I SAB/Wa 312/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 6 marca 2019 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. jako hip. [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz J. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z 25 lipca 2022 r. J. B. (dalej jako skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy (dalej też jako organ/prezydent) w postępowaniu z wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], ozn. jako hip "[...]". Skarżący wskazał, że wniosek o przyznanie odszkodowania za wskazaną nieruchomość został złożony 6 marca 2019 r. i pomimo upływu ustawowego terminu na załatwienie sprawy oraz ponaglenia z 6 września 2021 r. organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wniósł o wyznaczenie prezydentowi terminu na rozpoznanie sprawy, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wskazał, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, zaś skarżący był informowany o czynnościach w sprawie oraz przewidywanym terminie rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekłości w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy z kolei rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu niniejszą skargę należy zakwalifikować jako skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, z uwagi na podniesione zarzuty oraz tok postępowania przed organem. Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu 13 marca 2019 r. Pierwsza czynność w sprawie została podjęta 20 marca 2019 r., gdzie organ zwrócił się o akta własnościowe nieruchomości. O dodatkowe materiały organ wystąpił przy pismach z 8 kwietnia 2019 r., 4 czerwca 2019 r., 3 grudnia 2019 r. oraz 26 lutego 2020 r. Również pismem z 26 lutego 2020 r. poinformowano skarżącego o stanie sprawy, wskazując jako termin rozstrzygnięcia 30 kwietnia 2020 r. Ponownie poinformowano skarżącego o stanie sprawy przy piśmie z 30 czerwca 2020 r., wskazując jako termin rozstrzygnięcia sprawy 30 września 2020 r. 2 czerwca 2021 r. do organu wpłynęła zamówiona opinia geodezyjna. 13 września 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie skarżącego. Pismem z 20 września 2021 r. wskazano skarżącemu jako termin rozstrzygnięcia sprawy 31 grudnia 2021 r. Postanowieniem nr [...] z 26 października 2021 r. Wojewoda Mazowiecki uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin rozstrzygnięcia sprawy do 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy, co nastąpiło 27 października 2021 r. Przy piśmie z 31 stycznia 2022 r. prezydent wskazał jako termin rozstrzygnięcia sprawy 30 kwietnia 2022 r. O kolejne uzupełnienie materiału dowodowego organ wystąpił przy piśmie z 10 sierpnia 2022 r. Pismem z 26 sierpnia 2022 r. prezydent poinformował, że przewidywany termin wydania decyzji to 30 listopada 2022 r. 30 sierpnia 2022 r. organ zlecił wykonanie opracowania fotogrametycznego z terminem realizacji na 27 września 2022 r., jest to ostatnia odnotowana czynność w sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że pomimo upływu terminów ustawowych organ nie wydał decyzji w sprawie, nie dotrzymał również terminu określonego w postanowieniu Wojewody Mazowieckiego z 26 października 2022 r., zawiadomienia w trybie art. 36 § 1 kpa kierowane były do strony z reguły z kilkumiesięcznym opóźnieniem, terminów określonych we własnych zawiadomieniach organ również nie dotrzymywał. Ponadto w sprawie występują wielomiesięczne okresy bez żadnych odnotowanych czynności. Prowadzi to do wniosku, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku z 13 marca 2019 r. Jednocześnie jednak w ocenie Sądu przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sądowi z urzędu jest wiadomym, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) należą do spraw szczególnie skomplikowanych i cechują się rozbudowanym stanem faktycznym, wymagającym od organu ustalania stanu nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz. Nie można również pominąć, że pomimo przekroczenia terminów organ wykazał dość znaczną aktywność w postępowaniu, a opóźnienie w rozpoznaniu sprawy było częściowo spowodowane długotrwałym oczekiwaniem na sporządzenie opinii geodezyjnych, co stanowi okoliczność niezależną od organu. Ponadto nie sposób nie zauważyć, że okres prowadzenia postępowania częściowo zbiegł się w czasie z wybuchem pandemii koronawirusa COVID-19, która spowodowała utrudnienia w pracy wielu instytucji i także miała wpływ na możliwość procedowania w sprawie. W tych okolicznościach sprawy Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 6 marca 2019 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. [...] w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa uznał, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku) oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800) zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty sądowe (pkt 3 wyroku). Na koszty sądowe składa się wpis od skargi w kwocie 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.