I OW 155/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Burmistrza Miasta Szczytno o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Szczytno a Wójtem Gminy Krasne w przedmiocie wskazania organu właściwego do udzielenia pomocy M. L. postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Burmistrzowi Miasta Szczytno ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku. UZASADNIENIE Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szczytnie, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Szczytno, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Szczytno a Wójtem Gminy Krasne, przez wskazanie organu właściwego w sprawie udzielenia pomocy społecznej M. L. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 5 lutego 2019 r., Samodzielny ZOZ w Przasnyszu podał pisemnie, iż jego pacjentem jest M. L., którego hospitalizacja została zakończona i zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szczytnie o wszczęcie procedury umieszczenia pacjenta w placówce o charakterze opiekuńczym. Podano, że MOPS w Szczytnie w/w osoba nie była znana, niemniej z uwagi na informacje o bardzo złym stanie zdrowia i konieczność pilnego udzielenia pomocy pacjentowi, skierowano stronę do Domu dla Ludzi Bezdomnych w Turowie. Podano, że z kwestionariusza osobowego otrzymanego z MOPS w Przasnyszu, wynikało że M. L., jest osoba bezdomną ostatnio zameldowaną w Szczytnie. Jednak po przeprowadzeniu późniejszego postępowania wyjaśniającego zostało potwierdzone, że M. L. 18 lat temu po uzyskaniu rozwodu z żoną, wyprowadził się z miasta Szczytno i udał w rodzinne strony w okolice zamieszkania swej matki i siostry – powiat przasnyski – i podjął tam pracę zarobkową. Z oświadczenia byłej żony wynika, że nie ma on możliwości powrotu pod ostatni adres zameldowania. Zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Miejskiego w Szczytnie – na pobyt stały był zameldowany od 22 września 1994 r. do 12 lutego 2001 r. pod adresem: [...] Szczytno ul. [...]. Ostatnio przez lat 10 zamieszkiwał w miejscowości M. K., gdzie jednocześnie pozostawał w zatrudnieniu przy gospodarstwie rolnym. W miejscu pracy uległ wypadkowi i stamtąd został zabrany transportem sanitarnym do szpitala. Wskazano, że na dokumentach szpitalnych widnieje adres M. K. [...]. Podano, że bezpośrednio po zabiegu szpitalnym M. L. pozostawał bez kontaktu zatem wątpliwe są jakiekolwiek świadome jego oświadczenia co do miejsca zamieszkania. Organ podał, że Stowarzyszenie Monar dom Markot w Turowie w dniu 11 lutego 2019 r. wystosowało pismo do MOPS w Szczytnie, że pacjent – podopieczny, M. L. z uwagi na stan zdrowia nie może przebywać w ich placówce. Bez uzgodnienia z MOPS w Szczytnie M. L. został taksówką z placówki przewieziony do siedziby MOPS w Szczytnie i tu fizycznie pozostawiony. Tak nagła sytuacja oraz ciężki stan zdrowia podopiecznego spowodował, że MOPS w Szczytnie w trybie pilnym musiał wydać stosowną decyzję i umieścić M. L. w Domu Całodobowej Opieki "[...]", Kropele [...] Szczytno (26 lutego 2019 r.) oraz wydać decyzję w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu (22 lutego 2019 r.). MOPS w Szczytnie podkreślił, że przy wydawaniu decyzji kierującej do Domu Opieki "[...]" w Kropelach nie miał wyczerpujących informacji na temat spraw życiowych M. L. Z tych też względów – w ocenie MOPS w Szczytnie – należy przyjąć, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Krasne. Z tych względów w dniu 21 lutego 2019 r., skierowano pismo do GOPS Krasne. Natomiast pismem z dnia 27 lutego 2019 r. GOPS Krasne podał, że jego zdaniem M. L. jest osoba bezdomną i nie uznał swej właściwości miejscowej odsyłając całość dokumentacji do MOPS w Szczytnie. Dalej podano, że w dniu 26 marca 2019 r. do MOPS w Szczytnie dotarł wywiad sporządzony przez pracowników socjalnych z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Targówek Filia Nr [...] w Warszawie, z którego wynika, że od dnia 2 stycznia 2019 