I OZ 1207/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 630/17 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 630/17, orzekając na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, obecnie Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej powoływanej jako p.p.s.a.) odrzucił wniosek H. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. S. (dalej powoływanego jako skarżący) na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji stwierdził, że skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku tego Sądu z dnia 16 października 2017 r., która z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego została odrzucona postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r. W piśmie procesowym z dnia 4 maja 2018 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (błędnie wskazanego przez pełnomocnika jako wniosek o uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej), jednocześnie składając zażalenie na postanowienie o jej odrzuceniu. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał, że skarżący w toku postępowania administracyjnego oraz postępowania przed Sądem I instancji reprezentowany był przez swojego syna, który nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym. Pomimo przekazania synowi skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, ten nie uiścił go w wymaganym terminie. Pełnomocnik uwypuklił kwestię winy w rozumieniu art. 86 §1 p.p.s.a. i wywiódł, że skoro syn skarżącego nie jest pełnomocnikiem profesjonalnym, to nie można stosować do niego takich samych mierników staranności, jak w stosunku do pełnomocnika profesjonalnego. Sąd odrzucając wniosek jako przedwczesny wyjaśnił, że wniesienie zażalenia stwarza procesową przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania tego wniosku, bowiem z uwagi na wniesienie zażalenia, w dniu złożenia wniosku nie rozpoczął biegu 7 dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zwrócił przy tym uwagę, że dopiero nieuwzględnienie zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej sprawia, że interes strony w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu staje się aktualny. Zażalenie na powyższe orzeczenie wniósł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym podnosząc, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie wywołało skutków prawnych, zatem nie zainicjowało postępowania w przedmiocie jego zasadności. Tym samym skarżący skutecznie złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne, gdyż Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej jako przedwczesny, jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na zasadzie art. 88 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przede wszystkim zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie doszło do kolizji przewidzianych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej środków prawnych, a mianowicie wniosku o przywrócenie terminu (art. 86 p.p.s.a.) oraz zażalenia (art. 194 p.p.s.a.). W orzecznictwie ukształtowany jest pogląd, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu oparty jest na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej oparty jest na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (tak postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 197/16, LEX nr 2037623 i z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II OZ 935/15, LEX nr 1987431). W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na zawartą w piśmie procesowym z dnia 4 maja 2018 r. argumentację zmierzająca do wykazania braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi stwierdzić wypada, że pismo to przede wszystkim stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Pełnomocnik nie kwestionuje w nim bowiem, że doszło do uchybienia terminowi, jednakże nie upatruje w tym winy skarżącego, przedstawiając stosowną argumentację. Pokreślić należy, że autor tego pisma nie podważa zasadności wezwania do uiszczenia wpisu, skuteczności jego doręczenia, bezskutecznego upływu termin i wreszcie faktu nieuiszczenia wpisu sądowego w terminie. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji winien był zatem w pierwszej kolejności merytorycznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, bowiem od wyniku tego postępowania, zależy dalszy kierunek postępowania. Odmienna sytuacja zachodziłaby wówczas, gdyby strona skarżąca twierdziła, że do uchybienia terminowi nie doszło, co w sprawie nie ma miejsca. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.