span class="underline"> <!-- -->ustawą</span> z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1854; por. art. 13). Wówczas został też zmieniony <span class="underline"> <!-- -->art. 75 ust. 1</span> pr. bank., stanowiąc że w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank mógł, z zastrzeżeniem art. 75c, obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu. Kolejna zmiana <span class="underline"> <!-- -->art. 75 ust. 1</span> pr. bank. nastąpiła z dniem 1 stycznia 2016 r., w związku z wejściem w życie <span class="underline"> <!-- -->ustawy</span> z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 814; dalej: "pr. restruk."), stanowiąc, że w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu, o ile ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne nie stanowi inaczej.</p> <p>Brzmienie <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank. w okresie od 27 listopada do 31 grudnia 2015 r. nie pozostawiało więc wątpliwości co do tego, że przed złożeniem przez bank kredytobiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu konieczne było podjęcie przez bank czynności, o których mowa w <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank. Nowelizacja <span class="underline"> <!-- -->art. 75 ust. 1</span> pr. bank. dokonana ustawą - Prawo restrukturyzacyjne nie oznacza jednak, że <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank. przestał obowiązywać względnie zmieniło się jego znaczenie w kontekście jednej z wymaganych ustawowo przesłanek poprzedzających wypowiedzenie umowy kredytu. Otóż rozważaną zmianę <span class="underline"> <!-- -->art. 75 ust. 1</span> pr. bank. i jego bezpośrednie powiązanie z pr. restruk. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadkach, w których kredytobiorca jest objęty jednym z postępowań restrukturyzacyjnych, wymienionych w <span class="underline"> <!-- -->art. 2</span> tej ustawy, wypowiedzenie przez bank umowy kredytu musi uwzględniać przepisy tej ustawy i skutki związane z prowadzeniem tych postępowań. Prawo restrukturyzacyjne jest ustawą szczególną w stosunku do pr. bank., co oznacza, że w tych przypadkach, w których przepisy pr. restruk. mają wpływ na regulacje dotyczące warunków wypowiedzenia umów kredytowych w stosunku do podmiotów, do których ma zastosowanie pr. restruk. i toczy się w stosunku do nich procedura uregulowana w tej ustawie, nie ma zastosowania <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank. Natomiast w odniesieniu do pozostałych kredytobiorców, do których pr. restrukt. nie ma zastosowania, względnie nie toczy się w stosunku do nich tego rodzaju postępowanie, <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank. stosuje się bezpośrednio. Innej interpretacji <span class="underline"> <!-- -->art. 75 ust. 1</span> i <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank. sprzeciwia się konstytucyjna zasada równego traktowania podmiotów w obrocie prawnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 32)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 32</span> Konstytucji RP</a>). Mianowicie przedsiębiorcy, do których stosują się przepisy prawa restrukturyzacyjnego i którzy mogą uruchomić stosowne postępowanie, którego przedmiotem jest restrukturyzacja ich zobowiązań (<span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 4;art. 4 ust. 1)">art. 4 ust. 1</a> </span> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 6;art. 7)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 6</span> i <span class="underline"> <!-- -->art. 7</span> </a> pr. restruk.) byliby lepiej traktowani niż podmioty, nie podlegające pr. restruk., w tym konsumenci, a to byłoby nie do pogodzenia także z przepisami o szczególnej ochronie tej grupy podmiotów (por. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 76)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 76</span> Konstytucji RP</a>).</p> <p>Z brzmienia art. 12 noweli pr. bank. z dnia 25 września 2015 r. wynika, że <span class="underline"> <!-- -->artykuł 75c</span> pr. bank. odnosi się także do umów kredytowych zawartych przed wejściem w życie tej nowelizacji. Przepis ten bowiem nałożył na banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe obowiązek dostosowania swojej działalności do wymagań określonych w art. 75c w terminie 30 dni od dnia jego wejścia w życie. Właśnie także imperatywne brzmienie art. 12 noweli z dnia 25 września 2015 r. wskazuje, że przewidziana w art. 75c procedura musi poprzedzać wypowiedzenie umowy kredytu. Poza tym również z brzmienia <span class="underline"> <!-- -->art. 75c ust. 1</span> pr. bank. jednoznacznie wynika, że tryb ten powinien być uruchomiony przed wypowiedzeniem, w czasie trwania umowy, a nie dopiero po wypowiedzeniu, kiedy umowa kredytu już nie obowiązuje. Potwierdzeniem tego jest również <span class="underline"> <!-- -->art. 75c ust. 3</span> pr. bank., w którym jest mowa o zmianie określonych w umowie kredytu warunków lub terminów spłaty.</p> <p>Zgodnie z <span class="underline"> <!-- -->art. 75c ust. 1-3</span> pr. bank., jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W wezwaniu tym bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Bank powinien, na wniosek kredytobiorcy, umożliwić restrukturyzację zadłużenia poprzez zmianę określonych w umowie warunków lub terminów spłaty, jeżeli jest uzasadniona dokonaną przez bank oceną sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy.</p> <p>Mając na względzie powyższe okoliczności należy przyjąć, że <span class="underline"> <!-- -->art. 75 ust. 1</span> pr. bank. należy interpretować w ten sposób, że wypowiedzenie kredytu jest ograniczone <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bankowego (reguła ogólna), natomiast w przypadkach przewidzianych w ustawie - Prawo restrukturyzacyjne wypowiedzenie umowy kredytu jest ograniczone przepisami tej ustawy (reguła szczególna) i wówczas nie ma zastosowania <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank. Innymi słowy, <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank. ma zastosowanie do wszystkich umów kredytu, z wyjątkiem tych, z których zadłużenie jest objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym prowadzonym na podstawie ustawy - Prawo restrukturyzacyjne.</p> <p>Jak wynika jednoznacznie z tych wywodów w przypadku wypowiedzenia umowy na podstawie art. 75 ust. 1 pr.bank. tj jak w niniejszej sprawie w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej do wypowiedzenia ma zastosowanie <span class="underline"> <!-- -->art. 75c</span> pr. bank.</p> <p>Z tej przyczyny dochodzone zadłużenie nie jest wymagalne, a dokonane wypowedzenie bezskuteczne.</p> <p>Sąd Okręgowy, mając powyższe na uwadze oddalił na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> apelację jako nieuzasadnioną i na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> orzekł o kosztach postępowania odwoławczego, obciążając nimi w całości powoda. Na koszty postępowania odwoławczego złożyły się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 450 zł.</p> <p> <em> <!-- --> SSO Magdalena Balion – Hajduk</em> </p> </div>