r. pacjent M. L. przebywa w szpitalu bez kontaktu słownego, a dane i informacje na jego temat ustalono z wywiadu z siostrą G. L. Z tego wywiadu wynika, że M. L. zamieszkuje M. K. [...] oraz że został przyjęty do Mazowieckiego Szpitala Bródnowskiego Spółka z o. o w Warszawie na Oddział Intensywnej Terapii. Podano, że z dokumentacji wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Targówek wydał decyzję [...] z dnia [...] lutego 2019 r. potwierdzającą prawo M. L. do świadczeń opieki zdrowotnej przez okres 90 dni począwszy od dnia 15 stycznia 2019r. MOPS w Szczytnie wskazał, że wobec rozbieżnych danych, w dniu 3 czerwca 2019 r. pracownicy MOPS Szczytno udali się do Domu Całodobowej Opieki "[...]" w Kropelach, gdzie dokonali przesłuchania M. L. na okoliczność jego miejsca zamieszkania. W wywiadzie M. L. podał, że mieszkał w M. K. u gospodarza w domu jednorodzinnym, gdzie trzymał wszystkie swoje rzeczy osobiste. Oświadczył, że zajmował jeden pokój, miał dostęp do łazienki. Natomiast posiłki spożywał wspólnie z gospodarzami, pranie robiła gospodyni. M. L. nie potrafił podać okresu przez jaki pracował u gospodarza w M. K. [...] oraz jak doszło do wypadku, bo w tym zakresie nie dopisuje mu pamięć. Podał jedynie, że pracował wówczas u gospodarza w M. K. W trakcie rozmowy ustalono, że w okresie letnim wykonywał prace w polu przy ziemniakach, burakach natomiast w okresie zimowym pracował przy zwierzętach. Organ wskazał, że w przeważającej liczbie przypadków właściwość miejscowa organu pomocy społecznej w sprawach dotyczących ustalania prawa do świadczeń z pomocy społecznej determinowana jest miejscem zamieszkania osoby uprawnionej. Wskazano na art. 25 K.c. oraz na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). W ocenie MOPS w Szczytnie, w niniejszej sprawie przesłanki zamieszkania M. L. spełnia M. K. gmina Krasne pomimo, że nie dopełnił tam obowiązku meldunkowego. Sam zainteresowany miejscowość tę wskazuje jako swoje miejsce zamieszkania, a zatem uważa je za ośrodek swych osobistych i majątkowych interesów. Wskazano, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia winna być zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), a taką gmina pozostaje gmina Krasne. Podkreślono, że ustalenia poczynione w styczniu i lutym 2019 r. z M. L., nie mogą być uznane z realne, skoro nie miał on w tym czasie zachowanego kontaktu z otoczeniem z uwagi na stan zdrowia. Natomiast okoliczności i fakty, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji każą przyjąć, że miejscem zamieszkania zainteresowanego w dniu jego umieszczenia w DPS była gmina Krasne. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu, Wójt Gminy Krasne wskazał, że w sytuacji, gdy Burmistrz Miasta Szczytno wydał już decyzję administracyjną z dnia 26 lutego 2019 r., zaś jak na to wskazuje zgromadzony w sprawie materiał, decyzja ta stała się ostateczna, to nie można skutecznie twierdzić, że nadal sprawa wszczęta wnioskiem M. L. nie jest załatwiona i kwestia, który z organów administracji powinien ją załatwić pozostaje do rozstrzygnięcia. W ocenie Wójta już tylko ta okoliczność uzasadnia przyjęcie, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest niedopuszczalny, skoro nie można skutecznie twierdzić, że taki spór w ogóle istnieje. Nie ma przy tym – w ocenie Wójta – znaczenia podnoszona przez MOPS w Szczytnie okoliczność, że przy wydawaniu decyzji kierującej do Domu Opieki "[...]" w Kropelach, MOPS w Szczytnie nie miał wyczerpujących informacji na temat spraw życiowych M. L.. Jeśli bowiem sprawa została rozstrzygnięta przez organ decyzją, z której wynika jednoznacznie, że uznał się on właściwy do rozstrzygnięcia sprawy, to fakt, że gdy decyzja ta stała się ostateczna nabrał wątpliwości, co do swojej właściwości, nie prowadzi do powstania sporu kompetencyjnego. Wójt wskazał, że MOPS w Szczytnie pominął, iż do pisma z dnia 3 kwietnia 2019 r. – którym to pismem MOPS w Szczytnie przesłał