II FW 3/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Wojciech Stachurski, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Wójta Gminy M. z dnia 22 września 2020 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy M. a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. w przedmiocie wskazanie organu właściwego w sprawie zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia: wskazać Wójta Gminy M. jako organ właściwy w sprawie zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. UZASADNIENIE 1. Wnioskiem z 22 września 2020 r. Wójt Gminy M. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach poprzez wskazanie tego organu, jako organu właściwego do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy M. wskazał, iż w jego ocenie organem właściwym do zwrotu na rzecz podatnika oprocentowania od nadpłat zwróconych w 2012 i 2015 roku jest SKO w Katowicach, jako organ, który przyczynił się do powstania przesłanki zmiany kolejnych decyzji Wójta Gminy M., poprzez niedostrzeżenie przedawnienia zobowiązania podatkowego przy wydawaniu decyzji z 19 stycznia 2012 r. Okoliczność ta, zdaniem Wójta Gminy M., wynika wprost z uzasadnienia wyroku NSA z 14 grudnia 2018 r., II FSK 356/17. Nieuwzględnienie tej okoliczności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w ocenie Wójta, oznacza, że SKO w Katowicach dopuściło się, a w konsekwencji również WSA w Gliwicach, który uznał rozstrzygnięcie organu odwoławczego za prawidłowe, naruszenia przepisów prawa materialnego, art. 70 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900, dalej: "o.p."). 2. Zgodnie z treścią art. 166 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji państwowej rozstrzygają sądy administracyjne. Stosownie do art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której co do zakresu właściwości organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która musi być usunięta na skutek zastosowania środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozstrzygnięcia tożsamej sprawy, czyli gdy występuje sprawa, którą zajmują się lub odmawiają zajęcia się co najmniej dwa organy. Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego polega na wskazaniu organu administracji publicznej właściwego w sprawie na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu stosowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny właściwego środka prawnego. W rozpoznawanej sprawie występuje spór negatywny, który powstał pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Katowicach oraz Wójtem Gminy M., w zakresie właściwości organu w sprawie zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. Przechodząc do oceny omawianego sporu należy wskazać, że z przepisów o.p. bezpośrednio wynikają obowiązki organu podatkowego związane ze zwrotem, bądź wydaniem postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty. Kwestie związane z powstaniem nadpłaty, jej oprocentowaniem oraz podmiotem uprawnionym do otrzymania zwrotu nadpłaty, bądź jej zaliczenia, stanowią element stosunku prawno-podatkowego, który rozstrzygany jest na gruncie przepisów o.p. Należność z tytułu nadpłaty ma charakter publicznoprawny, czego odzwierciedleniem jest jej kompleksowa regulacja w przepisach ww. ustawy. Przepisy tej ustawy określają przypadki i moment powstania nadpłaty, zasady, według których dochodzi do stwierdzenia lub określenia wystąpienia i wysokości nadpłaty, terminy, w jakich powinno dojść do jej zwrotu lub innego rozliczenia z podatnikiem, oprocentowania nadpłat, a także terminy wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty oraz złożenia wniosku o zwrot nadpłat. Właściwymi w tych sprawach są organy podatkowe, działania których w tym przedmiocie pod względem zgodności z prawem kontrolowane są przez sądy administracyjne. W konsekwencji treść uprawnień i obowiązków publicznoprawnych w przedmiocie nadpłaty zdeterminowana jest regulacją zawartą w o.p., tak samo jak mechanizm ich konkretyzacji i wykonania. Zgodnie z art. 78 § 3 o.p. oprocentowanie przysługuje w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 i 3 o.p., od dnia powstania nadpłaty, a jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie zastała zwrócona w terminie, od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji. Natomiast w przypadkach wskazanych w przepisie art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d) o.p., od. dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie. Kwestie związane z przedawnieniem zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za poszczególne lata nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego sporu kompetencyjnego. Zgodnie z powołanymi przepisami organem właściwym do zwrotu oprocentowania jest organ, który jest zobowiązany do zwrotu nadpłaty, inaczej mówiąc organ, który nienależnie pobrał podatek od nieruchomości. W tym przypadku organem właściwym do zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem jest Wójt Gminy M. Należy zauważyć, że powyższa kwestia została przesądzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 lutego 2017 r., I SA/Gl 1116/16, który wskazał, iż "uchylenie decyzji z przyczyn naruszenia czy to przepisów prawa procesowego czy materialnego przez organ I instancji przesądza o tym, że to ten organ przyczynił się do uchylenia decyzji, a skoro tak, to do oprocentowania nadpłaty stosuje się przepis art. 78 § 3 pkt 1 o.p. a nie przepis art. 78 § 3 pkt 2 tej ustawy. (...) W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania - zdaniem Sądu - organ wydając błędne decyzje wymiarowe nie tylko przyczynił się, lecz wręcz spowodował konieczność ich uchylenia, a w konsekwencji powstania nadpłaty". Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.