II GZ 417/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 532/18 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, objętym zażaleniem postanowieniem z 29 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 532/18, po rozpoznaniu wniosku A. A. (dalej: skarżący), na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (w skrócie: Dyrektor IAS) z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w wysokości 24 000 złotych. W uzasadnieniu postanowienia WSA stwierdził, że w skardze na wyżej opisaną decyzję Dyrektora IAS skarżący wniósł o udzielenie mu ochrony tymczasowej, podnosząc że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować utratę płynności finansowej i wyrządzenie znacznej i nieodwracalnej szkody zarówno skarżącemu, jak i jego rodzinie. Skarżący oświadczył, że jego dochód za 2016 r. wyniósł 41 449,27 złotych, co w przeliczeniu na jeden miesiąc wynosi ok. 3400 zł. Podał, że w 2015 r. jego dochód wyniósł 49 926,62 zł (miesięcznie ok. 4000 zł), a w roku 2014 – 39.521,90 zł (miesięcznie ok. 3200 zł). Na dowód powyższego przedłożył zeznania podatkowe PIT-36 za lata 2014- 2016. Nadto skarżący wskazał, że wymienione kwoty nie obrazują stanu finansowego jego rodziny, gdyż nie uwzględniają wydatków związanych z zapewnieniem dobrobytu rodzinie. Nadmienił, że wśród katalogu przykładowych, regularnych wydatków znajduje się m.in. czynsz, który miesięcznie wynosi 818 zł. Podkreślił, że w 2017 r. nastąpiła nagła zmiana okoliczności, gdyż prowadzona przez niego działalność gospodarcza od stycznia do października przyniosła mu jedynie stratę w wysokości 15 961,16 zł. Mając na względzie powyższe argumenty Sąd I instancji odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego, uznając, że nie wykazał ona zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA stwierdził, że skarżący powołując się na utratę płynności finansowej na skutek zapłacenia nałożonej kary, nie wykazał, jakie to negatywne konsekwencje stałyby się przyczyną powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo NSA zauważył, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11, publ. CBOSA). W ocenie WSA okoliczności wskazane przez skarżącego w postaci możliwości pogorszenia stanu finansów jego rodziny, nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia do oceny, iż wykonanie kwestionowanej decyzji skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 61 § 3 i § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie (niewstrzymanie wykonania decyzji), podczas gdy w realiach sprawy zachodzą przesłanki do jego zastosowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w jego ocenie nałożenie kary pieniężnej oraz jej egzekwowanie może spowodować ryzyko utraty płynności finansowej przez skarżącego i wyrządzenie w ten sposób znacznej i nieodwracalnej szkody i dalej idących negatywnych skutków dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek. Nie wystarczy zatem samo powtórzenie treści przepisu. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 (publ. CBOSA) NSA stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09, (publ. CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, skorzystanie z tej możliwości wiąże się jednak z obowiązkiem takiego sformułowania wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie skarżący powołał się we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej na dość ogólnikowo ujęte argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na kondycję finansową skarżącego, w tym "dobrobyt jego rodziny". Skarżący na tę okoliczność przedłożył zeznania PIT-36 za lata 2014-2016, z których wynika, że jego dochód za 2016 r. wyniósł 41 449,27 złotych, co w przeliczeniu na jeden miesiąc wynosi ok. 3400 zł; w 2015 r. dochód wyniósł 49 926,62 zł (miesięcznie ok. 4000 zł), a w roku 2014 – 39.521,90 zł (miesięcznie ok. 3200 zł). Nadto skarżący wskazał, że wymienione kwoty nie obrazują stanu finansowego jego rodziny, gdyż w 2017 r. nastąpiła nagła zmiana okoliczności, gdyż prowadzona przez niego działalność gospodarcza od stycznia do października przyniosła mu jedynie stratę w wysokości 15 961,16 zł. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew zarzutom zażalenia, Sąd I instancji odniósł się do powołanych przez stronę argumentów, jednak uznał je za niewystarczające i z tej przyczyny odmówił udzielenia ochrony tymczasowej. Poza przedłożeniem dokumentów podatkowych, skarżący nie uzasadnił, a tym samym nie uprawdopodobnił twierdzenia o ewentualnych negatywnych skutkach finansowych wynikających z wykonania zaskarżonej decyzji. Należy przy tym zauważyć, że przez szkodę, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. należy rozumieć szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest należność pieniężna, a więc z natury rzeczy świadczenie odwracalne, którego zwrot (wraz z odsetkami) może być skutkiem ewentualnego uwzględnienia skargi. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sytuacją która nie wypełnia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie może być okoliczność, że wykonanie orzeczenia o nałożeniu kary będzie związane z pogorszeniem sytuacji finansowej podmiotu ukaranego (zob. postanowienia NSA: z 18 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 328/11; z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 2463/11; z 7 października 2011 r., sygn. akt II GSK 2001/11; z 7 października 2011 r., sygn. akt II GSK 2014/11; z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1854/11; publ. CBOSA). Należy wyraźnie podkreślić, że w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności zasadniczą kwestią jest konkretne określenie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niedopełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę i poprzestanie na samym ogólnym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreśloną szkodą, uniemożliwia Sądowi poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Na wnioskodawcy ciąży również obowiązek szczegółowego opisania swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku. Tymczasem w złożonym przez siebie wniosku skarżący ograniczył się wyłącznie do oświadczenia o wysokości swoich dochodów oraz wskazaniu przykładowych wydatków w postaci miesięcznych opłat za mieszkanie, nie wskazując, ani nie dokumentując w żaden sposób innych okoliczności, które mogłyby przemawiać za uwzględnieniem jego wniosku. W szczególności nie wskazał żadnych faktów dotyczących stanu majątkowego pozostałych członków rodziny, ilości osób pozostających na jego utrzymaniu itp. Nie uczynił tego również na etapie zażalenia. W sytuacji zatem, gdy wniosek nie był wystarczająco (konkretnie) uzasadniony, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek do udzielenia mu ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceny dokonanej przez WSA autorowi zażalenia nie udało się zakwestionować. W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.