do GOPS w Krasnem akta sprawy M. L. – MOPS w Szczytnie załączył notę księgową nr [...] na kwotę 4019.16 zł tytułem refundacji przyznanej pomocy M. L. — opłaty za pobyt w schronisku Dom Dla Ludzi Bezdomnych Markot w Turowie za miesiąc luty 2019 r. w kwocie 419,16 zł. Opłaty za pobyt w Domu Opieki "[...]" w Kropelach za miesiące luty 2019 r. w kwocie 800 zł, marzec 2019 r. w kwocie 2800 zł tj. 3600 zł. Wobec powyższego – zdaniem Wójta Gminy Krasne – w niniejszej sprawie nie wystąpił spór o właściwość. Spór, który zaistniał pomiędzy wnioskującym Burmistrzem Miasta Szczytno a Wójtem Gminy Krasne dotyczy bowiem zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie przyznane M. L. Dalej Wójt wskazał, że zagadnienie prawne dotyczące zwrotu wydatków gminie zostało przez ustawodawcę uregulowane w art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenie w miejscu pobytu. Natomiast rozliczenia między gminami następujące na podstawie art. 101 ust. 7 w/w ustawy nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej, tym samym nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość w rozumieniu art. 22 § 1 k.p.a. Końcowo – jedynie z ostrożności procesowej – wskazano, że właściwą w niniejszej sprawie jest gmina ostatniego miejsca zameldowania M. L., ,tj. Gmina Szczytno. W ocenie Wójta, w niniejszej sprawie należy M. L. uznać za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, gdyż nie posiada stałego zameldowania oraz nie mieszka w lokalu mieszkalnym (uprzednie zamieszkiwanie w budynku gospodarczym nie można uznać za zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym). Podano, że stosownie do art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Skoro zatem M. L. pozostaje osobą bezdomną, to w myśl art. 101 ust. 2 ustawy o Pomocy społecznej, organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie pomocy był Burmistrz Miasta Szczytna, albowiem bezspornym było, że ostatnim miejscem zameldowania była gmina Szczytno. Przy czym bez znaczenia dla sprawy pozostawał fakt, że M. L. nie mieszka tam od kilkunastu lat i nie utrzymuje żadnych związków z tą gminą. Wójt wskazał, że nie może ujść uwadze, że posiada on rodzinę — matkę i siostrę — w Szczytnie. Te okoliczności nie należą do przesłanek podlegających badaniu przy ustaleniu właściwości organu, albowiem w sprawach pomocy społecznej przepis zakłada pewnego rodzaju fikcję prawną dla potrzeb tego rodzaju spraw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Za Wójtem Gminy Krasne należy wskazać, że spór o właściwość zawsze kończy się z chwilą, kiedy będąca przedmiotem sporu sprawa zostaje załatwiona. W rozpoznawanej zaś sprawie – jak wynika z akt – decyzją z dnia 26 lutego 2019 r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szczytnie, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Szczytno, w pkt 1. skierował M. L. do Domu Całodobowej Opieki "[...]" Kropele [...], [...] Szczytno na czas określony od 21 lutego 2019 r. do 29 lutego 2020 r., zaś w pkt 2. ustalił opłatę za pobyt w/w Domu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na uwadze w/w stan faktyczny oraz dokumentację niniejszej sprawy należy stwierdzić, że celem wniosku złożonego w niniejszej sprawie przez Burmistrza Miasta Szczytno nie jest potrzeba rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, który z organów jest właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej, tj. do udzielenia pomocy społecznej M. L. – umieszczenia pacjenta w placówce o charakterze opiekuńczym, bowiem decyzja w tym przedmiocie została już wydana w dniu 26 lutego 2019 r. – ale dotyczy w istocie zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie mu przyznane. Wobec powyższego uznać należy, że skoro sprawa została załatwiona, to nie ma sporu w niniejszej sprawie, co oznacza, że wniosek w tym przedmiocie zasługiwał na odrzucenie, gdyż jest niedopuszczalny. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu od wniosku.